II SA/Łd 868/23

II SA/Łd 868/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-01-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
Piotr Mikołajczyk /sprawozdawca/
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151, art. 250 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1964
par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1300
art. 30 ust. 1, art. 30 ust. 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Sentencja
Dnia 26 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.), , Protokolant St. sekretarz sądowy Magdalena Rząsa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi M.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 1 sierpnia 2023 r. nr SKO 4111.41.2023 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi W.L., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy [...], kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych w tym podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Uzasadnienie
1. Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 1 sierpnia 2023 r. nr SKO4111.41.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi o odmowie umorzenia świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Zaskarżona do Sądu decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych:
1. Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia 22 czerwca 2023 r. znak [...], po rozpoznaniu wniosku M.H. z dnia 13 października 2022 r. (data wpływu do organu 27 marca 2023 r.), Prezydent Miasta Łodzi, na podstawie m.in. art. 2 pkt 2, art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 581 z późn. zm.), orzekł o odmowie umorzenia pozostałej do spłaty kwoty należności według stanu na dzień 2 czerwca 2023 r. powstałej z tytułu wypłaconych przez Prezydenta Miasta Lublina świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz S.H. oraz J.H. tj. kwoty w wysokości 21087,90 zł oraz ustawowych odsetek za opóźnienie w wysokości 5019,87 zł na dzień wydania zaskarżonej decyzji, co łącznie stanowi kwotę 26107,77 zł.
W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca nie spełnia ustawowej przesłanki, tj. minimum 3-letniej skuteczności egzekucji komorniczej, warunkującej zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
2. Od powyższej decyzji odwołanie złożył M.H., który nie zgodził się z jej rozstrzygnięciem. Odwołujący się stwierdził, że ma prawo do umorzenia pozostałej do spłaty należności. Wskazał, że odnośnie do wpłat za okres lipiec 2021 do sierpień 2022 r. należy zwrócić się z zapytaniem do komornika i syndyka, którzy rozporządzali jego dochodami. Podniósł, że nie został przez sąd uznany za winnego uchylania się od alimentacji dzieci.
3. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 1 sierpnia 2023 r. nr SKO4111.41.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] grudnia 2003 r., sygn. akt [...] został zobowiązany do łożenia alimentów na rzecz S.H. w wysokości 350 zł miesięcznie oraz na rzecz J.H. w wysokości 310 zł miesięcznie.
Następnie na podstawie wyroku Sądu Rejonowego L.- [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., sygn. akt [...] odwołujący został zobowiązany do łożenia alimentów na rzecz S.H. w wysokości 450 zł miesięcznie w okresie od 9 czerwca 2017 r. do 30 września 2019 r. i kwoty 700 zł miesięcznie w okresie od 1 października 2019 r. oraz na rzecz J.H. w wysokości 450,00 zł miesięcznie w okresie od 9 czerwca 2017 r. do 31 sierpnia 2019 r. oraz kwoty 500 zł miesięcznie w okresie od 1 września 2019 r.
Strona wniosła o umorzenie wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o funduszu alimentacyjnym.
Z pism Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł.- [...] w Ł., P. P. z dnia [...] kwietnia 2023 r. oraz Syndyka H.S. z dnia [...] maja 2023 r. wynika, że od października 2012 r. do maja 2023 r. M.H. dokonywał wpłat tytułem zobowiązań alimentacyjnych, jednakże nie w każdym miesiącu była to kwota odpowiadająca pełnej wysokości zasądzonych alimentów tj. 660,00 zł miesięcznie do maja 2017 r., 900,00 zł miesięcznie w okresie od czerwca 2017 r. do sierpnia 2019 r., 950,00 zł w miesiącu wrześniu 2019 r., 1200,00 zł miesięcznie w okresie od października 2019 r. Ponadto zdarzały się miesiące (lipiec 2021 r. - sierpień 2022 r.), w których nie pojawia się żadna wpłata z tytułu zobowiązań alimentacyjnych.
Wobec tego uwzględniając brzmienie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ stwierdził, że M.H. nie spełnia ustawowej przesłanki, tj. minimum 3-letniej skuteczności egzekucji komorniczej, warunkującej zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z treści przepisu art. 30 ust 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jednoznacznie wynika, iż jedyną i konieczną przesłanką umorzenia chociażby 30% należności jest skuteczna egzekucja w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat.
Kolegium podkreśliło, że świadczenia alimentacyjne są wypłacane w zastępstwie osób zobowiązanych do alimentacji, które z różnych powodów nie są w stanie swych zobowiązań regulować samodzielnie. Osoby takie zwykle znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, nie posiadają dostatecznych środków na wywiązywanie się ze swoich zobowiązań wobec dzieci, stąd z czasową pomocą dla ich rodzin wychodzą organy państwa. Pomoc ta udzielana jest w zastępstwie osób zobowiązanych do alimentacji, a nie zamiast tych osób. Wyplata świadczeń alimentacyjnych przez organy państwa stanowi swoisty kredyt udzielany osobom zobowiązanym do alimentacji, który to kredyt winien zostać przez te osoby spłacony. Umorzenie pozostałych należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego M.H., wypłaconych na rzecz osób uprawnionych oznaczałoby bowiem obarczenie wszystkich podatników osobistym długiem odwołującego.
Ponadto odnosząc się do zarzutów M.H. podniesionych w odwołaniu Kolegium stwierdziło, że sąd uznał oskarżonego M.H. za winnego uchylania się od obciążającego go obowiązku alimentacyjnego, a zaległość z tego wynikająca przewyższała równowartość trzech świadczeń okresowych. Sąd podkreślił też, iż oskarżony działał umyślnie, w zamiarze co najmniej ewentualnym. Miał świadomość, że obciąża go obowiązek alimentacyjny względem dzieci, znał jego źródło, a także wiedział jaka jest jego wysokość. Był zdolny do pracy, co wynika z zaświadczeń o zatrudnieniu. W pełni świadomie nie uiszczał jednak alimentów, co skutkowało wszczęciem przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego z potrąceniem należności alimentacyjnych z jego wynagrodzenia i renty. Oskarżony co najmniej godził się na to, że popełnia czyn zabroniony. Postępowanie karne zostało jednak umorzone, ponieważ sąd uznał, iż czyn ze względu na jego społeczną szkodliwość nie stanowi przestępstwa, co nie zmienia jednak oceny stanu faktycznego wyrażonej w uzasadnieniu wyroku sądu.
Kolegium podkreśliło, że celem art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. jest udzielenie realnej pomocy dłużnikom alimentacyjnym, którzy w konkretnych okolicznościach faktycznych, doprowadzają do uregulowania swoich zobowiązań. Jednocześnie przepis ten odpowiada podstawowemu założeniu, że zarówno niepłacenie alimentów na rzecz dzieci, jak i niespłacanie należności, które zostały tym dzieciom wypłacone przez budżet Państwa, aby uchronić je przed negatywnymi skutkami braku alimentacji ze strony rodzica, są sytuacjami, które nie mogą być promowane przez obowiązujący system prawny. Kolegium dodało, że z chwilą ogłoszenia upadłości obowiązek alimentacyjny ciąży na upadłym i nadal go obciąża. Postępowanie upadłościowe generuje koszty. Syndyk z masy upadłościowej w pierwszej kolejności zaspokaja koszty postępowania, a jeżeli fundusze masy na to pozwalają - inne zobowiązania masy, stosownie do posiadanych środków w masie upadłości. Po zaspokojeniu przez syndyka kosztów postępowania, syndyk zaspokaja alimenty ciążące na upadłym, przypadające na czas po ogłoszeniu upadłości. Zobowiązania o charakterze alimentacyjnym nie są kosztami postępowania upadłościowego, zatem nie mogą zostać zaspokojone ze środków Skarbu Państwa. Mogą być więc regulowane wyłącznie ze środków uzyskanych z likwidacji masy upadłości, czy też z wynagrodzenia upadłego w kwocie podlegającej egzekucji.
Kolegium zwróciło uwagę, że użycie w art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zwrotu "organ właściwy dłużnika może umorzyć należności" nie świadczy o uznaniowym statusie decyzji w tym przedmiocie. Norma ta nie zawiera bowiem dodatkowych przesłanek umorzenia o charakterze generalnym, czy też ocennym, poza konkretnie wskazana przesłanka skuteczności egzekucji zobowiązań alimentacyjnych przez wymagany okres i w określonej wysokości. Zwrot "może umorzyć", zawarty w art. 30 ust. 1 ustawy trzeba odczytywać jako przyznanie organowi kompetencji do podejmowania władczych rozstrzygnięć w tym przedmiocie. Organ zaznaczył, że nie jest uzasadnione, by pochopnie przerzucać obowiązek alimentacyjny na ogół podatników. Nie jest to pomoc bezzwrotna, a ustanowiona w interesie uprawnionych do pobierania świadczeń alimentacyjnych. Dlatego uzasadnionym jest, że organ będzie oczekiwał uregulowania wypłaconych uprawnionym świadczeń alimentacyjnych od zobowiązanego z tytułu alimentów. Kolegium dodało też, że niezależnie od rozstrzygnięcia wnioskodawca może złożyć do organu właściwego wierzyciela odpowiedni wniosek na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Pamiętać należy jednak, iż sytuacja dochodowa lub rodzinna dłużnika alimentacyjnego, musi być szczególna spośród innych dłużników alimentacyjnych. Wniosek taki będzie przedmiotem nowych rozważań organu administracji.
2. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł M.H..
1. Skarżący podniósł, że od dwudziestu lat pobiera rentę z ZUS i ma umiarkowany stopień niepełnosprawności tj. ma ograniczenia zdrowotne w wykonywaniu pracy. Zarzucił, że Kolegium powołuje tylko wyroki dotyczące odmowy umorzenia postępowania, przy czym są na pewno takie, w których orzeka się o umorzeniu należności. Skarżący wskazał, że o przyczyny braku wpłat w okresie lipiec 2021 r. – sierpień 2022 r. należy zapytać syndyka. Podkreślił, że z uzasadnienia wyroku karnego wynika, iż mimo częściowej niezdolności do pracy skarżący podejmował zatrudnienie i informował pracodawców o ciążących na nim obowiązkach alimentacyjnych.
3. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
4. Skarga okazała się niezasadna.
1. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie przejmuje sprawy do jej końcowego załatwienia, ale bada co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
2. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 1 sierpnia 2023 r. nr SKO4111.41.2023, którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 22 czerwca 2023 r. znak [...] o odmowie umorzenia świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
3. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1300 z późn. zm.), cytowanej dalej także w skrócie jako "u.p.o.u.a.".
Jak stanowi art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. Organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 (a więc należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy), 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości:
1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.
Natomiast, zgodnie z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
4. Zdaniem Sądu należy podzielić stanowisko Kolegium, że celem art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. jest udzielenie realnej pomocy dłużnikom alimentacyjnym, którzy w konkretnych okolicznościach faktycznych, doprowadzają do uregulowania swoich zobowiązań. Jednocześnie przepis ten odpowiada podstawowemu założeniu, że zarówno niepłacenie alimentów na rzecz dzieci, jak i niespłacanie należności, które zostały tym dzieciom wypłacone przez budżet Państwa, aby uchronić je przed negatywnymi skutkami braku alimentacji ze strony rodzica, są sytuacjami, które nie mogą być promowane przez obowiązujący system prawny.
5. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący jest zobligowany na mocy orzeczeń sądów powszechnych do zapłaty alimentów na rzecz swoich dzieci. Nie budzi też wątpliwości, że organem właściwym wierzyciela jest Prezydent Miasta L., natomiast organem właściwym dłużnika jest Prezydent Miasta Łodzi. Bezsporne jest także, że skarżący pismem z dnia 13 października 2022 r. oraz 1 grudnia 2022 r. zwrócił się na podstawie art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. do organu właściwego wierzyciela o "umorzenie długu alimentacyjnego", bowiem w 80% egzekucja komornicza jest skuteczna. Wobec wskazanej podstawy prawnej organ wierzyciela przekazał zasadnie sprawę organowi dłużnika według właściwości. Prezydent Miasta Łodzi uznał się za organ właściwy do rozpoznania wniesionego przez skarżącego podania o umorzenie należności z tytuły wypłaty osobom uprawnionym zaliczki alimentacyjnej i odmówił umorzenia tej należności.
6. W ocenie Sądu organy co do zasady poczyniły prawidłowe ustalenia w zakresie stanu faktycznego stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej decyzji z zastrzeżeniem, o którym mowa niżej. Akta potwierdzają ustalenia organów, wedle których w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., bowiem skarżący nie dokonywał wpłat na poczet bieżących alimentów, a w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec skarżącego brak było regularnych wpływów. W szczególności egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego nie była skuteczna przez minimalny okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.
Jak wynika z wyliczeń organu, opartych na informacjach uzyskanych od komornika sądowego i syndyka w latach 2012 – 2023 wpłaty odpowiadające wysokości zasądzonych alimentów zarejestrowane zostały jedynie w roku 2018 r. i 2020 r. Szczegółowe wyliczenia w tym zakresie, znajdujące w ocenie Sądu potwierdzenie w materiale dowodowym, zostały przedstawione przez organy w uzasadnieniach wydanych decyzji.
Analiza akt sprawy przeprowadzona przez Sąd wskazuje jednak, że organy co prawda nie uwzględniły w wyliczeniu wpłat wskazanych przez syndyka w okresie czerwiec-sierpień 2017 r., jednak okoliczność ta nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem nawet uwzględniając kwoty podane przez syndyka z czerwca i lipca 2017 r., łączna suma nie dostarczyłaby należnej kwoty zasądzonych alimentów w łącznej wysokości 900 zł.
Co istotne, w okresie lipiec 2021 r. - sierpień 2022 r. nie dokonano żadnych wpłat z tytułu zobowiązań alimentacyjnych.
Mając powyższe na względzie zaskarżona do tutejszego Sądu decyzja oraz poprzedzającą ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. Przepis art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. uzależnia bowiem zniesienie obowiązku publicznoprawnego od określonego stopniowo procentu skuteczności egzekucji, a nie od oceny sytuacji rodzinnej i dochodowej, jak w przypadku ust. 2 art. 30 u.p.o.u.a. Podnoszone przez skarżącego okoliczności mogłyby mieć ewentualny wpływ na postępowanie prowadzone na podstawie powołanego art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. jednak nie w sprawie niniejszej. W tym miejscu raz jeszcze Sąd podkreśla, że skarżący (pismo skarżącego z dnia 1 grudnia 2022 r.) w odpowiedzi na pytanie skierowane do niego przez organ I instancji, jednoznacznie oświadczył, że wnosi o umorzenie należności na podstawie art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. podnosząc, że prowadzona przeciwko niemu egzekucja jest skuteczna.
7. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, które to stanowisko Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni popiera, jedyną i konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum odpowiednio 3 lat. Kategoryczne sformułowanie tego przepisu nie pozostawia natomiast wątpliwości, że nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych (por. wyroki NSA z 26.09.2017 r., sygn. akt I OSK 526/17; z 19 września 2017 r., sygn. akt I OSK 3071/15 i z 12 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1426/11; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
8. Biorąc pod uwagę powyższe z punktu widzenia przesłanek umorzenia należności określonych w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., a tym samym i rozstrzygnięć organów administracji nie ma znaczenia powoływany przez skarżącego wyrok z dnia [...] marca 2023 r., sygn. akt [...], wydany przez Sąd Rejonowy L.- [...] w L., na mocy którego umorzono w stosunku do skarżącego postępowanie karne prowadzone w związku z oskarżeniem o uchylanie się od wykonywania przez skarżącego od obowiązku alimentacyjnego.
9. Należy też mieć na uwadze, że posłużenie się przez ustawodawcę w art. 30 ust. 1 ustawy zwrotem "organ właściwy dłużnika może umorzyć należności" nie świadczy o uznaniowym statusie decyzji w tym przedmiocie. Norma ta nie zawiera bowiem dodatkowych przesłanek umorzenia należności o charakterze generalnym, czy też ocennym, poza konkretnie wskazaną przesłanką skuteczności egzekucji zobowiązań alimentacyjnych przez wymagany okres i w określonej wysokości. Zaznaczyć również należy, że – jak wskazuje się w doktrynie - podstawowym znaczeniem słowa "może" w tekstach prawnych jest jednak takie znaczenie, w którym słowo to służy do wyrażania kompetencji (upoważnień). O użyciu tego słowa w tej właśnie roli przesądza składnia i kontekst danego przepisu, w którym słowo to występuje (tak: M. Zieliński, Wykładnia Prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2017, s. 152).
10. Sąd zauważa także, iż jednocześnie organ w zaskarżonej decyzji wyjaśnił skarżącemu, że niezależnie od rozstrzygnięcia wnioskodawca może złożyć do organu właściwego wierzyciela odpowiedni wniosek na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., który może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, przy uwzględnieniu sytuacji dochodowej i rodzinnej.
11. Nie mogły odnieść skutku także podnoszone przez skarżącego w skardze okoliczności dotyczące jego stanu zdrowia oraz tego, że pomimo orzeczenia o częściowej niezdolności podejmował zatrudnienie i informował pracodawców o ciążących na nim obowiązkach alimentacyjnych, jako nie mające znaczenia dla zastosowania normy wynikającej z art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., na co Sąd wskazał powyżej. Należy też mieć na uwadze, że podnoszona w skardze kwestia, iż to syndyka należy pytać, dlaczego nie było wpłat w okresie lipiec 2021 r. – sierpień 2022 r., była w toku postępowania administracyjnego wyjaśniana. Kolegium w uzasadnieniu decyzji wskazało bowiem, że syndyk z masy upadłościowej w pierwszej kolejności zaspokaja koszty postępowania, a jeżeli fundusze masy na to pozwalają - inne zobowiązania masy, stosownie do posiadanych środków w masie upadłości. Dopiero po zaspokojeniu przez syndyka kosztów postępowania, syndyk zaspokaja alimenty ciążące na upadłym, przypadające na czas po ogłoszeniu upadłości. Skoro więc w masie upadłości nie było wystarczających środków, to syndyk nie mógł przekazać środków z tytułu zobowiązań alimentacyjnych. Na marginesie należy zauważyć, że powyższa kwestia została przez syndyka wyjaśniona w piśmie z dnia 5 listopada 2021 r. kierowanym do MOPS w L.
12. Skoro więc nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej a dotyczące skuteczności egzekucji przez minimalny okres 3 lat, organy nie mogły w niniejszej sprawie zastosować normy wynikającej z art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a.
Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie innych uchybień także tych branych pod rozwagę z urzędu, które mogłyby powodować konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Rozpoznając niniejszą skargę w ramach przysługującej kognicji, Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa procesowego ani materialnego. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z normami zasadami ogólnymi K.p.a., a w szczególności art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a., zaskarżona decyzja spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.
Ze względu na powyższe skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił (pkt 1 sentencji wyroku).
13. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w pkt 2 sentencji wyroku stanowił natomiast art. 250 § 1 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.).
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela bowiem stanowisko prezentowane w szeregu wyroków Trybunału Konstytucyjnego, kwestionujące konstytucyjność zróżnicowania wynagrodzenia otrzymywanego przez pełnomocników z urzędu ze stawkami opłat za czynności pełnomocników działających z wyboru (zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt SK 66/19; z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt SK 78/21; z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt SK 85/22).
Należy przy tym zwrócić uwagę na wyrok z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt SK 53/22 (Dz. U. z 2023 r. poz. 842), w którym stwierdzono, że § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68, z późn. zm.) w zakresie, w jakim przewiduje wysokość opłaty stanowiącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w wysokości niższej niż stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, z późn. zm.), wydanym na podstawie art. 225 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166), dotyczącym stawek minimalnych w sprawach prowadzonych z wyboru, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP.
W ocenie Sądu należy się zgodzić z powyższym poglądem TK i uznać, że ustalenie wynagrodzenia pełnomocników działających z urzędu - niezależnie od formy wykonywanego przez nich zawodu - w stawkach odmiennych od tych, które są stosowane w odniesieniu do pełnomocników z wyboru, nie znajduje uzasadnienia konstytucyjnego. Prawo do wynagrodzenia za wykonaną usługę nie może być bowiem uzależniane ani od pozycji procesowej pełnomocników, ani od możliwości budżetowych państwa. Zarówno bowiem pełnomocnicy z urzędu, jak i z wyboru, zobowiązania są do podjęcia tożsamych czynności procesowych oraz zachowania analogicznych zasad staranności. Ich wynagrodzenie nie powinno być więc odmienne (por. Postanowienie NSA z 23.11.2023 r., sygn. akt I OZ 529/23).
Kierując się prokonstytucyjną wykładnią przepisów prawa oraz uwzględniając treść art. 178 ust. 1 Konstytucji RP przyznano pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie na poziomie równym minimalnej stawce wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, tj. 480 zł wraz z podatkiem od towarów i usług, pomijając przy tym dyspozycję § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2631).