II SA/Łd 902/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2024-02-13
NSAAdministracyjneŚredniawsa
fundusz alimentacyjnynależnościrozłożenie na ratydłużnik alimentacyjnyświadczeniaalimentysytuacja dochodowazdolność do pracyWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę dłużnika alimentacyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, utrzymującą w mocy decyzję o rozłożeniu na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Skarżący R.J. domagał się rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 19.080,41 zł. Organ I instancji rozłożył należność na raty po 600 zł miesięcznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję, uznając, że skarżący, mimo problemów zdrowotnych, ma potencjał zarobkowy i nie przedstawił dokumentów wykluczających go z rynku pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły sytuację dochodową i możliwości zarobkowe skarżącego, a rozłożenie na raty w ustalonej wysokości jest uzasadnione.

Sprawa dotyczyła skargi R.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy Andrespol o rozłożeniu na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 19.080,41 zł. Skarżący wniósł o rozłożenie tej kwoty na raty, wskazując na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną (przewlekła cukrzyca, postępowanie o niezdolność do pracy). Organy administracji, po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, ustaliły, że rodzina skarżącego utrzymuje się z dochodów żony (3.766 zł miesięcznie), a skarżący jest zarejestrowany jako osoba poszukująca pracy. Mimo zgłaszanych problemów zdrowotnych, skarżący nie posiadał orzeczenia o niepełnosprawności ani o niezdolności do pracy, co zdaniem organów, pozwalało na ocenę, że jest zdolny do podjęcia zatrudnienia. Organy odwoławcze nie dały w pełni wiary twierdzeniu skarżącego o braku własnych dochodów, wskazując na dokonywane wpłaty powyżej żądanej kwoty oraz posiadanie samochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, kontrolując zaskarżoną decyzję, uznał, że organy prawidłowo ustaliły dochód rodziny i możliwości zarobkowe skarżącego. Sąd podkreślił, że decyzja o rozłożeniu na raty ma charakter uznaniowy, a organy dysponowały materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie. Sąd zakwestionował jedynie kategoryczne ustalenie organu odwoławczego o osiąganiu przez skarżącego nieujawnionych dochodów, uznając je za niepoparte dowodami, jednakże uznał, że dochód rodziny i potencjalne możliwości zarobkowe skarżącego pozwalają na spłatę zadłużenia w ratach po 600 zł miesięcznie. Sąd oddalił skargę, wskazując, że skarżący może ponownie wystąpić z wnioskiem o ulgę w przypadku pogorszenia stanu zdrowia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ administracji prawidłowo ocenił sytuację dochodową i możliwości zarobkowe skarżącego, a rozłożenie na raty w ustalonej wysokości jest uzasadnione.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy dysponowały wystarczającym materiałem dowodowym do oceny sytuacji skarżącego. Mimo zgłaszanych problemów zdrowotnych, brak orzeczenia o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy, rejestracja jako osoba poszukująca pracy oraz wcześniejsze doświadczenie zawodowe pozwalały na ocenę, że skarżący jest zdolny do podjęcia zatrudnienia i spłaty zadłużenia w ratach po 600 zł miesięcznie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.p.o.u.a. art. 30 § ust. 2

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddalił skargę.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego mającego wpływ na wynik sprawy.

u.p.o.u.a. art. 2 § pkt 3

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Definicja dłużnika alimentacyjnego.

u.p.o.u.a. art. 27 § ust. 1 i 2

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Obowiązek zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

u.p.o.u.a. art. 28 § ust. 1

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Kolejność zaspokajania należności z tytułu egzekucji.

u.p.o.u.a. art. 2 § pkt 2

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Definicja bezskuteczności egzekucji.

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy art. 2 § ust. 1 pkt 2

Definicja osoby bezrobotnej.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 75 § § 1 zdanie 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dopuszczalność dowodów.

k.r.o. art. 135 § § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Zakres obowiązku alimentacyjnego.

Konstytucja RP art. 72

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona praw dziecka.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy prawidłowo oceniły sytuację dochodową i możliwości zarobkowe skarżącego. Rozłożenie należności na raty w ustalonej wysokości jest uzasadnione. Brak orzeczenia o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy, rejestracja jako osoba poszukująca pracy oraz wcześniejsze doświadczenie zawodowe pozwalają na ocenę zdolności do podjęcia zatrudnienia.

Odrzucone argumenty

Twierdzenie o osiąganiu przez skarżącego nieujawnionych dochodów na podstawie posiadania samochodu i dokonywania niewielkich dobrowolnych wpłat było nieuzasadnione. Zarzuty skarżącego dotyczące zmienności kwot zobowiązania i braku wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego zostały wyjaśnione przez organ odwoławczy.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja o której mowa w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. zapada w ramach uznania administracyjnego. Zwrot należności jest zasadą, a instytucje umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności jest odstępstwem, wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych. Dobro dziecka jest wartością najwyższą, podlegającą konstytucyjnej ochronie ze strony państwa.

Skład orzekający

Agata Sobieszek-Krzywicka

przewodniczący sprawozdawca

Michał Zbrojewski

sędzia

Beata Czyżewska

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rozkładania na raty należności z funduszu alimentacyjnego, ocena sytuacji dochodowej i możliwości zarobkowych dłużnika alimentacyjnego, znaczenie uznania administracyjnego w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji dłużnika alimentacyjnego i jego możliwości zarobkowych. Ocena sądu w zakresie dowodów może być różna w zależności od konkretnych okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia pomocy społecznej i obowiązku alimentacyjnego, ale jej szczegóły są dość techniczne. Może być interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i rodzinnym.

Dłużnik alimentacyjny walczy o niższe raty: sąd analizuje możliwości zarobkowe i stan zdrowia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 902/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /przewodniczący sprawozdawca/
Beata Czyżewska
Michał Zbrojewski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1751/24 - Wyrok NSA z 2025-05-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 581
art. 2 pkt 3, art. 30 ust. 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 13 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Beata Czyżewska Protokolant St. sekretarz sądowy Dominika Człapińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2024 roku sprawy ze skargi R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 9 sierpnia 2023 r. nr SKO.4111.32.2023 w przedmiocie rozłożenia na raty należności głównej z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 9 sierpnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), zwanej k.p.a., i art. 30 ust. 2 w związku z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 581 ze zm.), zwanej u.p.o.u.a., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Andrespol z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr 01/RR/FA/IV/2023 o rozłożeniu na raty w wysokości 600, 00 zł miesięcznie pozostałej do spłaty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych D.J. i K. J. w kwocie 19.080,41 zł. Postanowieniem z dnia 10 października 2023 r. sprostowało ww. decyzję w zakresie imienia skarżącego.
W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że R.J., reprezentowany przez A.J., pismem z dnia 6 marca 2023 r. skierował do Wójta Gminy Andrespol wniosek o podanie kwot spłaty Funduszu Alimentacyjnego od 2021 r. do II.2023 r., wskazanie sposobu księgowania realizowanych wpłat oraz o podanie kwoty pozostającej do spłaty oraz rozłożenie jej na kolejne raty.
Organ I instancji uczynił zadość żądaniu określonemu w w/w piśmie co do wskazania kwot dokonanych wpłat i wskazania sposobu księgowania - udzielając skarżącemu stosownych informacji, (pisma z dnia 9 marca 2023 r. nr [...] i z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr [...]).
Rozpatrując w/w wniosek w zakresie rozłożenia na raty - mając na uwadze wysokość pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i przedstawioną sytuację R.J. organ I instancji stwierdził, iż zasadnym jest rozłożenie przedmiotowej należności na raty i decyzją z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr 01/RR/FA/IV/2023 orzekł o rozłożeniu pozostałej do spłaty należności 19.080,41 zł z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D.J. i K.J. na raty w wysokości 600,00 zł miesięcznie zgodnie z załączonym harmonogramem, poczynając spłaty od 30 maja 2023 r., ostatnia rata w wysokości 480,41 zł płatna do spłaty do 30 grudnia 2025 r.
Następnie Kolegium zwróciło uwagę, że na skutek niedopełnienia obowiązku alimentacyjnego przez R.J. na rzecz osób uprawnionych D. J. i K.J., wynikającego z postanowienia i wyroku Sądu Okręgowego w Ł., sygn. akt [...] , z dnia [...] października 2014 r. i z dnia [...] kwietnia 2017 r., zaopatrzonych w klauzulę wykonalności z dnia 29 stycznia 2015 r. i z dnia 31 lipca 2017 r., wszczęta została egzekucja komornicza należnych świadczeń alimentacyjnych ([...]) i wobec bezskuteczności tejże egzekucji wypłacone zostały w zastępstwie dłużnika alimentacyjnego świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione D.J. i K.J., w okresie od 1 kwietnia 2015 r. do 15 czerwca 2017 r. w wysokości zasądzonych alimentów 600,00 zł (po 300,00 zł na dziecko), w okresie od 16 czerwca 2017 r. do 31 marca 2023 r. w wysokości 700,00 zł miesięcznie (po 350,00 zł na dziecko). W związku z powyższym faktem dłużnik alimentacyjny R.J. zobowiązany był do zwrotu należności z tytułu funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami za opóźnienie, częściowo spłacił powstałe zadłużenie, a po uwzględnieniu wszystkich wpłat na koncie dłużnika alimentacyjnego zadłużenie z tytułu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami na dzień wydania zaskarżonej decyzji wyniosło 19.080,41 zł, z czego pozostała do spłaty kwota główna wyniosła 19.076,19 zł, a należne odsetki wyniosły 4,22 zł.
W dalszej kolejności organ odwoławczy podkreślił, że prowadząc postępowanie organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy, w ramach którego ustalił, iż skarżący prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy, rodzina utrzymuje się z dochodów A.J., która jest osobą pracującą i posiada dochód w wysokości 3.766,00 zł (przedstawione "paski wynagrodzenia"), rodzina zamieszkuje część domu, którego właścicielką jest A.J., użytkuje pokój z kuchnią i łazienką, opłaty związane z utrzymaniem domu regulowane są systematycznie. Według deklaracji rodzina ponosi koszty stałe w wysokości 2.715 zł miesięczne (w tym alimenty 700,00 zł, czynsz 36 zł, energia elektryczna 200 zł, gaz 80 zł, opał 250 zł, śmieci 70 zł, telefon 100 zł, szambo 60 zł, raty kredytu 373,00 zł ubezpieczenie 96,00 zł, dieta cukrzycowa 350,00 zł, wydatki na leczenie i leki 400,00 zł). Skarżący podniósł, że choruje przewlekle (cukrzyca) i pozostaje pod opieką specjalistyczną (potwierdza to zaświadczeniem lekarskim). Nie ma orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, natomiast w ZUS nadal toczy się postępowanie w sprawie przyznania niezdolności do pracy. Skarżący posiada 7 letni staż pracy, prawo jazdy kat. [...], w oświadczeniu majątkowym zgłasza posiadanie samochodu [...].
Analizując sprawę Kolegium stwierdziło, że rozpatrując wniosek skarżącego o rozłożenie na raty kwoty pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych D.J. i K.J. organ I instancji uznał, iż zasługuje on w pełni na uwzględnienie, bowiem jednorazowy zwrot należności byłby dla skarżącego zbyt dużym obciążeniem, z czym należy w pełni się zgodzić. Z uwagi na wysokość pozostałej do spłaty na dzień 17 kwietnia 2023 r. należności 19.080,41 zł - wykazywanym dochodem na osobę w rodzinie R.J. nie jest w stanie dokonać jednorazowo spłaty tejże należności bez ujemnego wpływu na sytuację materialno- bytową rodziny. Wykazywanym dochodem J.J. jest w stanie dokonywać spłaty zadłużenia w ustalonych decyzją ratach, tj. po 600,00 zł miesięcznie. Spłata w ustalonych decyzją ratach nie przyczyni się do drastycznego pogorszenia warunków bytowych tej rodziny. Skarżący jest osobą w wieku produkcyjnym (rocznik 1975 r.), zdolną do pracy, zgłasza problemy zdrowotne, jednakże nie przedstawił dokumentów wyłączających go z rynku pracy, nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, jest osobą zarejestrowaną w PUP jako osoba poszukująca pracy, nie ma przeszkód w podjęciu stałego, bądź dodatkowego zatrudnienia, w rodzinie nie występuje niepełnosprawność i rodzina posiada stałe dochody w wysokości nie kwalifikującej jej do przyznania świadczeń z pomocy społecznej uzależnionych od progu dochodowego - okoliczności te uzasadniają rozłożenie na raty w ustalonej przez organ I instancji wysokości.
Mając na uwadze doświadczenie życiowe i deklarowane przez skarżącego koszty utrzymania - Kolegium nie dało w pełni wiary twierdzeniu, iż skarżący nie posiada żadnego własnego dochodu i nie podejmuje zatrudnienia choćby w postaci "prac dorywczych" czy "sezonowych" (nierzadko pozyskiwanych poza systemem ubezpieczeń, z tzw. "pracy na czarno"), uznaje to jako niechęć na ujawnienie rzeczywistych dochodów rodziny bądź jako sposób na uniknięcie zajęcia uzyskanych środków finansowych w ramach postępowania egzekucyjnego. Opisana sytuacja oraz podnoszone w odwołaniu dokonywanie wpłat powyżej żądanej kwoty dają podstawy do powyższych wniosków, jak i do stwierdzenia, że istnieją perspektywy do spłaty należności w określonych ratach teraz i w przyszłości, a to nie uzasadnia zmiany wysokości rat i dalszego wydłużania okresu zwrotu należności. Za zmniejszeniem wysokości rat nie przemawia zarówno fakt wysokiej inflacji (gdyż rat tych nie można uznać za wygórowane i okres spłaty ustalono na długi czas - ponad 3,5 roku), ale też i polityka socjalna państwa oraz sukcesywnie podnoszona systematycznie płaca minimalna. Tym samym – zdaniem organu II instancji - skarżący nie może oczekiwać rat na poziomie dokonywanych dobrowolnie wpłat ok. 100 – 150 zł, bowiem wówczas okres spłaty należności głównej sięgałby powyżej 10 lat, co nie jest w szeroko rozumianym interesie społecznym, zważywszy, że wartość pieniądza w związku z inflacją spada. Za stwierdzeniem o posiadaniu przez skarżącego dodatkowych, a nieujawnianych dochodów przemawia też fakt posiadania przez niego samochodu, z którym niechybnie wiążą się spore wydatki (koszty eksploatacyjne ubezpieczenie, paliwo, naprawy). W tym świetle też zachowanie skarżącego – w ocenie Kolegium - nie pozwala na uwzględnienie zgłoszonej prośby i zmiany wysokości rat. Jednocześnie Kolegium dodało, iż dotychczas niewywiązywanie się z obowiązku alimentacyjnego i "dobrowolne" wpłat ze strony skarżącego zobowiązania alimentacyjnego świadczą, iż posiada on ku temu środki finansowe, a bez przymusu nie będzie spłacał należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że o tym, iż ciężar dowodowy spoczywa na osobie wnioskującej o zastosowanie ulgi przewidzianej art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. R.J. wiedział, bowiem jako dłużnik alimentacyjny występował już wcześniej z wnioskiem o umorzenie kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego kilkukrotnie (również przed Kolegium toczyły się sprawy z jego odwołań w 2016 r). Tym samym zarzuty o niewiedzy skarżącego jakie miałby przedstawić dokumenty dla zobrazowania swej sytuacji życiowej są nieuzasadnione W tym świetle, zdaniem organu II instancji, za dowód w niniejszej sprawie należało przyjąć informacje uzyskane w ramach wcześniej prowadzonych postępowań odwoławczych zakończonych decyzji Kolegium z dnia 17 czerwca 2016 r. SKO.4111.48.2016 czy z dnia 25 marca 2016 r. SKO.4111.28.2016 - uznając informacje tam zawarte co do doświadczenia zawodowego skarżącego jako znane z urzędu. Z uzasadnień w/w decyzji Kolegium wynika, iż skarżący wykonywał pracę w branży budowlanej jako ślusarz, mechanik, monter ścian kartonowo-gipsowych, glazurnik, malarz, gipsiarz, elektromonter). Wiek R.J. i posiadane wcześniejsze doświadczenie zawodowe świadczą o dużym potencjale możliwości zarobkowania (a znanym Kolegium jest fakt, że często dochody w branży budowlanej uzyskiwane są z wykonywania prac poza systemem ubezpieczeń społecznych) i dają perspektywy że w przyszłości będzie on w stanie regulować kwotę należności świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych w ustalonych ratach i spłata tych kwot nie spowoduje drastycznego pogorszenia jego warunków życiowych, chociaż być może ograniczenia zdrowotne będą od niego wymagały przekwalifikowania się i podjęcia pracy w innej niż budowlana branży.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału Kolegium stwierdziło, iż sytuacja zdrowotna skarżącego, z uwagi na konieczność pozostawania pod stałą opieką lekarską, jest niewątpliwie trudna, jednakże nie pozwala na wyjątkowe potraktowanie dłużnika. Z doświadczenia życiowego i praktyki orzeczniczej wynika, że osoby po przebytych operacjach czy też ze zdiagnozowanymi chorobami przewlekłymi (cukrzycą, nadciśnieniem, innymi chorobami autoimmunologicznymi), a często też osoby ze wyrodnieniami układu kostnego kręgosłupa i kończyn - będąc pod opieką poradni specjalistycznych - są osobami aktywnymi zawodowo bądź korzystają ze swoich uprawnień związanych z ubezpieczeniem społecznym albo świadczeń dla osób niepełnosprawnych.
Kolegium nie kwestionując zgłaszanej sytuacji zdrowotnej R.J. i toczenia się postępowania sądowego w sprawie bliżej nieokreślonej, podkreśliło, iż pomimo zgłaszanych schorzeń obecnie skarżący nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności ani innego dokumentu świadczącego o wykluczeniu go z rynku pracy z przyczyn obiektywnych. Bez orzeczenia o niezdolności do pracy twierdzenie skarżącego o niemożności podjęcia zatrudnienia jest stwierdzeniem subiektywnym, a to oznacza, że skarżący winien podjąć starania w celu poprawy swej sytuacji dochodowej pozwalającej na spłatę zadłużenia. Jak wskazało przy tym Kolegium, choroby czy też wiek nie zwalniają z obowiązku alimentacyjnego, a tym bardziej nie zwalniają ze spłaty świadczeń wypłacony osobom uprawionym w związku z bezskutecznością alimentów od dłużnika alimentacyjnego. R.J. jest osobą w wieku pełnej aktywności zawodowej, a wykonywane dotychczas zawody - dają podstawę do twierdzenia, iż może on choćby dorywczo czy sezonowo podejmować się pracy zarobkowej. Okoliczność braku zakończenia postępowań sądowych (niczym nie potwierdzonych), nie wpływa na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. W sytuacji uwzględnienia jakichkolwiek roszczeń R.J. i przyznania mu renty czy przywrócenia do pracy stanie się on osobą ze stałym źródłem dochodu, w sytuacji oddalenia roszczeń - skarżący winien być jeszcze bardziej zdeterminowany do podjęcia pracy w celu polepszenia swojej sytuacji materialnej i dążenia do realizacji obowiązku alimentacyjnego względem swych dzieci oraz spłaty należności z funduszu alimentacyjnego. Nadto organ odwoławczy podkreślił, iż w sytuacji zmiany okoliczności faktycznych, pogorszenia się stanu zdrowia skutkującego wykluczeniem z rynku pracy czy uzyskania orzeczenia o pełnej i stałej niezdolności do pracy, R.J. będzie mógł ponownie wystąpić z wnioskiem o udzielenie mu ulgi przewidzianej art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., która to kwestia będzie wówczas przedmiotem odrębnego postępowania.
W ocenie organu II instancji, na podkreślenie zasługuje również fakt, wskazany w decyzji przez organ I instancji, iż R.J. zarejestrowany jest w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy (przedstawiona karta identyfikacyjna z PUP), a zatem nic nie stoi na przeszkodzie aby podjął on pracę zarobkową w celu poprawy swojej sytuacji bytowej. Z dokumentu powyższego i z założenia definicji (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy) osoba bezrobotna - to osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo inne pracy zarobkowej. Z tego też – zdaniem Kolegium - wywieść należy, iż skarżący jest też osobą zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia, a ze swoim wcześniejszym doświadczeniem zawodowym i posiadanym uprawnieniem do prowadzenia pojazdów (prawo jazdy kategorii [...] ) ma potencjalnie duże możliwości zarobkowania.
Kolegium oceniło, że przeprowadzone postępowanie i zgormadzony materiał dowodowy daje podstawę do stwierdzenia, że w sprawie nie zachodzą okoliczności o charakterze szczególnym czy nadzwyczajnym, niezależnym od dłużnika, które uzasadniałyby zmniejszenie wysokości rat i wydłużenia okresu pozostałej do spłaty należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jednocześnie organ odwoławczy dodał, że wydłużenie okresu spłaty należności wiązałoby się z kolejnym doliczaniem odsetek, co niewątpliwie nie jest w interesie skarżącego.
Końcowo Kolegium wskazało, że zadłużenie R.J. powstało na skutek niedopełnienia obowiązku alimentacji na rzecz osób uprawnionych i świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacane są w zastępstwie osoby zobowiązanej do alimentacji, a nie zamiast tej osoby. Obowiązek alimentacyjny wobec dzieci spoczywa bowiem na rodzicach (niezależnie od ich sytuacji majątkowej, dochodowej czy zdrowotnej), a nie na organach państwa, zatem dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w jego zastępstwie. Zważywszy, że załatwienie każdej sprawy administracyjnej wymaga wyważenia słusznego interesu obywatela i interesu społecznego, uwzględnienie prośby zawartej w odwołaniu – w ocenie organu II instancji - godziłoby w interes społeczny poprzez przyznanie kolejnej ulgi dłużnikowi alimentacyjnemu, który nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego. Niedomaganie się od dłużnika alimentacyjnego zwrotu kwoty wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami ustawowymi w jak najkrótszym czasie - naruszałoby w sposób rażący nie tylko interes fiskalny Państwa, ale i wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość społeczna i zaufanie obywateli do organów władzy, nagradzałoby zachowania patologiczne (niełożenie na własne dzieci) i byłoby niewychowawcze, niesprawiedliwe dla większej części społeczeństwa, która podejmuje się trudu realizacji zobowiązań wobec własnych dzieci niezależnie od przeciwności losu i podejmowanych wyrzeczeń oraz bez względu na posiadany stan majątkowy. W tym przypadku – jak wskazał organ odwoławczy - rozłożenie zadłużenia na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w niższej wysokości skutkowałoby umorzeniem prowadzonego postępowania egzekucyjnego, co mogłoby być odebrane jako forma zachęcenia innych osób do unikania bądź odwlekania zwrotu realizacji obowiązku alimentacyjnego utrzymania własnych dzieci, który to obowiązek przejął skarb państwa. Stanowisko powyższe potwierdza także orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie, (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 października 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 550/13, publ. LEX nr 1382969), gdzie stwierdza się, iż obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców. Wynika to z faktu, iż alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka poprzez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowywanie czy też edukację. Dobro dziecka jest wartością najwyższą, podlegającą ochronie ze strony państwa. Nie jest zatem uzasadnionym, zdaniem Kolegium, aby pochopnie przerzucać obowiązek alimentacyjny na ogół podatników, tym bardziej, że celem zabezpieczenia społecznego jest zapewnienie bytu dzieciom rodziców, którzy nie są w stanie samodzielnie regulować należności na ich rzecz. Nie jest to pomoc bezzwrotna, a ustanowiona w interesie uprawnionych do pobierania świadczeń alimentacyjnych, dlatego uzasadnionym jest, że organ będzie oczekiwał uregulowania wypłaconych uprawnionym zaliczek od zobowiązanego z tytułu alimentów.
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył R.J., reprezentowany przez A.J., podnosząc, iż nie była kwestionowana konieczność spłaty w całości zadłużenia wraz z odsetkami. Skarżący wskazał, że zobowiązanie jest realizowane na rzecz uprawnionych, a zatem nie jest prawdą, iż nie są realizowane bieżące zobowiązania.
Skarżący podniósł, że za każdym razem podawane są inne kwoty zobowiązania i dodał, że zadłużenie powstało, gdy posiadał orzeczenie o niezdolności do pracy. Wyjaśnił również, że od 2017 r. wpłacane są bieżące alimenty z kosztami do komornika.
Skarżący nie zgadza się z wysokością raty w kwocie 600 zł, ponieważ dochód jakim dysponuje jego rodzina to kwota 3766 zł, po odliczeniu kosztów pozostaje kwota 1100 zł, z której opłacane są dojazdy żony do pracy, zakupy środków higienicznych oraz żywność.
W dalszej kolejności skarżący podniósł, że nie wie na czym organ opiera podejrzenia o ukrywaniu dochodów. Wtedy, gdy podejmował prace nawet dorywcze to informował o tym podczas wywiadów.
Argumentując skargę skarżący wskazał, iż jest współposiadaczem samochodu i z niego nie korzysta. Jednocześnie poruszył kwestię swego stanu zdrowia, który – jego zdaniem - nie pozwala na podjęcie zatrudnienia. Skarżący dodał, że D.J. przebywa w Ł. i ma to wpływ na pobierane świadczenie.
W odpowiedzi na tę skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Jednocześnie odnosząc się do zarzutu skarżącego w zakresie zmienności kwoty podlegającej zwrotowi i rozbieżności w zakresie stwierdzenia wywiązywania/ niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego Kolegium wyjaśniło, iż fakt wypłacania osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma wpływ na kwotę podlegającą zwrotowi od dłużnika alimentacyjnego i świadczy o bezskuteczności egzekucji alimentów (wedle definicji art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - bezskuteczność egzekucji - oznacza to m.in. egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych, albo postępowanie upadłościowe, w toku którego w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie otrzymano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych) Ponadto organ odwoławczy podniósł, że w art. 28 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wskazano, iż w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności:
1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia,
2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia,
3) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia,
4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia
- po należnościach określonych w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, a przed należnościami określonymi w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
W świetle powyższego – jak wskazało Kolegium - nawet dokonywanie przez skarżącego dobrowolnych wpłat do komornika nie czyni, że realizuje on na bieżąco obowiązek alimentacyjny wobec swych dzieci.
Pismem z dnia 25 grudnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz rozwinęła argumentację przedstawioną w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl powyższej regulacji sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Kontrolując zaskarżoną w tej sprawie decyzję – Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, organ nie dopuścił się bowiem naruszenia prawa materialnego ani prawa procesowego, uzasadniającego usunięcie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1993) zwanej u.p.o.u.a. Zgodnie z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Na podkreślenie zasługuje, że decyzja o której mowa w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. zapada w ramach uznania administracyjnego. Władza dyskrecjonalna organów administracji publicznej, której przejawem jest uznanie administracyjne, wyraża się w tym, że nawet gdy strona spełni określone prawem przesłanki, organ nie ma obowiązku rozstrzygnąć sprawy w oczekiwany przez nią sposób. Nie oznacza to jednak, że jest to decyzja dowolna. Istotne w tym zakresie pozostaje, że w przypadku kontroli sądowoadministracyjnej decyzji zapadłej w granicach uznania administracyjnego, rolą sądu administracyjnego jest zbadanie czy organ podejmując decyzję dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie, a także czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia (por. np. NSA: z dnia: 24 lutego 2023 r., I OSK 809/22; z dnia 30 grudnia 2020 r., I OSK 2903/18; z dnia 27 października 2020 r., I OSK 1011/20, wszystkie dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA). Należy także wziąć pod uwagę, że w przypadku uznania administracyjnego, organ podejmuje decyzje z uwzględnieniem zasad celowości i sprawiedliwości oraz szczególnych cech stanu faktycznego.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowało się stanowisko, zgodnie z którym dłużnik alimentacyjny co do zasady jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi, zaś sytuacja rodzinna i dochodowa ubiegającego się o umorzenie należności musi go więc wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Stosownie bowiem do treści przepisu art. 2 pkt 3 u.p.o.u.a. dłużnik alimentacyjny to osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Należy zatem przyjąć, że co do zasady każdy dłużnik alimentacyjny, wobec którego egzekucja okazała się bezskuteczna, nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych przez sąd alimentów. Samo zatem uzyskiwanie niskich dochodów, bądź też nieuzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Udzielanie ulg z tej tylko przyczyny czyniłoby praktycznie martwą regulację dotyczącą obowiązku zwrotu organowi równowartości wypłaconych z funduszu świadczeń. Umorzenie należności, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty może zatem mieć miejsce tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim sytuacja dochodowa lub rodzinna nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Przy czym, taki stan powinien być efektem wpływu czynników obiektywnych. Zwrot należności jest zasadą, a instytucje umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności jest odstępstwem, wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych.
W dalszej kolejności należy wskazać, że pojęcie sytuacji dochodowej, o której mowa w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. ma zakres szerszy, niż pojęcie dochodu. Przy ocenie sytuacji dochodowej należy mieć bowiem na uwadze nie tylko sam dochód aktualnie uzyskiwany, lecz również dochód możliwy do uzyskania. Ponadto treść art. 30 ust. 2 nie pozostawia wątpliwości co do tego, że znaczenie ma także sytuacja rodzinna dłużnika alimentacyjnego, która ma wpływ na możliwość uzyskania dodatkowego dochodu. Dokonując oceny sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika oraz możliwości poprawy tej sytuacji nie można pominąć, że inne są możliwości spłaty zadłużenia przez osoby np. legitymujące się orzeczeniem o niezdolności do pracy, czy też będące w podeszłym wieku, a inne osoby młodej, nie legitymującej się takim orzeczeniem, mającej perspektywy zarobku niekoniecznie na rynku lokalnym (wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2022 r., I OSK 1096/20, CBOSA).
Należy też podkreślić, że przy rozpoznawaniu tego typu spraw trzeba również mieć na względzie, iż obowiązek alimentacyjny ciąży na każdym z rodziców, a alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka przez zapewnienie środków na jego utrzymanie, wychowywanie i kształcenie. Dobro dziecka jest wartością najwyższą i podlega konstytucyjnej ochronie ze strony państwa (art. 72 Konstytucji RP). Fakt wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby małoletniej nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku alimentacji własnego dziecka. Każde natomiast umorzenie zadłużenia alimentacyjnego, odroczenie czy rozłożenie na raty powoduje przerzucenie na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych. Nie można także tracić z pola widzenia, że wysokość alimentów ustalona zostaje prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego w oparciu o przesłanki określone przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2809), w tym zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego (art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). W przypadku pogorszenia możliwości zarobkowych lub majątkowych zobowiązany ma możliwość domagania się zmiany ustalonej wysokości świadczeń alimentacyjnych. Zobowiązany do alimentów ponosi zatem pełną odpowiedzialność za zaistniałe zaległości powstałe z tytułu wypłaconych przez państwo zastępczo na rzecz jego dzieci alimentów i spoczywa na nim obowiązek pełnego zaangażowania i podjęcia starań w kierunku spłaty tych zaległości wraz z odsetkami. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego są czasowo udostępniane wierzycielowi i nie są świadczeniami bezzwrotnymi. Istotą systemu publicznego wsparcia jest to, że zwrot kwoty świadczenia następuje nie od osoby, która świadczenie pobrała, ale od dłużnika, którego dług względem osoby uprawnionej został zaspokojony przez państwo.
Jak już wyżej wskazano, decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 2. u.p.o.u.a. ma charakter uznaniowy. Sądowa kontrola legalności takiego aktu obejmuje zbadanie, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia.
W kontrolowanej sprawie, z ustaleń organów wynika, że skarżący nie posiada majątku ani oszczędności, jest osobą bezrobotną; pozostaje zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy. Prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe wraz z żoną A. J. Gospodarstwo to utrzymuje się z dochodów Pani A.J., które wynoszą miesięcznie 3.766,00 zł. Rodzina zamieszkuje część domu będącego własnością A.J.. Miesięczne koszty ponoszone przez rodzinę wynoszą 2.715,00 zł, w tym 700,00 zł alimentów na rzecz D.J. i K.J.. Powyższe ustalenia znajdują pełne uzasadnienie w zebranym przez organy materiale dowodowym, są zgodne z informacjami przekazanymi przez skarżącego w wywiadzie środowiskowym z 21 marca 2023 r. i nie są kwestionowane przez skarżącego.
Organ dokonał ponadto oceny możliwości zarobkowych skarżącego. Niekwestionowane ustalenia faktyczne wskazują, że skarżący choruje przewlekle na cukrzycę i w związku z tym schorzeniem pozostaje pod specjalistyczną opieką lekarską. Skarżący nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ani też o niezdolności do pracy. W wywiadzie środowiskowym z 21 marca 2023 r. skarżący podaje, że postępowanie w sprawie niezdolności do pracy jest w toku. Należy w tym miejscu podkreślić, że organy w niniejszej sprawie nie posiadają kompetencji specjalistycznych niezbędnych do oceny stanu zdrowia skarżącego w kontekście braku możliwości podjęcia zatrudnienia ze względu na to, że skarżący choruje na cukrzycę, nawet jeżeli w jego ocenie uniemożliwia mu wykonywanie jakiejkolwiek pracy. W tym zakresie organy trafnie opierają swoją ocenę na odwołaniu się do faktu, że w dacie wydania decyzji skarżący nie dysponował ani orzeczeniem o niepełnosprawności ani o niezdolności do pracy.
Wobec powyższego organ zasadnie przyjął, że skarżący jest osobą zdolną do pracy. Dokonując wszechstronnej oceny materiału dowodowego organ trafnie zwrócił uwagę nie tylko na brak orzeczenia o niepełnosprawności oraz orzeczenia o niezdolności do pracy ale także na okoliczność, że skarżący jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako poszukujący pracy, co wskazuje na jego gotowość podjęcia zatrudnienia. Ponadto w wywiadzie środowiskowym z 21 marca 2023 r. skarżący podaje, że ma otrzymać propozycję zatrudnienia.
Organy ustaliły także, iż skarżący ma 7-letni staż pracy, doświadczenie zawodowe w branży budowlanej, posiada prawo jazdy kategorii [...] . W rodzinie skarżącego nie występuje niepełnosprawność, nie ma także małoletnich dzieci, które wymagałyby codziennej opieki za strony skarżącego i związanego z tym zaangażowania czasowego. Przeszkodą w podjęciu zatrudnienia nie jest również wiek skarżącego (48 lat w dacie wydawania zaskarżonej decyzji).
Wobec powyższego, zasadnym jest twierdzenie, że organy dysponowały pełnym materiałem dowodowym, pozwalającym na ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Podnoszona w skardze okoliczność, że podczas wywiadu środowiskowego podawana była sygnatura sprawy w przedmiocie niezdolności do pracy, której pracownik socjalny prawdopodobnie nie spisał, nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Poza sporem bowiem pozostaje, że skarżący orzeczeniem w tym przedmiocie nie dysponował. Przedstawione powyżej fakty ustalone przez organy nie są podważane przez skarżącego, natomiast kwestionuje on dokonaną przez organ ocenę tych faktów prowadzącą do wniosku, że wobec możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącego, wbrew zarzutom podnoszonym w skardze, rata miesięczna w wysokości 600,00 zł jest adekwatna do sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego.
W ocenie Sądu dokonana przez organ ocena zgromadzonego materiału dowodowego, prowadząca do powyższych ustaleń, w istotnym dla sprawy zakresie, opiera się na jego wszechstronnej analizie, zgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Trzeba jednak poczynić zastrzeżenie co do tego, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi nie dało w pełni wiary twierdzeniu skarżącego, iż nie posiada żadnego własnego dochodu i nie podejmuje zatrudnienia choćby w postaci "prac dorywczych" czy "sezonowych". Swoje twierdzenie SKO opiera na tym, że skarżący w ramach postępowania egzekucyjnego dokonywał wpłat powyżej żądanej kwoty oraz na fakcie posiadania samochodu, z którym, zdaniem organu, niechybnie wiążą się spore wydatki. W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy nie daje wystarczających podstaw do ustalenia, że skarżący osiąga nieujawniony dochód. Doświadczenie życiowe wskazuje, że wobec osiągania przez rodzinę dochodu w wysokości 3.766,00 zł i przy stałych wydatkach na poziomie 2.715,00 zł możliwe było dokonywanie dodatkowych wpłat w wysokości 100 – 150 zł. Odnośnie kosztów utrzymania samochodu i ich wysokości organ nie dokonał natomiast żadnych ustaleń. W konsekwencji kategoryczne ustalenie, że skarżący osiąga dochody nieujawnione, jako nie mające oparcia w zebranym materiale dowodowym, zostało dokonane z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Do naruszenia tej reguły dochodzi bowiem w sytuacji, gdy uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, co miało miejsce w niniejszej sprawie w zakresie w jakim organ ustalił, że skarżący wykonuje prace dorywcze i uzyskuje nieujawnione dochody, w oparciu o niekwestionowany fakt posiadania samochodu osobowego rocznik 1975 oraz dokonywania co miesiąc dobrowolnej spłaty zadłużenia w wysokości około 100 – 150 zł. Należy jednak w tym miejscu zauważyć, że zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. Wobec treści art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. organ zobowiązany był ustalić nie tylko sam dochód aktualnie uzyskiwany, lecz również dochód możliwy do uzyskania przez skarżącego. W ocenie Sądu wykazanie dochodu rodziny w wysokości odpowiadającej dochodowi Pani A.J. tj. 3.766,00 zł oraz możliwości wykonywania przez skarżącego pracy zarobkowej, pozwalają na ustalenie sytuacji dochodowej, o której mowa w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a.
W związku z zarzutami podnoszonymi w skardze należy wskazać, że organ odwoławczy z urzędu przeprowadził dowód z informacji uzyskanych w ramach wcześniej prowadzonych postępowań zakończonych decyzjami tut. Kolegium z dnia 17 czerwca 2016 r., znak: SKO.4111.48.2016 oraz z dnia 25 marca 2016 r., znak: SKO.4111.28.2016. Informacje zawarte w powyższych decyzjach organ uznał jako znane z urzędu. W tym trybie ustalił, że skarżący wykonywał pracę z branży budowlanej jako ślusarz, mechanik, monter ścian kartonowo-gipsowych, glazurnik, malarz gipsiarz, elektromonter. Ustalenia te znajdują potwierdzenie w treści przywołanych powyżej decyzji, znajdujących się w aktach postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie. Trafnie wskazał organ, że stosownie do art. 75 § 1 zdanie 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem a w konsekwencji. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Bezpodstawne natomiast okazały się zarzuty skarżącego jakoby za dowód w niniejszej sprawie Kolegium przyjęło ustalone w roku 2016 informacje na temat jego stanu zdrowia lub osiąganych dochodów. Zarzuty te pozostają w sprzeczności z treścią zaskarżonej decyzji.
W związku z podnoszonym w skardze zarzutem, że "organ I instancji za każdym razem podaje inne kwoty zobowiązania" należy zwrócić uwagę, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż zmiany wysokości kwoty zadłużenia są wynikiem dokonywanej co miesiąc spłaty zadłużenia dokonywanej dobrowolnie przez skarżącego, przy czym spłaty te następowały w różnych kwotach w poszczególnych miesiącach. W piśmie z dnia 9 marca 2023 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w A. zawarł informację o wpłatach otrzymywanych od Komornika Sądowego A.K. z tytułu spłaty zobowiązań alimentacyjnych, wypłaconych na osoby uprawnione: D.J. i K.J.. W aktach organu II instancji znajduje się ponadto pismo Ośrodka Pomocy Społecznej w A. z dnia 17 kwietnia 2023 r. zawierające zestawienie dokonywanych przez skarżącego wpłat własnych z tytułu zobowiązań dotyczących świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 17 kwietnia 2023 r., z którego wynika, że wpłaty te dokonywane były w różnych kwotach w zakresie od 100,00 zł do 150,00 zł, z tym wyjątkiem, że pierwsza z wpłat wyniosła 70,00 zł, dwie wpłaty miały wysokość 160,00 zł i jedna w kwocie 180,00 zł. Powyższe kwoty nie są kwestionowane przez skarżącego. Poza sporem pozostaje również okoliczność przekazywania wpłat do Ośrodka Pomocy Społecznej w A. oraz zaliczania ich w określonej części na spłatę odsetek. Odnośnie wskazywanej w skardze zmiany miejsca zamieszkania D.J. należy podkreślić, że twierdzenia skarżącego w tym zakresie zostały podniesione dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego i nie są poparte żadnymi dowodami. Ponadto wypada podkreślić, że stosownie do art. 27 ust. 1 u.p.p.o.u.a., dłużnik alimentacyjny jest obowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Organem właściwym wierzyciela w postępowaniu, które ma na celu ściągnięcie należności z funduszu alimentacyjnego, jest zatem ten sam organ, który świadczenia te z funduszu przyznał, a następnie wypłacał. Ma on te same prawa co wierzyciel uprawniony (art. 27 ust. 3a) i jest organem właściwym wierzyciela uprawnionym do rozpatrzenia w I instancji wniosku dłużnika złożonego na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy. Bez znaczenia dla właściwości tego organu jest zatem to, czy osoba uprawniona, czyli w tym przypadku syn skarżącego, zmienił miejsce pobytu i nie mieszka już na terenie Gminy Andrespol (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 21 czerwca 2022 r., II SA/Ke 119/22, CBOSA).
Podsumowując należy stwierdzić, że organy prawidłowo ustaliły wysokość dochodu rodziny skarżącego, jego możliwości osiągania własnych dochodów oraz okoliczność, że skarżący nie posiada majątku ani oszczędności. W świetle tych ustaleń prawidłowe jest stanowisko odnośnie tego, że jednorazowa spłata należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 19.080,41 zł byłaby nadmiernym obciążeniem dla gospodarstwa domowego skarżącego, a zatem wniosek o rozłożenie na raty jest uzasadniony. Odnośnie wysokości rat stanowisko organów znajduje swoje uzasadnienie wobec ustalenia, że skarżący może podjąć zatrudnienie, chociażby w niepełnym wymiarze i osiągać z tego tytułu dochody pozwalające na spłatę zadłużenia w ratach po 600,00 zł miesięcznie, zgodnie z harmonogramem załączonym do decyzji organu I instancji. Końcowo Sąd wskazuje, że skarżący może ponownie wystąpić z wnioskiem o udzielenie ulgi na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy, w szczególności w przypadku zmiany sytuacji dochodowej wynikającej z pogorszenia stanu zdrowia skutkującego orzeczeniem o niezdolności skarżącego do pracy. Sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego podlegać będzie wówczas badaniu w odrębnym postępowaniu.
W związku z powyższym Sąd ustalił, że wydając zaskarżoną decyzję organ nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI