II SA/Łd 87/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję SKO o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przekształcającej użytkowanie wieczyste we własność, uznając, że organ nie zastosował się do wcześniejszego wyroku sądu.
Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji przekształcającej użytkowanie wieczyste we własność w części dotyczącej bonifikaty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie, uznając, że wniosek o stwierdzenie nieważności części decyzji jest niedopuszczalny, a pismo Spółdzielni po wyroku WSA należy traktować jako cofnięcie wniosku. WSA uchylił decyzję SKO, stwierdzając naruszenie art. 153 p.p.s.a. (zasada związania prawomocnym wyrokiem) i nakazując ponowne rozpatrzenie wniosku w całości.
Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 2017 r. w części odmawiającej udzielenia bonifikaty przekraczającej 70% przy przekształceniu prawa użytkowania wieczystego we własność. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) początkowo odmówiło wszczęcia postępowania, a następnie, po uchyleniu tej decyzji przez WSA, umorzyło postępowanie, uznając pismo Spółdzielni z 2022 r. za cofnięcie wniosku. WSA w Łodzi uchylił decyzję SKO o umorzeniu, stwierdzając, że SKO naruszyło zasadę związania prawomocnym wyrokiem (art. 153 p.p.s.a.). Sąd uznał, że wniosek o stwierdzenie nieważności części decyzji powinien być traktowany jako wniosek o stwierdzenie nieważności całej decyzji, a organ powinien merytorycznie rozpoznać sprawę. WSA podkreślił, że obowiązek informacyjny organu (art. 9 k.p.a.) nie może zastępować pomocy prawnej dla strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika. W konsekwencji, WSA uchylił zaskarżoną decyzję SKO i zasądził koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie może umorzyć postępowania w takiej sytuacji, jeśli sąd wcześniej nakazał merytoryczne rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w całości, traktując wniosek o część jako wniosek o całość.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że SKO naruszyło zasadę związania prawomocnym wyrokiem (art. 153 p.p.s.a.), ponieważ nie zastosowało się do wcześniejszego wyroku WSA, który nakazał merytoryczne rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. SKO błędnie zinterpretowało pismo Spółdzielni jako cofnięcie wniosku i umorzyło postępowanie, zamiast rozpoznać wniosek w całości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
SKO naruszyło zasadę związania prawomocnym wyrokiem sądu (art. 153 p.p.s.a.), błędnie interpretując pismo Spółdzielni jako cofnięcie wniosku i umarzając postępowanie zamiast je merytorycznie rozpoznać. Decyzja o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest niepodzielna, a wniosek o stwierdzenie nieważności części powinien być traktowany jako wniosek o stwierdzenie nieważności całości.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 7, art. 157 § 2 i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. zostały uznane za nieuzasadnione.
Godne uwagi sformułowania
brak możliwości ustalenia takiej opłaty odrębnie, inną decyzją brak jest podstaw do odmowy wszczęcia postępowania w oparciu o przepis art. 61a § 1 k.p.a. zasada związania treścią prawomocnego wyroku sądu administracyjnego niepodzielny charakter decyzji obowiązek informacyjny organu nie może być utożsamiany z obowiązkiem świadczenia pomocy prawnej
Skład orzekający
Robert Adamczewski
sędzia
Sławomir Wojciechowski
przewodniczący
Tomasz Porczyński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady związania prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (art. 153 p.p.s.a.) w kontekście wniosków o stwierdzenie nieważności części decyzji oraz zakresu obowiązku informacyjnego organów wobec stron reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przekształceniem prawa użytkowania wieczystego we własność i wnioskami o stwierdzenie nieważności decyzji w tym zakresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje konflikt między organem a stroną (oraz sądem) w kwestii interpretacji wyroku i procedury administracyjnej, co jest interesujące dla prawników procesualistów.
“Organ zignorował wyrok sądu? WSA przypomina o zasadzie związania prawomocnym orzeczeniem.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Łd 87/23 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2023-04-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-01-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Robert Adamczewski Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/ Tomasz Porczyński /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Nieruchomości Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 775 art. 7, art. 9, art. 61a par. 1, art. 105 par. 1, art. 107 par. 1 pkt 6, art. 156 par. 1, art. 157 par. 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Dz.U. 2023 poz 259 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153, art. 200, art. 205 par. 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Protokolant Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędzia WSA Robert Adamczewski Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) Asystent sędziego Robert Latek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "C" z siedzibą w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 15 listopada 2022 r. nr SKO.4160.212.2022 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz strony skarżącej Spółdzielni Mieszkaniowej "C" z siedzibą w Ł. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. MR Uzasadnienie Decyzją z dnia 15 listopada 2022 r., nr SKO.4160.212.2022 wydaną na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 157 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 poz. 775) – dalej: k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 31 lipca 2017 r., nr IV/SM/8/2017 w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności. Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że ostateczną decyzją z dnia 31 lipca 2017 r. Prezydent Miasta Łodzi, działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, orzekł o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położnej w Ł. przy ul. [...],[...]; orzekając jednocześnie o wysokości opłaty za dokonane przekształcenie z uwzględnieniem 70% bonifikaty, wynikającej z uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 11 stycznia 2012 r. w sprawie udzielania bonifikat od opłat z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, zmienionej uchwałą Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 19 października 2016 r. Jedną ze stron postępowania, na rzecz której dokonano przekształcenia była Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w Ł.. Pismem datowanym na dzień 20 lipca 2021 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi o stwierdzenie nieważności w/w ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 31 lipca 2017 r. w części odmawiającej udzielenia jej "od ceny sprzedaży bonifikaty przekraczającej 70% (tj. dodatkowej bonifikaty w wysokości 28%, będącej różnicą pomiędzy bonifikata należną, gdyż korzystniejszą dla wnioskodawczyni, tj. 98% a bonifikatą dotąd jej udzieloną, tj.70%)". Postanowieniem z dnia 30 września 2021 r. wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi odmówiło wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie z w/w wniosku skarżącej z dnia 20 lipca 2021 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Łodzi w części w jakiej wnosi o to pełnomocnik Spółdzielni z uwagi na fakt, iż przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w oparciu, o które wydana została przedmiotowa decyzja, obligują organy do ustalenia należnej opłaty za przekształcenie w treści decyzji orzekającej o przekształceniu. Brak jest zatem możliwości ustalenia takiej opłaty odrębnie, inną decyzją, co uniemożliwia uwzględnienie żądania strony i czyni zasadnym orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Kwestionując zasadność podjętego rozstrzygnięcia Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w Ł. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który prawomocnym wyrokiem z dnia 6 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 945/21 uchylił w/w postanowienie z dnia 30 września 2021 r. W uzasadnieniu Sąd podzielił stanowisko Kolegium, co do braku możliwości stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 30 lipca 2017 r. w części, wskazując jednocześnie, iż powyższa okoliczność nie stanowiła podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w oparciu o przepis art. 61a § 1 k.p.a. W ocenie Sądu wniosek Spółdzielni winien zostać potraktowany jako żądanie stwierdzenia nieważności w/w decyzji w całości, a kwestia istnienia ustawowych przesłanek nieważności zostać oceniona w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przed Kolegium. Wezwaniem z dnia 5 października 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wystąpiło do Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Ł. o udzielenie informacji, czy w związku z treścią prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 maja 2022 r., podtrzymuje swój wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 31 lipca 2017 r. w całości. W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia 24 października 2022 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż strona podtrzymuje dotychczasowe stanowisko i wnosi o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 31 lipca 2017 r. w części odmawiającej udzielenia Spółdzielni "od ceny sprzedaży bonifikaty przekraczającej 70% (tj. dodatkowej bonifikaty w wysokości 28%, będącej różnicą pomiędzy bonifikata należną, gdyż korzystniejszą dla wnioskodawczyni, tj. 98% a bonifikatą dotąd jej udzieloną, tj.70%)". Mając powyższe na uwadze, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wskazaną na wstępie decyzją z dnia 15 listopada 2022 r. umorzyło postępowanie w sprawie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 31 lipca 2017 r. Wskazując na wynikającą z art. 153 p.p.s.a. zasadę związania treścią prawomocnego wyroku sądu administracyjnego, treść wydanego w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 maja 2022 r., jak również na stanowisko strony skarżącej wyrażone w piśmie procesowym z dnia 24 października 2022 r., Kolegium wywiodło, iż odstąpienie przez Spółdzielnię od popierania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 31 lipca 2017 r. w całości, uznać należy za cofnięcie żądania zawartego we wniosku z 20 lipca 2021 r., co w konsekwencji skutkuje bezprzedmiotowością postępowania, uzasadniającą jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w Ł., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucała naruszenie art. 7, art. 105 § 1w zw. z art. 157 § 2 oraz art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię skutkującą wadliwym uznaniem, iż pismo strony z dnia 24 października 2022 r. stanowiło oświadczenie woli o cofnięciu pierwotnego wniosku Spółdzielni z dnia 20 lipca 2021 r., a w konsekwencji stanowiło podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy pismo to stanowiło jedynie odpowiedź na wezwanie organu z dnia 5 października 2022 r., który stosownie do treści prawomocnego wyroku z dnia 6 maja 2022 r. zobowiązany był do przystąpienia do merytorycznego rozpatrzenia żądania strony. Brak wykonania zaleceń Sądu zawartych w uzasadnieniu powołanego wyroku czyni zasadnym, w ocenie pełnomocnika strony skarżącej, zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. Strona skarżąca wnosiła o uwzględnienie skargi przez organ, w trybie autokontroli określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości przez sąd. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej wnosił o zasądzenie kosztów postępowania oraz o rozpoznanie skargi na rozprawie. W uzasadnieniu wniesionej skargi pełnomocnik Spółdzielni podnosił, iż skarżąca, podobnie jak i organ, ma na uwadze wielość czynności, które należy podjąć, celem merytorycznego rozpatrzenia jej żądania, choćby z uwagi na ilość stron tego postępowania, jednakże powyższa okoliczność nie może prowadzić do sytuacji, w której Kolegium podejmuje działania na tzw. "skróty", zmierzające de facto do ograniczenia swojego zaangażowania w sprawie do niezbędnego minimum, wzywając stronę, w nieprzewidzianym prawem trybie, do wypowiedzenia się, czy podtrzymuje wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 31 lipca 2017 r. w całości w sytuacji, gdy wiedzą notoryjną jest, że Spółdzielnia wnosi o stwierdzenie nieważności jej części. Co więcej, z treści wydanego w sprawie prawomocnego wyroku z dnia 6 maja 2022 r. nie wynika konieczność wdrożenia procedury w zakresie powyższego wezwania. Natomiast w treści udzielonej przez skarżącą odpowiedzi brak jest jakiegokolwiek zapisu, który mógłby choć sugerować, że intencją strony jest cofnięcie wniosku. Wobec powyższego zastosowaną ostatecznie wykładnię pisma skarżącej z dnia 24 października 2022 r. uznać należy za błędną i jednostronną, która strona interpretuje jako chęć uchylenia się przez organ od merytorycznego rozpoznania sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium przyznało, iż ocena prawna Sądu i wskazania, co do dalszego postępowania, wynikająca z uzasadnienia wyroku z dnia 6 maja 2022 r., nie obligowała organu do wystosowania do strony wezwania do zajęcia stanowiska, co stwierdzenia nieważności w całości decyzji z 2017 r. Jednakże działanie organu uzasadniał przepis art. 9 k.p.a, który stanowi, iż organy administracji publicznej są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W ocenie Kolegium udzielona przez pełnomocnika Spółdzielni odpowiedź, zawarta w piśmie z dnia 24 października 2022 r., wskazuje jednoznacznie, że skarżąca nie zrozumiała treści powołanego wyżej wyroku, z którego wyraźnie wynika, że złożony wniosek z dnia 20 lipca 2021 r. należy rozpatrzeć pod kątem stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 31 lipca 2017 r. w całości. Kolegium nie kwestionuje, że skarżąca mogła i może wnosić o stwierdzenie nieważności tej decyzji w całości, zasadnym jest jednak, aby strona była świadoma konsekwencji tego rozstrzygnięcia. W dniu 21 kwietnia 2023 r. obecny na rozprawie, przeprowadzonej za pomocą urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, pełnomocnik strony skarżącej opierał zarzuty i argumentację przedstawione we wniesionej skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w 10 części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W niniejszej sprawie jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w Ł., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 15 listopada 2022 r. o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 31 lipca 2017 r., nr IV/SM/8/2017 w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności. Postępowanie to zainicjowane zostało wnioskiem skarżącej z dnia 20 lipca 2021 r., z którego treści wprost wynika, że strona wnosi o stwierdzenie nieważności w/w decyzji w części, w jakiej odmawia stronie udzielenia "od ceny sprzedaży bonifikaty przekraczającej 70% (tj. dodatkowej bonifikaty w wysokości 28%, będącej różnicą pomiędzy bonifikata należną, gdyż korzystniejszą dla wnioskodawczyni, tj. 98% a bonifikatą dotąd jej udzieloną, tj.70%)". Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 775) – dalej: k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W rozpoznawanej sprawie, zdaniem organu administracji owa bezprzedmiotowość postępowania wynika z faktu popierania przez skarżącą żądania, co do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji z dnia 31 lipca 2017 r. jedynie w części (w zakresie wysokości ustalonej opłaty za dokonane przekształcenie, uwzględniającą mniej korzystną bonifikatę), co pozostaje w sprzeczności z przepisami ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w oparciu, o które wydana została przedmiotowa decyzja. Istotnym dla rozpoznania zaistniałego pomiędzy stronami sporu pozostaje ta okoliczność, iż zawarte we wniosku skarżącej z dnia 20 lipca 2021 r. żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 31 lipca 2017 r. w części, było już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 30 września 2021 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Uchylając w całości zaskarżone postanowienie, prawomocnym wyrokiem z dnia 6 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 945/21, Sąd podzielił stanowisko Kolegium, co do braku możliwości stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 30 lipca 2017 r. w części wskazując w tym zakresie, że skoro z przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wynika, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności następuje z jednoczesnym ustaleniem odpłatności, to przyjmuje się, że przedmiot postępowania w sprawie przekształcenia nie ma charakteru podzielnego. Oznacza to, że organ nie może rozstrzygać kolejno, co do istoty o poszczególnych elementach składających się na przekształcenie, w tym o odpłatności, ale musi to uczynić jednocześnie w jednej decyzji. Z przekształceniem bowiem immanentnie związana jest odpłatność, a żaden przepis ustawy nie daje podstaw do odrębnego orzekania decyzją o opłacie z tego tytułu. Konsekwencją powyższego stwierdzenia jest to, że ewentualna wadliwość orzeczenia w zakresie opłaty za przekształcenie, kwalifikowana jako przesłanka nieważności z art. 156 § 1 k.p.a., rzutować musi również na rozstrzygnięcie o przekształceniu samego prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, chociażby było ono prawidłowe co do zasady. Sąd stwierdził, iż wbrew stanowisku Kolegium, wniosek strony nie dotyczył w istocie odmowy udzielenia bonifikaty w konkretnej wysokości i nie może być uznany za żądanie stwierdzenia nieważności nieistniejącego rozstrzygnięcia. Intencją wnioskodawcy było bowiem uzyskanie bonifikaty w wyższej wysokości niż została zastosowana w kwestionowanej decyzji. W konsekwencji należy zatem przyjąć, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 31 lipca 2017 r., wobec jej niepodzielnego charakteru, dotyczył całego aktu istniejącego w obrocie prawnym, niezależnie od tego, czy wniosek zawierał żądanie stwierdzenia nieważności tej decyzji w całości czy w części. W ocenie Sądu niepodzielność rozstrzygnięcia zawartego w kwestionowanej decyzji powoduje, że wniosek Spółdzielni musi zostać rozpatrzony pod kątem istnienia wady nieważności całej decyzji, niezależnie od tego, że w interesie skarżącej nie leży kwestionowanie korzystnej dla siebie części rozstrzygnięcia. Reasumując Sąd stwierdził, iż brak było podstaw do odmowy wszczęcia postępowania w oparciu o przepis art. 61a § 1 k.p.a., a kwestia istnienia ustawowych przesłanek nieważności zostać oceniona w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przed Kolegium. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wynikająca z powołanego wyżej przepisu zasada związania oceną prawną oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem. Podkreślenia również wymaga, że organy związane są nie tyko oceną prawną, ale i wskazaniami co do dalszego postępowania. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą sposobu działania organów w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie wadliwości w postępowaniu prowadzonym po wydaniu wyroku. Związanie wyrażonymi w orzeczeniu sądu wskazaniami co do dalszego postępowania obliguje organ do wykonania wytycznych sądu. Natomiast obowiązkiem sądu jest konsekwentne reagowanie na naruszenie tych zasad przez organ przy rozpoznawaniu skargi na akt wydany po wyroku formułującym ocenę prawną (por. wyroki NSA: z 10 lutego 2023 r., I OSK 643/22; z 2 lutego 2023, I OSK 2142/20; z 12 stycznia 2023 r., II OSK 153/20; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu nie wystąpiła żadna z powołanych wyżej okoliczności odstąpienia od wiążącej organy administracji, jak i Sąd oceny prawnej i wytycznych co do dalszego prowadzenia postępowania, wynikających z uzasadnienia wyroku z dnia 6 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 945/21. Pomiędzy datą wydania powołanego wyroku, a datą podjęcia objętą niniejszą skargą decyzji nie doszło zarówno do zmiany stanu prawnego znajdującego zastosowanie w przedmiotowej sprawie, jak i do zmiany stanu faktycznego sprawy. Wbrew stanowisku Kolegium treść pisma procesowego pełnomocnika Spółdzielni z dnia 24 października 2022 r. w żaden sposób nie wskazuje, iż intencją skarżącej było cofnięcie żądania wszczęcia postępowania administracyjnego, zainicjowanego wnioskiem z dnia 20 lipca 2021 r. Ponadto, co w sprawie bezsporne powołany wyżej prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 maja 2022 r. nie został wzruszony w przewidzianym prawem trybie, pozostaje w obrocie prawnym. Dalej wskazać należy, iż zawarta w uzasadnieniu w/w wyroku z dnia 6 maja 2022 r. ocena prawna oraz wskazania, co do dalszego sposobu procedowania przez organy administracji są jasne i nie budzą jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych. Jak już bowiem wcześniej wskazano Sąd wyraźnie stwierdził, iż zawarte we wniosku Spółdzielni z dnia 20 lipca 2021 r. żądanie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 31 lipca 2017 r. w części, należy potraktować jako zadanie stwierdzenia nieważności tej decyzji w całości, niezależnie od tego, że w interesie skarżącej nie leży kwestionowanie korzystnej dla siebie części rozstrzygnięcia, a kwestia istnienia ustawowych przesłanek nieważności zostać oceniona w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przed Kolegium. Jednocześnie z treści przywołanego orzeczenia nie wynikał obowiązek wystąpienia przez organ do strony skarżącej z żądaniem do doprecyzowania, czy też upewnienia się, co do rzeczywistych intencji Spółdzielni. Tym samym obowiązkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi było nadanie biegu wnioskowi skarżącej z dnia 20 lipca 2021 r. i jego rozpatrzenie pod kątem zaistnienia przesłanek nieważności odnośnie do całej decyzji z 31 lipca 2017 r. W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż niewątpliwie brak jest podstaw prawnych, z których wynikałby zakaz wystąpienia przez Kolegium, po wydaniu prawomocnego orzeczenia sądu, do strony wnioskującej z wezwaniem, czy popiera żądanie stwierdzenia nieważności de facto korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, niemniej jednak nie uzasadnia to odstąpienia, w sytuacji braku wyraźnej deklaracji strony, co do cofnięcia zgłoszonego żądania, od wrażonych w tym orzeczeniu, wiążących organ oceny prawnej i wskazań, co od dalszego postępowania. Nie uzasadnia powyższego przedstawiona przez Kolegium argumentacja, co do ciążącego na nim obowiązku informacyjnego, wynikającego z treści art. 9 k.p.a. Wskazać bowiem należy, że w ocenie Sądu wynikający z powyższego przepisu obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, jak również czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, pomimo wskazywanej w orzecznictwie sądów administracyjnych konieczności jak najszerszego rozumienia ciążącego na organach w tym zakresie obowiązku, nie może być utożsamiany z obowiązkiem świadczenia pomocy prawnej, udzielania porad prawnych bądź instruowania stron o wyborze optymalnego sposobu postępowania, co w konsekwencji czyniłoby z organu pełnomocnika strony. W szczególności w sytuacji, gdy w toku całego postępowania administracyjnego, co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Co prawda, jak słusznie podnosi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi uzasadnionym wydaje się stwierdzenie, iż skarżąca nie zrozumiała treści powołanego wyżej prawomocnego wyroku z dnia 6 maja 2022 r., co w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę zdaje się potwierdzać stanowisko pełnomocnika skarżącej prezentowane zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego. Jednakże powyższe stwierdzenie nie zmienia okoliczności, że strona skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zawodowo zajmującego się świadczeniem porad prawnych, który co do zasady powinien znać przepisy obowiązującego prawa, jak i być w stanie w sposób właściwy, zrozumiały odczytać uzasadnienie orzeczenia Sądu wydanego w sprawie strony, której jest pełnomocnikiem. Z powyższych względów za uzasadniony uznać należało zarzuty skargi, co do naruszenia art. 153 p.p.s.a. oraz art. 105 § 1 k.p.a., co obligowało Sąd do uwzględnienia skargi. Za nieuzasadnione Sąd uznał natomiast zarzuty skargi, co do naruszenia art. 7, art. 157 § 2 i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. W tym zakresie wskazać należy, iż wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi w sposób prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, a umorzenie prowadzonego postępowania, co nastąpiło zaskarżoną niniejszą skargą decyzją, wynikało z wadliwego odczytania intencji strony skarżącej, wynikającej z treści pisma procesowego datowanego na dzień 24 października 2022 r. Podkreślić wyraźnie należy, iż wbrew argumentacji skarżącej brak jest jakichkolwiek podstaw do stawiania Kolegium zarzutu działania na tzw. "skróty", zmierzające de facto do ograniczenia swojego zaangażowania w sprawie do niezbędnego minimum. W sprawie nie doszło także do naruszenia przepisu art. 157 § 2 k.p.a., gdyż powołany przepis zawiera regulacje o charakterze kompetencyjnym, które w rozpoznawanej sprawie nie zostały naruszone. Za niezrozumiały uznać natomiast należy zarzut skargi, co do naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie zawiera zarówno uzasadnienie faktyczne, jak i prawne. Rozpatrując sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi zobowiązane będzie do nadania biegu żądania strony skarżącej, zawartego we wniosku z dnia 20 lipca 2021 r., co do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 31 lipca 2021 r. w całości i dokonania oceny wystąpienia ustawowych przesłanek nieważności, określonych w art. 156 § 1 k.p.a, w trybie określonym przepisami tej ustawy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. W przedmiocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI