II SA/Łd 867/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego skarżącemu A. G. za okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że wniosek o świadczenie został złożony przez inną uprawnioną osobę (matkę dziecka) wcześniej. Organ II instancji (Prezes ZUS) uchylił częściowo decyzję organu I instancji, przyznając świadczenie od 1 września 2024 r., ale nadal odmawiając za okres czerwiec-sierpień 2024 r., argumentując, że prawo do świadczenia przysługuje temu, kto pierwszy złożył wniosek, a dopiero od września 2024 r. można uznać, że skarżący sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem na podstawie postanowienia sądu o zabezpieczeniu miejsca pobytu dzieci. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że organy obu instancji dokonały błędnej wykładni przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w szczególności art. 4 ust. 2 pkt 1 i art. 22, które dotyczą przesłanek przyznania świadczenia (wspólne zamieszkiwanie i faktyczna opieka). Sąd podkreślił, że faktyczna opieka i zamieszkiwanie nie mogą być uzależnione wyłącznie od orzeczeń sądowych, a organy miały obowiązek przeprowadzić wyczerpujące postępowanie wyjaśniające, w tym rodzinny wywiad środowiskowy, aby ustalić rzeczywisty stan faktyczny. Zaniechanie tych czynności stanowiło naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a.) mające istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części odmawiającej prawa do świadczenia za okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r., wskazując organom na konieczność ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem wiążącej oceny prawnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie faktycznej opieki nad dzieckiem i wspólnego zamieszkiwania na potrzeby świadczeń socjalnych, obowiązki organów administracji w postępowaniu wyjaśniającym, znaczenie orzeczeń sądowych w kontekście świadczeń rodzinnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji sporów między rodzicami o świadczenie wychowawcze, gdzie kolejność złożenia wniosku jest kwestionowana w kontekście faktycznej opieki.
Zagadnienia prawne (2)
Czy prawo do świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r. przysługuje skarżącemu, który złożył wniosek 5 czerwca 2024 r., pomimo wcześniejszego złożenia wniosku przez drugiego rodzica?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawo do świadczenia wychowawczego może przysługiwać skarżącemu za wskazany okres, jeśli udowodni, że faktycznie sprawował opiekę nad dzieckiem i dziecko z nim zamieszkiwało, niezależnie od kolejności złożenia wniosku przez drugiego rodzica.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, uzależniając przyznanie świadczenia od orzeczeń sądowych dotyczących opieki i miejsca zamieszkania, zamiast ustalić faktyczny stan rzeczy poprzez wyczerpujące postępowanie wyjaśniające.
Czy ustalenie faktycznej opieki nad dzieckiem i wspólnego zamieszkiwania może opierać się wyłącznie na orzeczeniach sądowych dotyczących władzy rodzicielskiej i miejsca pobytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustalenie faktycznej opieki i wspólnego zamieszkiwania nie może opierać się wyłącznie na orzeczeniach sądowych, lecz wymaga od organów administracji przeprowadzenia własnego postępowania wyjaśniającego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że przepisy prawa administracyjnego nakładają na organy obowiązek samodzielnego ustalenia stanu faktycznego, a orzeczenia sądowe są jedynie jednym z elementów materiału dowodowego, a nie jedynym wyznacznikiem faktycznej opieki.
Przepisy (18)
Główne
u.p.p.w.d. art. 4 § 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 4 § 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 4 § 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Świadczenie przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca.
u.p.p.w.d. art. 22
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
W przypadku zbiegu prawa rodziców do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek.
u.p.p.w.d. art. 22
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, drugi rodzic, złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, ZUS ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Pomocnicze
u.p.p.w.d. art. 5 § 2a
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.
p.p.s.a. art. 1 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 1 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 132 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (zasada reformationis in peius).
p.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w orzeczeniu sądu są wiążące dla sądu, organu, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem skargi, oraz dla organów administracji publicznej.
k.p.a. art. 7
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Organy obowiązane są podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 8
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Organy powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 80
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia faktycznej opieki nad dzieckiem i wspólnego zamieszkiwania. • Ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego nie może opierać się wyłącznie na orzeczeniach sądowych. • Skarżący od 15 grudnia 2023 r. sprawuje wyłączną opiekę nad dziećmi.
Odrzucone argumenty
Prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje temu, kto pierwszy złożył wniosek, a wniosek matki dziecka wpłynął wcześniej. • Postanowienie sądu o zabezpieczeniu miejsca pobytu dzieci przy ojcu zostało wydane dopiero w sierpniu 2024 r., co oznacza, że do tego czasu nie można było uznać ojca za sprawującego wyłączną opiekę.
Godne uwagi sformułowania
Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodnością z przepisami prawa materialnego i procesowego. • Wspólne zamieszkiwanie z dzieckiem jest przy tym rozumiane jako fizyczne przebywanie dziecka u tego rodzica, który sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem i faktycznie ponosi koszty utrzymania dziecka. • Organy zaniechały przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w tym mogły zwrócić się do właściwego kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Skład orzekający
Jarosław Czerw
przewodniczący sprawozdawca
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
członek
Beata Czyżewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie faktycznej opieki nad dzieckiem i wspólnego zamieszkiwania na potrzeby świadczeń socjalnych, obowiązki organów administracji w postępowaniu wyjaśniającym, znaczenie orzeczeń sądowych w kontekście świadczeń rodzinnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sporów między rodzicami o świadczenie wychowawcze, gdzie kolejność złożenia wniosku jest kwestionowana w kontekście faktycznej opieki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest faktyczne sprawowanie opieki nad dzieckiem w kontekście świadczeń rodzinnych i jak sądy administracyjne kontrolują działania organów w tym zakresie, podkreślając obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
“Kto pierwszy złoży wniosek o świadczenie wychowawcze? Sąd wyjaśnia, że liczy się faktyczna opieka nad dzieckiem.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.