II SA/Łd 867/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2004-11-23
NSAAdministracyjneWysokawsa
pomoc społecznazasiłek stałyniepełnosprawnośćopiekakryterium dochodoweopieka prawnaustawa o pomocy społecznejprawo administracyjneorzecznictwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., uznając, że opiekun prawny brata nie jest uprawniony do zasiłku stałego na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej.

Skarga dotyczyła odmowy przyznania zasiłku stałego R. S., który sprawował opiekę prawną nad swoim bratem J. S., osobą niepełnosprawną. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie kryteriów ustawowych, w tym na fakt, że R. S. nie był rodzicem, opiekunem w rodzinie zastępczej ani nie sprawował opieki nad własnym dzieckiem. Sąd administracyjny zgodził się z tym stanowiskiem, podkreślając, że ustawa o pomocy społecznej precyzyjnie określa krąg osób uprawnionych, wyłączając opiekunów prawnych sprawujących opiekę nad rodzeństwem.

Sprawa dotyczyła skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy R. odmawiającą przyznania zasiłku stałego. R. S. domagał się świadczenia z tytułu sprawowania opieki prawnej nad swoim bratem J. S., który posiadał orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Organy administracji obu instancji uznały, że R. S. nie spełnia przesłanek do przyznania zasiłku stałego, ponieważ zgodnie z art. 27 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, świadczenie to przysługuje opiekunom sprawującym opiekę nad dzieckiem własnym, przysposobionym lub przebywającym w rodzinie zastępczej. Opiekun prawny sprawujący opiekę nad bratem nie mieścił się w tym kręgu. Dodatkowo, organy badały kryterium dochodowe rodziny, które również zostało uznane za przekroczone. R. S. kwestionował sposób wyliczenia dochodu oraz interpretację przepisów dotyczących kręgu osób uprawnionych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 27 ust. 3, są jednoznaczne i nie przewidują przyznania zasiłku stałego opiekunowi prawnemu sprawującemu opiekę nad bratem. Sąd powołał się również na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2002 r. (III RN 141/01), który potwierdził, że przepisy Konstytucji nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń o zasiłek stały i że krąg podmiotów uprawnionych jest ściśle określony przez ustawę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, opiekun prawny sprawujący opiekę nad bratem nie jest uprawniony do zasiłku stałego, ponieważ ustawa o pomocy społecznej precyzyjnie określa krąg osób uprawnionych, wyłączając takie przypadki.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 27 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej jednoznacznie wskazuje, iż zasiłek stały przysługuje opiekunom sprawującym opiekę nad dzieckiem własnym, przysposobionym lub przebywającym w rodzinie zastępczej. Opiekun prawny sprawujący opiekę nad bratem nie mieści się w tym katalogu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.p.s. art. 27 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

Zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych lub ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności.

u.p.s. art. 27 § ust. 2

Ustawa o pomocy społecznej

Osobie, o której mowa w ust. 1, przysługuje zasiłek stały również w wypadku, gdy opiekuje się pełnoletnim dzieckiem, o którym mowa w ust. 1.

u.p.s. art. 27 § ust. 3

Ustawa o pomocy społecznej

Przez dziecko, o którym mowa w ust. 1 i 2, należy rozumieć dziecko własne, przysposobione, lub przebywające w rodzinie zastępczej, również po ustaniu funkcji tej rodziny.

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 108

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.s. art. 4

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 2a

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 35a

Ustawa o pomocy społecznej

u.s.k.o. art. 1

Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych

p.u.s.a. art. 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

przep. wprow. p.u.s.a. i p.p.s.a. art. 97

Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.r.z.s.o.n. art. 6b § ust. 3

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 67 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opiekun prawny sprawujący opiekę nad bratem nie mieści się w kręgu osób uprawnionych do zasiłku stałego zgodnie z art. 27 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.

Odrzucone argumenty

R. S. nie pozostaje w zatrudnieniu z powodu konieczności opieki nad bratem. Błąd w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności brata został sprostowany. Nieprawidłowo wyliczono dochód rodziny, wliczając dochód z wolnego zawodu, który w rzeczywistości był zerowy w kluczowych okresach.

Godne uwagi sformułowania

Opiekun prawny z tytułu konieczności sprawowania opieki nad bratem nie mieści się w kręgu osób określonych w art. 27 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Przepisy art. 32 ust. 1 i art. 67 Konstytucji RP nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń o zasiłek stały z opieki społecznej.

Skład orzekający

Anna Łuczaj

przewodniczący sprawozdawca

Barbara Rymaszewska

członek

Renata Kubot-Szustowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o pomocy społecznej dotyczących kręgu osób uprawnionych do zasiłku stałego, w szczególności wyłączenie opiekunów prawnych sprawujących opiekę nad rodzeństwem."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej opiekuna prawnego sprawującego opiekę nad bratem, a nie dzieckiem w rozumieniu ustawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak precyzyjne brzmienie przepisów prawa może decydować o przyznaniu lub odmowie świadczenia, nawet w sytuacjach wymagających opieki nad bliskimi.

Opieka nad bratem nie gwarantuje zasiłku stałego – sąd wyjaśnia, kogo chroni ustawa.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 867/03 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2004-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-06-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Łuczaj /przewodniczący sprawozdawca/
Barbara Rymaszewska
Renata Kubot-Szustowska
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 23 listopada 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.), Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Asesor Renata Kubot-Szustowska, Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. -
Uzasadnienie
II SA/Łd 867/03
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie przepisów art. 104 i 108 k.p.a. oraz art. 4 i art. 27 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm.), Wójt Gminy N. odmówił R. S. przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego.
W uzasadnieniu decyzji Wójt Gminy R. podał, że zgodnie z przepisem art. 27 ust. l ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 (konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji) i pkt 8 (konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych.
Jak wskazał organ I instancji, na podstawie złożonych dokumentów i wywiadu środowiskowego stwierdzono, że R. S. nie spełnia w./w. kryteriów, ponieważ wykonując wolny zawód artysty plastyka nie pozostaje on w zatrudnieniu w rozumieniu przepisów prawa tj. nie ma zawartej umowy o pracę na zasadach określonych w kodeksie pracy.
Świadczenie w omawianej formie przysługuje osobie opiekującej się dzieckiem własnym, przysposobionym lub przebywającym w rodzinie zastępczej (art. 27 ust. 3 w./w. ustawy). R. S. opiekuje się swoim bratem J. S. (całkowicie ubezwłasnowolnionym) i jest jego opiekunem prawnym – J. S. ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności o charakterze trwałym, niepełnosprawność istnieje od urodzenia ( orzeczenie nr [...] z dnia 17 grudnia 2002 roku). Zgodnie ze wskazaniami tego orzeczenia J. S. wymaga stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, ale nie wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Wójt Gminy R. stwierdził ponadto, że nie można przyznać określonej formy pomocy, jeśli nie zostało spełnione kryterium dochodowe, czyli jeżeli dochód rodziny przekracza półtorakrotny dochód określony zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej - dochód ten wynosi dla rodziny dwuosobowej 712,00 zł: 418,00 zł - na pierwszą osobę w rodzinie, 294,00 zł - na drugą i dalsze osoby w rodzinie powyżej 15 lat, a zatem jego półtorakrotność stanowi kwota 1.068,00 zł. Organ I instancji wskazał, że ustalony zgodnie z art. 2a ustawy o pomocy społecznej rzeczywisty miesięczny dochód netto rodziny wnioskodawcy wynosi 1.242,64 zł: renta rodzinna 474,81 zł, renta socjalna 361,19 zł, zasiłek pielęgnacyjny 136,64 zł, dochód z wykonywania wolnego zawodu 270,00 zł.
J. S. uprawniony jest ponadto do otrzymywania tzw. dodatku dla sieroty zupełnej, z wnioskiem o przyznanie którego wnioskodawca może wystąpić do odpowiedniego oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
W odwołaniu od powyższej decyzji R. S. podał, że nie pozostaje w stosunku zatrudnienia ze względu na konieczność opieki nad bratem; od lipca 2003 roku miał podjąć pracę na etacie nauczyciela, lecz sprawowanie opieki nad bratem uniemożliwiło podjęcie tej pracy.
Odnośnie stwierdzenia, iż J. S. nie wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, odwołujący się wskazał, iż następnego dnia po otrzymaniu decyzji MOPS sprostowany został przez Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności błąd w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności. Zdaniem R. S. nieprawidłowo wyliczono dochód rodziny, gdyż wliczono kwotę 270 zł jako dochód z wykonywania wolnego zawodu, podczas gdy - zgodnie z doręczonymi do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. oświadczeniami PIT-5 - w roku 2002 odwołujący się osiągnął przychód 5.400 zł w pierwszym półroczu; natomiast w drugim półroczu, ze względu na konieczność opieki nad bratem, dochód wyniósł 0 zł.
R. S. podał nadto, że brat przez kilka miesięcy poprzedzających wydanie decyzji był na jego wyłącznym utrzymaniu, gdyż świadczenia, jakie otrzymywał brat pobierane były na poczet opłat za placówkę opiekuńczą, w której wcześniej brat przebywał.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § l pkt l k.p.a. oraz art. l ust. l ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t. j. Dz. U z 2001 r., Nr 79, poz. 856) oraz art. 4 ust. l i art. 27 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz.U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej i które nie są w stanie ich samodzielnie rozwiązać. Jednocześnie potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają kryteriom ustawowym i możliwościom pomocy społecznej.
W myśl przepisów art. 4 ust. l ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza ustawowo określonych kwot, podlegających waloryzacji zgodnie z zasadami zawartymi w przepisie art. 35a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej.
Zgodnie z obwieszczeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 maja 2002 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji, kwot dochodu po waloryzacji i wysokości świadczenia pomocy społecznej oraz kwoty stanowiącej podstawę ustalania wysokości niektórych świadczeń pomocy społecznej od dnia l czerwca 2002 r. (M.P. Nr 19, poz. 338) wysokość dochodu uprawniająca do świadczeń z pomocy społecznej nie może przekroczyć na osobę samotnie gospodarującą - 461 zł, na pierwszą osobę w rodzinie - 418 zł, na drugą i dalsze osoby w rodzinie powyżej 15 lat – 294 zł, na każdą osobę w rodzinie poniżej 15 lat - 210 zł, z zaznaczeniem, że występuje jednocześnie co najmniej jedna z okoliczności wymienionych w przepisie art. 3 .
Zgodnie z art. 27 ust. l i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, lub ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności; osobie, o której mowa w ust. l, przysługuje zasiłek stały również w wypadku, gdy opiekuje się pełnoletnim dzieckiem, o którym mowa w ust. l.
Mając na uwadze przepisy dotyczące ustalenia dochodu stanowiące jedną z przesłanek do przyznania zasiłku stałego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło, iż dochód faktyczny rodziny wynosi 1242,64 zł (renta rodzinna w kwocie 474,81 zł, renta socjalna 361,19 zł, zasiłek pielęgnacyjny 136,64 zł oraz dochód z wykonywania wolnego zawodu w wysokości 270,00 zł) - ustalony dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe dla rodziny R. S., które wynosi półtorakrotny dochód określony zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej, a zatem wynosi dla rodziny dwuosobowej 418 zł na pierwszą osobę w rodzinie, 294 zł - na drugą i dalsze osoby w rodzinie powyżej 15 lat, co stanowi łącznie 712 zł natomiast półtorakrotność tego dochodu wynosi - 1068,00 zł.
Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo ustalił wysokość faktycznego dochodu rodziny R. S., a tym samym zasadnie stwierdził, iż nie została spełniona przesłanka do przyznania pomocy w formie zasiłku stałego.
Odpowiadając na zarzut, że organ I instancji błędnie ustalił wysokość dochodu rodziny przez bezzasadne doliczenie kwoty 270 zł, gdyż od lipca 2002 r. dochód R. S. wyniósł zero złotych, organ II instancji wyjaśnił, że zarzut ten nie znalazł potwierdzenia w świetle dokumentów zawartych w aktach sprawy.
Zgodnie z art. 2a ust. l pkt 2 ustawy o pomocy społecznej dochód rodziny oznacza sumę dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki z tytułu ubezpieczeń: zdrowotnego określonego w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, emerytalnego, rentowych i chorobowego określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz o kwotę wysokości alimentów, świadczonych przez osoby w rodzinie na rzecz innych osób, jednorazowe świadczenia socjalne oraz świadczenia w naturze, a także kwotę zwiększenia zasiłku rodzinnego na trzecie i kolejne dziecko oraz dziecko samotnej matki, uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego; w odniesieniu do osób prowadzących działalność gospodarczą oraz osób z nimi współpracujących za dochód przyjmuje się wysokość podaną w oświadczeniu potwierdzonym przez urząd skarbowy.
Z deklaracji PIT-5 na zaliczkę miesięczną wynika, że R. S. osiągnął przychód w wysokości 5.400 zł natomiast dochód wyniósł 2.700 zł – podzielenie tego dochodu przez dziesięć miesięcy daje kwotę 270 zł, co jest zgodne z wyliczeniami organu I instancji. Ustalając dochód organ bierze pod uwagę dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, a skoro R. S. złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego w listopadzie 2002 r., to należało wziąć pod uwagę dochód uzyskany w październiku 2002 r., co wynika z PIT-5 złożonego za październik 2002 roku.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. S. zakwestionował wyliczenie dochodu rodziny przez organy administracji publicznej obu instancji.
Skarżący podniósł, że jeżeli organy administracji brały pod uwagę dochód z października 2002 r. to błędem było przyjęcie kwoty 270 zł, której wykazanie w deklaracji PIT-5 jest wynikiem tego, że dochód ten podaje się w sposób narastający; ta sama kwota widnieje w PIT-5 także za lipiec 2002 roku. Oznacza to, że od lipca do października 2002 skarżący nie osiągnął dochodu, a więc dochód za październik 2002 roku wyniósł zero złotych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, powołując się na materialno-prawne podstawy rozstrzygnięcia sprawy i argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W dniu 1 października 2004 roku R. S. złożył deklaracje PIT- 5 za miesiące: lipiec, wrzesień i październik 2002 roku z oświadczeniem, że nie posiada poświadczonej deklaracji za miesiąc sierpień 2002 roku, gdyż wysłał za pośrednictwem poczty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy.
Stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) decyzja /lub postanowienie/ podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi:
- po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- po drugie, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- po trzecie, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z § 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawa nie stanowi inaczej. Sąd nie jest uprawniony do badania innych przesłanek podejmowania decyzji, w tym względów celowości i słuszności.
Kontrola legalności zaskarżonych decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji.
W tym świetle skarga nie jest zasadna, ponieważ Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego bądź prawa materialnego, które stanowiłyby podstawę uwzględnienia skargi z przyczyn wskazanych w art. 145 powołanej na wstępie ustawy.
W myśl art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej ( t. j. Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji - zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) lub ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności.
Osobie, o której mowa w ust. 1, przysługuje zasiłek stały również w wypadku, gdy opiekuje się pełnoletnim dzieckiem, o którym mowa w ust. 1 – art. 27 ust.2.
Stosownie do art. 27 ust.3 powołanej wyżej ustawy przez dziecko, o którym mowa w ust. 1 i 2, należy rozumieć dziecko własne, przysposobione, lub przebywające w rodzinie zastępczej, również po ustaniu funkcji tej rodziny.
Na powyższą okoliczność zwrócił uwagę organ I instancji.
Podstawę prawną przyznania zasiłku stałego stanowi art. 27 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( t. j. Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm.). Artykuł 27 powołanej wyżej ustawy określa przesłanki materialno-prawne, których łączne spełnienie uprawnia do otrzymania świadczenia.
Jedną z koniecznych przesłanek przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego jest zaliczenie osoby niepełnosprawnej, o której mowa w ustępie 1 art. 27 ustawy o pomocy społecznej do kręgu osób, o jakich mowa w ustępie 3 tegoż przepisu. A mianowicie, konieczność sprawowania opieki musi dotyczyć dziecka własnego, przysposobionego, lub przebywającego w rodzinie zastępczej, także po ustaniu funkcji tej rodziny. Jest to określenie wyczerpujące i jednoznaczne.
R. S. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Ł. w dniu 20 listopada 2002 roku wniosek o przyznanie zasiłku stałego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad pełnoletnim bratem J. S.. Orzeczeniem Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Powiecie Ł. W. z dnia 17 grudnia 2002 roku brat wnioskodawcy J. S. zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności – orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały i orzeczenie wydano na stałe; ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 27 listopada 2002 roku, przy czym niepełnosprawność istnieje od urodzenia.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 23 listopada 2004 roku R. S. oświadczył, iż nie był ustanowiony rodziną zastępczą J. S., jest opiekunem prawnym brata. Tym samym R. S. nie należy do kręgu osób uprawnionych do zasiłku stałego, albowiem przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują możliwości przyznania zasiłku stałego opiekunowi prawnemu z tytułu konieczności sprawowania opieki nad bratem.
W tym miejscu wskazać należy, iż Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 marca 2002 roku, III RN 141/01 stwierdził, iż przepisy art. 32 ust. 1 i art. 67 Konstytucji RP nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń o zasiłek stały z opieki społecznej.
Powyższy wyrok zapadł po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 9 listopada 2000 r. Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu uznał, że art. 27 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej pozostaje w sprzeczności z art. 32 ust. 1 Konstytucji, gdyż mimo posiadania identycznych cech wspólnych krąg podmiotów uprawnionych do przewidzianego w nim świadczenia został zróżnicowany co do przysługujących im uprawnień. W szczególności, zostali do tego kręgu włączeni tylko rodzice naturalni, przysposabiający i opiekunowie w ramach rodziny zastępczej, ale już nie opiekunowie prawni, również sprawujący opiekę nad dziećmi wymagającymi szczególnej troski. Naczelny Sąd Administracyjny uznał rozważany przepis za sprzeczny także z art. 67 ust. 2 Konstytucji i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, przyjąwszy, że wnioskodawca nabył prawo do spornych świadczeń, gdyż jego brat jest uprawniony do zasiłku pielęgnacyjnego, on sam w dacie wydania decyzji pozostawał bez pracy ze względu na konieczność sprawowania nad nim opieki wymagającej stałej pielęgnacji, a także spełnił pozostałe warunki wymagane w art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej do przyznania zasiłku stałego.
Sąd Najwyższy uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy podkreślił, iż według art. 27 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej - obowiązującego w dniu wydania decyzji – dziecko, o którym mowa w przepisach ust. 1 i 2, to dziecko własne, przysposobione lub przebywające w rodzinie zastępczej. Z brzmienia omawianego przepisu wynika w sposób oczywisty, że nie został w nim wymieniony członek rodziny lub opiekun dziecka inny niż jego rodzic naturalny, przysposabiający albo też sprawujący opiekę nad dzieckiem w ramach rodziny zastępczej. Na tej podstawie należy zakwestionować zastosowanie art. 27 ustawy o pomocy społecznej w stanie faktycznym sprawy, w której węzłem łączącym wnioskodawcę z osobą, nad którą sprawował opiekę, jest stosunek braterstwa i opieki prawnej ustanowionej przez Sąd.
( por. OSNP 2002/24/584 )
A zatem, oceniając spełnienie przesłanek do przyznania zasiłku stałego należy mieć na względzie nie tylko przesłanki ustanowione w ustępie 1 i ustępie 2 artykułu 27 ustawy o pomocy społecznej, ale i przesłanki ustanowione w ustępie 3 artykułu 27 ustawy, gdyż muszą być one spełnione łącznie.
Ze złożonych przez R. S. deklaracji PIT- 5 za miesiące: lipiec, wrzesień i październik 2002 roku wynika, że przychód wyniósł 5.400 zł a dochód 2.700 zł, więc przychód i dochód nie zmienił się od lipca 2002 roku.
Niezależnie jednak od wysokości dochodu rodziny R. S. i uznania, że skarżący spełnia kryterium dochodowe określone w art. 4 ustawy o pomocy społecznej a J. S. jest osobą niepełnosprawną, o jakiej mowa w art. 27 ust. 1 i ust. 2 uznać należy, że R. S. nie spełnia łącznie przesłanek materialno-prawnych uprawniających do otrzymania świadczenia.
R. S. jest ustanowiony opiekunem prawnym brata i jego podopieczny nie mieści się w kręgu osób określonych w art. 27 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI