II SA/Łd 864/24

II SA/Łd 864/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Piotr Mikołajczyk
Robert Adamczewski /przewodniczący/
Tomasz Porczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 66 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Dnia 30 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2025 roku sprawy ze skargi P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w Warszawie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 10 września 2024 roku znak KO.432.23.2024 w przedmiocie zwrotu wniosku o ustalenie, że określona stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest niezasadna oddala skargę. MR
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 września 2024 r. , nr KO.432.23.2024 wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 127 § 3, art. 66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 572) – dalej :k.p.a.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 23 lipca 2024 r., nr KO.432.20.2024 orzekające o zwrocie P. S.A. z siedzibą w W. (dalej także skarżąca; spółka), wniesionego do Kolegium przez w/w spółkę wniosku z dnia 26 czerwca 2024 r. o uznanie za nieuzasadnionej ustalonej spółce przez Starostę Tomaszowskiego wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, pismem z dnia 20 maja 2024 r., stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego części nieruchomości gruntowej, oznaczonej jako działki ew. nr [...] i [...], obręb geodezyjny [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że przedsiębiorstwo państwowe "P." (obecnie P. S.A. z siedzibą w W.) nabyły na mocy ostatecznej decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia 2 grudnia 2009 r., znak GN.III.AM.7720/2/20/09, nieodpłatnie, prawo użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka ew. nr [...] o pow. 506.300 m2. Ustalony decyzją okres użytkowania wieczystego w/w nieruchomości wynosił 99 lat, a określony w decyzji cel nabycia przedmiotowego ograniczonego prawa rzeczowego to nabycie z przeznaczeniem pod infrastrukturę kolejową. Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 697) grunty zajęte pod infrastrukturę kolejową są zwolnione od opłat z tytułu użytkowania wieczystego.
Z akt sprawy wynika nadto, iż ostateczną decyzją z dnia 17 lipca 2017 r., znak RL.6831.4.d.2016 Wójt Gminy Tomaszów Mazowiecki zatwierdził podział nieruchomości położonych w gminie T., w tym położonej w obrębie geodezyjnym [...] działki ewidencyjnej nr [...]. W wyniku dokonanego podziału z działki ew. nr [...] wydzielono działki ew. nr [...] o powierzchni 0,6408 ha, [...] o powierzchni 49,98 ha, [...] o powierzchni 0, 0048 ha. Działki o nr ew. [...] i [...] stanowią przedłużenie dróg gminnych, w stosunku do których Gmina T. poniosła nakłady na ich urządzenie i ponosi nakłady na ich utrzymanie. Tym samym wyłączone zostały z infrastruktury kolejowej i terenów zamkniętych. Działka o nr ew. [...] stanowiła i nadal stanowi teren zamknięty, przeznaczony pod infrastrukturę kolejową.
Pismem z dnia 20 maja 2024 r. Starosta Tomaszowski wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, działając na podstawie art. 72 ust. 3 pkt 4, art. 73 ust. 2, art. 78-81 i art. 221 ust. 2 w zw. z art. 4 pkt 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.) – dalej: u.g.n.; 1) określił skarżącej spółce stawkę procentową z tytułu użytkowania wieczystego w wysokości 3% ceny dla części nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonych jako działki ew. o nr: [...] (o powierzchni 0,6408 ha) i [...] (o powierzchni 0, 0048 ha); 2) odstąpił od ustalenia stawki procentowej z tytułu użytkowania wieczystego dla pozostałej części nieruchomości, oznaczonej jako działka o nr ew. [...]. Organ wskazał, iż w wyniku dokonanego podziału powołanej wcześniej działki ew. nr [...], oddanej spółce w użytkowanie wieczyste, doszło do trwałej zmiany sposobu użytkowania i korzystania z części nieruchomości, to jest dziełek o nr ew. [...] i [...], które zostały wyłączone z infrastruktury kolejowej i terenów zamkniętych, zwolnionych z opłat z tytułu użytkowania wieczystego. Jednocześnie w treści powyższego pisma zawarte zostało pouczenie o przysługującym spółce prawie złożenia wniosku do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim o ustalenie, że stawka procentowa jest nieuzasadniona albo uzasadniona w innej wysokości, w terminie 30 dni od daty otrzymania wypowiedzenia. W przypadku niezłożenia w/w wniosku ustalona 3% stawka procentowa obowiązywać będzie od dnia 1 stycznia 2025 r.
Stosując się do powyższego pouczenia, wnioskiem z dnia 26 czerwca 2024 r. P. S.A. z siedzibą w W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim o ustalenie, że określona stawka procentowa jest niezasadna. W uzasadnieniu strona zarzucając naruszenie 72 ust. 3 u.g.n., kwestionowała możliwość ustalenia stawki procentowej z tytułu zmiany celu użytkowania wieczystego dla części nieruchomości gruntowej, podkreślając, że przewidziana w w/w przepisie opłata roczna dotyczy wykonywania prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do nieruchomości gruntowej w rozumieniu definicji zawartej w art. 4 pkt 1 u.g.n., pokrywającej się z pojęciem nieruchomości z art. 46 § 1 k.c. oraz art. 24 zd. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Tym samym oceniając, czy doszło do trwalej zmiany przeznaczenia nieruchomości należy brać pod uwagę cały obszar nieruchomości objętej użytkowaniem, a nie tylko jej część. W rozpoznawanej sprawie, w wyniku dokonanego podziału, działka ew. nr [...] nadal przeznaczona jest pod infrastrukturę kolejową, natomiast działki o nr ew. [...] i [...] stanowią drogi publiczne. Dla w/w działek prowadzona jest jedna księga wieczysta [...]. Wobec braku zmiany sposobu użytkowania całej nieruchomości gruntowej brak jest możliwości dokonania akceptacji stawki zaproponowanej przez Starostę Tomaszowskiego. Z uwagi na powyższe pełnomocnik spółki wnosił o uchylenie pisma z 20 maja 2024 r. i o umorzenie postępowania w sprawie.
Postanowieniem z dnia 23 lipca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim działając na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. postanowiło zwrócić wniosek z dnia 26 czerwca 2024 r. użytkownikowi wieczystemu – P. [...] S.A. z siedzibą w W.. Uzasadniając Kolegium wskazało, iż w stanie prawnym obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2019 r., znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie, właściwym do rozpoznania sporu w sprawie zmiany stawki procentowej opłaty za użytkowanie wieczyste w związku ze zmianą celu użytkowania wieczystego jest sąd powszechny właściwy ze względu na położenie nieruchomości (art. 73 ust. 2d u.g.n.).
Skarżąca spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim, w którym zarzucając naruszenie art. 73 ust. 2d, art. 73 ust. 1 oraz art. 78 ust. 1-2 u.g.n., wnosiła o uchylenie kwestionowanego postanowienia i wydanie nowego rozstrzygnięcia uznającego jej wniosek za prawidłowy. W uzasadnieniu spółka kwestionowała stanowisko Kolegium, co do stwierdzenia, iż w sprawie zastosowany został tryb postępowania określony w art. 73 ust. 2d u.g.n. (zmiana wysokości stawki procentowej opłaty rocznej w związku ze zmianą celu użytkowania), wskazując, iż w rzeczywistości doszło do odgórnej, jednostronnej aktualizacji wysokości opłaty rocznej, a więc zastosowano tryb określony w art. 78 ust. 1 ustawy.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 10 września 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy postanowienie z dnia 23 lipca 2024 r. W uzasadnieniu, wskazując na dokonane w sprawie ustalenia faktyczne Kolegium podkreśliło, iż przedmiotem sporu pozostaje zasadność podjętego na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. postanowienia o zwrocie wniosku spółki z dnia 26 czerwca 2024 r. Wskazując na przepisy art. 6, art. 19 i art. 20 k.p.a. Kolegium zaznaczyło, iż organy administracji publicznej zobowiązane są do przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Dalej Kolegium wskazało, że ustawą z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw dokonano między innymi nowelizacji przepisów u.g.n., wprowadzając nowe regulacje dotyczące zasad i trybu zmiany celu użytkowania wieczystego (art. 73 u.g.n.). Jedną z dokonanych przez ustawodawcę w tym zakresie zmian jest pozbawienie samorządowych kolegiów odwoławczych, z dniem wejścia w życie znowelizowanych przepisów, to jest od dnia 15 sierpnia 2019 r., właściwości do rozpatrywania spraw z zakresu zmiany celu użytkowania nieruchomości gruntowych oddanych do użytkowania wieczystego oraz związanej z tym zmianą stawki procentowej opłaty za użytkowanie wieczyste, i przekazania tej kwestii kognicji sądu powszechnego, właściwego ze względu miejsca położenia nieruchomości (art. 72 ust. 2d, ust. 2e u.g.n.). Wobec powyższego, złożony przez skarżącą spółkę wniosek z dnia 26 czerwca 2024 r., dotyczący zmiany stawki procentowej opłaty za użytkowanie wieczyste w związku ze zmianą celu użytkowania części nieruchomości oddanej do użytkowania, nie może zostać rozpatrzony przez Kolegium. To obligowało organ do zwrotu wniosku użytkownikowi wieczystemu, na podstawie powołanego wcześniej art. 66 § 3 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Pismem z dnia 14 października 2024 r., zatytułowanym "Zażalenie na postanowienie" P. [...] S.A. z siedzibą w W., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiodły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wnosząc o uchylenie objętego skargą postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 23 lipca 2024 r., jak również uchylenia w całości pisma Starosty Tomaszowskiego z dnia 20 maja 2024 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca spółka zarzucała naruszenie:
- art. 73 ust. 2d u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące niesłusznym uznaniem, że organ nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosku spółki, w sytuacji gdy w treści spornego pisma z dnia 20 maja 2024 r. Starosta Tomaszowski nie wyznaczył spółce terminu na zaakceptowanie przesłanej propozycji zmiany wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, większego niż 2 miesiące, co jest niezbędne do zastosowania trybu określonego w art. 73 u.g.n., lecz dokonał aktualizacji tej opłaty w trybie określonym w art. 78 ustawy;
- art. 73 ust. 1 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące niesłusznym uznaniem, że przepis ten może mieć zastosowanie do niniejszego stanu faktycznego, w sytuacji gdy odnosi się on do nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste w drodze umowy, na więcej niż jeden cel, a prawo do użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości spółka nabyła w drodze decyzji administracyjnej, z przeznaczeniem na jeden określony cel;
- art. 78 ust. 1-2 u.g.n. poprzez niezasadne uznanie, że organ nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosku spółki, w sytuacji gdy podstawą działania organu w sprawie jest w/w przepis, a z treści pisma Starosty Tomaszowskiego z dnia 20 maja 2024 r. wprost wynika, iż intencją organu było władcze określenie nowej stawki procentowej.
Skarżąca spółka wnosiła nadto o przeprowadzenie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu z dokumentu, to jest decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia 9 grudnia 2009 r., znak GN.III.AM.7720/2/20/09 stwierdzającej nabycie przez spółkę, z mocy prawa, użytkowania wieczystego działki ew. nr [...], obręb [...] na jeden cel związany z infrastrukturą kolejową.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej przywołując brzmienie art. 73 ust. 2d oraz art. 78 ust. 1-2 u.g.n., jak i wskazując na działania Starosty Tomaszowskiego, który przedkładając stronie kwestionowaną propozycję, nie wskazał skarżącej terminu na przyjęcie proponowanych zmian, krótszego niż 2 miesiące; a nadto określił 3% stawkę opłaty rocznej co do części nieruchomości, pouczając jednocześnie o prawie wystąpienia ze stosownym wnioskiem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim, wywodził, iż podstawą prawną działania Starosty był w rzeczywistości przepis art. 78 u.g.n., odnoszący się do aktualizacji opłaty rocznej, który w ust. 2 przewiduje prawo użytkownika wieczystego do wystąpienia do właściwego samorządowego kolegium odwoławczego z wnioskiem o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Tym samym brak było podstaw do zwrotu wniosku spółki, w oparciu o przepis art. 66 § 3 k.p.a., co czyni wniesioną skargę zasadną. Dodatkowo pełnomocnik skarżącej spółki podtrzymał prezentowaną w postępowaniu administracyjnym argumentację, co do braku możliwość ustalenia stawki procentowej z tytułu zmiany celu użytkowania wieczystego jedynie dla części nieruchomości gruntowej, podkreślając, że przewidziana w w/w przepisie opłata roczna dotyczy wykonywania prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do nieruchomości gruntowej w rozumieniu definicji zawartej w art. 4 pkt 1 u.g.n., pokrywającej się z pojęciem nieruchomości z art. 46 § 1 k.c. oraz art. 24 zd. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Tym samym oceniając, czy doszło do trwałej zmiany przeznaczenia nieruchomości należy brać cały obszar nieruchomości objętej użytkowaniem, a nie tylko jej część. W rozpoznawanej sprawie, w wyniku dokonanego podziału, działka ew. nr [...] nadal przeznaczona jest pod infrastrukturę kolejową, natomiast działki o nr ew. [...] i [...] stanowią drogi publiczne. Dla w/w działek prowadzona jest jedna księga wieczysta [...].
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga P. [...] S.A. z siedzibą w W. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935) – dalej: p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przedmiotem skargi P. [...] S.A. z siedzibą w W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, uczyniła postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 10 września 2024 r. utrzymujące w mocy, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, postanowienie własne z dnia 23 lipca 2024 r. orzekające o zwrocie skarżącej, wniesionego wniosku z dnia 26 czerwca 2024 r. o uznanie za nieuzasadnionej ustalonej spółce przez Starostę Tomaszowskiego wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, pismem z dnia 20 maja 2024 r., stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego części nieruchomości gruntowej, oznaczonej jako działki ew. nr [...] i [...], obręb geodezyjny [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa.
Podstawę prawną kwestionowanego postanowienia stanowił przepis art. 66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 572) – dalej: k.p.a., który stanowi, że jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rozstrzygnięcie o zwrocie podania w oparciu o w/w przepis art. 66 § 3 k.p.a. może zapaść tylko w sytuacjach w nim wskazanych, to jest gdy ustalono, że właściwy w sprawie jest sąd powszechny, bądź też gdy organ, do którego wniesiono podanie stwierdzi po pierwsze, że jest niewłaściwy, a po drugie nie będzie w stanie dokonać ustalenia organu administracji publicznej właściwego w sprawie. Może to nastąpić zarówno wtedy, gdy takiego organu nie ma, jak i wtedy gdy ze względu na obowiązujące rozwiązania prawne lub treść wniosku nie może ustalić właściwego dla danego podania organu. Wskazać przy tym należy, że wydanie postanowienia o zwrocie podania jest możliwe dopiero po wnikliwym zbadaniu treści podania skierowanego przez wnoszący je podmiot do organu administracji i ustaleniu, że niewątpliwie zawiera ono żądanie, które nie może zostać rozstrzygnięte w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Przy czym warunkiem zastosowania trybu z art. 66 § 3 k.p.a. jest to, aby bez jakichkolwiek dalszych wyjaśnień było oczywiste, że zgłaszane żądanie należy do drogi sądowej. Zwrot podania nie jest załatwieniem sprawy i nie może być poprzedzany prowadzeniem postępowania dowodowego i oceną prawną przesłanek zgłoszonego żądania (por. wyrok NSA z 11 października 2024 r., III OSK 459/23; wyroki WSA w Krakowie z 30 listopada 2018 r., II SA/Kr 1125/18; z 8 sierpnia 2019 r., III SA/Kr 4809/19; wyrok WSA w Warszawie z 31 sierpnia 2022 r., II SA/Wa124/22; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie istotą sporu jest prawidłowość dokonanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, na podstawie art. 66 § 3 k.p.a., zwrotu wniosku skarżącej z dnia 24 czerwca 2024 r. o ustalenie za niezasadną określonej spółce stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego w/w nieruchomości gruntowej, wobec zmiany stanu prawnego, po wejściu w życie ustawy z 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1309).
Tytułem wstępu wskazać należy, iż w obecnym stanie prawnym, znajdującym zastosowanie w sprawie, kwestie związane z opłatami z tytułu użytkowania gruntów oddanych do użytkowania wieczystego uregulowane zostały w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1145) – dalej: u.g.n. Zgodnie z art. 71 ust. 1 u.g.n. za oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste pobiera się pierwszą opłatę i opłaty roczne. Opłaty z tytułu użytkowania wieczystego ustala się według stawki procentowej od ceny nieruchomości gruntowej określonej zgodnie z art. 67 (art. 72 ust. 1 u.g.n.). Wysokość stawek procentowych opłat z tytułu użytkowania wieczystego określono procentowo, przy czym w przypadku pierwszej opłaty odpowiada ona 15-25% ceny nieruchomości gruntowej (art. 72 ust. 2 u.g.n.), zaś w przypadku opłaty rocznej stawka ta jest uzależniona od określonego w umowie celu, na jaki nieruchomość gruntowa została oddana (art. 72 ust. 3 u.g.n.).
Zgodnie z art. 73 ust. 2 u.g.n. jeżeli po oddaniu nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste nastąpi trwała zmiana sposobu korzystania z nieruchomości, powodująca zmianę celu użytkowania wieczystego, z wnioskiem o zmianę celu użytkowania wieczystego występuje właściwy organ albo użytkownik wieczysty. Właściwy organ przedstawia w formie pisemnego oświadczenia propozycję zmiany celu użytkowania wieczystego oraz wyznacza termin na zajęcie pisemnego stanowiska przez użytkownika wieczystego, nie krótszy niż 2 miesiące od dnia otrzymania propozycji. Jeżeli użytkownik wieczysty nie zgadza się z proponowaną zmianą celu użytkowania wieczystego lub nie przedstawił stanowiska, właściwy organ może wnieść powództwo do sądu powszechnego właściwego ze względu na położenie nieruchomości (art. 73 ust. 2d u.g.n.). W przypadku złożenia przez użytkownika wieczystego wniosku, o którym mowa w ust. 2 lub 2b, właściwy organ przedstawia pisemne stanowisko w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli organ nie zgadza się na zmianę celu użytkowania wieczystego lub nie przedstawił stanowiska, użytkownik wieczysty może wnieść powództwo do sądu powszechnego właściwego ze względu na położenie nieruchomości (art. 73 ust. 2e u.g.n.). Stawkę procentową opłaty rocznej przyjmuje się stosownie do celu ustalonego na podstawie zgodnego oświadczenia stron albo orzeczenia sądu. Nowa stawka opłaty obowiązuje od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w którym została ustalona (art. 73 ust. 2f u.g.n.). Przepisy ust. 2b i 2d-2f stosuje się również, w przypadku gdy cel użytkowania wieczystego nie został dotychczas ustalony (art. 73 ust. 2g u.g.n.).
Powyższe regulacje odnoszą się zatem do sytuacji, w której nastąpiła trwała zmiana sposobu korzystania z nieruchomości, powodująca zmianę celu, na który nieruchomość została oddana, uzasadniająca zastosowanie innej określonej ustawą procentowej stawki opłaty rocznej. Następstwem zmiany wysokości stawki procentowej będzie adekwatna zmiana kwotowa opłaty rocznej, stanowiącej iloczyn nowej stawki procentowej i pozostającej bez zmiany (od pierwotnego ustalenia/bądź ostatniej aktualizacji) wartości nieruchomości.
Stosownie zaś do art. 78 ust. 1 u.g.n. aktualizacji opłaty rocznej dokonuje właściwy organ, wypowiadając w formie pisemnej wysokość dotychczasowej opłaty w terminie do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego oraz przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia nowej wysokości opłaty rocznej. W wypowiedzeniu należy wskazać sposób obliczenia nowej wysokości opłaty rocznej i pouczyć użytkownika wieczystego o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia. Do wypowiedzenia dołącza się informację o wartości nieruchomości, o której mowa w art. 77 ust. 3, oraz o miejscu, w którym można zapoznać się z operatem szacunkowym. Do doręczenia wypowiedzenia stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, zwanego dalej "kolegium", wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Wniosek składa się za pośrednictwem właściwego organu (art. 78 ust. 2 u.g.n.).
Wyżej wymienione przepisy znajdą zastosowanie w przypadku zmiany wartości nieruchomości gruntowej oddanej w użytkowanie wieczyste. Przy czym jak wynika z art. 77 ust. 1 u.g.n. aktualizacji wysokości opłaty rocznej w związku ze zmianą wartości nieruchomości dokonuje się z zachowaniem dotychczasowej stawki procentowej.
Wskazać również należy, że zgodnie z art. 221 ust. 1 u.g.n. przepisy art. 72 ust. 3 stosuje się odpowiednio do nieruchomości gruntowych oddanych w użytkowanie wieczyste przed dniem 1 stycznia 1998 r., z wyjątkiem nieruchomości, dla których stawki procentowe opłat rocznych zostały ustalone w wysokości powyżej 3 %. Zmiany wysokości stawek procentowych opłat rocznych dokonują właściwe organy stosując tryb postępowania określony w art. 78-81. Przy czym, co wskazuje się w orzecznictwie przywołany wyżej przepis w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw (Dz. U. Nr 6, poz. 70) utracił charakter przepisu przejściowego i obecnie jest stosowany także do modyfikacji wysokości opłaty rocznej w wypadku zmiany stawki procentowej wprowadzonej na drodze legislacyjnej, już w czasie obowiązywania ustawy o gospodarce nieruchomościami (por. wyrok SN z 9 października 2020 r., III CSK 80/18, LEX nr 3081213).
Wobec powyższego wskazać należy, że zmiana stawki procentowej (art. 73 u.g.n.) i aktualizacja wysokości opłaty rocznej (art. 78 u.g.n.) to dwie odrębne czynności organu, które nie mogą być mylone, czy utożsamiane.
Przechodząc do istoty sporu, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę, treść załączonego do akt sprawy, kierowanego do skarżącej spółki pisma Starosty Tomaszowskiego z dnia 20 maja 2024 r. wskazuje, iż stanowiło ono propozycję zmiany ustalonej stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, na podstawie art. 73 u.g.n., w związku z trwałą zmianą pierwotnie określonego celu użytkowania, co do części nieruchomości. Jak bowiem wskazał organ, po oddaniu skarżącej w użytkowanie wieczyste działki ew. nr [...] (decyzja Wojewody Łódzkiego z dnia 2 grudnia 2009 r.), nastąpił podział geodezyjnym w/w nieruchomości, zatwierdzony decyzją Wójta Gminy Tomaszów Mazowiecki z dnia 17 lipca 2017 r. W wyniku przeprowadzonego podziału wydzielono trzy nowe działki, spośród których działka oznaczona nr ew. [...] nadal stanowi teren zamknięty przeznaczony pod infrastrukturę kolejową (zgodnie z pierwotnie określonym celem oddania do użytkowania), zaś działki oznaczone nr ew. [...] i [...] wydzielone zostały pod drogi publiczne. To, jak wskazywał organ skutkowało trwałą zmianą pierwotnie określonego celu użytkowania wieczystego, odnośnie części nieruchomości, odpowiadającej powierzchni nowo wydzielonych działek ew. nr [...] i [...] i uzasadniało określenie stawki procentowej opłaty rocznej. Okoliczność prowadzenia postępowania w przedmiocie zmiany stawki procentowej opłaty rocznej potwierdza także załączone do akt sprawy zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2024 r., doręczone skarżącej w dniu 6 maja 2024 r. Tym samym w ocenie Sądu, niewątpliwy brak wyznaczenia skarżącej terminu na zajęcie pisemnego stanowiska odnośnie do przedstawionej propozycji zmiany stawki procentowej opłaty rocznej, jak również wadliwe pouczenie strony o przysługującym prawie złożenia wniosku do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim o ustalenie, że stawka procentowa jest nieuzasadniona albo uzasadniona w innej wysokości, w terminie 30 dni od daty otrzymania wypowiedzenia, nie uzasadnia twierdzenia strony skarżącej, iż podstawę prawną przesłanego jej pisma Starosty Tomaszowskiego z dnia 20 maja 2024 r. stanowił przepis art. 78 u.g.n. Zaznaczenia również wymaga, że występując w dniu 26 czerwca 2024 r. z wnioskiem do Kolegium o ustalenie, że "określona stawka procentowa jest niezasadna" spółka, co istotne reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wprost wskazała, iż zarzuca naruszenie art. 72 ust. 3 oraz art. 73 ust. 2 u.g.n., kwestionując stanowisko organu, co do trwałej zmiany sposobu użytkowania nieruchomości gruntowej, jak i możliwości zmiany stawki procentowej jedynie, co do części nieruchomości gruntowej. Powyższą argumentację pełnomocnik skarżącej spółki podtrzymywał zarówno na etapie postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Piotrkowie Trybunalskim, jak i w treści wniesionej skargi. Natomiast stanowisko, co do konieczności uznania pisma Starosty Tomaszowskiego z dnia 20 maja 204 r. za aktualizacje opłaty rocznej, dokonanej w trybie art. 78 u.g.n. pełnomocnik skarżącej wywodził dopiero na etapie składanego wniosku z dnia 29 lipca 2024 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Reasumując w ocenie Sądu przedmiotem postępowania przed organami była zmiana stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego opisanego powyżej gruntu, nie zaś aktualizacja opłaty rocznej związana ze zmianą jego wartości. Powyższe, wraz z uwzględnieniem aktualnie obowiązującego stanu prawnego przesądza o właściwości rzeczowej sądu powszechnego właściwego dla miejsca położenia nieruchomości, dla rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 26 czerwca 2024 r. Stąd też zdaniem Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim zasadnie postanowiło o zwrocie skarżącej spółce w/w wniosku, na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. Jednocześnie, biorąc pod uwagę stricte formalny charakter kwestionowanego niniejszą skargą postanowienia, za bezzasadne uznać należało zarzuty skargi, co do naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa materialnego.
Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku pełnomocnika spółki o przeprowadzenie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu uzupełniającego z dokumentu, to jest decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia 9 grudnia 2009 r., GN.III.AM.7720/2/20/09 na okoliczność celu oddania spółce w użytkowanie wieczyste działki ew. nr [...], wskazać należy, iż że w postępowaniu sądowo administracyjnym zasadą jest orzekanie przez sąd na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.), przy czym ustawa p.p.s.a. dopuszcza możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, ograniczonego jedynie do dowodu z dokumentu, uzależniając jednak możliwość jego przeprowadzenia od łącznego spełnienia przesłanek, o których mowa w powołanym art. 106 § 3 p.p.s.a., tj.: 1) jeśli przeprowadzenie dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i 2) nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jak już wcześniej wskazano w przedłożonych wraz ze skargą aktach administracyjnych sprawy znajduje się w/w ostateczna decyzja Wojewody Łódzkiego z dnia 2 grudnia 2009 r., znak GN.III.AM.7720/2/20/09 stwierdzająca nieodpłatne nabycie przez poprzednika prawnego skarżącej spółki prawa użytkowania wieczystego działki ew. nr [...] o pow. 506.300 m2, z treścią której to decyzji Sąd rozpoznający skargę się zapoznał.
Natomiast, co do żądania skargi odnośnie do uchylenia w całości pisma Starosty Tomaszowskiego z dnia 20 maja 2024 r. na podstawie art. 135 p.p.s.a. wskazać należy, iż przesłanką jego zastosowania w/w przepisu jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności ale także w aktach lub czynnościach poprzedzających, jeżeli tylko miało to miejsce w granicach danej sprawy. Zatem art. 135 p.p.s.a. nie znajduje zastosowania w razie oddalenia skargi, a takie właśnie rozstrzygnięcie zapadło w rozpoznawanej sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
P.K.