II SA/Łd 866/24

II SA/Łd 866/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Marcin Olejniczak
Michał Zbrojewski /przewodniczący/
Robert Adamczewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 344
art. 98 ust. 3 oraz art. 129 ust. 1 i ust. 5 pkt 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski, Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.), Asesor WSA Marcin Olejniczak, , Protokolant asystent sędziego Robert Latek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2025 r. sprawy ze skargi A. Spółki jawnej z siedzibą w K. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 30 sierpnia 2024 r. znak: GN-III.7581.115.2024.KR w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Łd 866/24
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga A. Spółki jawnej z siedzibą w K. (dalej: Spółka lub skarżąca) na decyzję Wojewody Łódzkiego z 30 sierpnia 2024 r. (znak: GN.III.7581.115.2024.KR) utrzymującą w mocy decyzję Starosty Pabianickiego z 3 kwietnia 2024 r. (znak: GG.683.45.2023) orzekającą na mocy art. 98 ust. 3 oraz art. 129 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.) [dalej: ustawa o gospodarce nieruchomościami] o odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomość.
Z akt sprawy wynika, że decyzją Burmistrza Konstantynowa Łódzkiego z 10 kwietnia 2007 r. (znak: GMiI:7430/32/06/07) wydaną na podstawie art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zatwierdzono projekt podziału nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], oznaczonej jako dz. nr [...] w obrębie [...], stanowiącej współwłasność Ł. J. oraz R. i U. małż. J., objętej księgą wieczystą [...] na następujące działki: [...] o pow. 0, 0864 ha (droga wewnętrzna), nr [...] o pow. 0,1916 ha i nr [...] o pow. 0,3832 ha. Rzeczony podział przedstawiony został na mapie z projektem podziału nieruchomości za numerem ewidencyjnym [...] z 28 marca 2007 r. W uzasadnieniu decyzji podziałowej wskazano, że podział jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Miasta Konstantynowa Łódzkiego zatwierdzonym Uchwałą Rady Miejskiej w Konstantynowie Łódzkim z 28 grudnia 2005 r., Nr XXXVIII/355/05 (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego Nr 74 poz. 642 z 9 marca 2005 r.).
Wnioskiem z 31 lipca 2023 r. skarżąca spółka zwróciła się do Starosty Pabianickiego o ustalenie odszkodowania w związku przejęciem z mocy prawa działki nr [...], obręb [...] w K. (KW nr [...]) pod drogę publiczną.
Starosta Pabianicki decyzją z 3 kwietnia 2024 r. odmówił ustalenia odszkodowania. Starosta stwierdził, że zarówno w dniu wydania decyzji podziałowej jak i obecnie ww. działka przeznaczona jest w planie miejscowym pod drogę wewnętrzną. Rozpatrując wniosek o ustalenie odszkodowania, organ I instancji stwierdził, że decyzją Burmistrza Konstantynowa Łódzkiego podziału dokonano na podstawie art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nie na podstawie art. 98 tej ustawy. Warunkiem przejścia nieruchomości na własność podmiotu publicznego w oparciu art. 98 ust. 1, a następnie ustalenia odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest wydzielenie nieruchomości pod drogę publiczną, a w realiach niniejszej sprawy ta przesłanka nie została spełniona.
Odwołanie od decyzji złożyła Spółka wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1) art. 98 ust. 1 i 3 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię polegającą na wadliwym przyjęciu przez organ, że w przypadku ostatecznej decyzji podziałowej, działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne przechodzą z mocy prawa na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa, tylko w sytuacji, gdy w decyzji podziałowej, jako podstawa prawna wydania decyzji wskazany był przepis art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do przyjęcia, że działki te przechodzą z mocy prawa na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna, niezależnie od powołania w podstawie prawnej takiej decyzji art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i niezależnie od zamieszczenia w sentencji takiej decyzji, bądź w jej uzasadnieniu takiej podstawy czy nawet informacji o przejściu własności na gminę, powiat województwo lub Skarb Państwa, gdyż skutek w postaci przejścia własności działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne następuje z mocy samego prawa i jest niezależny od jakiegokolwiek orzeczenia organów administracji publicznej w tym zakresie,
2) art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie w jakim organ nie uznał, iż dz. nr [...] de facto stanowi drogę publiczną.
W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że sądy cywilne i administracyjne dostrzegają, że nie może być tak, iż prywatne działki gruntu przeznaczone są pod drogi wewnętrzne, podczas, gdy z uwagi na ich położenie i połączenia z drogami publicznymi pełnią one w istocie funkcje dróg publicznych, bez przyznania właścicielowi należnego odszkodowania. Podniesiono, że działka nr [...] stanowi i stanowiła część funkcjonalną drogi publicznej i służy do obsługi komunikacyjnej szerszej grupy właścicieli nieruchomości, tj. jest integralną częścią ul. [...] oraz [...].
Ponadto strona wskazała, że Urząd Miasta K. traktuje dz. nr [...] jako drogę publiczną, czego potwierdzeniem jest ogłoszenie [...], w którym podniesiono, że w związku z robotami budowlanymi związanymi z siecią wodociągową objazd dla mieszkańców [...] części K. został zorganizowany przez publiczne ciągi komunikacyjne, tj. ul. [...] i [...], w tym przez dz. nr [...], a także Uchwały Rady Miejskiej w Konstantynowie Łódzkim nr LXXIV/649/24 oraz LXXIV/650/24 z 18 kwietnia 2024 r., gdzie drogi wewnętrzne otrzymały nazwy, tj. ul. [...] i ul. [...], co by świadczyło, że drogi wewnętrzne zarówno przez radnych jak i mieszkańców, właścicieli nieruchomości postrzegane są jako publiczne ciągi komunikacyjne, nie zaś jako drogi wewnętrzne niezbędne do skomunikowania prywatnych nieruchomości. Jednocześnie strona stwierdziła, że na działce zamontowany został znak drogowy, co również potwierdza, że Urząd Miasta K. traktuje działkę jako drogę publiczną. Jako kluczowy wskazano fakt, że dz. nr [...] określona w planie miejscowym jako droga wewnętrzna, z praktycznego punktu widzenia pełni rolę drogi publicznej, zaś ta praktyka skutkuje de facto przeniesieniem ciężaru obowiązków z jednostek samorządu terytorialnego, w tym gmin, na właścicieli gruntów prywatnych. Wskazano, że stwierdzenie to należy oprzeć na analizie treści art. 8 ust. 2 ustawy o drogach publicznych, zgodne z którym budowa, przebudowa, remont, utrzymanie, ochrona i oznakowane dróg wewnętrznych, a także zarządzanie nimi spoczywają na zarządcy terenu, na którym droga ta się znajduje. W przypadku braku zarządcy obowiązki te przechodzą na właścicieli gruntu. Powyższe – w ocenie strony - może zostać uznane za próbę obejścia przepisów regulujących kwestię odszkodowania za utracą własność.
Wspomnianą na wstępie decyzją Wojewoda Łódzki utrzymał mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie.
Wojewoda wyjaśnił, że sporna nieruchomość, tj. dz. nr [...] o pow. 0,0864 ha położona w K. wydzielona została na podstawie decyzji Burmistrza Konstantynowa Łódzkiego z 10 kwietnia 2007 r. Zgodnie z obowiązującym dla ww. działki zarówno w dacie wydania decyzji podziałowej, jak i obecnie, miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą nr XXXVIII/355/05 z 28 grudnia 2005 r. (dalej: plan miejscowy), nieruchomość stanowi drogę wewnętrzną oznaczoną symbolem 4KDW - tereny dróg wewnętrznych, co potwierdza nadesłany przez Urząd Miejski w K. wyrys z planu miejscowego. Jednocześnie § 23 ust. 4 rzeczonego planu wyznacza drogi wewnętrzne istniejące i projektowane oznaczone na rysunku planu symbolami od 1KDW do 8KDW.
Dalej organ podniósł, że aktualnie nieruchomość położona w K., oznaczona w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr [...] o pow. 0,0864 ha objęta jest księgą wieczystą Nr [...], a w dziale II jako właściciel wpisany jest Z. spółka jawna, nr KRS [...]. Jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w P. [...] Wydział Cywilny z 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt [...], spadek po R.J. na podstawie ustawy nabyli: żona U.J., córka E. P., syn Ł. J. oraz syn P.J. po 1/4 części każde z nich. Na podstawie aktu notarialnego umowy przeniesienia własności Rep. [...] nr [...] z [...] lipca 2021 r. U.J., Ł.J., P.J. oraz E. P. przysługujące im udziały m.in. w nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr [...] przenieśli na rzecz Z. spółki jawnej, wpisanej do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Ł. [...] w Ł., [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS [...].
Wojewoda zgodził się ze stanowiskiem, przytoczonym również w odwołaniu, że dla oceny czy wystąpił skutek polegający na utracie przez dotychczasowego właściciela prawa do gruntu, uzasadniający ustalenia odszkodowania, kluczowe znaczenie ma przeznaczenie gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Jeżeli w dokumencie planistycznym działka przeznaczona jest pod drogę publiczną, skutek ten występuje i wniosek o odszkodowanie jest zasady, w przeciwnym razie żądanie pozbawione jest podstaw.
Na gruncie niniejszej sprawy, jak wykazało postępowanie wyjaśniające, przedmiotowa działka wg miejscowego plan zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie wydania decyzji podziałowej jak i obecnie, przeznaczona jest pod drogę wewnętrzną, co potwierdza przesłany przez Urząd Miejski w K. wypis i wyrys z tego planu. Zatem nie została spełniona przesłanka do ustalenia odszkodowania i Starosta słusznie wydał w sprawie decyzję odmowną.
Wojewoda zgodził się również z tezami odwołania wskazującymi, że charakter prawny nabycia własności gruntu z mocy samego prawa oznacza, że nawet jeśli w podstawie prawnej decyzji podziałowej nie został powołany art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak również w rozstrzygnięciu tej decyzji nie wskazano o wydzieleniu działki pod drogę publiczną, to nie oznacza, że wskutek podziału nie nastąpiło wydzielenie działki pod drogę publiczną, a w konsekwencji utrata przez dotychczasowego właściciela prawa do gruntu. Oceny skutków, o których mowa w art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami dokonuje organ w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest ustalenie odszkodowania. Jednakże zasadność tych tez zawartych w odwołaniu, na gruncie niniejszego postępowania nie może przynieść oczekiwanego skutku, bowiem - jak wcześniej wskazano – w sprawie kluczowe znaczenie ma przeznaczenie gruntu w dokumencie plastycznym, z którego wynika, że działka przeznaczona jest pod drogę wewnętrzną, a nie publiczną.
W tym kontekście Wojewoda stwierdził brak w podstawie prawnej decyzji podziałowej art. 98 ust. 1 oraz wskazanie w jej treści, że przedmiotowa działka stanowi drogę wewnętrzną, jedynie potwierdza przedstawione okoliczności, wynikające z dokumentu źródłowego, tj. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda podniósł, że nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania jak traktowana jest nieruchomość w ogłoszeniach związanych z robotami drogowymi. Również przywołane przez pełnomocnika orzecznictwo sądowe nie może przynieść oczekiwanego skutku. Przytoczone w odwołaniu orzecznictwo dotyczy stwierdzenia nieważności uchwał w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Poza tym Wojewoda dostrzegł, że zaznaczyła się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego linia orzecznicza, zgodnie z którą wieczystoksięgowy status własności działki dopuszcza albo wyklucza dopuszczalność uznania zaistnienia skutku rzeczowego decyzji podziałowej i nie jest rolą organów orzekających o odszkodowaniu rozstrzyganie sporu dotyczącego uprawnień właścicielskich działki.
Jakkolwiek organowi odwoławczemu bliżej do stanowiska, że to organ odszkodowawczy dokonuje oceny skutków wydzielenie nieruchomości pod drogę i ewentualnej utraty własności przez dotychczasowego właściciela, to i tak przyjęcie prezentowanej linii dotyczącej związania statusem wieczystoksięgowym nie przyniosłoby odwołującym oczekiwanych rezultatów, bowiem w księdze wieczystej nr [...], jako właściciel figuruje Z. s.j., a nie podmiot publiczny i nie ma podstaw do ustalenia odszkodowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. s.j. podtrzymała dotychczasowe stanowisko i zarzuciła organowi naruszenie:
1) art. 21 ust. 2 Konstytucji RP w zakresie w jakim wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem;
2) art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie w jakim organ nie uznał, iż dz. nr [...] de facto stanowi drogę publiczną;
3) art. 98 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie w jakim organ nie uznał, iż ujawnienie dz. nr [...] w nowej KW ma charakter jedynie deklaratoryjny.
Skarżąca ponowiła argumentację przedstawioną w odwołaniu, a dodatkowo wskazała, że w ostatniej części uzasadnienia Wojewoda stwierdza (str. 6 i 7 decyzji): "(...), to i tak przyjęcie prezentowanej linii dotyczącej związania statusem wieczystoksięgowym nie przyniosłoby odwołującym oczekiwanych rezultatów, bowiem w księdze wieczystej nr [...] jako właściciel figuruje Z. s.j., a nie podmiot publiczny i nie ma podstaw do ustalenia odszkodowania", zapominając o brzmieniu art. 98 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział. W związku z powyższym jedynym podmiotem uprawnionym do ujawnienia dz. nr [...] w odpowiedniej KW jest Wójt/Burmistrz/Prezydent i czynność ta ma jedynie charakter deklaratoryjny, w innym przypadku dochodziło by do swego rodzaju nielogiczności, tj. organ nie ujawniałby się jako właściciel "drogi publicznej" w odpowiedniej KW, a tym samym blokowałby prawo do odszkodowania.
Ponadto skarżąca spółka powołała się orzecznictwo, z którego wywiodła, że gdy gminy w planie miejscowym wyznaczają drogi wewnętrzne na prywatnych działkach, które faktycznie spełniają funkcję dróg publicznych, dochodzi do naruszenia prawa. Takie działanie stanowi nadużycie władzy planistycznej, gdyż łamie zasady konstytucyjnej proporcjonalności i równości, prowadząc do obciążania właścicieli nieruchomości konsekwencjami realizacji celów publicznych, co jest nieuzasadnione i sprzeczne z prawem.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.] sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procesowymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawą wydania decyzji stanowił art. 98 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1145) [dalej: ustawa o gospodarce nieruchomościami]. W myśl ust. 1, przywołanego przepisu, działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe – z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Stosownie do ust. 3, za działki gruntu, o których mowa w ust.1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.
Wobec zgłoszonego przez skarżącą spółkę wniosku o ustalenie odszkodowania za działkę nr [...], obowiązkiem organów było ustalenie czy istnieje podstawa prawna do orzeczenia o takim odszkodowaniu i czy w sprawie spełnione zostały określone nią przesłanki.
Zasadniczym elementem ustaleń w sprawie o odszkodowanie jest zweryfikowanie przez organ czy nieruchomość powstała w wyniku podziału przeszła na własność samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa z mocy prawa, na skutek wydzielenia jej pod drogę. O tym zaś, czy doszło do takiego wydzielenia rozstrzyga decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości. Wobec stanowiska strony skarżącej należy wyjaśnić, że w toku postępowania odszkodowawczego właściciel nieruchomości nie może skutecznie wywodzić, że inny jest charakter dróg wydzielonych w toku postępowania podziałowego, niż to wynika z samej decyzji zatwierdzającej podział. W kontrolowanej sprawie decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości została wydana na wniosek poprzedników prawnych skarżącej spółki w dniu 10 kwietnia 2007 r. Podkreślenia również wymaga, że ta decyzja nie była kwestionowana przez ówczesnych właścicieli działki, zaś z jej treści niespornie wynika, że działkę nr [...] przeznaczono pod drogę wewnętrzną, a nie publiczną. Wspomniana ostateczna i prawomocna decyzja pozostaje w obrocie prawnym i co najistotniejsze wywołuje określone w niej skutki, w szczególności przesądza o zgodności podziału nieruchomości z planem miejscowym. Nie ma podstaw do dokonywania w postępowaniu dotyczącym ustalenia odszkodowania za nieruchomość ponownych ustaleń dotyczących zgodności podziału z planem miejscowym, w szczególności jeżeli takie ustalenia miałyby na celu ustalenie na nowo treści rozstrzygnięcia w przedmiocie podziału nieruchomości. W tym miejscu należy odnieść się do wyroku przywołanego przez skarżącą, z którego jednak strona wywiodła błędne wnioski. Otóż - wbrew intencjom skarżącej – Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 stycznia 2018 roku, I OSK 1809/17, właśnie potwierdził, że to decyzja podziałowa statuuje charakter drogi, pod która wydzielana jest działka: "(...) tytułem do ustalenia i wypłaty odszkodowania jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział lub prawomocne orzeczenie o podziale. Dla ustalenia odszkodowania nie jest przy tym istotne uprzednie odzwierciedlenie stanu prawnego nieruchomości w księdze wieczystej. Obowiązek ujawnienia w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogę publiczną statuuje odrębnie przepis art. 98 ust. 2 u.g.n., jako skutek, konsekwencja ostatecznej decyzji zatwierdzającej podział. Jednakże realizacja tego obowiązku nie warunkuje ustalenia odszkodowania, które jest jedynie wynikiem podziału nieruchomości celem wydzielenia działki pod drogę publiczną."
O charakterze działek gruntu wydzielonych pod drogi przesądza treść decyzji podziałowej, bowiem co już podkreślono, to na podstawie decyzji podziałowej określone działki gruntu przechodzą z mocy prawa na własność gminy i to za te działki przysługuje ich dotychczasowym właścicielom odszkodowanie (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r., I OSK 986/11). Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 grudnia 2014 r., I OSK 1705/13 stwierdzając, że o charakterze działek gruntu wydzielonych pod drogi przesądza treść decyzji podziałowej bowiem to na podstawie tej decyzji dochodzi do wydzielenia działki gruntu pod drogę publiczną, która z mocy prawa przechodzi na własność gminy powiatu, województwa lub Skarbu Państwa, z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. (por. wyrok NSA z 28 marca 2023 r., I OSK 329/22).
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przychyla się powyższego poglądu. Gdyby bowiem przyjąć, jak chce tego skarżąca spółka, że na etapie postępowania o odszkodowanie możliwa jest analiza treści uchwał rady gminy w sprawie nadania nazwy drogom wewnętrznym lub analiza faktycznego sposobu korzystania z nieruchomości, wówczas oznaczałoby to podważenie zasady ogólnej trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.) – w tym przypadku prawomocnej decyzji podziałowej.
Dodatkowo warto wyjaśnić, że powołane w skardze orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 września 2019 r., I OSK 2891/17, wydano w innym stanie faktycznym ,który nie ma przełożenia na niniejszą sprawę. Kluczowa różnica odnosi się do tego, że tamże kontrolowana decyzja podziałowa nie rozstrzygała wprost jaki charakter miały działki wywłaszczone, zatem Sąd wydając wyrok zalecił organom przeprowadzenie analizy postanowienia opiniującego zgodność wstępnego podziału nieruchomości z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w powiązaniu z samymi przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Natomiast w niniejszym postępowaniu z wniosku skarżącej spółki decyzja podziałowa nie pozostawia wątpliwości, bowiem wprost użyto w niej sformułowania "droga wewnętrzna".
Z kolei argument skarżącej oparty o wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (przywołany w skardze II SA/Kr 705/22) nie może wywołać oczekiwanych skutków, bowiem dotyczył kontroli planu miejscowego, a nie rozstrzygnięcia opartego na art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Reasumując tę część rozważań, należy stwierdzić, że wbrew odmiennemu stanowisku skarżącej spółki, organy administracji w toku postępowania o ustalenie odszkodowania, nie posiadają prawa do kwestionowania postanowień decyzji podziałowej, a jedynie posiadają kompetencję do zbadania, czy w ramach ostatecznej decyzji podziałowej wystąpił skutek, o którym mowa w art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. czy doszło z mocy prawa do przejścia nieruchomości na podmiot publicznoprawny w wyniku zatwierdzonego podziału.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy jednoznacznie stwierdzić, że charakter spornej działki (jako droga wewnętrznej, a nie publicznej) niewątpliwie wynika z decyzji podziałowej i to jest najistotniejsza okoliczność w tej sprawie. Z decyzji podziałowej z 10 kwietnia 2017 r. wynika, że wydzielona pod drogę sporna działka gruntu nie została przeznaczona pod drogę publiczną, lecz pod drogę wewnętrzną, która choć jest ciągiem komunikacyjnym, to jednak nie ma charakteru publicznego. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 ustawy o drogach publicznych drogi wewnętrzne nie są drogami gminnymi, a więc nie są drogami publicznymi. Należy tu ponownie podkreślić, że poprzednicy prawni strony skarżącej nie kwestionowali decyzji podziałowej i nie składali odwołania co do przyjętego w decyzji podziałowej charakteru wydzielonej działki gruntu jako drogi wewnętrznej. Ponadto za oddaleniem skargi przemawia również to, że sporną działkę w poprzednim i obecnym planie miejscowym przeznaczono pod drogę wewnętrzną, co niejako potwierdza treść decyzji podziałowej.
Wobec tego nie sposób przyjąć, że skarżony organ naruszył art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wobec zasadnego ustalenia, że dz. nr [...] wydzielono pod drogę wewnętrzną – zgodnie z treścią prawomocnej decyzji podziałowej. W rezultacie nie można zarzucić organowi naruszenia art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, skoro poprawnie ustalił, że nie doszło do wywłaszczenia na cel publiczny.
Dodatkowo podkreślenia wymaga, że zgodnie z treścią KW [...] na dzień orzekania przez organy administracji właścicielem spornej działki była skarżąca. Zatem spółka nie utraciła prawa własności do działki. Zgodnie z art. 3 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2019 r., poz. 2204) [dalej: ustawa o księgach wieczystych i hipotece] domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym (ust. 1), a prawo wykreślone z księgi wieczystej, nie istnieje (ust. 2). Dopóki więc treść wpisów własności w księdze wieczystej nie zostanie zmieniona lub podważona, dopóty dotychczasowy wpis jest objęty domniemaniem prawnym określonym w art. 3 ust. 1 powoływanej ustawy. Konstatacja ta czyni niezasadnym zarzut skarżącej odnośnie naruszenia art. 98 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie w jakim organ nie uznał, iż ujawnienie dz. nr [...] w nowej KW ma charakter jedynie deklaratoryjny. W przypadku wystąpienia sporu co do stanu prawnego nieruchomości w sprawie o odszkodowanie dochodzone na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ administracji publicznej nie może samodzielnie rozstrzygać tego sporu i ustalać stanu prawnego działki odmiennego niż to wynika z treści księgi wieczystej. Wieczystoksięgowy status własnościowy spornej działki wyklucza dopuszczalność uznania zaistnienia skutku prawnorzeczowego decyzji podziałowej w postaci odebrania własności tej działki podmiotowi ubiegającemu się o odszkodowanie (por. wyrok NSA z 20 czerwca 2024 r., I OSK 762/21).
W konsekwencji poczynionych dotychczas rozważań Sąd przychyla się do stanowiska Wojewody Łódzkiego, iż brak było podstaw do ustalenia odszkodowania w trybie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami na rzecz skarżącej, która według treści księgi wieczystej aktualnej w dacie wydania zaskarżonej decyzji, nadal była właścicielem spornej działki przeznaczonej – zgodnie z prawomocną decyzją podziałową – pod drogę wewnętrzną.
Odnosząc się jeszcze do argumentów strony o skutkach dotychczasowych działań władz gminy i poczuciu "faktycznego wywłaszczenia" należy zauważyć, że stronie przysługują roszczenia związane z ochroną prawa własności na gruncie Kodeksu cywilnego. Niniejsze postępowanie jednak tego aspektu nie dotyczy.
Wobec powyższych okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.