II SA/Łd 892/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2004-03-25
NSAnieruchomościWysokawsa
ewidencja gruntównieruchomościwłasnośćksięgi wieczystedroga cywilnadroga administracyjnasprostowaniegeodezjakartografiarękojmia wiary publicznej

WSA w Łodzi oddalił skargę na decyzję o odmowie sprostowania ewidencji gruntów, wskazując na konieczność dochodzenia praw własności na drodze cywilnej z uwagi na zaistniałe nieodwracalne skutki prawne i rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Skarżący domagał się sprostowania ewidencji gruntów poprzez ujawnienie dawnych działek nr 5 i 6. Organy administracji odmówiły, wskazując, że ewidencja ma charakter deklaratoryjny i nie służy do rozstrzygania sporów o własność. Sąd administracyjny zgodził się z tym stanowiskiem, podkreślając, że mimo błędów w ewidencji, obecny stan prawny ukształtowany aktami notarialnymi i księgami wieczystymi wymaga drogi cywilnej do ewentualnego wzruszenia.

Sprawa dotyczyła skargi T. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł., utrzymującą w mocy decyzję Starosty o odmowie sprostowania ewidencji gruntów. Skarżący chciał ujawnienia w ewidencji dawnych działek nr 5 i 6, które według niego były jego własnością zgodnie z księgą wieczystą. Organy administracji odmówiły, argumentując, że ewidencja gruntów ma charakter informacyjny i nie rozstrzyga sporów o prawa do nieruchomości. Podkreślono, że w wyniku licznych przekształceń własnościowych, podziałów działek i wpisów do ksiąg wieczystych, obecny stan prawny jest skomplikowany, a dawne działki 5 i 6 weszły w skład innych działek, które zostały nabyte przez osoby trzecie w dobrej wierze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, stwierdzając, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozstrzygania sporów o własność, a skarżący powinien dochodzić swoich praw na drodze cywilnej, gdyż zaistniały nieodwracalne skutki prawne chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i informacyjny, nie rozstrzyga sporów o prawa do nieruchomości. Wnioski o sprostowanie nie mogą zastępować postępowania cywilnego w celu ustalenia prawa własności.

Uzasadnienie

Ewidencja gruntów rejestruje jedynie zmiany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie można poprzez żądanie zmian w ewidencji dochodzić ani udowadniać swoich praw do gruntów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (6)

Główne

p.g.k. art. 20 § 1

Prawo geodezyjne i kartograficzne

Ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące gruntów, budynków i lokali, w tym ich położenie, granice, powierzchnię, rodzaje użytków, oznaczenia ksiąg wieczystych, właścicieli oraz ich siedziby. Ma charakter deklaratoryjny, nie konstytutywny.

p.g.k. art. 20 § 2

Prawo geodezyjne i kartograficzne

W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się właściciela (lub inny podmiot władający gruntami państwowymi/samorządowymi), jego miejsce zamieszkania/siedzibę, informacje o wpisie do rejestru zabytków oraz wartość nieruchomości.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa przesłanki uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny (uchylenie, stwierdzenie nieważności, stwierdzenie naruszenia prawa).

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje orzekanie sądu w przypadku nieuwzględnienia skargi.

k.p.a. art. 156 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 158 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i informacyjny, nie służy do rozstrzygania sporów o własność. W sytuacji zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych i ochrony rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, spory o własność należy rozstrzygać na drodze cywilnej. Zmiany w ewidencji gruntów dokonane na podstawie aktów notarialnych i wpisów do ksiąg wieczystych, nawet jeśli wynikają z błędów w poprzednich zapisach, są skuteczne wobec osób trzecich działających w dobrej wierze.

Odrzucone argumenty

Wniosek o sprostowanie ewidencji gruntów zmierzał do przywrócenia stanu zgodnego z księgą wieczystą, który istniał kiedyś. Zmiany w ewidencji gruntów dokonano bez podstawy prawnej i faktycznej. Organ odwoławczy mógł zmienić decyzję Starosty w trybie art. 156 § 2 i 158 § 2 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

Ewidencja gruntów pełniąc funkcje informacyjno-techniczne nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością. Zaistniały nieodwracalne skutki prawne. Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Skład orzekający

Teresa Rutkowska

przewodniczący

Małgorzata Łuczyńska

sprawozdawca

Krzysztof Szczygielski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie, dlaczego spory o własność nieruchomości, które ukształtowały się w wyniku skomplikowanych zmian prawnych i wpisów do ksiąg wieczystych, powinny być rozstrzygane na drodze cywilnej, a nie administracyjnej, nawet jeśli pierwotne zapisy ewidencyjne były błędne."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy doszło do nieodwracalnych skutków prawnych i ochrony rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Nie dotyczy spraw, gdzie błędy w ewidencji nie doprowadziły do takich skutków lub gdzie można je łatwo naprawić bez naruszania praw osób trzecich.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność prawną i praktyczną problemów z ewidencją gruntów i księgami wieczystymi, co jest częstym problemem w obrocie nieruchomościami. Pokazuje, jak ważne jest rozróżnienie między drogą administracyjną a cywilną w dochodzeniu praw.

Błąd w ewidencji gruntów kosztował fortunę? Sąd wyjaśnia, gdzie szukać sprawiedliwości.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 892/01 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2004-03-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2001-04-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Krzysztof Szczygielski
Małgorzata Łuczyńska /sprawozdawca/
Teresa Rutkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
612  Sprawy geodezji i kartografii
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie p.o. sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska(spr.), WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant referent stażysta Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2004 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi T. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu 20 września 1998 roku T. D. występując jako współwłaściciel (jeden ze spadkobierców W. I.) nieruchomości położonej w W. przy ul. A nr 37 , dla której Sąd Rejonowy w K. Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi Księgę Wieczystą KW nr [...], skierował do Kierownika Urzędu Rejonowego w K. wniosek o dokonanie zmian (sprostowanie) w ewidencji gruntów miasta W., poprzez ujawnienie w tej ewidencji działek, dawny numer 5 o powierzchni 1879 m i numer 6 o powierzchni 1830 m, zgodnie z załączona mapą sporządzoną w dniu 29 grudnia 1948r. i o przesłanie na jego adres wypisu z rejestru gruntów obejmującego powyższe działki. Starosta [...] po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów miasta W. poprzez ujawnienie działek nr 5 i 6 objętych księgą wieczystą KW [...], a Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. po rozpatrzeniu wniesionego przez T. D. odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono następujący stan faktyczny:
W latach 1940-1950 właścicielem nieruchomości położonej w W., składającej się z parcel od nr 1-18 był W. I.. Własność ta została ujawniona w księdze wieczystej KW [...] ( obecny numer KW [...] ).
W następnych latach kolejne parcele zostały zbyte.
W roku 1955 przedmiotowa nieruchomość składała się z parcel od nr 1-6 powierzchni 1,1805 ha.
W roku 1967 podczas zakładania ewidencji gruntów parcele 1, 2, 3, 4, 5 i 6 o łącznej powierzchni 1,1805 zostały połączone w jedną działkę o numerze 1440 i powierzchni 1,1972 ha. Zmiana powierzchni wyniknęła z nowego pomiaru, w czasie którego ustalono na nowo granice parcel, a w efekcie również ich powierzchnię. Ponieważ W. I. już nie żył, jako posiadaczy do przedmiotowych działek wpisano jego spadkobierców.
We wrześniu 1957 r. z KW [...] odłączono parcele nr 5 i 6 o łącznej powierzchni 0,3708 ha i urządzono dla nich księgę wieczystą KW [...] (obecnie KW [...] ), w której na dzień dzisiejszy ujawnieni są spadkobiercy W. I.. W efekcie powyższej czynności w KW [...] pozostały parcele od 1-4 o łącznej powierzchni 0,8096 ha, które w 1967 zostały nabyte od spadkobierców W. I. przez Powiatową Spółdzielnię Pracy A w W.. Fakt ten spowodował, że Powiatowa Spółdzielnia Pracy A w W. stała się właścicielem działki 1441 o powierzchni 0,3774 ha (zapisanej w KW [...] ) oraz części działki 1440 o powierzchni 0,8096 ha ( dawne parcele od 1-4 zapisane w KW [...]).
Zapisy ewidencji gruntów z tego okresu stanowiły, iż działka 1441 o powierzchni 0,3774 ha była własnością Usługowo Wytwórczej Spółdzielni Pracy w W., natomiast działka 1440 o powierzchni 1,1972 ha znajdowała się w posiadaniu spadkobierców W. I., a jej użytkownikiem była Powiatowa Spółdzielnia Pracy Usług Wielobranżowych A, która faktycznie władała całą działką 1440. Ponadto w ówczesnej ewidencji gruntów nie była ujawniona żadna z istniejących ksiąg wieczystych.
W roku 1977 nastąpiło połączenie działek 1440 i 1441, a następnie ich podział na działki 1441/1 o powierzchni 1,0022 ha i 1441/2 o powierzchni 0,5724 ha. Opis i mapa z wykazem zmian gruntowych będące odzwierciedleniem ww. faktu zostały ujawnione w KW [...].
W latach 90-tych Powiatowa Spółdzielnia Pracy A w W. uległa przekształceniom, w wyniku których powstały :
0. Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe B sp. z o.o. - prowadzące działalność na działce 1441/1 o powierzchni 1,0022 ha
1. Usługowo Wytwórcza Spółdzielnia Pracy w W. - prowadząca działalność na działce 1441/2 o powierzchni 0,5724 ha (obecnie Producent Pawilonów Handlowych C Spółdzielnia Pracy w W.).
W roku 1994 ewidencja gruntów prowadzona w formie rejestrów analogowych zostaje przekształcona w system informatyczny. W trakcie przeniesienia danych do systemu zostaje popełniony błąd, w wyniku którego Usługowo Wytwórcza Spółdzielnia Pracy w W. zostaje wpisana jako właściciel działki 1440. Stan taki istniał do roku 1997, kiedy to ujawniono wyżej opisany stan tzn. połączenie działek 1440 i 1441, a następnie ich podział na działki 1441/1 i 1441/2.
Po ujawnieniu tego stanu operat ewidencji gruntów stanowił, iż:
działka 1441/1 o pow. 1,0022 ha objęta jest KW [...] i stanowi własność Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Handlowego B w W. Sp. z o.o.,
działka 1441/2 o pow. 0,5724 ha objęta jest księgą wieczystą KW [...] i stanowi własność Usługowo Wytwórczej Spółdzielni Pracy w W. ( obecnie Producenta Pawilonów Handlowych C Spółdzielnia Pracy w W.).
Następnie działka 1441/2 na wniosek Usługowej Spółdzielni Pracy w W. uległa podziałom wtórnym w wyniku czego powstały działki : 1441/4 o pow. 0,0037 ha, 1441/6 o pow. 0,0654 ha, 1441/7 o pow. 0,0767 ha, 1441/8 o pow. 0,3261 ha i 1441/9 o pow. 0,1005 ha.
W dniu 15 października 1997 r. Usługowo Wytwórcza Spółdzielnia Pracy w W. aktem notarialnym [...] zbyła działkę nr 1441/7 na rzecz Producenta Pawilonów Handlowych D Sp. z o.o. z siedzibą w W.. Dla nieruchomości tej założono KW [...] a stan ten został ujawniony w ewidencji gruntów.
W dniu 12.01.1998r. Usługowo Wytwórcza Spółdzielnia Pracy w W. aktem notarialnym [...] zbyła działkę 144119 o pow. 0,1005 ha J. B.. Dla nieruchomości tej urządzono KW [...], a stan ten został ujawniony w ewidencji gruntów.
Pozostałe działki powstałe z podziału działki 1441/2, a więc działki : 1441/4, 1441/6, 1441/8 o łącznej pow. 03952 ha wg. zapisu w ewidencji gruntów stanowią własność Usługowo Wytwórczej Spółdzielni Pracy w W. i są objęte w KW [...], natomiast stan prawny ujawniony w KW [...] jest inny, a mianowicie z zapisu w ww. księdze wieczystej wynika , iż jest nią objęta jedynie działka 1441/4 o pow. 0,0037 ha stanowiąca własność Producenta Pawilonów Handlowych C Spółdzielnia Pracy w W..
Realizując roszczenia Pana T. D. Starosta [...] zlecił wykonanie mapy z uwidocznionym stanem prawnym i stanem z ewidencji gruntów wraz z wykazem synchronizacyjnym. W trakcie prac nad ustaleniem stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości geodeta uprawniony sporządził opinię, w której szczegółowo opisał stan prawny poszczególnych działek.
Analizując przedstawioną mapę i opinię organ prowadzący ewidencję gruntów stwierdził, iż ten sam grunt objęty jest czterema różnymi księgami wieczystymi, co w efekcie nie pozwala na wprowadzenie zmiany do operatu ewidencji gruntów.
Po przeanalizowaniu całości sprawy organ odwoławczy doszedł do przekonania, że organ I instancji w sposób prawidłowy orzekł o odmowie wprowadzenia zmiany do operatu ewidencji gruntów . Bezsporny jest bowiem fakt, iż zmiany i sprostowania zapisów ewidencji gruntów mogą być dokonywane jedynie przez właściwe organy , w trybie i na zasadach określonych obowiązującymi przepisami, gdyż celem ewidencji jest pełnienie funkcji informacyjno-technicznych, a nie rozstrzyganie sporów o prawo do gruntów. Ewidencja gruntów rejestruje jedynie zmiany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające, dlatego też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw do gruntów ( co słusznie zauważył organ I instancji).
Dodać jeszcze należy, iż mimo bezspornej winy organu prowadzącego ewidencję gruntów, który jest winien zaniedbania, w obecnej sytuacji, nie ma możliwości uwzględnienia roszczenia T. D. na drodze administracyjnej, albowiem zaistniały nieodwracalne skutki prawne. Jedyną możliwością uwzględnienia wniosku strony jest droga cywilnoprawna i tylko na tej drodze można rozstrzygnąć spór odnośnie własności gruntu objętego różnymi księgami wieczystymi, w których ujawnionych właścicieli chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sadu Administracyjnego T. D. w imieniu własnym zaskarżył decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. w całości. Zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] zarzucił rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 20 ust. 1 i 2 w związku z art.22 ust. 2 prawa geodezyjnego i kartograficznego.
Wskazując na powyższe podstawy zaskarżenia, wniósł o uchylenie obu decyzji jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi T. D. udowadnia, że mylne jest stanowisko
zarówno Starosty [...] jak i Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł., którzy stwierdzają, iż wniosek dotyczący ujawnienia w ewidencji gruntów Miasta W. działki oznaczonej nr 1440 obejmującej dawne działki 5 i 6 zmierzał do udowodnienia praw skarżącego do przedmiotowego gruntu drogą decyzji administracyjnej.
Stanowisko to w ocenie skarżącego jest błędne i niezgodne z przepisami prawa, a jego prawo własności ( współwłasności) wynika z prawidłowo prowadzonej
księgi wieczystej i nie ma potrzeby udowadniania powyższego faktu.
Wniosek zmierzał do przywrócenia w ewidencji gruntów zapisu zgodnego z
księgą wieczystą, który istniał kiedyś i żadną decyzją czy postanowieniem nie
został zmieniony. W związku z powyższym skoro bez żadnej podstawy prawnej i faktycznej dokonano zmian w ewidencji gruntów, logicznym jest przywrócenie stanu
faktycznego sprzed dokonania tych zmian.
Niezrozumiałe jest dla skarżącego stanowisko organu odwoławczego, który uzasadnia brak możliwości uwzględnienia wniosku zaistnieniem nieodwracalnych skutków prawnych.
Skarżący poddaje w wątpliwość legalność transakcji polegającej na sprzedaży tych działek bez tytułu prawnego przez Usługową Wytwórczą Spółdzielnię Pracy w W. osobom trzecim. Według skarżącego było to możliwe właśnie w oparciu o zapisy ewidencyjne. Skarżący zwraca uwagę na fakt, iż wykreślenia działek dokonano nie w 1977 roku jak to stwierdza organ odwoławczy, lecz znacznie później, to jest w chwili kiedy tworzone było Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowe B w W. Sp. z o.o., a fakt ten potwierdza pismo Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia 13.02.1991r Nr [...] , z którego wynika, iż działka o nr 1440 figurowała w ewidencji gruntów co najmniej do końca 1991 roku. W ocenie skarżącego powyższe okoliczności uzasadniają wniosek o uchylenie obu decyzji wydanych w przedmiotowej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, iż stwierdzenie skarżącego, że "... połączenie działek nie nastąpiło w roku 1977..." pozbawione jest podstaw , gdyż dokumenty o tym świadczące (opis i mapa ujawnione w KW [...]) noszą datę 20.08.1977r. Wprawdzie Burmistrz Gminy i Miasta w W. w piśmie z dnia 13.02.1991r. adresowanym do Pana T.
D. informował, iż w stosunku do działki 1440 o pow. 1,1972 ha istnieje zapis w rejestrze gruntów ujawniający spadkobierców W. I., jednak biorąc pod uwagę fakt, że stan powyższy istniał tylko na gruncie i w księdze wieczystej KW [...], a nie był ujawniony w ewidencji gruntów nie można stwierdzić, iż połączenie nastąpiło po roku 1991.
Organ odwoławczy przyznaje, że w 1994r. w trakcie czynności przekształcania ewidencji gruntów prowadzonej dotychczas w formie analogowej w system informatyczny został popełniony błąd, w wyniku którego Usługowo Wytwórcza Spółdzielnia Pracy w W. została wpisana jako właściciel działki 1440. Stan taki istniał do 1997r., kiedy to w ewidencji gruntów ujawniono połączenie działek 1440 i 1441, a następnie ich podział na 1441/1 i 1441/2. Po ujawnieniu powyższego faktu w operacie ewidencji gruntów widniał następujący stan :
2. działka 1441/1 o pow. 1,0022 ha objęta KW [...] stanowi własność Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Handlowego B sp. z o.o. w W.
3. działka 1441/2 o pow. 0,5724 ha objęta KW [...] stanowi własność Usługowo Wytwórczej Spółdzielni Pracy w W..
W roku 1997 działka zapisana jako własność Usługowo Wytwórczej Spółdzielni Pracy w W. uległa podziałom wtórnym, w wyniku których powstały działki; 1441/4 opow. 0,0037 ha, 1441/6 opow. 0,0654 ha, 1441/7 o pow. 0,0767 ha, 1441/8 o pow. 0,3261 ha i 1441/9 o pow. 0,1005 ha.
W dniu 15.10.1997r. Usługowo Wytwórcza Spółdzielnia Pracy w W. aktem notarialnym [...] zbyła działkę 1441/7 na rzecz Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowego D sp. z o.o z siedzibą w W.. Dla nieruchomości tej założono księgę wieczystą KW 49215, a stan ten ujawniono w ewidencji gruntów.
W dniu 12.01.1998r. Usługowo Wytwórcza Spółdzielnia Pracy w W. aktem notarialnym [...] zbyła działkę 1441/9 o pow. 0,1005 ha J. B.. Dla nieruchomości tej urządzono KW [...], a stan ten również ujawniono w ewidencji gruntów.
Pozostałe działki powstałe z podziału działki 1441/2, a więc działki : 1441/4, 1441/6 i 1441/8 o łącznej powierzchni 0,3952 ha w/g zapisów ewidencji gruntów stanowią własność Usługowo Wytwórczej Spółdzielni Pracy w W. i są objęte KW [...]. Inny natomiast jest zapis w KW [...], z którego wynika, iż księga ta obejmuje jedynie działkę 1441/4 o pow. 0,0037 ha stanowiącą własność Producenta Pawilonów Handlowych C Spółdzielnia Pracy w W..
Analiza całości dokumentacji zgromadzonej w sprawie potwierdza fakt, że ten sam grunt objęty jest czterema różnymi księgami wieczystymi, co nie pozwala na wprowadzenie wnioskowanej zmiany.
W opinii organu odwoławczego mimo bezspornej winy organu prowadzącego ewidencję gruntów, który jest winien zaniedbania, w obecnej sytuacji nie ma możliwości uwzględnienia roszczenia skarżącego na drodze administracyjnej, albowiem zaistniały nieodwracalne skutki prawne, a mianowicie: Dawne parcele 5 i 6 o łącznej powierzchni 0,3709 ha wchodzące w skład działki 1440 po połączeniu i podziale działek weszły w skład działki 1441/2, która z kolei uległa dalszym podziałom, w efekcie czego części parcel weszły w skład działek : 1441/4, 1441/7, 1441/8 i 1441/9. Część tych działek została nabyta prawomocnymi aktami notarialnymi, zostały też urządzone dla nich nowe księgi wieczyste.
Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy stwierdził, iż jedyną możliwością uwzględnienia roszczenia Pana T. D. jest droga cywilno-prawna i tylko na tej drodze można rozstrzygnąć spór odnośnie własności gruntu objętego różnymi księgami wieczystymi, w których ujawnionych właścicieli chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1271 z późń.zm.) Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwy do rozpatrzenia skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003r.w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych/.../ (Dz.U. z 2003r. Nr 52 poz. 652).
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wykonywania administracji publicznej oznacza sądową kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej.
Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji.
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzje lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Mając na uwadze tak określoną kognicję i przyczyny będące podstawą uchylenia decyzji, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.. z 200r. Dz.U.. Nr 100 poz. 1086)
Ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: 1/ gruntów – ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych, oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty, 2/ budynków – ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych, 3/ lokali – ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.
W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: 1/ właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych – inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części, 2/ miejsce zamieszkania lub siedzibę osób wymienionych w pkt 1, 3/ informacje o wpisaniu do rejestru zabytków, 4/ wartość nieruchomości. (art. 20 ust 2).
W świetle utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wielokrotnie przy okazji rozpatrywania spraw analizował treść powyższego przepisu, ewidencja gruntów jest więc tylko zbiorem informacji, będących wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości. Zapisy dokonywane w ewidencji gruntów i budynków nie mają charakteru orzeczeń, lecz są czynnościami materialno-technicznymi, w wyniku których wykazuje się informacje objęte przez art. 20- 26 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Chodzi zatem o naniesienie do ewidencji bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach, co ma charakter informacyjny. Ewidencja powinna być utrzymywana w stałej aktualności nie tylko co do stanu faktycznego, ale i prawnego. Zmian w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych.
W przedmiotowej sprawie skarżący występując z wnioskiem z dnia 20 września 1998r. załączył mapę wykonaną w 1948r. i wnosił o dokonanie zmian (sprostowanie) w ewidencji gruntów miasta W. poprzez ujawnienie w tej ewidencji działek o dawnych numerach 5 i 6 zgodnie z załączoną mapą.
W trakcie prowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia miejsca położenia w obowiązującej ewidencji gruntów dawnych parceli 5 i 6 sporządzono mapę z wykazem synchronizacyjnym. W wyniku tego zabiegu ustalono, że dawne parcele 5 i 6 o łącznej powierzchni 0,3709 ha objęte KW nr [...] wchodzące w skład działki 1440, po połączeniu i podziale weszły w skład działki 1441/2. Następnie działka ta uległa dalszym podziałom w taki sposób, że aktualnie dawne parcele 5 i 6 wchodzą w skład następujących działek:
- 1441/4 o powierzchni 0,0037ha – użytkowana przez Producenta Pawilonów Handlowych C Spółdzielnię Pracy w W., objęta Księgą Wieczystą KW nr [...], stanowiąca część parceli 6 objętej Księgą Wieczystą KW nr [...], której zapisy stanowią o własności spadkobierców W. I.;
- 1441/7 o powierzchni 0,0767 ha – nabyta notarialnie przez PPH D Sp.. z o.o. z siedzibą w W. od Producenta Pawilonów handlowych W., objęta Księgą Wieczystą KW nr [...], stanowiąca część parceli 4, a także część parcel 5 i 6 , objętych Księgą Wieczystą KW nr [...];
- 1441/8 o powierzchni 0,3261 ha – użytkowana przez Producenta Pawilonów Handlowych C, stanowiąca część parcel 5 i 6 objętych Księgą Wieczystą KW nr [...];
- 1441/9 o powierzchni 0,1005 ha – nabyta notarialnie przez J. B. od producenta Pawilonów Handlowych C, objęta Księgą Wieczystą KW nr [...], stanowiąca część parcel 5 i 6 objętych Księgą Wieczystą KW nr [...].
Powyższa analiza świadczy o tym, że dawne parcele 5 i 6 objęte są Księgami Wieczystymi KW nr [...], KW nr [...], KW nr [...], KW nr [...].
Akt notarialny dotyczący kupna-sprzedaży nieruchomości oznaczonej nr 1441/7 został zawarty 15 października 1997r. Sprzedający Usługowo Wytwórcza Spółdzielnia Pracy w W. oświadczając, że jest właścicielem w/w działki sprzedała ją PPH D. Dla nieruchomości tej urządzono Księgę Wieczystą KW nr [...], a stan ten ujawniono w ewidencji gruntów.
Akt notarialny dotyczący kupna-sprzedaży nieruchomości oznaczonej nr 1441/9 został zawarty 12 stycznia 1998r. Sprzedający Usługowo Wytwórcza Spółdzielnia Pracy w W. oświadczając, że jest właścicielem w/w działki sprzedała ją J.B.. Dla nieruchomości urządzono Księgę Wieczystą KW nr [...], a stan ten ujawniono w ewidencji gruntów.
Bezspornym w sprawie jest fakt, któremu nie zaprzeczają organy , że w 1994r. błędnie wpisano do ewidencji gruntów Usługowo Wytwórczą Spółdzielnię Pracy w W. jako właściciela działki 1440, jednak z uwagi na aktualnie istniejący w sprawie stan faktyczny i prawny, wskazujący, że obecni właściciele działek obejmujących dawne parcele 5 i 6 nabyli je w dobrej wierzy, a zmiany w ewidencji zostały wprowadzone na podstawie zawartych przez nich aktów notarialnych nie jest możliwa w tej sytuacji , w trybie administracyjnym, wnioskowana przez skarżącego zmiana w oparciu o posiadane prze niego dokumenty.
W niniejszym postępowaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ocenia legalności postępowania i zawartych transakcji, które umożliwiły i doprowadziły do ujawnienia w ewidencji gruntów obecnych właścicieli działek obejmujących dawne parcele 5 i 6, ale faktem jest, że dokonano tego w oparciu o wymagane dokumenty (akty notarialne), potwierdzające stan faktyczny i prawny co jest zgodne z dyspozycją art. 20 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W tym kontekście nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że jego wniosek zmierzał do przywrócenia w ewidencji gruntów zapisu zgodnego z księga wieczystą, który istniał kiedyś i bez żadnej podstawy prawnej i faktycznej dokonano zmian w ewidencji gruntów. Fakt, że zmian w ewidencji dokonano w oparciu o zawarte akty notarialne i wpisy do Ksiąg Wieczystych czyni nieuzasadnionym zarzut skarżącego, że organ II instancji mógł zmienić decyzję Starosty [...] w trybie art. 156 § 2 i 158 § 2kpa.
Sąd w obecnym składzie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 20 sierpnia 1998r. w sprawie sygn. akt II S.A. 766/98 cytowane również przez organy administracji, że ewidencja gruntów pełniąc funkcje informacyjno-techniczne nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością.
Wniosek skarżącego dotyczący ujawnienia w ewidencji gruntów dawnych parceli o numerach 5 i 6, jest równocześnie wnioskiem o ujawnienie ich właścicieli. Abstrahując więc od tego czy zgodne z prawem były transakcje dotyczące powyższych nieruchomości, należy stwierdzić, że w obecnym stanie faktycznym i prawnym nie jest możliwe załatwienie wniosku skarżącego bez ustalenia praw do tych nieruchomości, do czego nie jest przewidziany tryb administracyjny wynikający z art. 20 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Przywrócenie stanu prawnego, którego domaga się skarżący w przedmiotowej sprawie wymaga wzruszenia orzeczeń mocą których nabywcy gruntów wchodzących w skład dawnych parceli 5 i 6 stali się ich właścicielami i zostali ujawnieni w ewidencji gruntów, a sprawy te należą do kompetencji sądów powszechnych.
Przepisy ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne nie dają podstaw prawnych do kształtowania stosunków własnościowych i związanych z tymi stosunkami uprawnień i obowiązków (wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 1998 r. sygn.akt II S.A. 258/98).
W tej sytuacji skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Taka ocena jest wynikiem obowiązujących regulacji prawnych i wypływającego z nich wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r Nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.