II SA/Łd 905/22

II SA/Łd 905/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-03-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący/
Jarosław Czerw /sprawozdawca/
Sławomir Wojciechowski
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OZ 341/23 - Postanowienie NSA z 2023-08-29
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 124b ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 6, art. 7, art. 8 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 15 marca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.) Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 marca 2023 roku sprawy ze skargi Z.T. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 19 sierpnia 2022 r. nr GN-III.7581.197.2022.KR w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia części nieruchomości oddala skargę. MR
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzją
z dnia 19 sierpnia 2022 r. Wojewoda Łódzki (dalej także: Wojewoda, organ odwoławczy), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735
ze zm.) (dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję z dnia 29 kwietnia 2022 r. Starosty Łowickiego (dalej także: organ I instancji, Starosta), wykonującego zadania
z zakresu administracji rządowej, którą:
- zobowiązano Z.T. (dalej także: odwołująca się, skarżąca)
do udostępnienia części nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka o numerze [...], położonej w województwie [...], powiecie [...], gminie [...], obrębie [...], o powierzchni 0,7704 ha, w celu wykonania prac dotyczących obiektu liniowego w postaci kablowej linii elektroenergetycznej średniego napięcia 15 kV, polegających na wymianie linii kablowej, która uległa awarii, na linię sprawną, z zachowaniem charakterystycznych parametrów technicznych obiektu liniowego oraz jego dotychczasowej trasy przebiegu przez nieruchomość. Przedmiotowe przedsięwzięcie miało zostać zrealizowane
w wyznaczonym obszarze udostępnienia, o łącznej powierzchni udostępnienia 385 m2 (w tym: 200 m2 - pas terenu przeznaczony na usunięcie awarii oraz 185 m2 - pas terenu przeznaczony na dojazd do miejsca pracy), przedstawionym na załączniku graficznym będącym integralną częścią decyzji;
- ustanowiono obowiązek udostępnienia nieruchomości na okres 1 dnia liczony od dnia jej zajęcia, przy czym zajęcie to nastąpić miało nie później niż do dnia 31 grudnia 2022 r.;
- zobowiązano P. S.A. z siedzibą w L. do poinformowania Starosty Łowickiego o terminie wejścia oraz opuszczenia udostępnionej nieruchomości;
- nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda Łódzki wskazał, że w dniu 10 stycznia 2022 r. do Starostwa Powiatowego w Łowiczu wpłynął wniosek P. S.A. z siedzibą w L. (dalej także: wnioskodawca, Spółka) o wydanie decyzji zobowiązującej do udostępnienia części nieruchomości w celu wykonania wyżej opisanych prac, który uzupełniono pismami z dnia 14 lutego 2022 r. i 31 marca
2022 r. Właścicielką nieruchomości jest Z.T.
Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że analizując zebrany materiał dowodowy organ I instancji stwierdził, że nie uzyskano zgody właścicielki na udostępnienie nieruchomości pomimo próśb, a zatem spełnione zostały wszystkie przesłanki zawarte w art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.) (dalej: u.g.n.), niezbędne do udostępnienia nieruchomości wnioskodawcy celem wykonania przedmiotowych prac i wydał decyzję z dnia 29 kwietnia 2022 r.
Analizując sprawę organ odwoławczy stwierdził, że przesłanka "braku zgody" właściciela na udostępnienie nieruchomości została spełniona. Wojewoda Łódzki dodał przy tym, że jak stwierdził organ I instancji wnioskodawca kontaktował się
z właścicielką (odwołującą się) w sprawie wyrażenia zgody na wejście na działkę
(e-mail z 14 lipca 2021 r., pismo z 26 lipca 2021 r.). Jednakże właścicielka odmówiła udostępnienia nieruchomości pismem z dnia 26 sierpnia 2021 r. zatytułowanym "odmowa udostępnienia nieruchomości". Twierdzenie odwołującej jakoby wyrażała zgodę na rzeczone udostępnienie po podpisaniu umowy użyczenia, nie może być, zdaniem Wojewody, argumentem na rzecz braku wypełnienia tej przesłanki.
Z przytoczonej korespondencji wynika bowiem, że strony pozostały przy swoich stanowiskach i nie doszły do porozumienia, co oznacza, że wnioskodawca
nie uzyskał "zgody", o której mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n.. Organ odwoławczy podzielił zatem stanowisko Starosty, że spełniona została opisana przesłanka wszczęcia postępowania.
Przechodząc do oceny kolejnych aspektów uregulowanych w przepisie
art. 124b u.g.n. i warunkujących wydanie decyzji, organ odwoławczy stwierdził,
że czynności, które zamierza podjąć na rzeczonej nieruchomości wnioskodawca,
tj. wymiana linii kablowej, która uległa awarii, na linię sprawną, z zachowaniem charakterystycznych parametrów technicznych obiektu liniowego oraz jego dotychczasowej trasy przebiegu przez nieruchomość mieszczą się w dyspozycji przepisu art. 124b u.g.n.
Zdaniem Wojewody, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika,
iż bezpośrednio na gruncie została ułożona linia serwisowa w rurociągu osłonowym, jako tymczasowe zasilanie podstacji trakcyjnej P.1. S.A. W odwołaniu od decyzji wskazano, że fragment linii elektrycznej, która uległa awarii został odkopany, a następnie podłączony do tymczasowego osłonowego kabla położonego na gruncie, ww. działanie spowodowało, zdaniem odwołującej się, że awaria została usunięta, a obecnie na nieruchomości znajduje się linia niezabezpieczona, która zapewnia dostawę energii elektrycznej do odbiorców prądu. P. S.A.
w odpowiedzi na odwołanie wskazała, że rozwiązanie, które funkcjonowało na przedmiotowej nieruchomości w dacie złożenia wniosku z dnia 5 stycznia 2022 r. miało wyłącznie charakter tymczasowy, a nie docelowy. Miało ono zapewnić możliwość zasilania odbiorców w energię do momentu wykonania niezbędnych prac. Jednocześnie wnioskodawca zwrócił uwagę na istotne znaczenie linii w kontekście zapewnienia bezpieczeństwa ruchu kolejowego, albowiem zasila ona podstację "Ł.". Powołując się na orzeczenie sądu administracyjnego wnioskodawca wskazał, że zastosowanie rozwiązań tymczasowych czy zabezpieczających nie eliminuje konieczności wykonania niezbędnych prac, ani nie usuwa potrzeby zajęcia nieruchomości w tym celu.
Wojewoda Łódzki mając na uwadze powyższe ocenił, że wymiana niesprawnej linii z zachowaniem parametrów technicznych obiektu liniowego oraz jego dotychczasowego przebiegu, mieści się w zakresie czynności wymienionych w art. 124b u.g.n. Oceny tej nie zmienia fakt tymczasowego wykorzystania linii serwisowej w rurze osłonowej ułożonej na powierzchni gruntu. Zatem wbrew twierdzeniom odwołującej się – zdaniem organu odwoławczego - postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe i nie podlega umorzeniu.
Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w decyzji organu I instancji określono zakres udostępnienia nieruchomości o łącznej powierzchni 385 m2 (w tym: 200 m2 - pas terenu przeznaczony na usunięcie awarii oraz 185 m2 na dojazd do miejsca pracy). Organ odwoławczy nie dopatrzył się, aby wnioskodawca, dysponujący wiadomościami specjalnymi, przekroczył kryterium niezbędności, jeśli chodzi o powierzchnię udostępnienia. Również odwołująca się, zdaniem Wojewody, nie uzasadniła na czym opiera wniosek, że zobowiązano ją do udostępnienia nieruchomości w zakresie "znacznie przekraczającym potrzebę usunięcia awarii". Jednocześnie Wojewoda Łódzki dodał, że możliwie krótki czas udostępnienia nieruchomości (jeden dzień), także świadczy o tym, że wnioskodawca uwzględnił interes strony i zadbał, aby ingerencja w prawo własności miała charakter
jak najmniej uciążliwy.
W tym stanie rzeczy, w ocenie organu odwoławczego, zarzuty zawarte w odwołaniu, nie mogły przynieść oczekiwanego skutku.
Skargę na powyższą decyzję Wojewody Łódzkiego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła Z.T., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zarzucając naruszenie:
1) przepisów postępowania administracyjnego, tj.: art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie zebranego materiału dowodowego w sposób wszechstronny, a nadto świadczący o dowolnej (a nie swobodnej) jego ocenie, polegającej na niezasadnym przyjęciu, że skarżąca nie wyraziła zgody na udostępnienie nieruchomości, a także że awaria linii nie została usunięta, co w konsekwencji doprowadziło również do naruszenia przez organ podstawowych zasad postępowania administracyjnego, ujętych w następujących przepisach: art. 6 k.p.a. stanowiącej zasadę praworządności; art. 7 k.p.a. statuującego zasadę uwzględniania słusznego interesu obywateli i interes publiczny; art. 8 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego
traktowania;
2) prawa materialnego, art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.
o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną wykładnię, a także poprzez zobowiązanie udostępnienia nieruchomości w zakresie znacznie przekraczającym potrzebę usunięcia awarii.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżącej wniosła
o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej ją decyzji organu
I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podniosła, że na podstawie przepisu art. 124b ust. 1 u.g.n. zobowiązanie właściciela do udostępnienia nieruchomości i znoszenia określonych czynności związanych z utrzymaniem ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń może nastąpić wyłącznie w przypadku kumulatywnego spełnienia przesłanek, tj.: 1) braku zgody właściciela
na udostępnienie nieruchomości; 2) celowości wykonania określonych, enumeratywnie wymienionych czynności, tj. w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń albo w celu wykonania czynności związanych z remontami tychże. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej zwróciła uwagę, że "czasowe wywłaszczenie" w trybie art. 124b u.g.n. ma charakter szczególny i powinno być stosowane wyjątkowo.
Zdaniem pełnomocnik skarżącej, w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek uzasadniająca nakazanie skarżącej udostępnienia wnioskodawcy części przedmiotowej nieruchomości, bowiem Z.T. wyrażała i nadal wyraża zgodę na udostępnienie nieruchomości i w tym celu przedstawiła wnioskodawcy umowę użyczenia.
Ponadto pełnomocnik skarżącej dodała, że usunięcie awarii przedmiotowej kablowej linii elektroenergetycznej średniego napięcia 15kV już nastąpiło, gdyż wnioskodawca - bez zgody i wiedzy skarżącej - usunął ją przed 26 sierpnia 2021 r., a co dokumentują zdjęcia załączone do tegoż pisma i co potwierdza de facto sam wnioskodawca we wniosku z dnia "5 stycznia 20021 r.", wskazując na tymczasowy osłonowy kabel położony na gruncie skarżącej.
W ocenie pełnomocnik skarżącej, z materiału dowodowego sprawy wynika zatem wprost, że wnioskodawca występuje o udzielenie zezwolenia na wykonanie na nieruchomości Z.T. prac związanych z usunięciem stanu, który nie jest awarią. Dodała przy tym, że zdjęcia wskazują, że fragment linii elektrycznej, która uległa awarii został odkopany, a następnie podłączony do tymczasowego osłonowego kabla położonego na gruncie m.in. skarżącej. Ww. działanie zapewne wnioskodawcy spowodowało, iż awaria została usunięta, a obecnie na nieruchomości skarżącej znajduje się linia niezabezpieczona, która według wiedzy skarżącej jest użytkowana i zapewnia dostawę energii elektrycznej do odbiorów prądu.
W sprawie, zdaniem pełnomocnik skarżącej, istnieje obecnie stan, który nie jest awarią, będącą zdarzeniem nadzwyczajnym, nie wpisującym się w żaden sposób w normalne ramy wykonywania działalności. Powstaje wskutek zdarzeń losowych. Zdarzenie losowe to działanie siły wyższej, wypadek. Pełnomocnik podniosła przy tym, że celowe podłączenie kabla niezabezpieczonego w celu usunięcia awarii nie jest działaniem nadzwyczajnym, lecz jest przemyślane, zaplanowane. Dlatego też wykonanie czynności, które chce podjąć wnioskodawca nie stanowią czynności w celu usunięcia awarii, która została wyeliminowana "tymczasową linią serwisową w rurze osłonowej ułożonej na powierzchni gruntu".
W odpowiedzi na tę skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie.
Pismem z dnia 14 lutego 2023 r. uczestnik postępowania P. Spółka Akcyjna z siedzibą w L., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł o oddalenie skargi w całości. Jednocześnie wyjaśnił,
że argumentacja skarżącej co do rzekomej zgody na udostępnienie nieruchomości sprowadza się w istocie do przedstawienia odmiennego od przyjętego przez organy obydwu instancji stanowiska. Pełnomocnik uczestnika dodał przy tym,
że powoływana przez skarżącą umowa użyczenia na warunkach zaproponowanych przez skarżącą, tj. poprzez podwieszenie przewodów napowietrznych nie została przez Spółkę zaakceptowana, co potwierdza, że brak jest konsensusu pomiędzy stronami w zakresie udostępnienia nieruchomości. Wymóg braku zgody został zatem spełniony. Nadto pełnomocnik uczestnika podniósł, że zasadnie organ wskazał, że strony pozostając przy swoich stanowiskach nie doszły do porozumienia
w przedmiocie udostępnienia nieruchomości, a tym samym P. S.A. nie uzyskała zgody właściciela nieruchomości o której mowa w art. 124b u.g.n.
W ocenie pełnomocnika uczestnika, nietrafne są również wskazania skarżącej dotyczące braku stanu awarii linii kablowej na nieruchomości. Skarżąca bowiem utożsamiania rozwiązania tymczasowe zastosowane przez P. S.A.
z działaniem mającym służyć usunięciu awarii. To, że na nieruchomości odkopano fragment linii elektroenergetycznej, który uległ awarii, a następnie podłączono do tymczasowego osłonowego kabla położonego na gruncie, nie stanowi o usunięciu awarii. Nie wymaga uzasadnienia stanowisko, iż kable średniego napięcia nie mogą leżeć w sposób trwały na powierzchni gruntu, w ten sposób bowiem nie byłyby zachowane względy bezpieczeństwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej: uCOVID-19) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 uCOVID-19 przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Na tle tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 30 listopada 2020 r. wyraził pogląd, iż "Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości." (uchwała NSA z dnia 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19, ONSAiWSA 2021, nr 3, poz. 35).
Rozpoznanie tej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie
w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z dnia 10 stycznia 2023 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na brak oświadczenia uczestnika postępowania o możliwościach technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej,
co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym
w trybie przepisu art. 15 zzs4 ust. 3 uCOVID-19, o czym strony zostały zawiadomione w wykonaniu zarządzenia z dnia 15 lutego 2023 r.
Wymagany przy tym przywołaną wyżej uchwałą NSA standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro strony zostały powiadomione
o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne (zarządzenie z dnia 15 lutego
2023 r.) i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji (zarządzenie o rozprawie zdalnej z dnia 10 stycznia 2023 r.).
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,
z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie
z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Łódzkiego z dnia 19 sierpnia 2022 r., znak: GN-III.7581.197.2022.KR, utrzymująca w mocy decyzję z dnia 29 kwietnia 2022 r. Starosty Łowickiego, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, dotyczącą zobowiązania do udostępnienia nieruchomości.
Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.) (u.g.n.).
Zgodnie z art. 124b ust. 1 u.g.n., starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych
z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów
i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności (ust. 1) .Decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności, o których mowa w ust. 1 (ust. 2). Decyzji, o której mowa w ust. 1, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (ust. 2a). Obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Przepis art. 124 ust. 1a i 4 stosuje się odpowiednio (ust. 3). Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości
a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania (ust. 4). Obowiązek udostępnienia nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, podlega egzekucji administracyjnej (ust. 5). Jak słusznie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 lipca 2022 r. "Celem art. 124b u.g.n. jest przede wszystkim stworzenie warunków prawnych do utrzymania przewodów i urządzeń przesyłowych niebędących częściami składowymi nieruchomości, za których stan odpowiedzialne są przedsiębiorstwa przesyłowe. Ponadto istotą art. 124b u.g.n. jest przyznanie przedsiębiorstwom energetycznym instrumentu pozwalającego na realizację celów publicznych (art. 6 pkt 2 u.g.n.), które nałożone zostały na nie przepisami p.e. i wiążą się z utrzymywaniem zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia odbiorców w paliwa lub energię." (wyrok NSA z dnia 1 lipca 2022 r., I OSK 874/19, LEX nr 3398639, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).
Przepis artykułu 124b ust. 1 u.g.n. wymaga spełnienia łącznie dwóch przesłanek: 1) konieczności wykonania czynności związanych między innymi
z usuwaniem awarii wymienionych w tym przepisie przewodów i urządzeń oraz 2) braku zgody właściciela nieruchomości na udostępnienie urządzenia w celu realizacji tych czynności (por. E. Bończak-Kucharczyk [w:] Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2018, art. 124(b), LEX. Por. także: wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 lipca 2021 r., II SA/Kr 1246/20, LEX nr 3210014, CBOSA).
Pełnomocnik skarżącej kwestionuje w skardze wystąpienie obu powyżej wskazanych przesłanek. Stanowisko to jest jednak niezasadne.
W niniejszej sprawie bezsporne jest wystąpienie awarii kablowej linii elektroenergetycznej średniego napięcia 15 kV należącej do Spółki. Bezsporne jest także to, że awaria ta wystąpiła na odcinku kablowej linii elektroenergetycznej przebiegającym przez nieruchomość należącą do skarżącą. Przy czym zdaniem pełnomocnik skarżącej usunięcie awarii przedmiotowej kablowej linii elektroenergetycznej średniego napięcia 15kV już nastąpiło.
Zdaniem Sądu w sprawie nie ma najmniejszych wątpliwości, że wskazane przez wnioskodawcę prace stanowią usunięcie awarii. Prace te polegają bowiem na wymianie linii kablowej, która uległa awarii, na linię sprawną, z zachowaniem charakterystycznych parametrów technicznych obiektu liniowego oraz jego dotychczasowej trasy przebiegu przez nieruchomość. Na skutek prac remontowych parametry linii, tj. długość i napięcie znamionowe wynoszące 15 kV nie ulegną zmianie. Nie zmieni się również przebieg linii. Po wykonaniu prac linia będzie przebiegać po istniejącej dotychczasowej trasie. Prace te polegają zatem na wymianie uszkodzonej kablowej linii elektroenergetycznej. Zakres prac, który chce przeprowadzić Spółka mieści się w definicji wskazanej w art. 124b ust. 1 u.g.n. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lipca 2019 r., "Stosowanie art. 124b u.g.n. jest uwarunkowane zamierzeniem realizacji prac mieszczących się w pojęciach konserwacji, remontu czy usuwania awarii ciągów, przewodów i urządzeń, jednakże nie chodzi o ścisłe rozumienie tych pojęć, w tym ścisłe rozumienie remontu w świetle art. 3 pkt 8 p.b. Przez konserwację i remonty ciągów, przewodów i urządzeń należy rozumieć działania dotyczące ciągów, przewodów i urządzeń już istniejących i eksploatowanych, które nie zmieniają ich zasadniczych parametrów, a zarazem służą realizacji zadań określonych w prawie energetycznym takich: jak zagwarantowanie realizacji zaopatrzenia odbiorców w paliwa lub energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych (art. 5 ust. 1 p.e.), czy zapewnienie niezawodności systemu elektroenergetycznego (zob. art. 9c ust. 2 pkt 3 p.e.)." (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2019 r., I OSK 2368/17, LEX nr 2699625, CBOSA).
Zdaniem Sądu wykonane przez Spółkę prace związane z kablową linią elektroenergetyczną na odcinku przebiegającym przez nieruchomość należącą do skarżącej stanowią rozwiązanie tymczasowe zastosowane przez Spółkę. W ramach wykonanych prac odkopano fragment linii elektroenergetycznej, który uległ awarii,
a następnie podłączono do tymczasowego osłonowego kabla położonego na gruncie. Powyższe nie stanowi jednak usunięcia awarii, chociażby ze względu na to, że kablową linię elektroenergetyczną ułożono na gruncie, co nie tylko stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa, ale także nie jest przywróceniem kablowej linii elektroenergetycznej do stanu poprzedniego (sprzed awarii). Zdaniem Sądu, organy obydwu instancji prawidłowo zatem wywiodły z materiału dowodowego, że powyższe rozwiązanie ma jedynie charakter tymczasowy - w celu zasilania odbiorców w energię elektryczną do momentu wykonania niezbędnych napraw, a nie docelowy. Zastosowanie rozwiązań tymczasowych, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie eliminuje konieczności wykonania niezbędnych prac ani nie usuwa potrzeby zajęcia nieruchomości w tym celu.
Zdaniem Sądu w sprawie nie ma także wątpliwości co do wystąpienia braku zgody. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca zgadza się na udostępnienie nieruchomości, ale bez jej przekopywania, co stoi w sprzeczności z oczekiwaniami Spółki i z zakresem prac koniecznych do wykonania, a zatem oczywiste jest, że strony nie doszły do porozumienia, a to w konsekwencji jest równoznaczne z brakiem zgodny, o której stanowi art. 124b ust. 1 u.g.n. Brak wyrażenia zgody może mieć postać bezpośredniego oświadczenia woli właścicieli nieruchomości, bądź też może on wynikać pośrednio (w sposób dorozumiany) z działań podejmowanych przez właściciela nieruchomości poprzez np.: stawianie podmiotowi, który wystąpił o wyrażenie zgody o udostępnienie warunków niemożliwych do spełnienia (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 marca 2022 r.,
I SA/Po 308/21, LEX nr 3335254, CBOSA). Ponadto skarżąca podniosła, iż nie jest prawdą, że nie wyraża zgody na udostępnienie nieruchomości, jednak przeciwne stanowisko wynika z pisma pełnomocnik skarżącej z dnia 26 sierpnia 2021r. o odmowie udostępnienia nieruchomości.
Sąd uznaje także za niezasadny zarzut pełnomocnik skarżącej, iż skarżącą zobowiązano do udostępnienia nieruchomości w zakresie znacznie przekraczającym potrzebę usunięcia awarii. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż udostępnieniu podlegać ma 385 m² nieruchomości, w tym pas terenu przeznaczony na usunięcie awarii 200 m² i dojazd do miejsca pracy 185 m². Nie ulega wątpliwości, że udostępnienie nieruchomości musi obejmować również wjazd na miejsce usuwania awarii. Mając na uwadze długość wykopu pod kabel, tj. 35 m – czyli długość pasa terenu przeznaczonego na usunięcie awarii to dzieląc 200 m na 35 daje to szerokość pasa 5,7 m. Wymiary te nie wskazują na udostępnienie nieruchomości w zakresie większym niż jest to konieczne. Również w zakresie dojazdu do miejsca awarii należy uznać, że wskazane wymiary, tj. szerokości (5m) i długości (36 m i 39 m), są odpowiednie, aby mógł dojechać ciężki sprzęt.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, że Sąd nie dopatrzył się także w przeprowadzonym postępowaniu działań, które naruszałyby
art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza również norm prawa procesowego ani materialnego w takim zakresie, który skutkowałby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z art. 80 k.p.a.,
a uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł
o oddaleniu skargi.
is