II SA/Łd 867/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji dotyczące umorzenia należności alimentacyjnych z powodu wadliwie przeprowadzonych postępowań i niejasnego zakresu wniosku strony.
Sprawa dotyczyła wniosku M.S. o umorzenie należności z Funduszu Alimentacyjnego. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że postępowania były wadliwe, nie wyjaśniono dokładnie zakresu wniosku strony, a uzasadnienia decyzji były niepełne. Sąd podkreślił, że organ powinien precyzyjnie ustalić zakres żądania strony i przesłanki umorzenia, a także prawidłowo uzasadnić swoje rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., która uchyliła decyzję Burmistrza W. odmawiającą umorzenia należności z Funduszu Alimentacyjnego i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Sprawa dotyczyła wniosku M.S. o umorzenie zaległości z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych jego synowi. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, wskazując na posiadanie przez M.S. nieruchomości i zatrudnienie. Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję, uznając, że organ pierwszej instancji nie zebrał wystarczających dowodów dotyczących sytuacji dochodowej, rodzinnej i zdrowotnej M.S. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę M.S. na decyzję Kolegium, uchylił zarówno decyzję Kolegium, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd stwierdził, że postępowania prowadzone przez organy administracji były wadliwe. Wskazano na naruszenie przepisów K.p.a., w tym art. 7, 61, 63, 64, 77 i 107. Głównym zarzutem było niejasne określenie zakresu wniosku strony o umorzenie należności, co prowadziło do nieprawidłowego rozpatrzenia sprawy. Sąd podkreślił, że organ nie jest uprawniony do zmiany kwalifikacji prawnej żądania strony ani do dowolnego rozpatrywania tylko części wniosku. Ponadto, uzasadnienia decyzji były niepełne i nie pozwalały stronie na polemikę z rozstrzygnięciem. Sąd zobowiązał organy do ponownego przeprowadzenia postępowania, precyzyjnego wyjaśnienia zakresu wniosku strony i prawidłowego uzasadnienia decyzji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie jest uprawniony do zmiany kwalifikacji prawnej żądania strony ani do dowolnego rozpatrywania tylko części wniosku bez wyjaśnienia przyczyn i poinformowania strony.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ograniczenie zakresu wniosku strony do konkretnego okresu świadczeniowego bez jej żądania lub wyjaśnienia narusza zasady postępowania administracyjnego i prawo strony do swobodnego wyrażenia stanowiska.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
u.p.o.a. art. 30 § 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
u.p.o.a. art. 30 § 3
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 63 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 64 § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez organy obu instancji. Nieprawidłowe określenie zakresu wniosku strony o umorzenie należności. Niewystarczające postępowanie dowodowe w zakresie sytuacji dochodowej, rodzinnej i zdrowotnej strony. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji.
Godne uwagi sformułowania
organ nie jest uprawniony do zmiany kwalifikacji prawnej żądania strony nie jest rzeczą organu dokonywanie swoistej wykładni zgłaszanych żądań i konkretyzowanie zawartych w piśmie twierdzeń i przypuszczeń przez formułowanie żądania za stronę brak ustaleń w powyższym zakresie narusza nie tylko wskazany przepis art. 107 § 3 K.p.a. a także art. 61 § 1 K.p.a., ale stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego zapisanych w art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a. nie sposób nie podzielić wątpliwości skarżącego co do tego w jakim zakresie jego wniosku organ w istocie procedował
Skład orzekający
Renata Kubot-Szustowska
przewodniczący
Barbara Rymaszewska
członek
Joanna Sekunda-Lenczewska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów dotyczących wszczynania i prowadzenia postępowania administracyjnego, w szczególności w sprawach dotyczących wniosków o umorzenie należności, a także znaczenie prawidłowego uzasadnienia decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o umorzenie należności z Funduszu Alimentacyjnego, ale zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne organów administracji mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli strona ma obowiązek alimentacyjny. Podkreśla znaczenie prawidłowego prowadzenia postępowania i jasnego określania zakresu żądań.
“Błędy proceduralne organów administracji uchylają decyzje w sprawie alimentów.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Łd 867/12 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2012-11-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2012-08-31 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Barbara Rymaszewska Joanna Sekunda-Lenczewska /sprawozdawca/ Renata Kubot-Szustowska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Pomoc społeczna Sygn. powiązane II SA/Łd 876/12 - Wyrok WSA w Łodzi z 2012-12-28 II OSK 864/13 - Wyrok NSA z 2014-10-15 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 7 art. 8 art. 9 art. 61 par. 1 art. 63 par. 2 art. 64 par. 4 art. 107 par. 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U. 2009 nr 1 poz 7 art. 30 ust. 2 ust. 3 Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity. Sentencja Dnia 30 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Protokolant asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2012 roku sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia należności alimentacyjnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza W. z dnia [...] nr [...]. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie K.p.a.), uchyliło w całości decyzję Burmistrza W. z dnia [...], nr [...] odmawiającej M. S. umorzenia w całości należności z Funduszu Alimentacyjnego wynikających z decyzji Burmistrza W. z dnia [...] nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W toku postępowania ustalono, iż decyzją Burmistrza W. z dnia [...], M. S. został zobowiązany do zwrotu na rzecz Gminy W. kwoty 2.400,00 zł z tytułu otrzymywanych przez jego syna P. S. świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego. W dniu 6 lutego 2012r. M. S. wystąpił z wnioskiem o umorzenie zaległości z Funduszu Alimentacyjnego z tytułu wypłaconych na rzecz syna świadczeń. Organ I instancji decyzją z dnia [...], nr [...], odmówił wnioskodawcy umorzenia zaległości. W dniu 14 marca 2012 r. M. S. wniósł odwołanie od ww. decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., które decyzją z dnia [...], nr [...], uchyliło wydaną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W wyniku ponownego przeanalizowania sytuacji dochodowej i rodzinnej organ I instancji stwierdził, że brak jest podstaw do umorzenia zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych, ponieważ M. S. figuruje w Urzędzie Miejskim w W. jako płatnik podatku od nieruchomości z gruntów o pow. 251m² i podatku rolnego z użytków rolnych o pow. 0,0248ha, czego wnioskodawca nie wykazał w oświadczeniu majątkowym złożonym w dniu 18 maja 2012r. Ponadto ustalono, że M. S. jest zatrudniony w firmie I., w której otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1.500,00 zł brutto. Z uwagi na powyższe organ I instancji uznał, iż nie ma podstaw do umorzenia powstałych zaległości alimentacyjnych i w związku z tym w oparciu o art. 30 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009r., Nr 1 poz. 7 ze zm., powoływana także jako ustawa) wydał decyzję z dnia z dnia [...] odmawiającą skarżącemu umorzenia zaległości z Funduszu Alimentacyjnego. Od powyższej decyzji organu I instancji z dnia z dnia [...] M. S. wniósł odwołanie podnosząc, iż obecnie jest zatrudniony w firmie I. jako kierowca samochodu ciężarowego, na pełny etat z wynagrodzeniem 1.500,00 zł brutto. Po opłaceniu podstawowych rachunków, zapłaceniu alimentów w kwocie 300,00 zł oraz zakupie żywności nie ma możliwości spłacenia zaległych alimentów. Zwrócił uwagę, że działka z tytułu posiadania której jest obciążony podatkiem od nieruchomości i podatkiem rolnym stanowi współwłasność jego i byłej żony. O ile sytuacja finansowa mu na to pozwala, co miesiąc stara się regularnie spłacać istniejące zadłużenie w kwocie 50,00 zł. Po rozpatrzeniu odwołania M. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uznało, iż zasługuje ono na uwzględnienie. Powołując się na art. 30 ust. 2 ustawy organ odwoławczy wyjaśnił, iż umorzenie należności może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy sytuacja dochodowa i rodzinna zobowiązanego nie pozwala na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Niemożność zadośćuczynienia obowiązkowi alimentacyjnemu uzasadniająca umorzenie musi być efektem czynników obiektywnych, niezależnych od działań osoby zobowiązanej. Podejmowanie decyzji na podstawie przepisu art. 30 ust. 2 ustawy stanowi rozstrzygnięcie w zakresie tzw. uznania administracyjnego, a więc rozpatrzenie sprawy na tej podstawie winno nastąpić w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Następnie Kolegium podniosło, iż z akt sprawy wynika, że M. S. nie posiada własnego mieszkania, ponieważ w oświadczeniu o stanie majątkowym z dnia 18 maja 2012r. wskazał, iż wynajmuje lokal mieszkalny o pow. 15 m², nie posiada także innych nieruchomości jak i ruchomości oraz zasobów pieniężnych. W oświadczeniu z ww. dnia skarżący wskazał, że pracuje w firmie I., a jego wynagrodzenie wynosi około 1.300,00 zł i stanowi jego jedyne źródło utrzymania. Podkreślił, że wpłaca miesięcznie z tytułu zaległych alimentów do Funduszu Alimentacyjnego kwotę 50,00 zł. Ostatnio choruje i na zakup leków wydaje co miesiąc 150,00 zł. Z zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach wystawionego w dniu 24 maja 2012r. przez firmę I. z siedzibą w W. wynika, iż M. S. jest zatrudniony u ww. pracodawcy na pełny etat, na czas określony od dnia 15 października 2011r. do dnia 31 grudnia 2014r., a wynagrodzenie brutto miesięcznie wynosi 1.500,00 zł. Burmistrz W. w zaświadczeniu z dnia 22 maja 2012r. wskazał, iż M. S. figuruje w Urzędzie Miejskim w W. jako płatnik podatku od nieruchomości z gruntów o pow. 251m² i podatku rolnego z użytków rolnych o pow. 0,0248ha. Dział Pomocy Środowiskowej MOPS w W. w piśmie z dnia 25 maja 2012r. przedstawił informację o sytuacji rodzinnej, dochodowej, zdrowotnej i majątkowej uzyskanej w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 18 maja 2012r. z M. S. Z treści pisma wynika, że wnioskodawca mieszka sam, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest rozwiedziony. Ostatnio choruje i leczy się z powodu żylaków kończyn dolnych i zastoju lewej nerki. Od 15 listopada 2011r. pracuje jako kierowca - konwojent w firmie I., jego wynagrodzenie wynosi 1.500,00 zł. W aktach znajduje się również zestawienie wpłat M. S. z tytułu zaległych alimentów w okresie od 1 września 2005r. do 30 czerwca 2012r. Z ww. dokumentu wynika, że skarżący dokonał wpłat na poczet istniejącego zadłużenia na łączną kwotę 450,00 zł. Łączna kwota zobowiązania alimentacyjnego M. S. na dzień 30 czerwca 2012r. wynosi 17.083,40 zł. Organ odwoławczy stwierdził następnie, iż zgromadzony w sprawie materiał nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, co do braku możliwości umorzenia skarżącemu zaległości z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na rzecz jego syna P. S. Po pierwsze Kolegium uznało, iż organ I instancji nie wyjaśnił jaki jest stan zdrowia M. S. W szczególności Kierownik MGOPS w W. nie ustalił jaką kwotę pieniędzy skarżący przeznacza na zakup leków, czy posiada kserokopie recept, dokumenty potwierdzające stań jego zdrowia (fakt istnienia chorób takich jak żylaki kończyn dolnych, czy zastój lewej nerki u odwołującego się wynika jedynie z jego oświadczenia - pismo MGOPS w W. z dnia 25 maja 2012r.). Ponadto w ocenie Kolegium organ I instancji nie ustalił jaką część wynagrodzenia skarżący przeznacza na opłaty z tytułu wynajmu mieszkania, na zakup żywności, czy regulowanie opłat za korzystanie z mediów. Organ II instancji stwierdził, iż w świetle wskazanych okoliczności rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji organu I instancji nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Postępowanie dowodowe nie zostało bowiem przeprowadzone przez Kierownika MGOPS w W. w zakresie wymaganym do prawidłowego rozpatrzenia sprawy, czym naruszono przede wszystkim art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. skargę do sądu administracyjnego złożył M.S., który wyjaśnił, iż stara się na bieżąco spłacać zaległe alimenty, które wynoszą 2.400,00 zł. Nie rozumie jednak skąd wzięła się kwota 17.083,40 zł, która w jego ocenie stanowi kwotę odsetek od należności głównej. W związku z powyższym wniósł o umorzenie ww. kwoty odsetek. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium w S. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływana dalej jako P.p.s.a.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei art. 135 P.p.s.a. stanowi, iż sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, sąd dopatrzył się zarówno w zaskarżonej decyzji i ją poprzedzającej tego rodzaju uchybień przepisom prawa procesowego, które obligują do wyeliminowania ich z obrotu prawnego w myśl wskazanego wyżej przepisu tym bardziej, że sąd z mocy art. 133 § 1 P.p.s.a. rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło w całości decyzję Burmistrza W. z dnia [...], odmawiającą M. S. umorzenia w całości należności z Funduszu Alimentacyjnego wynikających z decyzji Burmistrza W. z dnia [...] nr [...] (co do kwoty 2400 zł) i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Z motywów rozstrzygnięcia wynika zaś, że przyczyną wydania decyzji kasacyjnej było stwierdzenie, że zgromadzony w sprawie przez organ I instancji materiał dowodowy co do stanu zdrowia M. S. i jego wydatków nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, co do braku możliwości umorzenia skarżącemu zaległości z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na rzecz jego syna P. S. Podstawę materialno-prawną podjętej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), a w szczególności art. 30 ust 2 i 3, stanowiący, że organ właściwy wierzyciela może decyzją, na wniosek dłużnika alimentacyjnego, umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Decyzja taka, co nie budzi wątpliwości, jest decyzją uznaniową. Zdaniem sądu, podstawową jednak wadliwością rozstrzygnięć obu instancji było nie wyjaśnienie w toku postępowania zasadniczych okoliczności dotyczących zakresu wniosku – żądania strony, a następnie dopiero przesłanek warunkujących rozstrzygnięcie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 61 § 1 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei art. 63 § 2 K.p.a. stanowi, iż podanie (żądanie, wyjaśnienie, odwołanie, zażalenie) powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania – art. 64 § 2 K.p.a. Powyższe oznacza, że strona żądająca wszczęcia postępowania jest jedynym podmiotem uprawnionym do wskazania przedmiotu tego postępowania. Innymi słowy to treść żądania strony wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania, zatem to strona powinna określić przedmiot postępowania, którego wszczęcia żąda. W orzecznictwie sądów administracyjny ugruntowany jest pogląd, że organ administracji nie jest uprawniony do zmiany kwalifikacji prawnej żądania strony, czy też narzucić stronie określony tryb załatwienia sprawy. Strona powinna mieć możliwość swobodnego wyrażenia własnego stanowiska z wszelkimi wiążącymi się z tym następstwami. Nie jest rzeczą organu dokonywanie swoistej wykładni zgłaszanych żądań i konkretyzowanie zawartych w piśmie twierdzeń i przypuszczeń przez formułowanie żądania za stronę, czy też dowolne rozpatrywanie jedynie części żądań strony. Jeżeli jednak treść żądania nie jest jednoznaczna lub budzi wątpliwości organu winien on, w trybie art. 64 § 2 K.p.a., wezwać składającego wniosek do usunięcia jego braków poprzez sprecyzowanie jego treści (por. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2011r., sygn. akt I OW 57/11; wyroki WSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2008r., sygn. akt VII SA/Wa 1568/08; z dnia 28 maja 2008r., sygn. akt VIII SA/Wa 7/08; z dnia 9 kwietnia 2008r., sygn. akt I SA/Wa 1712/07; z dnia 13 czerwca 2006r., sygn. akt VI SA/Wa 1040/05; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 marca 2008r., sygn. akt II SA/Ol 48/08; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 stycznia 2008r., sygn. akt II SA/Gd 560/07). Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w przedmiotowej sprawie, co dokumentują akta administracyjne. Jak wynika z akt sprawy skarżący od początku, czyli już we wniosku z dnia 6 lutego 2012r. (k. 31akt administracyjnych) a następnie w kolejnych odwołaniach wnosił o umorzenie wszystkich zaległości z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego wskazując, ze jest to kwota około 17 000 zł. I jak wynika to z akt administracyjnych, pierwszą decyzją wydaną w przedmiotowej sprawie, tj. decyzją z dnia [...] nr [...], organ I instancji odmówił umorzenia w całości należności z zaliczki alimentacyjnej oraz Funduszu Alimentacyjnego wynikających z decyzji: [...] z dnia [...],[...] z dnia [...],[...] z dnia [...],[...] z dnia [...],[...] z dnia [...]. Decyzja ta została następnie decyzją SKO w S. z dnia [...], w wyniku odwołania, uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ zwrócił uwagę, że decyzja rozstrzygająca w przedmiocie umorzenia należności winna odwoływać się do decyzji tzw. zwrotowych, nakładających na dłużnika obowiązek zwrotu świadczeń wypłaconych wierzycielowi czy to w ramach zaliczki alimentacyjnej czy Funduszu Alimentacyjnego, nie zaś do decyzji przyznających te świadczenia wierzycielowi, tak jak uczynił to organ I instancji. Wskazując na tę wadliwość, Kolegium przywołało okoliczność, że decyzją nr [...] z dnia [...] nałożony został na M. S. obowiązek zwrotu należności w wysokości 7 200 zł wypłaconych wierzycielom na podstawie decyzji [...] z dnia [...] wraz z ustawowymi odsetkami, natomiast brak jest pozostałych decyzji zwrotowych. Opisanej decyzji jednak akta przedmiotowej sprawy nie zawierają. Z kolei, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy (a co należy podkreślić jest to wciąż ta sama sprawa administracyjna), jak wynika to z kwestionowanego i poprzedzającego je rozstrzygnięcia, organy ograniczyły zakres sprawy do rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia w całości należności z Funduszu Alimentacyjnego wynikających z decyzji Burmistrza W. z dnia [...] nr [...], a więc jedynie co do kwoty 2 400 zł. Decyzja ta znajduje się w aktach administracyjnych (k.48) i jak wynika to z jej treści, dotyczy ona okresu świadczeniowego od 1 października 2009r. do 30 września 2010r. Warto przy tym zaznaczyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego zawsze musi być poprzedzone decyzją zwrotową (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011r., sygn. akt I OSK 1070/11 – dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Stwierdzić należy, że opisana wyżej sytuacja byłaby do zaakceptowania, gdyby organy administracji wyjaśniły, czy to w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 K.p.a.), czy to skarżącemu w odrębnym piśmie, czy i z jakich przyczyn ogranicza się przedmiot sprawy i zakres rozstrzygnięcia, a także czy i jakie działania organ podejmuje wobec pozostałej części wniosku strony. Brak ustaleń w powyższym zakresie narusza nie tylko wskazany przepis art. 107 § 3 K.p.a. a także art. 61 § 1 K.p.a., ale stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego zapisanych w art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a. Pisma skarżącego wskazują jednak na to, że przez cały czas toczącego się postępowania pozostawał w nieświadomości losów jego wniosku i kwoty jaką jest zobowiązany zwrócić. Skarżący ostatecznie dał temu wyraz w skardze podnosząc, iż nie rozumie skąd wzięła się kwota 17.083,40 zł, która w jego ocenie stanowi kwotę odsetek od należności głównej, czyli od 2.400,00 zł. Mimo, iż przedmiotowa sprawa zdaje się dotyczyć ( jak wynika to z kwestionowanej i poprzedzającej ją decyzji) jedynie rozstrzygnięcia co do umorzenia zwrotu kwoty 2 400 zł., a więc okresu świadczeniowego od 1 października 2009r. do 30 września 2010r., ( mimo braku wniosku strony ograniczającej żądanie ), to z kolei w aktach sprawy znajduje się, abstrahując już od uprzednich decyzji wydanych w przedmiotowej sprawie, zestawienie wpłat M. S. z tytułu zaległych alimentów w okresie od 1 września 2005r. do 30 czerwca 2012r. Z ww. dokumentu wynika, że skarżący dokonał wpłat na poczet istniejącego zadłużenia na łączną kwotę 450,00 zł., a łączna kwota zobowiązania alimentacyjnego M. S. na dzień 30 czerwca 2012r. wynosi 17.083,40 zł. Tym samym nie sposób nie podzielić wątpliwości skarżącego co do tego w jakim zakresie jego wniosku organ w istocie procedował, skoro wcześniej w tym samym postępowaniu, rozstrzygał o jego żądaniu w szerszym zakresie ( tak jak opisano to wyżej ). Wskazane zarzuty dotyczą istoty sprawy i zakresu rozstrzygnięcia zarówno drugo jak i pierwszo instancyjnego i dlatego też koniecznym było nie tylko wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji kasatoryjnej organu odwoławczego, ale również z uwagi na uregulowanie art. 135 P.p.s.a. należało uchylić decyzję organu I instancji orzekającą o odmowie umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego, skoro bowiem wniosek strony o wszczęcie postępowania został, jak wynika to z akt sprawy, w sposób nieuprawniony zawężony w kwestionowanym rozstrzygnięciu wyłącznie do jednego okresu świadczeniowego. Dodatkowo już wskazać należy, że w utrwalonym już orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie nie tylko przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia, czy też przez sąd, ale także daje stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia zawartego w decyzji możliwość polemiki ze stanowiskiem organu i to zarówno, jeśli idzie o ustalenia faktyczne poczynione w sprawie, jak i dokonaną przez organ wykładnię przepisów prawa będących podstawą wydanego rozstrzygnięcia. Nieuzasadnienie zaś decyzji w sposób właściwy narusza uprawnienia strony i podstawowe zasady postępowania administracyjnego (art. 7 – 10 K.p.a.), a tym samym już samodzielnie może stanowić podstawę do uchylenia takiej decyzji (por. np. wyroki NSA: 25 listopada 2009r., sygn. akt I OSK 558/09 – opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl; z dnia 16 marca 1998r., sygn. akt II SA 96/98 – Lex nr 41681; z dnia 28 października 1998r., sygn. akt I SA/Gd 1651/96; z dnia 13 grudnia 1988r., sygn. akt II SA 497/88 – ONSA 1989, nr 2, poz. 68, Lex nr 10079; z dnia 8 maja 1998r., sygn. akt I SA/Lu 380/97 – niepubl.). Taka też sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, jak wywiedziono to wyżej. Ponownie prowadząc postępowanie organ zobligowany będzie wyjaśnić precyzyjnie zakres wniosku, a w szczególności jakie kwoty podlegają zwrotowi (za jakie okresy świadczeniowe) i względem jakiej kwoty (okresu świadczeniowego) skarżący domaga się umorzenia należności, i dopiero wówczas ustali czy i w jakim zakresie spełnione są przesłanki warunkujące żądanie umorzenia należności, czemu da wyraz w prawidłowo, w myśl art. 107 Kpa, sporządzonym uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Z uwagi na przedmiot rozstrzygnięcia sąd nie orzekał w trybie art. 152 P.p.s.a. m.o.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI