II SA/Łd 907/24

II SA/Łd 907/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
Magdalena Sieniuć /przewodniczący sprawozdawca/
Marcin Olejniczak
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 30 ust. 5, art. 30b ust. 3 pkt 1, art. 31 ust. 1 pkt 1, art. 31 ust. 1b pkt 1 i 2 i ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 12 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Asesor WSA Marcin Olejniczak, , Protokolant Asystent sędziego Izabela Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2025 roku sprawy ze skargi A. D. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 11 października 2024 roku nr 293/2024 znak: GPB-III.7721.116.2024 BD w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu w sprawie zamiaru wykonania robót budowlanych oddala skargę. ał
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 11 października 2024 r. nr 293/2024 Wojewoda Łódzki, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 20[...] r., poz. 775 ze zm.) - dalej jako: "k.p.a.", uchylił decyzję Starosty Łaskiego nr 81/2024 z dnia 14 marca 2024 r., znak: AB.6743.1.109.2024.KZ28, zgłaszającą sprzeciw w sprawie zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na rozbiórce budynku mieszkalnego na działce nr ewid. [...] , w miejscowości G. [...] , gm. B. i nakładającą obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę, w części nakładającej obowiązek uzyskania pozwolenia na rozbiórkę i w tym zakresie orzekł o braku obowiązku uzyskania pozwolenia na rozbiórkę oraz utrzymał w mocy ww. decyzję w pozostałej części.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 5 marca 2024 r. A.D. dokonała zgłoszenia Staroście Łaskiemu zamiaru wykonania rozbiórki pozostałości po drewnianym domu położonym w miejscowości G. [...] , gm. B., wskazując, że dom ten spłonął w 2019 r. i nie nadaje się do remontu oraz jest nieużytkowany. Jak wynika ze zgłoszenia, rozbiórka ma polegać na uporządkowaniu elementów dachu, stropów, ścian wewnętrznych, kominów, które spadły do wewnątrz.
Do zgłoszenia A.D. dołączyła oświadczenie, że jest współwłaścicielką ww. działki oraz oświadczenie M.D., działającego z upoważnienia E.M., będącej współwłaścicielką ww. działki, o wyrażeniu zgody na rozbiórkę. Ponadto A.D. dołączyła do akt sprawy kopię pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łasku z dnia 2 sierpnia 2023 r. przekazującego protokół oględzin z dnia 26 maja 2023 r. w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego, który uległ pożarowi, usytuowanego na działce nr ewid. gruntu [...] , położonej w miejscowości G., gm. B. W protokole tym ustalono, że na ww. działce znajdują się pozostałości po budynku mieszkalnym jednorodzinnym. Budynek uległ pożarowi w dniu [...] 2019 r. Budynek został opróżniony i jest nieużytkowany. Pozostały ściany konstrukcji drewnianej, częściowo murowanej. Więźba dachowa uległa zawaleniu. Teren posesji ogrodzony, zabezpieczony przed dostępem osób trzecich. Organ nadzoru budowlanego stwierdził, że stan techniczny pozostałości po budynku jest zły, ściany konstrukcyjne zewnętrzne, wewnętrzne grożą bezpośrednio zawaleniem, oraz że pozostałości te nie nadają się do remontu lub odbudowy.
Starosta Łaski decyzją nr 81/2024 z dnia 14 marca 2024 r. zgłosił sprzeciw wobec przedmiotowego zgłoszenia i nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na rozbiórkę. Organ ten ustalił, że budynek mieszkalny objęty zgłoszeniem rozbiórki wpisany jest do Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy B., co potwierdza wpis do Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy B. pod pozycją nr [...] oraz karta gminnej ewidencji zabytków nr [...]. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 30 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, organ administracji architektoniczno-budowlanej może nałożyć w drodze decyzji, o której mowa w ust. 5 (wnoszącej sprzeciw wobec zgłoszenia), obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia, jeżeli ich realizacja może spowodować pogorszenie stanu środowiska lub stanu zachowania zabytków. Ponadto, zgodnie z art. 39 ust. 3 ww. ustawy Prawo budowlane, w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Organ I instancji podkreślił, że z uwagi na brak możliwości uzgodnienia zgłoszenia z wojewódzkim konserwatorem zabytków oraz możliwość, że w wyniku przedmiotowej rozbiórki nastąpi pogorszenie stanu zachowania zabytków, rozbiórka wymaga pozwolenia.
Odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji złożyła A.D., załączając m.in. zdjęcia przedmiotowego budynku oraz pismo organu nadzoru budowlanego z dnia 5 września 2023 r. wraz z protokołem oględzin z dnia 26 maja 2023 r. Skarżąca w odwołaniu podniosła, że Starosta Łaski zgłasza sprzeciw i nakłada obowiązek uzyskania stosownego pozwolenia powołując się na art. 30 ust. 7 pkt 2 Prawa budowlanego oraz fakt wpisania domu do gminnej ewidencji zabytków Gminy B., a także informuje o konieczności uzgodnienia rozbiórki z wojewódzkim konserwatorem zabytków i jednocześnie o braku takiej możliwości. Poza tym organ I instancji wyraził obawę o możliwość pogorszenia stanu zachowania zabytku. Do odwołania skarżąca dołączyła zdjęcia obrazujące stan przedmiotowego budynku. Ponadto skarżąca w złożonym odwołaniu wskazała chronologię zdarzeń w odniesieniu do starań o rozbiórkę, jak również podniosła, że dom jest współwłasnością odziedziczoną po przodkach i jeden ze współwłaścicieli nie zgadza się na rozbiórkę domu.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 11 października 2024 r. nr 293/2024 Wojewoda Łódzki, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, uchylił decyzję organu I instancji w części nakładającej obowiązek uzyskania pozwolenia na rozbiórkę i w tym zakresie orzekł o braku obowiązku uzyskania pozwolenia na rozbiórkę oraz utrzymał w mocy ww. decyzję w pozostałej części.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że Starosta Łaski wniósł sprzeciw w terminie ustawowym, tj. 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, zgodnie z art. 30 ust. 5 ustawy Prawo budowlane, który stanowi, że organ administracji architektoniczno-budowlanej w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, może, w drodze decyzji, wnieść sprzeciw.
Przedmiotem sprawy – jak zaznaczył Wojewoda Łódzki - jest zgłoszenie rozbiórki pozostałości po budynku mieszkalnym jednorodzinnym, który uległ pożarowi, położonym w miejscowości G., gm. B., na działce nr ewid. [...] .
Mając na uwadze powyższy przedmiot sprawy organ odwoławczy wskazał art.31 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2024r. poz. 725 ze zm.) - dalej jako: "u.p.b.", zgodnie z którym nie wymaga decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę, ale wymaga zgłoszenia rozbiórka budynków i budowli o wysokości poniżej 8 m, jeżeli, ich odległość od granicy działki jest nie mniejsza niż połowa wysokości. Zgodnie natomiast z art. 31 ust. 1b u.p.b. przepisu ust. 1 nie stosuje się do rozbiórki obiektów budowlanych wpisanych do rejestru zabytków lub objętych ochroną konserwatorską.
Następnie organ II instancji wyjaśnił, że skarżąca w dniu 6 maja 2024 r. stawiła się w siedzibie organu i poinformowała, że była w Wojewódzkim Urzędzie Ochrony Zabytków w Łodzi i została poinformowana o możliwości złożenia wniosku o stanowisko Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Łodzi w sprawie wykreślenia z gminnej ewidencji zabytków gminy B. przedmiotowego budynku. Skarżąca zaznaczyła, że złoży taki wniosek i poinformuje organ odwoławczy o postępowaniu prowadzonym przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Organ odwoławczy dodał, że w dniu 20 maja 2024 r. skarżąca poinformowała telefonicznie, że Wojewódzki Konserwator Zabytków w Łodzi wszczął postępowanie, znak: WUOZ-ZN.5181.94.2024.TK, w sprawie wykreślenia wiejskiego domu, który uległ całkowitemu spaleniu, we wsi G. [...] , gm. B., z gminnej ewidencji zabytków Gminy B., oraz że organ ten zamierza przeprowadzić oględziny na miejscu i udokumentować stan spalonego zabytku.
Wobec powyższego organ odwoławczy pismem z dnia 20 czerwca 2024 r. zwrócił się do Łódzkiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (zwanego dalej: "organem ochrony zabytków") o udzielenie informacji w zakresie prowadzonego postępowania oraz ewentualnego rozstrzygnięcia w powyższej sprawie. W odpowiedzi organ ochrony zabytków pismem z dnia 1 lipca 2024 r. potwierdził, że skarżąca w dniu 9 maja 2024 r. złożyła wniosek w sprawie rozbiórki przedmiotowego obiektu oraz, że w lipcu planowane są oględziny tej nieruchomości. W dniu 19 lipca 2024 r. organ ochrony zabytków przekazał do wiadomości organu własne pismo z dnia 17 lipca 2024 r., skierowane do A.D. i do wiadomości Wójta Gminy B., w którym wskazał, że w dniu 12 lipca 2024 r. przeprowadzono wizję lokalną na przedmiotowej nieruchomości i w jej trakcie ustalono, że przedmiotem wniosku jest pozostałość po budynku drewnianym, który spłonął. W wyniku pożaru zniszczeniu uległa więźba dachowa, strop, a także w znacznym stopniu ściany zewnętrzne obiektu. Obecnie wnętrze obiektu jest silnie zdegradowane. W obecnym stanie zachowania obiektu, w ocenie służb konserwatorskich, występują przesłanki świadczące o tym, że stan techniczny obiektu prowadzi do zatarcia jego wartości zabytkowych, a ewentualne prace konserwatorskie, restauratorskie i remontowe wiązałyby się z utratą autentyczności obiektu ze względu na ich dużą skalę. Mając na względzie powyższe Łódzki Wojewódzki Konserwator Zabytków dopuszcza rozbiórkę przedmiotowego budynku i pozytywnie opiniuje wyłączenie z zasobu gminnej ewidencji zabytków gminy B. powyższego obiektu, jednocześnie informuje Wójta Gminy B., iż tryb postępowania w sprawie włączania i wyłączania obiektów z zasobu gminnej ewidencji zabytków reguluje obecnie § 18 - 18c rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 56). Ponadto, organ ochrony zabytków zwrócił się do Wójta Gminy B. o przekazanie do wiadomości stosownych zawiadomień Wójta Gminy B., o których mowa w powyższych przepisach, jak również wskazał na obowiązek wydania przez właściwy organ gminy aktu o charakterze wewnętrznym, tj. zarządzenia w sprawie wyłączenia karty z gminnej ewidencji zabytków, którego kopię również należy przekazać do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Łodzi.
W dalszej kolejności organ II instancji wskazał, że w dniu 16 sierpnia 2024 r. zwrócił się do Łódzkiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o udzielenie informacji w zakresie zawiadomienia Wójta Gminy B. o zamiarze wyłączenia karty adresowej ww. zabytku z gminnej ewidencji zabytków. Organ ochrony zabytków pismem z dnia 26 sierpnia 2024 r. poinformował, że Wójt Gminy B. pismem z dnia 6 sierpnia przekazał do wiadomości zawiadomienie o wyłączeniu karty adresowej budynku położonego w miejscowości G. nr [...] (dz. [...] ) gm. B., z gminnej ewidencji zabytków gminy B. oraz przesłał w załączeniu skan ww. zawiadomienia.
Ponadto organ odwoławczy zaakcentował, że pismem z dnia 28 sierpnia 2024r. wezwał skarżącą do uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie, poprzez:
przedłożenie pełnomocnictwa udzielonego przez E.M. do złożenia w jej imieniu przez M.D. oświadczenia z dnia 17 lipca 2023 r. dołączonego do ww. zgłoszenia, o wyrażeniu zgody na rozbiórkę przedmiotowego obiektu, bądź oświadczenia na piśmie E.M. o wyrażeniu zgody na rozbiórkę;
przedłożenie zgód wszystkich pozostałych współwłaścicieli obiektu przeznaczonego do rozbiórki znajdującego się na działce nr ewid. [...] , w miejscowości G. [...] , gm. B., zgodnie z wpisami w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej dla ww. nieruchomości.
Organ odwoławczy w powyższym piśmie wskazał, że zgodnie z art. 30b ust. 3 pkt 1 w związku z art. 31 ust. 2 u.p.b., do zgłoszenia rozbiórki należy dołączyć zgodę właściciela obiektu lub jej kopię.
W dalszej kolejności organ II instancji zwrócił uwagę, że skarżąca w dniu 3 września 2024 r. stawiła się osobiście w siedzibie organu i złożyła do akt sprawy pełnomocnictwo udzielone przez E. M. dla M.D. oraz zawiadomienie o wyłączeniu karty adresowej zabytku z gminnej ewidencji zabytków. Ponadto, skarżąca oświadczyła, w odpowiedzi na ww. wezwanie, że nie jest w stanie uzyskać wszystkich zgód współwłaścicieli ze względu na brak kontaktu. Ponadto wskazała, że jest w stanie dołączyć i uzupełnić dokumentację jeszcze o 4 zgody współwłaścicieli, czyli łącznie 7 zgód.
Organ odwoławczy ustalił, że z treści księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości pod nr [...] wynika, że nieruchomość ta posiada 7 współwłaścicieli. W aktach sprawy są udokumentowane zgody 3 współwłaścicieli, tj.: A.D., M.D. i E.M. Nie ma udokumentowanych zgód pozostałych 4 współwłaścicieli: W. H., B.L., E.T. i Z.W. W związku z tym, mając na względzie, że skarżąca podała, że jest w stanie dostarczyć jeszcze 4 zgody, organ pismem z dnia 9 września 2024 r. wezwał ją do przedłożenia oświadczeń pozostałych współwłaścicieli figurujących ww. księdze wieczystej.
W odniesieniu do powyższego organ II instancji wskazał, że skarżąca nie odebrała na poczcie listu poleconego zawierającego pismo organu z dnia 9 września 2024 r., odebrała natomiast zawiadomienie z dnia 12 września 2024 r. o nowym terminie. Skarżąca skontaktowała się potem telefonicznie z urzędem, informując, że E.T. nie żyje i w związku z tym, biorąc pod uwagę jej spadkobierców, którzy nie są jeszcze ujawnieni w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości, posiada ona więcej niż 7 współwłaścicieli (notatka w aktach sprawy). Ponadto, w piśmie z dnia 2 października 2024 r. skarżąca poinformowała o braku kontaktu z trzema współwłaścicielami obiektu.
Organ odwoławczy zwrócił przy tym uwagę, że w dniu 10 października 2024 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej wpłynęła kopia zarządzenia Nr 161/2024 Wójta Gminy B. z dnia 24 września 2024 r. w sprawie wyłączenia obiektu z Gminnej Ewidencji Zabytków. Z ww. zarządzenia wynika, że Wójt Gminy B. wyłączył kartę z Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy B. - dom Nr [...] w miejscowości G., gm. B.. Pozostałość po budynku mieszkalnym drewnianym, który spłonął, położony na działce Nr [...] - Karta Gminnej Ewidencji Zabytków Nr [...] . Zarządzenie wchodzi w życie z dniem podpisania.
Z uwagi na wyłączenie karty z Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy B. - dom Nr [...] w miejscowości G., gm. B.. Pozostałość po budynku mieszkalnym drewnianym, który spłonął, położony na działce Nr [...] - Karta Gminnej Ewidencji Zabytków Nr [...] , zdaniem Wojewody Łódzkiego, decyzję organu I instancji należało uchylić w części nakładającej obowiązek uzyskania pozwolenia na rozbiórkę dla realizacji przedmiotowych robót budowlanych.
Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy odwołał się do treści art. 30b ust. 3 pkt 1 u.p.b., zgodnie z którym do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę dołącza się zgodę właściciela obiektu budowlanego lub jej kopię oraz do art. 31 ust. 2 u.p.b., w myśl którego w zgłoszeniu rozbiórki, o której mowa w ust. 1, należy określić zakres, miejsce i sposób wykonywania rozbiórki, i stwierdził, że do zgłoszenia rozbiórki również należy dołączyć zgodę właściciela obiektu przeznaczonego do rozbiórki. Jednocześnie organ ten wskazał, że zgodnie z art. 199 ustawy z dnia z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061), do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli. Jednocześnie przywołując poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych organ odwoławczy wyjaśnił, że roboty budowlane polegające na rozbiórce obiektu budowlanego, będącego przedmiotem współwłasności, stanowią czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 326/18).
Wychodząc z powyższych ustaleń organ II instancji podkreślił, że skarżąca w odpowiedzi na wezwania wskazała, iż nie ma możliwości załączenia zgód wszystkich współwłaścicieli na rozbiórkę przedmiotowego obiektu.
Wojewoda Łódzki stwierdził, że decyzję organu I instancji w części wnoszącej sprzeciw należało utrzymać w mocy z uwagi na brak dołączenia do zgłoszenia rozbiórki zgód wszystkich współwłaścicieli obiektu, których obowiązek dołączenia wynika z ww. art. 30b ust. 3 pkt 1 w związku z art. 31 ust. 2 u.p.b.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła A.D., wnosząc o rozpatrzenie sprawy dotyczącej rozbiórki pozostałości po domu, który uległ całkowitemu spaleniu w 2019 r. Skarżąca wskazała, że dom znajduje się na działce nr [...] , która w drodze dziedziczenia stała się współwłasnością w częściach ułamkowych. Podniosła, że ubiegała się o rozwiązanie problemu na wymienionych szczeblach administracji. Dodała, że występuje w imieniu 5 współwłaścicieli (56% udziału w nieruchomości) za ich wiedzą i zgodą, tj. M.D., E.M., R.W., M. F. i swoim. Pozostali współwłaściciele nie interesują się sprawą, a jedna osoba w trakcie oględzin wyraziła sprzeciw, bez uzasadnienia.
Zdaniem skarżącej, uporządkowanie jest obowiązkiem i koniecznością, zwłaszcza, że po 5 latach od pożaru, jest to w dużej części stos desek i gruzu, a swym wyglądem powoduje oszpecenie otoczenia, a także stwarza niebezpieczeństwo. Pozostałości po domu i jego otoczenie porastają chwastami.
Ponadto skarżąca dodała, że gruzowisko oraz zakaz wstępu na teren działki [...] , stanowią istotną przeszkodę w dostępie do ich działek (własności). Pozbawieni zostali możliwości pełnego korzystania z nich i dysponowania według potrzeb, co gwarantuje prawo. W ocenie skarżącej, decyzje są uznaniowe i świadczą o braku dobrej woli dla rozwiązania problemu, a absurdem jest fakt, że organ nadzoru budowlanego w protokole oględzin stwierdził, że pozostałość po spalonym budynku nie nadaje się do odbudowy ani remontu i jednocześnie w piśmie z dnia 5 września przywołał art. 61 u.p.b. zobowiązujący właściciela do utrzymywania i użytkowania obiektu dochowując należytej staranności. Konkludując skarżąca wniosła o nakaz rozbiórki pozostałości po spalonym domu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 12 marca 2025 r. skarżąca oświadczyła, że podtrzymuje skargę, przywołując argumenty zgłoszone na etapie postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody Łódzkiego z dnia 11 października 2024 r. nr 293/2024 uchylająca decyzję organu I instancji w części nakładającej obowiązek uzyskania pozwolenia na rozbiórkę (w tym zakresie organ odwoławczy orzekł o braku obowiązku uzyskania pozwolenia na rozbiórkę) i utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w pozostałej części, czyli w zakresie zgłoszonego przez organ sprzeciwu w sprawie zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na rozbiórce budynku mieszkalnego na działce nr ewid. [...] , w miejscowości G. [...] , gm. B..
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach nakreślonej na wstępie kognicji sądów administracyjnych Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowana decyzja Wojewody Łódzkiego odpowiada prawu.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.) - powołanej dalej jako: "u.p.b.". Stosownie do art. 30 ust. 5 u.p.b., zgłoszenia należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych. Organ administracji architektoniczno-budowlanej, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, może, w drodze decyzji, wnieść sprzeciw. Do wykonania robót budowlanych może przystąpić, jeżeli organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu w tym terminie.
Zgodnie natomiast z art. 31 ust. 1 pkt 1 u.p.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę, ale wymaga zgłoszenia rozbiórka budynków i budowli o wysokości poniżej 8 m, jeżeli ich odległość od granicy działki jest nie mniejsza niż połowa wysokości. Jednocześnie art. 31 ust. 1b pkt 1 i 2 u.p.b. stanowi, że przepisu ust. 1 nie stosuje się do rozbiórki obiektów budowlanych i urządzeń budowlanych wpisanych do rejestru zabytków lub objętych ochroną konserwatorską.
Ponadto w art. 31 ust. 2 u.p.b. wskazano, że w zgłoszeniu rozbiórki, o której mowa w ust. 1, należy określić zakres, miejsce i sposób wykonania rozbiórki. Przepisy art. 30 ust. 5, 5aa, 5c, 5d i 6a oraz art. 30b ust. 3 pkt 1 stosuje się odpowiednio.
Na gruncie przedmiotowej sprawy podkreślić należy, że przywołany art. 30b ust. 3 pkt 1 u.p.b. stanowi, że do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę dołącza się zgodę właściciela obiektu budowlanego lub jej kopię. Oznacza to, że do zgłoszenia rozbiórki wymagane jest dołączenie zgody właściciela obiektu budowlanego na jego rozbiórkę lub kopię tej zgody. W sytuacji współwłasności obiektu wymagana jest zgoda wszystkich współwłaścicieli.
Rozpatrując przedmiotową sprawę w oparciu o ww. przepisy organ II instancji stwierdził, że zasadnie organ I instancji zgłosił sprzeciw skarżącej w sprawie zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na rozbiórce budynku mieszkalnego na działce nr [...] w miejscowości G. [...] , gm. B.. Nie podzielił natomiast stanowiska organu I instancji co do obowiązku uzyskania pozwolenia na rozbiórkę, związanego z objęciem obiektu ochroną konserwatorską i w tym zakresie uchylił decyzję tego organu.
Skarżąca wskazała, że nie zgadza się z powyższym stanowiskiem organów w tej sprawie i domaga się wydania nakazu rozbiórki. Podniosła, że nie ma możliwości uzyskania zgód pozostałych współwłaścicieli na rozbiórkę, a nawet jedna z osób wyraziła sprzeciw.
Oś sporu w kontrolowanej sprawie koncentruje się zatem wokół dwóch kwestii. Pierwsza z nich dotyczy objęcia obiektu, który był przedmiotem złożonego przez skarżącą zgłoszenia rozbiórki, ochroną konserwatorską i związane z tym nałożenie przez organ I instancji w decyzji z dnia 14 marca 2024 r. nr 81/2024 obowiązku uzyskania pozwolenia na rozbiórkę. Druga kwestia dotyczy wymagalności przez organ zgód wszystkich współwłaścicieli obiektu na jego rozbiórkę, tj. czy zaistniała w sprawie przesłanka z art. 30b ust. 3 pkt 1 w związku z art. 31 ust. 2 u.p.b.
Odnosząc się do pierwszej kwestii, która obecnie nie jest już sporna, należy stwierdzić, że została ona należycie wyjaśniona przez organ II instancji. Z pisma Łódzkiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Łodzi z dnia 26 sierpnia 2024r. oraz zawiadomienia Wójta Gminy B. z dnia 6 sierpnia 2024 r. wynika zamiar wyłączenia karty adresowej przedmiotowego budynku mieszkalnego z Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy B.. W dalszej kolejności z zarządzenia Wójta Gminy B. z dnia 24 września 2024 r. w sprawie wyłączenia obiektu z Gminnej Ewidencji Zabytków (dokument jest dostępny w Biuletynie Informacji Publicznej Gminy B.) wynika, że wyłączona została karta z Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy B. – dom nr [...] w miejscowości G. gm. B.. Nie ulega zatem wątpliwości, że przedmiotowy obiekt obecnie nie jest objęty ochroną konserwatorską, a zatem nie ma podstaw do nakładania obowiązku uzyskania pozwolenia na rozbiórkę, o którym stanowi art. 31 ust. 1b pkt 1-2 u.p.b., o czym organ trafnie orzekł w zaskarżonej decyzji.
W drugiej wspomnianej kwestii, tj. dotyczącej braku zgód wszystkich współwłaścicieli obiektu na rozbiórkę, rację ma organ II instancji, że takie zgody -mimo wezwań organu odwoławczego - nie zostały w sprawie przedłożone.
W tym względzie należy zauważyć, że z treści księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, wynika, że posiada 7 współwłaścicieli. W aktach sprawy znajdują się udokumentowane zgody 3 współwłaścicieli, tj.: A.D. (skarżącej), M.D. i E.M.. Nie ma udokumentowanych zgód pozostałych 4 współwłaścicieli: W. H., B. L., E. T. i Z. W.. Skarżąca w odpowiedzi na wezwania organu odwoławczego wskazała, że nie ma możliwości załączenia zgód wszystkich współwłaścicieli na rozbiórkę przedmiotowego obiektu. We wniesionej skardze skarżąca potwierdziła, że nie dysponuje zgodami wszystkich współwłaścicieli, a nawet jedna osoba wniosła sprzeciw co do rozbiórki. Sprzeciw ten zgłoszony został w trakcie oględzin przeprowadzonych przez organ nadzoru budowlanego. Nie bez znaczenie w sprawie pozostaje również wskazana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczność, że E. T. – jedna ze współwłaścicielek nieruchomości – nie żyje, a jej spadkobiercy nie zostali ujawnieni w księdze wieczystej. Świadczy to o nieuregulowanym stanie prawnym nieruchomości.
Nie ulega wątpliwości, że określony w art. 30b ust. 3 pkt 1 u.p.b. warunek dołączenia zgody właściciela obiektu na jego rozbiórkę jest warunkiem sine qua non udzielenia pozwolenia czy przyjęcie bez sprzeciwu zgłoszenia rozbiórki. Jest to warunek wynikający z ww. ustawy i niewątpliwie służący konstytucyjnej gwarancji ochrony prawa własności, wyrażonej w art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RP.
Mając na uwadze wystąpienie w sprawie współwłasności nieruchomości, organ odwoławczy zasadnie wskazał art. 199 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061), zgodnie z którym do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli. Słusznie przy tym podniósł organ II instancji, że rozbiórka obiektu budowlanego stanowiącego współwłasność w orzecznictwie uznawana jest za czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu. Wspomniany przepis art. 199 ww. ustawy nakłada obowiązek współdziałania wszystkich właścicieli przy podejmowaniu czynności regulowanych prawem prywatnym oraz w niektórych sytuacjach prawem publicznym. Przez pojęcie "czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu" rzeczą wspólną należy rozumieć, co do zasady, rozporządzenia (zbycia i obciążenia) rzeczą wspólną, zmianę przeznaczenia rzeczy, a nawet utrwalonego sposobu gospodarowania, inwestycje współwłaścicieli itp. (zob. wyrok SN z 10 listopada 2022 r., sygn. akt II CSKP 1370/22). Rozbiórka budynku powinna zatem zostać zakwalifikowana jako czynność przekraczająca zwykły zarząd (zob. wyrok NSA z 26 stycznia 20[...] r., sygn. akt II OSK 151/20), ale mowa jest tutaj o inicjatywie współwłaścicieli na gruncie swobodnego dysponowania prawem własności. Takim przejawem inicjatywy w zakresie współwłasności na gruncie przepisów prawa administracyjnego jest dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, które co do zasady stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu, czyli wymagana jest zgoda pozostałych współwłaścicieli nieruchomości (np. wyrok NSA z 3 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1075/18, zob. też wyrok NSA z dnia 26 listopada 2024 r., sygn. II OSK 769/22, LEX nr 3820947).
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ odwoławczy podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a nadto w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy.
Końcowo, odnosząc się do podniesionych przez skarżącą w złożonej skardze kwestii związanych z podejmowanymi działaniami przez organ nadzoru budowlanego w stosunku do przedmiotowego obiektu, należy wyjaśnić, że pozostają one poza zakresem przeprowadzonego postępowania, ponieważ przedmiotem kontroli Sądu, zainicjowanej przedmiotową skargą, objęta została decyzja administracyjna z dnia 11 października 2024 r. nr 293/2024 wydana przez organ inny niż organ z zakresu nadzoru budowlanego, tj. organ administracji architektoniczno-budowlanej w toku prowadzonego postępowania administracyjnego.
Z tych względów, Sąd nie podzielając zasadności zarzutów skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
dc