II SA/Łd 887/23

II SA/Łd 887/23 - Postanowienie WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-02-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Magdalena Sieniuć /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Mikołajczyk
Tomasz Porczyński
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Umorzono postępowanie sądowoadministracyjne
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 60, art. 161 par. 1 pkt 1, art. 250 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 18
par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 14 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk, Asesor WSA Tomasz Porczyński, , Protokolant St. sekretarz sądowy Magdalena Rząsa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2024 roku sprawy ze skargi G.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 11 sierpnia 2023 roku nr KO.440.58.2023 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego p o s t a n a w i a: 1. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne; 2. przyznać i nakazać wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi F.I. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 11 sierpnia 2023 r. nr KO.440.58.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tomaszowa Mazowieckiego z dnia 27 czerwca 2023 r., nr MOPS.IV.4102.4196.3145.2023.ODM, odmawiającą G.G. przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na opłacenie faktury za energię elektryczną w miesiącu czerwcu 2023 r.
Jak wynika z akt sprawy, powyższą decyzją z dnia 27 czerwca 2023 r. organ I instancji, po rozpatrzeniu wniosku skarżącego, odmówił wnioskowanego świadczenia w formie zasiłku celowego.
W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego wynika, iż skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkuje w trzypokojowym mieszkaniu o powierzchni 58 m2. G.G. jest osobą niepełnosprawną z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Pobiera zasiłek stały w kwocie 516,16 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł. Z posiadanego dochodu, według oświadczenia, G.G. opłaca czynsz w wysokości 740,00 zł miesięcznie, natomiast z informacji SM "[...]" wysokość czynszu wynosi 597,90 zł miesięcznie. Na dzień 10 lutego 2023 r. skarżący posiada zadłużenie z tytułu użytkowania mieszkania w wysokości 2.070,60 zł, w tym 856,51 zł z tytułu zużycia wody i odprowadzania ścieków, które spłaca w wysokości 50,00 zł miesięcznie.
Organ I instancji wskazał także, iż G.G. posiada własny dochód, z którego powinien zaspakajać własne potrzeby, w tym opłacać fakturę za energię elektryczną, na opłacanie faktur za gaz, realizuje recepty oraz przyznaje zasiłki celowe na zakup posiłku lub żywności.
Ponadto organ I instancji wyjaśnił także, iż obecnie posiada ograniczone środki finansowe, w związku z czym w pierwszej kolejności obejmuje pomocą osoby chore, niepełnosprawne, które nie posiadają własnego dochodu. W miesiącu maju 2023 r. organ przyznał wnioskodawcy pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 120,00 zł oraz zasiłek celowy na realizację faktury za gaz w wysokości 71,85 zł. Natomiast w miesiącu czerwcu 2023 r. udzielił pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup żywności w kwocie 150,00 zł, oraz zasiłku celowego na realizację recept w wysokości 89,06 zł. Nadmienił także, iż nie może spełniać wszystkich żądań wnioskodawcy, tym bardziej że systematycznie otrzymuje on pomoc w formie zasiłków celowych.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył G.G., podnosząc, iż decyzją tą pozbawiono go możliwości korzystania z energii elektrycznej niezbędnej do codziennej egzystencji. Zasiłek celowy na pokrycie kosztów energii elektrycznej otrzymywał co 2 miesiące w ciągu całego okresu pozostawania pod opieką społeczną. Podniósł także, iż zapłacenie rachunku za energię elektryczną wiąże się z zaspokojeniem niezbędnej potrzeby życiowej i umożliwieniem dalszego życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Dodał, że instytucja szeroko rozumianej opieki społecznej powinna pomagać rodzinie i osobom zwłaszcza niepełnosprawnym również z innymi chorobami, jak nadciśnienie i cukrzyca, w wieku tuż przedemerytalnym, których nikt nie zatrudni.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 11 sierpnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że G.G. z pomocy społecznej korzysta systematycznie od roku 2010 w formie zasiłku stałego, zasiłków celowych, świadczenia pieniężnego w ramach wieloletniego programu rządowego "Posiłek w domu i w szkole". Z akt sprawy, w tym treści wywiadu środowiskowego z dnia 7 czerwca 2023 r. wynika, iż skarżący choruje na cukrzycę, niedosłuch, nadciśnienie tętnicze, chorobę uchyłkową i refluksową. Ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności do 15 maja 2027 r., a niepełnosprawność istnieje od 21 roku życia. Rodzice skarżącego nie żyją, z synem nie utrzymuje kontaktu. W bieżącym roku wnioskodawca objęty został pomocą finansową w formie:
1) świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności: w miesiącu lutym 2023 r. w wysokości 120,00 zł, w miesiącu marcu w wysokości 270,00 zł, od kwietnia do maja 2023 r. po 120,00 zł miesięcznie, w czerwcu 2023 r. w wysokości 150,00 zł;
2) zasiłku celowego na opłacenie energii elektrycznej i gazu: w miesiącu lutym 2023 r. w wysokości 173,96 zł (energia), w miesiącu kwietniu 2023 r. w wysokości 161,62 zł (energia); w miesiącu maju 2023 r. w wysokości 30,79 zł (gaz);
3) zasiłku celowego na realizacje recept: w miesiącu lutym 2023 r. w wysokości 44,34 zł, w miesiącu lutym 2023 r. w wysokości 50,00 zł, w miesiącu kwietniu 2023 r. w wysokości 27,84 zł, w miesiącu maju 2023 r. w wysokości 41,06 zł, w miesiącu czerwcu 2023 r. w wysokości 89,06 zł;
4) zasiłku okresowego na miesiące od stycznia 2023 r. do marca 2023 r. w kwocie po 28,50 zł miesięcznie;
5) zasiłku stałego od dnia 1 maja 2010 r. do dnia 1 stycznia 2023 r. w wysokości 719,00 zł miesięcznie, a od dnia 1 marca 2023 r. w wysokości 560,16 zł miesięcznie.
Jednocześnie organ II instancji zwrócił uwagę, że w roku 2023 na realizację pomocy w ramach zadań własnych gminy, tj. pomocy w formie zasiłków celowych Ośrodek przeznaczył kwotę 108.000,00 zł, co w przeliczeniu stanowi kwotę miesięcznego limitu 9.000,00 zł. Na realizację pomocy w okresie od stycznia 2023 r. do czerwca 2023 r. w ramach zadań własnych gminy, tj. pomocy w formie zasiłków celowych, wydatkowano łącznie kwotę 43.302,55 zł, z czego na realizację zasiłków celowych wydatkowano kwotę 11.441,68 zł, specjalnych zasiłków celowych wydatkowano kwotę 2.350,00 zł oraz opłacenie pobytu w schronisku dla osób bezdomnych 29.510,87 zł.
Zdaniem Kolegium, organ I instancji trafnie odmówił przyznania G.G. świadczenia w formie zasiłku celowego na opłacenia faktury za energię elektryczną. Organ pomocy społecznej jest bowiem nie tylko upoważniony, ale i zobowiązany do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze musi rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych (jak to ma miejsce w przypadku wnioskodawcy), potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń.
Ponadto organ II instancji podkreślił, że zgodnie z intencją ustawodawcy, celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy sytuacji bytowej określonej osoby. Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: "u.p.s.", spełnia taką właśnie funkcję. Przepis art. 3 u.p.s. nie dopuszcza zaś możliwości uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów, ani nie pozwala na udzielenie tej pomocy osobom, które dysponują możliwościami samodzielnego przezwyciężenia trudności, na jakie napotkały, lub też realizowania tylko takiej formy pomocy jakiej strona subiektywnie oczekuje.
Kolegium nie kwestionując trudnej sytuacji skarżącego, zaznaczyło, że oceniając sprawę organ rozważa całokształt okoliczności z nią związanych. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej organ winien brać pod uwagę zarówno cele pomocy społecznej określone w ustawie, jak i możliwości finansowe w zakresie udzielania pomocy. Winien on uwzględniać sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, jej zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak i zakres udzielonej jej ze środków publicznych pomocy. Stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest bowiem zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa od stanu finansów publicznych.
W ocenie Kolegium, odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów energii elektrycznej nie narusza granic uznania administracyjnego ani obowiązującego prawa.
Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o taki zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia. Wprost przeciwnie - zainteresowany musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania tego świadczenia lub jego wysokość będzie inna niż ta, której się domaga.
Kolegium nie podzieliło zarzutu skarżącego dotyczącego "cynicznej manipulacji" organu I instancji stwierdzeniem o jego stałym miesięcznym dochodzie. Organ odwoławczy dodał przy tym, że z akt przedmiotowej sprawy bezspornie wynika, iż G.G. osiąga dochód miesięczny w wysokości 776,00 zł, na który składają się: zasiłek stały w kwocie 560,16 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł. Osiągany przez skarżącego miesięczny dochód w kwocie 776,00 zł stanowi górną granicę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej uprawniającego do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej (m.in. zasiłków celowych), o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.
Na marginesie Kolegium zauważyło, iż G.G. ma syna, z którym nie utrzymuje kontaktu, co nie ma wpływu na ewentualną możliwości realizacji obowiązku udzielenia pomocy finansowej swojemu ojcu.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył G.G., podnosząc, że przedmiotowy zasiłek wcześniej był mu przyznawany, przedstawił swą sytuację finansową i zdrowotną oraz jakie zasiłki już otrzymał.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymując przy tym argumentację wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 12 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że popiera skargę i wnosi o przeprowadzenie rozprawy oraz przyznanie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając przy tym, iż koszty nie zostały zapłacone w całości ani w części.
Ponadto pełnomocnik skarżącego podniósł, że zaskarżona decyzja nie jest zgodna z prawem, albowiem jej wydanie nie zostało poprzedzone wszechstronną i wnikliwą analizą materiału dowodowego w części dotyczącej sytuacji materialnej, osobistej i zdrowotnej skarżącego, co uchybia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, organ formułując tezę o doraźnym charakterze zasiłku celowego zdaje się zapominać, że dolegliwości zdrowotne skarżącego mają charakter nieodwracalny i nasilający. Skarżący nie jest samowystarczalny, nie jest w stanie własnymi zasobami i możliwościami przezwyciężyć trudnej sytuacji, w jakiej się znalazł. W ocenie pełnomocnika skarżącego, położenie skarżącego wymaga, by kierowana doń pomoc społeczna w zakresie zasiłku celowego miała charakter cykliczny, gdyż w odmiennym przypadku popadnie w ubóstwo - a skoro wysokość uzyskiwanego zasiłku stałego nie umożliwia realizacji podstawowych potrzeb, to konieczne jest jego uzupełnianie zasiłkami celowymi.
W piśmie z dnia 18 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że cofa skargę i wnosi o umorzenie postępowania sądowego. Podkreślił, że organ I instancji po wydaniu zaskarżonej decyzji przyznał G. G. zasiłek celowy na pokrycie wydatków związanych ze zużyciem i dostawą energii elektrycznej, co doprowadziło w pełni do zaspokojenia jego roszczeń z tego tytułu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) - powołanej dalej jako: "p.p.s.a.", skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi jest wiążące dla sądu. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Stosownie do art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę.
W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego oświadczył, że cofa skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 11 sierpnia 2023 r. w związku z przyznaniem przez organ I instancji skarżącemu – już po wydaniu zaskarżonej decyzji - zasiłku celowego na pokrycie wydatków związanych ze zużyciem i dostawą energii elektrycznej. Oświadczenie to Sąd uznał za skuteczne. Nie stwierdził bowiem zaistnienia przesłanek, które dają podstawy do uznania, iż cofnięcie skargi jest niedopuszczalne.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 60 i art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji postanowienia.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono w punkcie 2 sentencji postanowienia, na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r., poz. 18).