II SA/Łd 9/20

II SA/Łd 9/20 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2020-09-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-01-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /sprawozdawca/
Agnieszka Krawczyk /przewodniczący/
Anna Dębowska
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Sygn. powiązane
III OSK 4259/21 - Wyrok NSA z 2024-10-01
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 10 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 2081
art. 66
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Asesor WSA Anna Dębowska Protokolant St. sekretarz sądowy Dominika Człapińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2020 r. sprawy ze skargi A. A., D. J., M. K., M. J.-K. i T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę. a.bł.
Uzasadnienie
II SA/Łd 9/20
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy D., działając na podstawie art. 71 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 73 ust. 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80, art. 82, art. 85 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r., poz. 2081 ze zm.), dalej w skrócie u.i.o.ś. oraz § 2 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71), ustalił z wniosku
J. D. środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku inwentarskiego wraz z infrastrukturą techniczną, planowanego do realizacji na działkach nr ewid. 173/2 i 173/3 obręb S., gm. D. (budowa budynku inwentarskiego z przeznaczeniem na chów tucznika wraz z infrastrukturą techniczną). W decyzji określił m.in.: rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia; warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich; wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o której mowa w art. 72 ust. 1 u.i.o.ś.
Decyzja powyższa została zakwestionowana przez A. A., M.K., D.J., T.S. i M. J.-K. - reprezentowanych przez adwokat A.S. (osoby nieuznane przez organ pierwszoinstancyjny za strony postępowania). W odwołaniu podniesiono zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. poprzez bezzasadne odmówienie w/w osobom statusu strony w sytuacji, gdy planowana inwestycja oddziaływać będzie także na stanowiące ich własność nieruchomości, art. 74 ust. 3a pkt 2 i 3 u.i.o.ś. poprzez jego błędne zastosowanie, które doprowadziło do uznania, że osoby te nie posiadają statusu strony w sytuacji, gdy posiadane przez nie działki są działkami, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostaną przekroczone standardy jakości środowiska oraz znajdują się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem, art. 7 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie z urzędu, mimo istnienia niewątpliwej konieczności dowodu z opinii biegłego do spraw ochrony środowiska, który po przeanalizowaniu całości dokumentacji zgromadzonej w sprawie oraz w oparciu o posiadaną wiedzę specjalną oceniłby wpływ planowanej inwestycji na środowisko lokalne oraz ocenił zagrożenia, które może spowodować jej realizacja, art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia, które nie jest oparte na szczegółowej analizie materiału dowodowego, co nastąpiło w wyniku pominięcia wpływu planowanej inwestycji na zanieczyszczenie wód oraz zniszczenie miejsc lęgowych chronionych gatunków ptaków, poprzez wadliwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez bezzasadne ustalenie, że brak jest możliwości wykonania pomiarów gazów emitowanych przez planowaną inwestycję (odoru), w sytuacji gdy badaniem uciążliwości zapachowych zajmuje się dział nauki zwany olfaktometrią, a zatem raport o oddziaływaniu inwestycji na środowisko zawiera braki, a co za tym idzie nie może stanowić podstawy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, art. 8 k.p.a. przez niepodjęcie dostatecznych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a uchybienia te spowodowały, że wydane rozstrzygnięcie, bez dopuszczenia dowodu z opinii biegłego do spraw ochrony środowiska i przerzucenie ciężaru zgromadzenia materiału dowodowego na stronę, sprzeczne jest z naczelną zasadą wydawania rozstrzygnięć w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronom czynnego udziału w postępowaniu, w wyniku uniemożliwienia im zgłoszenia uwag i zastrzeżeń do zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, art. 37 u.i.o.ś. poprzez brak odniesienia się do wszystkich zastrzeżeń składanych w piśmie z dnia 12 lipca 2019 r., co w konsekwencji spowodowało, że wiele istotnych z punktu widzenia lokalnej społeczności kwestii nie zostało do chwili obecnej wyjaśnionych.
Odwołujący wnieśli jednocześnie o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego do spraw ochrony środowiska, który po zapoznaniu się z dokumentacją zgromadzoną w sprawie oceni, jaki będzie wpływ planowanej inwestycji na środowisko oraz czy planowana inwestycja nie będzie stanowiła realnego zagrożenia dla zdrowia ludzi oraz środowiska naturalnego, dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci opinii z dnia 22 października 2017 r. sporządzonej przez biegłego ornitologa na okoliczność wpływu planowanej inwestycji na populacje ptaków zamieszkujących teren gminy D.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] r. umorzyło postępowanie odwoławcze.
Organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a., odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie. Organ odwoławczy po otrzymaniu odwołania obowiązany jest zbadać dopuszczalność odwołania, która jest wyznaczona przesłankami przedmiotowymi i podmiotowymi. Przesłanki podmiotowe, to złożenie odwołania przez legitymowany podmiot.
W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, iż odwołujący się nie zostali uznani za strony postępowania pierwszoinstancyjnego. Należało zatem w pierwszej kolejności rozważyć, czy przysługuje im legitymacja do złożenia odwołania od ww. decyzji organu I instancji, jako że - choć wnieśli odwołanie w terminie biegnącym dla stron - nie byli oni uznani przez organ I instancji za strony postępowania.
Kolegium zauważyło, że od chwili wszczęcia postępowania przez organ I instancji do momentu podjęcia decyzji przez Kolegium Odwoławcze, zmianie uległ stan prawny dotyczący m.in. kręgu stron postępowania odnośnie środowiskowych uwarunkowań.
Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1712), która to ustawa weszła w życie w dniu 24 września 2019 r., do spraw wszczętych na podstawie ustaw zmienianych w art. l oraz art. 3 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tejże ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Przepisem dotychczasowym, który wypowiadał się w kwestii stron postępowania środowiskowego był art. 74 ust. 3a u.i.o.ś. Przepis ten zaczął obowiązywać od 1 stycznia 2018 r. Jednakże zgodnie z przepisem przejściowym art. 545 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r., poz. 2268 z późn. zm.), przywołany art. 74 ust. 3a u.i.o.ś. nie znajduje zastosowania do spraw dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, które zostały wszczęte i niezakończone przed dniem 1 stycznia 2018 r. (w rozpatrywanej sprawie wniosek wszczynający postępowanie został złożony w Urzędzie Gminy w D. w dniu 9 sierpnia 2017 r.). W rozpatrywanej sprawie nadal znajduje więc zastosowanie reguła ogólna z art. 28 k.p.a., w myśl której stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Rozważyć zatem należy, w oparciu o art. 28 k.p.a., czy odwołujący mają przymiot stron postępowania zakończonego decyzją z [...] r., tj. czy mają interes prawny w przedmiotowym postępowaniu.
Interes prawny można wyprowadzić tylko z przepisu prawa materialnego, który w okolicznościach danej sprawy daje podstawę do uznania danego podmiotu za stronę postępowania. Podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wypływają żadne uprawnienia ani obowiązki o charakterze prawnym nie ma w świetle przepisu art. 28 k.p.a. przymiotu strony. Od pojmowanego w taki sposób interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, jednakże nie może wykazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jego roszczeń.
Materialnoprawną podstawę wydania decyzji środowiskowej z dnia [...] r. stanowiły przepisy u.i.o.ś., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2017 r. Na tle brzmienia przepisów u.i.o.ś. wypracowano pogląd, iż stroną postępowania, poza wnioskodawcą, jest podmiot mający prawo rzeczowe do nieruchomości w obszarze objętym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia. Z uwagi na brak regulacji szczególnej, przepis ten znajduje zastosowanie także przy ustalaniu stron postępowania w sprawie o wydanie decyzji środowiskowej. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie podkreśla się, że pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a., może być w zasadzie wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku (por. wyrok NSA z 19.01.1995 r., I SA 1326/93, "Glosa" 1996, Nr l, poz. 5). Wskazany w tym przepisie interes prawny wyraża się bowiem w możliwości zastosowania normy prawa materialnego - zwykle administracyjnego, choć dopuszcza się także normy zaliczane do innych gałęzi prawa, zwłaszcza prawa cywilnego (np. art. 140 k.c.) - w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa (por. wyrok NSA z 02.06.1998 r., IV SA 2164/97, LEX nr 43262). Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, indywidualny, aktualny i obiektywnie sprawdzalny oraz znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego (por. wyroki NSA: z 02.06.2000 r., I SA 1019/99, LEX nr 78926; z 17.04.2007 r., I OSK 755/06, CBOSA).
Od tak rozumianego interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny, który znamionuje sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie, z określonych względów, zainteresowany w takim, a nie innym rozstrzygnięciu sprawy, jednakże nie może on owego "zainteresowania" poprzeć przepisem prawa powszechnie obowiązującego. Dla stwierdzenia, iż dany podmiot winien być stroną postępowania, konieczne jest wskazanie normy prawnej, z jakiej wywodzi on ochronę swojego interesu w konkretnej sprawie.
Kolegium podzieliło pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowym oraz doktrynie, w myśl którego dla ustalenia stron postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach - innych, niż wnioskodawca (verba legis: podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 73 ust. 1 u.u.i.ś.) - konieczne jest ustalenie terenu objętego oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Przy tym, jak trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z przepisów art. 72 ust. 2 pkt 1, art. 74 ust. 1 pkt 1 i art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b u.u.i.ś. wynika, że chodzi o każde oddziaływanie, a nie tylko takie, które przekracza określone normy (por. K. Gruszecki, Komentarz do art. 73 u.u.i.ś., LEX/el. 2013, uw. 4). Normy i ich ewentualne przekroczenia mają znaczenie dla treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie dla posiadania przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Stroną analizowanego postępowania jest więc właściciel, ewentualnie także inny podmiot mający prawo rzeczowe do nieruchomości położonej na terenie objętym tak rozumianym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia (por. wyrok NSA z 15.05.2013 r., II OSK 108/12, CBOSA). Zasięg tego oddziaływania ustalany jest zasadniczo w oparciu o dane wynikające z raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (wyrok NSA z 29.01.2014 r., II OSK 2064/12, CBOSA).
Kolegium podkreśliło, że aktualne orzecznictwo sądowe nie pozwala na sformułowanie zasady, jakoby przymiot strony w sprawach o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach miały podmioty posiadające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia. W każdym przypadku krąg stron takiego postępowania stanowi bowiem pochodną ustaleń co do obszaru oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, które to oddziaływanie może, oczywiście, w konkretnych przypadkach obejmować tylko nieruchomości bezpośrednio graniczące z terenem inwestycji, ale też, niewykluczone, że może obejmować nieruchomości również dalej położone, bądź, przeciwnie, zamykać się w całości w granicach nieruchomości obejmującej teren inwestycji. Nie ma w tym zakresie miejsca na żaden "automatyzm" ani formułowanie jakichkolwiek domniemań."
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż odwołujący nie mają przymiotu stron w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] r., bowiem nie posiadają interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu.
Jak to wskazano wyżej, stroną postępowania środowiskowego jest podmiot mający prawo rzeczowe do nieruchomości w obszarze objętym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia. Zasięg tego oddziaływania ustalany jest zasadniczo w oparciu o dane wynikające z raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Raport oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko (wraz z uzupełnieniami), jak każdy dowód w sprawie, podlegał ocenie nie tylko przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Ł. (RDOŚ) oraz przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. (PPIS), ale i przez organ I instancji. Zapisy raportu w przedmiotowej sprawie nie zostały podważone i stanowiły podstawę do podjęcia przez organ I instancji decyzji. Zdaniem odwołujących planowana inwestycja w sposób istotny oddziaływać będzie na ich nieruchomości, a zatem winno ich się uznać za strony przedmiotowego postępowania.
Z raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko z dnia 30 stycznia 2019 r. (str. 214-215) wynika jednak, że realizacja planowanego przedsięwzięcia nie będzie generować znacząco negatywnych oddziaływań mogących zagrażać zdrowiu lub życiu okolicznych mieszkańców. Przeprowadzona ocena akustyczna, jak i analiza potencjalnych emisji do powietrza wykazały, że związane z etapem eksploatacji oddziaływania (uwzględniając oddziaływanie skumulowane z istniejącymi budynkami inwentarskimi) nie przekroczą dopuszczalnych norm. Nie przewiduje się aby w wyniku budowy nowej chlewni w granicach terenu inwestycji, na którym funkcjonują już budynki inwentarskie, nastąpił spadek wartości sąsiednich nieruchomości.
Powyższe potwierdza postanowienie RDOŚ z dnia [...] maja 2019 r. znak: [...] (który oceniał raport i jego uzupełnienia), w którym wskazano, iż eksploatacja planowanego przedsięwzięcia będzie związana z emisją następujących substancji i energii: wytwarzaniem ścieków socjalno-bytowych, ścieków technologicznych z mycia pomieszczeń inwentarskich, wód opadowych i roztopowych, wytwarzaniem odpadów, emisją pyłów i gazów do powietrza, powstawaniem hałasu, którego źródłami będą maszyny, urządzenia oraz transport, a także praca wentylatorów oraz wytwarzaniem odchodów zwierząt i związaną z nią uciążliwością zapachową na etapie funkcjonowania chlewni. Zdaniem RDOŚ:
- analiza dyspersji zanieczyszczeń w powietrzu wykonana w ujęciu skumulowanym wykazała, że przy zastosowanych założeniach, nie powinny wystąpić ponadnormatywne oddziaływania poza granicami działki inwestycyjnej;
- przeprowadzona analiza akustyczna wykazała, że funkcjonowanie przedmiotowego gospodarstwa nie spowoduje przekroczeń dopuszczalnego poziomu hałasu w obrębie najbliższych terenów chronionych akustycznie, zarówno w porze dziennej jak i nocnej.
Z raportu wynika również (str. 100), że funkcjonowanie przedmiotowego gospodarstwa będzie wiązało się z minimalnym ryzykiem wystąpienia sytuacji zagrażających środowisku gruntowo-wodnemu. Ewentualna możliwość wystąpienia negatywnego oddziaływania na wody powierzchniowe i gruntowe może wystąpić na skutek trudnych do przewidzenia zdarzeń losowych, bądź niewłaściwego wykonania, jak również użytkowania obiektów inwentarskich oraz instalacji, urządzeń, maszyn i budowli. W celu właściwego zabezpieczenia środowiska gruntowo wodnego przed ewentualnymi zagrożeniami w raporcie zaprezentowano odpowiednie środki zaradcze (podrozdział 5.1).
Po analizie powyższych kwestii, przechodząc do argumentacji skarżących, którzy próbowali wykazać swój interes prawny do bycia stronami przedmiotowego postępowania, Kolegium stwierdziło, iż nie wykazali oni w sposób przekonujący tegoż interesu. Ewentualne obawy skarżących odnośnie negatywnego wpływu inwestycji na ich nieruchomości (planowane prowadzenie gospodarstwa agroturystycznego wraz ze stawami rybnymi, prowadzenie stawów rybnych, prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na produkcji strzykawek) nie dają im przymiotu do bycia stroną. Obawy te mogą być oceniane wyłącznie w kategoriach interesu faktycznego, a nie prawnego.
Kolegium, na podstawie map znajdujących się w Geoportalu Województwa [...], dokonało analizy usytuowania nieruchomości skarżących w stosunku do nieruchomości, na której planowana jest inwestycja. Z analizy tej wynika, iż najbliżej usytuowaną nieruchomością (ok. 200 m w linii prostej), jest nieruchomość należąca do A. A. (działka nr 130/2 w obrębie H., gm. D. o pow. 5,2 ha). Z podglądu mapy w Geoportalu wynika, iż jest to nieruchomość niezabudowana i w całości stanowi tereny rolne (tak też KW). Skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że planuje zmianę przeznaczenia tychże gruntów, np. pod zabudowę mieszkaniową (decyzja o warunkach zabudowy). Stąd też nie można mówić, iż planowana inwestycja, usytuowana wszak w całości na terenach rolnych, oddziaływać będzie w stopniu istotnym na tereny skarżącej (grunty orne).
Gdy chodzi o działki należące do M. K. (działki nr 55/4 i 39/2 w obrębie W., gm. B.), to w linii prostej teren inwestycji znajduje się w odległości ok. 550 m od nich, zaś odległość od najbliższych zabudowań na tejże nieruchomości wynosi ok. 800 m. To, że w przyszłości skarżąca planuje prowadzić tam działalność agroturystyczną, nie uprawnia jej do wywodzenia na tej podstawie interesu prawnego (w chwili obecnej działalność taka nie jest prowadzona), skoro zakres oddziaływania inwestycji ogranicza się do terenu należącego do inwestora.
Również w przypadku D.J. i M. J.-K., nie można mówić, że mają one interes prawny w przedmiotowej sprawie, bowiem ich nieruchomości położone są poza terenem oddziaływania inwestycji. W przypadku D. J. jej zabudowana nieruchomość (działka nr 140/9 w obrębie H., gm. D.) znajduje się w odległości ok. 635 m od terenu inwestycji. Działki M.J.K., tj. nr 130/1 (z podglądu mapy wynika, iż jest to w całości teren leśny) i nr 140/10 (działka zabudowana) w obrębie H., gm. D., znajdują się odpowiednio w odległości ok. 400 m i ok. 500 m od terenu inwestycji. To, że prowadzi ona na zabudowanej nieruchomości działalność gospodarczą w postaci produkcji strzykawek, nie uzasadnia jej interesu prawnego. Gdy zaś chodzi o nieruchomości należące do T.S. (działki nr 451 i 455/1 w obrębie W., gm. D.), oddalone od terenu inwestycji o ok. 4 km, to zauważyć należy, iż jego obawy mają wyłącznie charakter hipotetyczny. Jak to już wyżej wskazano, inwestor ma wykonać i eksploatować inwestycję w taki sposób, aby nie wystąpiło zagrożenie dla wód gruntowych i innych wód, co zostało szczegółowo przedstawione w raporcie ale i w warunkach decyzji środowiskowej. Stąd też obawy skarżącego odnośnie zanieczyszczeń wód (które w efekcie zagrażałyby należącym do niego stawom) nie uzasadniają jego interesu prawnego.
Końcowo już tylko wskazano, iż Kolegium Odwoławcze nie ma nieograniczonego obowiązku poszukiwania dowodów świadczących o tym, że dany podmiot jest stroną postępowania (posiada interes prawny w sprawie), skoro skarżący nie wykazali takiego interesu.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podnieśli zarzut naruszenia:
- art. 127 § 1 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania odwoławczego, co nastąpiło w wyniku bezzasadnego uznania, że skarżący nie posiadają interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji z dnia [...] roku wydanej przez Wójta Gminy D. i nie mogą zostać uznani za stronę, w sytuacji gdy ich uprawnienie do kwestionowania decyzji wynika z norm prawa materialnego, chociażby z art. 140 k.c. i 141 k.c.,
- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niepoinformowanie pełnomocnika skarżących i samych skarżących o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz możliwością zgłoszenia wniosków dowodowych, które pozwoliłyby ustalić stan faktyczny, w szczególności wykazać, że moi Mocodawcy posiadają ważny interes prawny w kwestionowaniu niniejszej decyzji,
- art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. poprzez wybiórczą ocenę materiału dowodowego polegającą na wydaniu rozstrzygnięcia w zakresie braku posiadania przez moich Mocodawców interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji jedynie w oparciu o ustalenia zawarte w raporcie złożonym przez inwestora, co w konsekwencji spowodowało bezzasadne umorzenie postępowania odwoławczego,
- art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na błędnym przyjęciu, że planowana inwestycja może mieć wpływ jedynie na działki bezpośrednio z nią sąsiadujące, w sytuacji gdy pod uwagę należy wziąć cały obszar oddziaływania, który w niniejszej sprawie na zamyka się na działkach bezpośrednio przylegających, lecz jest znacznie większy, tak jak wykazali to skarżący,
- art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. polegające na pominięciu faktu, że Skarżące M. K. i A. A. zgłaszały w trybie udziału społeczeństwa uwagi do planowanej inwestycji w piśmie z 12 lipca 2019 r., które jednak nie zostały ani przeanalizowane ani uwzględnione
- art. 8 k.p.a. przez niepodjęcie dostatecznych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a uchybienia te spowodowały wydanie rozstrzygnięcie, bez podjęcia przez organ czynności w zakresie ustalenia obszaru na który wpływać będzie inwestycja i przerzucenie ciężarów gromadzenia materiału dowodowego na strony, co sprzeczne jest z naczelną zasadą wydawania rozstrzygnięć w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne wskazanie w uzasadnieniu decyzji podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą w sytuacji, gdy pismem z dnia 20 sierpnia 2019 r. sprostowano, że działalność gospodarczą polegającą na produkcji strzykawek prowadzi D.J. (C, ul. D 29, 02-495 W.) na ww. działce 140/ 9 a nie jak wskazano w odwołaniu M. J.- K. co wpływa na błędne ustalenie stanu faktycznego.
- Załącznika nr 5 do Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wymagań Dobrej Praktyki Wytwarzania z 9 listopada 2015 r. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy dokument ten zawiera dopuszczalne normy liczby cząstek, która może się znajdować w pomieszczeniu w którym są produkowane wyroby medyczne, a które zostaną przekroczone po zrealizowaniu inwestycji.
Powołując takie zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono zasad postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Innymi słowy istotą kontroli przez sąd administracyjny jest zbadanie, czy zaskarżona decyzja odpowiada mającym zastosowanie w sprawie przepisom prawa materialnego i czy została wydana w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym adekwatnie do wymogów kodeksu postępowania administracyjnego.
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonym orzeczeniu tego rodzaju naruszeń prawa, które uzasadniałoby jego uchylenie.
Przedmiotem kontroli tut. Sądu stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. umarzająca postępowanie odwoławcze z uwagi na brak przymiotu stron osób wnoszących odwołanie.
Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zasadnie odmówiło skarżącym przymiotu strony w postępowaniu w sprawie środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, polegającego na de facto rozbudowie istniejącej chlewni trzody.
W związku z tym przedmiotem analizy winna być wyłącznie ocena, jaki wpływ ma projektowana inwestycja (z uwzględnieniem już istniejących i funkcjonujących obiektów) na nieruchomość skarżących, a konkretnie, czy inwestycja będzie oddziaływała na ich nieruchomość i spowoduje przekroczenie ponadnormatywnych wartości, wynikających z przepisów szczególnych. Analizę w tym przedmiocie należało zatem przeprowadzić w zakresie emisji hałasu i emisji gazów i pyłów do powietrza.
W postępowaniu dotyczącym oceny oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko najbardziej istotnym i doniosłym dokumentem jest raport, o którym mowa w art. 66 ustawy, który wprawdzie jest sporządzany na zlecenie inwestora, jednakże podlega ocenie organów prowadzących postępowanie w sprawie zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów. W niniejszej sprawie przedłożony i uzupełniany Raport o oddziaływaniu na środowisko odpowiada wymogom określonym w art. 66 ustawy, a więc nie można zarzucać organom wydającym w sprawie decyzje, że uznały ów raport za wiarygodny, a okoliczności w nim podniesione za udowodnione. Pamiętać należy, iż raport o oddziaływaniu na środowisko, jak każdy dowód, może być podważony przeciwdowodem. Tymczasem skarżący w żadnym zakresie nie podważyły skutecznie ustaleń raportu, a kwestionowanie jego ustaleń nie zostało poparte żadnym przeciwdowodem (wymagających wiedzy specjalistycznej dotyczących oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko. Skoro tak, to nie można żądać od organu, aby ten nie uwzględniał postanowień wynikających z raportu, nie przedstawiając jednocześnie żadnych okoliczności, które mogłyby świadczyć o ich nieprawdziwości. Nie można również żądać od organu, aby przeprowadził dowód z innego raportu, skoro raport złożony przez inwestora uznaje za prawidłowy.
Innymi słowy organ może odmówić wiarygodności dowodu, jakim jest raport, ale tylko wtedy, gdy są ku temu podstawy np. raport jest niepełny, niespójny, zawiera sprzeczne informacje itp. Jeżeli natomiast raport nie budzi zastrzeżeń, nie zawiera nieścisłości czy nieprawidłowości, wywody w nim zawarte są logiczne i spójne, to brak jest podstaw, aby odmówić mu waloru wiarygodności i przyjąć za podstawę ustaleń faktycznych.
Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że Raport oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko (wraz z uzupełnieniami) podlegał ocenie nie tylko przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Ł., ale i przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. Zapisy raportu w przedmiotowej sprawie nie zostały podważone i stanowiły podstawę do podjęcia przez organ I instancji decyzji.
Z raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko z dnia 30 stycznia 2019 r. (str. 214-215) wynika jednak, że realizacja planowanego przedsięwzięcia nie będzie generować znacząco negatywnych oddziaływań mogących zagrażać zdrowiu lub życiu okolicznych mieszkańców. Przeprowadzona ocena akustyczna, jak i analiza potencjalnych emisji do powietrza wykazały, że związane z etapem eksploatacji oddziaływania (uwzględniając oddziaływanie skumulowane z istniejącymi budynkami inwentarskimi) nie przekroczą dopuszczalnych norm.
Powyższe potwierdza postanowienie RDOŚ z dnia [...] maja 2019 r. znak: [...] (który oceniał raport i jego uzupełnienia), w którym wskazano, iż eksploatacja planowanego przedsięwzięcia będzie związana z emisją następujących substancji i energii: wytwarzaniem ścieków socjalno-bytowych, ścieków technologicznych z mycia pomieszczeń inwentarskich, wód opadowych i roztopowych, wytwarzaniem odpadów, emisją pyłów i gazów do powietrza, powstawaniem hałasu, którego źródłami będą maszyny, urządzenia oraz transport, a także praca wentylatorów oraz wytwarzaniem odchodów zwierząt i związaną z nią uciążliwością zapachową na etapie funkcjonowania chlewni. Zdaniem RDOŚ:
- analiza dyspersji zanieczyszczeń w powietrzu wykonana w ujęciu skumulowanym wykazała, że przy zastosowanych założeniach, nie powinny wystąpić ponadnormatywne oddziaływania poza granicami działki inwestycyjnej;
- przeprowadzona analiza akustyczna wykazała, że funkcjonowanie przedmiotowego gospodarstwa nie spowoduje przekroczeń dopuszczalnego poziomu hałasu w obrębie najbliższych terenów chronionych akustycznie, zarówno w porze dziennej jak i nocnej.
Z raportu wynika również (str. 100), że funkcjonowanie przedmiotowego gospodarstwa będzie wiązało się z minimalnym ryzykiem wystąpienia sytuacji zagrażających środowisku gruntowo-wodnemu. Ewentualna możliwość wystąpienia negatywnego oddziaływania na wody powierzchniowe i gruntowe może wystąpić na skutek trudnych do przewidzenia zdarzeń losowych, bądź niewłaściwego wykonania, jak również użytkowania obiektów inwentarskich oraz instalacji, urządzeń, maszyn i budowli. W celu właściwego zabezpieczenia środowiska gruntowo wodnego przed ewentualnymi zagrożeniami w raporcie zaprezentowano odpowiednie środki zaradcze (podrozdział 5.1).
Natomiast w zakresie emisji zanieczyszczeń do powietrza powstałych w wyniku funkcjonowania zbiornika na gnojowicę (w szczególności emisji odorów, w tym amoniaku), w raporcie stwierdzono, że poza granicami gospodarstwa inwestora nie zostaną przekroczone dopuszczalne maksymalne wielkości tej substancji, jak i dopuszczalne wielkości dla stężeń średniorocznych na poziomie terenu. Jest to o tyle istotne, że ustawodawca nie wprowadził odpowiedniej normy dotyczącej ochrony powietrza przed zapachami, lecz tylko przed określonymi substancjami w powietrzu. Zapachy, pomimo że mogą być uciążliwe nie mogą być badane, gdyż w polskim systemie prawnym nie obowiązują normy prawne, które odnosiłyby się do zapachów. W takiej sytuacji za kryterium oceny w tym zakresie przyjmuje się średnioroczne i godzinowe stężenia amoniaku i siarkowodoru. W polskim systemie prawnym rodzaje substancji wprowadzanych do powietrza i ich dopuszczalne poziomy zostały określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 6 czerwca 2002 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów niektórych substancji w powietrzu, alarmowych poziomów niektórych substancji w powietrzu oraz marginesów tolerancji dla dopuszczalnych poziomów niektórych substancji (Dz.U. Nr 87, poz. 796) oraz w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 5 grudnia 2002 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz.U. Nr 1, poz. 12). Jeszcze raz podkreślenia wymaga, że obowiązujące przepisy nie określają żadnych norm "odorowych", które określałyby zakres oddziaływania nieprzyjemnych zapachów na tereny sąsiadujące. O ile zatem jak wskazuje strona skarżąca istnieje nauka, która zajmuje się zapachami, to nie jest trafny zarzut nieprzeprowadzenia badań idących w kierunku ustalenia oddziaływania odorowego na inne nieruchomości, skoro brak jest normatywnej miary dla odorów, nie sposób zatem uznać, że mamy do czynienia z uciążliwością odorową na płaszczyźnie prawa pozytywnego.
W ocenie Sądu w uzasadnieniu skarżonej decyzji, skarżący nie mają przymiotu stron w postępowaniu zakończonym decyzją Wójta Gminy D. z dnia [...] r., bowiem nie posiadają oni interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu.
Kolegium zauważa, iż ewentualne obawy skarżących odnośnie negatywnego wpływu inwestycji na ich nieruchomości (planowane prowadzenie gospodarstwa agroturystycznego wraz ze stawami rybnymi, prowadzenie stawów rybnych, prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na produkcji strzykawek) nie dają im przymiotu do bycia stroną. Obawy te mogą być oceniane wyłącznie w kategoriach interesu faktycznego a nie prawnego.
Kolegium, na podstawie map znajdujących się w Geoportalu Województwa [...], dokonało analizy usytuowania nieruchomości skarżących w stosunku do nieruchomości, na której planowana jest inwestycja i prawidłowo wywiodło, że nieruchomości skarżących znajdują się poza oddziaływaniem planowanej inwestycji.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy zauważyć, że nie mogło dojść do naruszenia przywoływanego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r., gdyż przepisy te nie znajdowały zastosowania w sprawie o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla planowanej inwestycji. Gdy zaś chodzi o zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., to jest on również niezasadny, bowiem skoro skarżący nie zostali uznani za strony postępowania środowiskowego, to brak było podstaw do zastosowania tegoż przepisu.
Reasumując, trafnie organ II instancji uznał, że skarżący nie mają przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym wszczętym wnioskiem inwestora i w konsekwencji zasadne stało się umorzenie postępowania odwoławczego.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. jak w wyroku.
dc