II SA/Łd 862/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2024-02-29
NSAAdministracyjneWysokawsa
warunki zabudowyplanowanie przestrzenneład przestrzennydobry sąsiadanaliza urbanistycznajednostka urbanistycznateren niezabudowanybudownictwo mieszkaniowe

WSA w Łodzi uchylił decyzję odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego, uznając, że organy błędnie zinterpretowały zasadę "dobrego sąsiedztwa" i podział na jednostki urbanistyczne.

Skarżący domagali się ustalenia warunków zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Organy administracji odmówiły, uznając, że działka inwestycyjna znajduje się na terenie pozbawionym zabudowy, co uniemożliwia spełnienie zasady "dobrego sąsiedztwa". WSA w Łodzi uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące analizy urbanistycznej i podziału na jednostki urbanistyczne, nie wykazując, że planowana inwestycja nie może zostać uzgodniona z istniejącym otoczeniem.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności błędne zastosowanie art. 61 ust. 1 pkt 1 (zasada "dobrego sąsiedztwa") i art. 61 ust. 5a (obszar analizowany). Organy administracji uznały, że obszar analizowany należy podzielić na trzy jednostki urbanistyczne, a działka inwestycyjna znajduje się w jednostce pozbawionej zabudowy, co uniemożliwia harmonijne wprowadzenie nowej zabudowy i narusza zasadę "dobrego sąsiedztwa". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał skargę za zasadną i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd stwierdził, że organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące analizy urbanistycznej i podziału na jednostki urbanistyczne. Zdaniem Sądu, przebiegająca przez obszar analizowany droga czy rzeka nie stanowią barier urbanistycznych, które eliminowałyby sąsiedztwo. Sąd uznał, że organy wykorzystały konstrukcję jednostek urbanistycznych do ograniczenia ustawowej instytucji obszaru analizowanego i nie wykazały w sposób przekonujący, że planowana inwestycja nie może zostać uzgodniona z istniejącym otoczeniem. Sąd podkreślił, że zasada "dobrego sąsiedztwa" umożliwia uzupełnianie istniejących funkcji, a nie tylko ścisłe ich kopiowanie, a organy nie wykazały, że planowana zabudowa mieszkaniowa nie może koegzystować z terenami rolnymi w granicach miasta. W konsekwencji Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, błędne wyznaczenie obszaru analizowanego i podział na jednostki urbanistyczne, które nie uwzględniają rzeczywistego sąsiedztwa i traktują drogi czy rzeki jako bariery urbanistyczne, stanowi naruszenie zasady "dobrego sąsiedztwa" i prowadzi do uchylenia decyzji odmawiającej ustalenia warunków zabudowy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące analizy urbanistycznej i podziału na jednostki urbanistyczne. Drogi i rzeki nie zawsze stanowią bariery urbanistyczne, a podział na jednostki nie może służyć do ograniczenia ustawowej instytucji obszaru analizowanego. Zasada "dobrego sąsiedztwa" pozwala na uzupełnianie istniejących funkcji, a nie tylko ich ścisłe kopiowanie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (22)

Główne

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu I i II instancji.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

u.p.z.p. art. 61 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Kluczowy przepis dotyczący zasady "dobrego sąsiedztwa" i konieczności określenia wymagań dla nowej zabudowy na podstawie zabudowy sąsiedniej.

u.p.z.p. art. 61 § 5a

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Przepis określający sposób wyznaczania obszaru analizowanego i przeprowadzania analizy cech zabudowy.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa utrzymania w mocy decyzji organu I instancji przez SKO.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu oceny na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy okoliczności faktyczne uzasadniają wydanie decyzji.

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada działania organów na podstawie przepisów prawa.

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymóg podania podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji.

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 119 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skład sądu w trybie uproszczonym.

u.p.z.p. art. 2 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Definicja ładu przestrzennego.

u.p.z.p. art. 4 § 1 i 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ustalanie przeznaczenia terenu w MPZP lub decyzji o WZ.

u.p.z.p. art. 52 § 2 pkt 1a

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Definicja terenu, o którym mowa we wniosku o ustalenie warunków zabudowy.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego art. § 1

Określenie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego art. § 4-8

Sposób ustalania parametrów i wskaźników dla planowanego zamierzenia budowlanego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. § 14 § 1 pkt 1 lit. c

Podstawa ustalenia wynagrodzenia pełnomocnika skarżących.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędne wyznaczenie obszaru analizowanego i podział na jednostki urbanistyczne. Niewłaściwa interpretacja zasady "dobrego sąsiedztwa". Droga i rzeka nie stanowią barier urbanistycznych eliminujących sąsiedztwo. Naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących zebrania i analizy materiału dowodowego.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów administracji o braku możliwości harmonijnego wprowadzenia zabudowy mieszkaniowej w otoczenie niezabudowane i rolne.

Godne uwagi sformułowania

organy wykorzystały konstrukcję jednostek urbanistycznych dla przełamania ustawowej instytucji obszaru analizowanego nie można tego zaakceptować, zwłaszcza mając na względzie związany charakter decyzji o warunkach zabudowy nie wykazały należycie i przekonująco, że planowana inwestycja nie może zostać uzgodniona ze względu na niemożność odnalezienia kontynuacji w jednostkach urbanistycznych kształtowanych przez bariery (przeszkody urbanistyczne) przekreślające sąsiedztwo nie można też a priori traktować zlokalizowanej w obszarze analizowanym rzeki [...], która dodatkowo, w tym terenie, czyli na wschodzie miasta gdzie ma swoje źródło nie jest znaczącym ciekiem, o silnym nurcie rzecznym i znaczącym obszarze.

Skład orzekający

Michał Zbrojewski

przewodniczący

Sławomir Wojciechowski

sprawozdawca

Marcin Olejniczak

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady \"dobrego sąsiedztwa\" i sposobu wyznaczania obszaru analizowanego w decyzjach o warunkach zabudowy, zwłaszcza w kontekście podziału na jednostki urbanistyczne i traktowania naturalnych elementów terenu jako barier."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z planowaniem przestrzennym. Może wymagać dostosowania do odmiennych stanów faktycznych i przepisów lokalnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest prawidłowa interpretacja przepisów dotyczących planowania przestrzennego i jak sądy mogą korygować błędy organów administracji w tym zakresie. Pokazuje praktyczne znaczenie zasady "dobrego sąsiedztwa".

Sąd: Rzeka i droga to nie zawsze bariery dla budowy. Kluczowa interpretacja "dobrego sąsiedztwa".

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 862/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Marcin Olejniczak
Michał Zbrojewski /przewodniczący/
Sławomir Wojciechowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 1658/24 - Wyrok NSA z 2025-08-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c, art. 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 977
art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1, art. 61 ust. 5a
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r.  o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Sentencja
Dnia 29 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Asesor WSA Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 lutego 2024 roku sprawy ze skargi K.B., J. B. i J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 31 lipca 2023 r. nr SKO.4150.244-246.2023 w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 9 czerwca 2023 roku, nr DPRG-UA-IX.651.2023; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi solidarnie na rzecz skarżących K. B., J.B. i J. R. kwotę 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzją z dnia 31 lipca 2023 r., nr SKO. 4150.244-246.2023 - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U . z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej jako: "k.p.a." oraz art. 59 ust. 1 i art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U . z 2023 r., poz. 977), dalej jako: "u.p.z.p." - po rozpatrzeniu odwołania K.B., J.B. i J.R., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 9 czerwca 2023 r., nr DAR-UA-IX.651.2023 o odmowie ustalenia warunków zabudowy.
Jak wynika z akt administracyjnych, Prezydent Miasta Łodzi decyzją z dnia 9 czerwca 2023 r., po rozpatrzeniu wniosku K.B., J.B. i J.R., odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z urządzeniami budowlanymi (w tym: budową studni głębinowej i bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe), przewidzianej do realizacji w Ł. przy ul. [...], na działce nr [...] w obrębie [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 59 ust. 1 i art. 60 ust. 1 u.p.z.p.
W odwołaniu od powyższej decyzji K.B., J.B. i J. R. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy wskazali na naruszenie prawa materialnego, tj.:
a) art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. poprzez jego błędne zastosowanie i bezprawne uznanie, że nie istnieje żadna działka sąsiednia dostępna z tej samej drogi publicznej zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu, co w dalszej kolejności doprowadziło do zaniechania przeprowadzenia przez organ analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu i nieuprawnionej odmowy ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji;
b) art. 61 ust. 5a u.p.z.p., poprzez jego błędne zastosowanie polegające na:
- wprowadzeniu w ramach obszaru analizowanego niemającego żadnego uzasadnienia w przepisach prawa, a zatem bezprawnego, podziału na jednostki urbanistyczne, co doprowadziło do niezgodnego z ustawą pomniejszenia obszaru analizowanego i nieuwzględnienia wbrew przepisom ustawy znajdującej się w obszarze analizowanym zabudowy mieszkaniowej, co w dalszej kolejności doprowadziło do zaniechania przeprowadzenia przez organ analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nieuprawnionej odmowy ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji,
- zaniechaniu wyznaczenia na mapie załączonej do wniosku obszaru analizowanego, decyzja jako załącznik zawiera wyłącznie mapę z zaznaczonym obszarem oddziaływania inwestycji.
Ponadto odwołujący wskazali na naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
a) art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechania ich zastosowania i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności zaniechanie dokonania przez organ jakiejkolwiek analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu na skutek błędnego uznania, że planowana inwestycja znajduje się w jednostce urbanistycznej pozbawionej zabudowy mieszkaniowej, a zatem w obszarze analizowanym nie istnieje zabudowa pozwalająca na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji;
b) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 61 ust. 5a u.p.z.p., poprzez ich błędne zastosowanie polegające na faktycznym wyznaczeniu obszaru analizowanego w sposób niewynikający z przepisów ustawy i jego bezprawne pomniejszenie poprzez wprowadzenie bezprawnego podziału obszaru analizowanego na jednostki urbanistyczne, co w konsekwencji doprowadziło do zaniechania przez organ dokonania analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu i odmowy wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla planowanej inwestycji;
c) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i niewskazanie w uzasadnieniu decyzji jej podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przywołaną na wstępie decyzją, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz cytując treść art. 59 ust. 1 oraz art. 52 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p. wskazał, że wniosek inwestorów z dnia 24 kwietnia 2023 r. zawiera opis funkcji oraz charakteru planowanego przedsięwzięcia, tj. budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z urządzeniami budowlanymi (w tym: budową studni głębinowej i bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe) w Ł. przy ul. [...], na działce nr [...] w obrębie [...]. Następnie Kolegium wskazując na treść art. 61 ust. 1 u.p.z.p. wyjaśniło, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy musi poprzedzać ustalenie przez organ orzekający - jako warunku koniecznego - że co najmniej jedna działka, dostępna z tej samej drogi publicznej jest zabudowana i to zabudowana w taki sposób, który pozwala na ustalenie wymogów nowej zabudowy, określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. oraz ustalenie, że spełnione są również pozostałe warunki określone w art. 61 ust. 1 pkt 2-6 u.p.z.p. Ustaleń tych dokonuje się w oparciu o parametry i cechy zabudowy zlokalizowanej w granicach wyznaczonego obszaru analizowanego. Dalej organ cytując treść art. 61 ust. 5a u.p.z.p. podkreślił, że w przypadku działki nr ewid. [...] w obrębie [...], granice obszaru analizowanego wyznaczone zostały na mapie w skali 1:1 000, w odległości odpowiadającej trzykrotnej szerokości frontu tej działki (3 x 79 m = 237 m). Analizą, w tak wyznaczonym obszarze analizowanym, objęto wszystkie działki zabudowane. Działanie takie organ uznał za prawidłowe bowiem, przeprowadzenie analizy tylko w oparciu o niektóre działki znajdujące się w obszarze analizowanym byłoby nieuzasadnione. Organ właściwy obowiązany jest do dokonania analizy całego obszaru analizowanego, a nie wyłącznie jego fragmentu czy też wybranych obiektów, gdyż wówczas analiza obarczona byłaby istotnymi, przekreślającymi jej przydatność dowodową wadami.
W sprawie, w ocenie autora analizy, obszar objęty analizą należało podzielić na trzy wyraźnie wyodrębnione jednostki urbanistyczne całkowicie różniące się od siebie sposobem zagospodarowania, tj.:
1. Jednostka I (obejmująca północną część terenu analizy) obejmuje wyłącznie zabudowę usytuowaną wzdłuż ul. [...] (po jej południowej stronie). Zabudowa ta nie sięga głębiej, niż ok. 300 m od tej ulicy. W zakresie funkcji zabudowa ta stanowi zabudowę zagrodową oraz gospodarczą. Jedynie zabudowa na działce nr [...] jest zabudową mieszkaniową jednorodzinną.
2. Jednostka II (obejmująca część środkową obszaru analizy, w tym przedmiotową działkę) to pas terenu pozbawiony zabudowy. Są na nim położone pola uprawne oraz tereny zakrzewione i zadrzewione. Południową granicę tej jednostki stanowi koryto rzeki [...].
3. Jednostka III (obejmująca południową część terenu analizy, na południe od rzeki [...]) to zabudowę usytuowaną wzdłuż ul. [...]: mieszkaniowa jednorodzinna, zarodowa, usługowa oraz zamieszkania zbiorowego (zakład karny). Zabudowa w Jednostce III jest dostępna z innej drogi publicznej (z ul. [...]), niż działka objęta zamierzeniem inwestycyjnym (z ul. [...]).
Jak podkreśliło Kolegium, podział terenu analizowanego na jednostki urbanistyczne znajduje oparcie w istniejącym orzecznictwie.
Teren objęty wnioskiem jest usytuowany w Jednostce II, na obszarze pozbawionym zabudowy, na którym dominują pola uprawne, stąd - zdaniem organu - nie jest możliwe harmonijne wprowadzenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, niezwiązanej z rolnictwem, w otoczenie bez zabudowy, którego główną funkcją jest uprawa rolna. Błędem byłoby uznanie istnienia budynków mieszkalnych jednorodzinnych usytuowanych w jednostce I oraz III jako spełnienia warunku "dobrego sąsiedztwa". Te jednostki - w ocenie organu - są wyraźnie wyodrębnione w przestrzeni od terenów otaczających i odznaczają się innym charakterem niż teren, którego dotyczy wniosek (tzn. teren pozbawiony zabudowy). Oprócz tego zabudowa w Jednostce III jest dostępna z innej drogi publicznej (z ul. [...]), niż działka objęta zamierzeniem inwestycyjnym (z ul. [...]). Budynki mieszkalne jednorodzinne usytuowane w jednostce I oraz III nie powinny być zatem uznane za zabudowę wzorcową, bowiem to nie odległość zabudowy (...) będzie decydująca czy zachowana została zasada dobrego sąsiedztwa, lecz jednorodność charakteru zabudowy. Wprowadzenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej w otoczenie niezabudowane zmieniłoby całkowicie sposób zagospodarowania tego terenu. Sytuowana byłaby pojedyncza inwestycja w przestrzeni urbanistycznej pozbawionej zabudowy. Nie istnieje możliwość harmonijnego wprowadzenia wnioskowanej inwestycji w zastany układ przestrzenny na tym terenie, gdyż byłoby to sprzeczne z zasadą "dobrego sąsiedztwa" i celem instrumentu prawnego jakim jest decyzja o warunkach zabudowy.
W ocenie Kolegium, stanowisko organu I instancji w kwestii zasadności uwzględnienia faktu, że w danym obszarze analizowanym mogą występować strefy o odmiennym sposobie zabudowy i zagospodarowania, jest prawidłowe. Kwestionowane przez odwołujących wydzielenie w analizie urbanistycznej stref oznaczonych jako Jednostka I, Jednostka II i Jednostka III, co do zasady, nie może być traktowane jako wada tej analizy. Badając bowiem dopuszczalność planowanej inwestycji uwzględnia się wszystkie ustalenia dotyczące obszaru analizowanego, w tym takie, które wskazują na istnienie terenów o odrębnej strukturze zabudowy i zagospodarowania. W przypadku występowania różnorodnej zabudowy w obszarze analizowanym (bądź też obszarów pozbawionych tej zabudowy) istotne znaczenie ma występowanie wyodrębnionych kompleksów o jednolitym funkcjonalnie sposobie zagospodarowania danego terenu. Z tego powodu przy ustalaniu warunków zabudowy doniosłość prawną może mieć nie tylko obszar analizowany oceniany jako całość, ale także poszczególne jego części o ile są wyraźnie wyodrębnione urbanistycznie. Jest rzeczą oczywistą, że w danym obszarze poddanym analizie np. tereny zabudowy mieszkaniowej mogą graniczyć z terenami o całkowicie odmiennym przeznaczeniu (przemysłowym, usługowym itp.). Nie można też wykluczyć, że jednostki urbanistyczne w konkretnym obszarze analizowanym będą od siebie oddzielone poprzez naturalne elementy przestrzeni (np. rzekę, kompleks zadrzewień) lub też elementy infrastruktury, np. arterie komunikacyjne. Niezależnie od tego, w każdym przypadku ważne jest aby sporządzona analiza urbanistyczno-architektoniczna dostarczyła informacji pozwalających na ocenę przesłanek wynikających z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. Podstawowym kryterium warunkującym wydanie decyzji pozytywnej dla planowanego przedsięwzięcia jest istnienie tzw. dobrego sąsiedztwa, które ma gwarantować zachowanie na danym terenie wymagań ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury oraz musi uwzględniać inne dobra i wartości wskazane w art. 1 u.p.z.p.
W sprawie, zdaniem Kolegium, organ I instancji wskazał na istnienie w obszarze analizowanym odrębnych stref i szczegółowo opisał różnice uzasadniające ich wyodrębnienie. Skoro zatem takie działanie, jako uwarunkowane przestrzennie i urbanistycznie, należało uznać za prawidłowe, to tym samym usytuowanie działki inwestycyjnej w jednej z tych stref, tj. w strefie pozbawionej jakiejkolwiek zabudowy, musi stanowić przeszkodę do ustalenia warunków zabudowy. Jak wskazało Kolegium, w granicach wyznaczonego obszaru analizowanego w Jednostce II wszystkie działki są wolne od zabudowy. Działka objęta zamierzeniem inwestycyjnym położona jest w otoczeniu niezabudowanych obszarów rolnych oraz terenów zadrzewionych i zakrzewionych. W tym stanie rzeczy w sąsiedztwie terenu inwestycji brak jest zabudowy, która pozwoliłaby na określenie niezbędnych cech i parametrów planowanego budynku, stąd - w ocenie Kolegium - nie może budzić wątpliwości, że planowany budynek nie będzie uzupełniał istniejącego układu urbanistycznego w otoczeniu terenu inwestycji, będzie natomiast stanowił odrębną enklawę w przestrzeni terenów niezabudowanych.
Zdaniem Kolegium, ustalenie w tej sprawie warunków zabudowy zgodnie z wnioskiem inwestorów stanowiłoby w istocie akceptację dla rozprzestrzeniania się zabudowy na położone poza wyznaczoną strefą zabudowy, tereny do tej pory niezurbanizowane. W tej sytuacji, organ I instancji zasadnie przyjął, że planowana inwestycja nie spełnia warunku "dobrego sąsiedztwa", o którym mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Celem tego przepisu jest bowiem dopuszczenie do tworzenia nowej zabudowy jako uzupełnienie już istniejących układów urbanistycznych. Zasada "dobrego sąsiedztwa" powinna być realizowana przy zachowaniu podstawowej zasady planowania przestrzennego jaką jest zgodność z wymogami ładu przestrzennego.
Reasumując Kolegium napisało, że zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.z.p., wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia przesłanek określonych w pkt 1-6 tego przepisu. Oznacza to, że brak spełnienia chociażby jednego z warunków, o których stanowi art. 61 ust. 1 u.p.z.p. jest podstawą do odmowy ustalenia warunków zabudowy. Decyzja o warunkach nie jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, nie może tym samym określać przeznaczenia terenów, zmieniać go, a jedynie winna wskazywać na dopuszczalny sposób zagospodarowania danego terenu na podstawie zabudowy istniejącej w sąsiedztwie. Decyzja o warunkach zabudowy określa więc, jaki rodzaj zabudowy (element zagospodarowania) będzie stanowił uzupełnienie już istniejącej zabudowy, jej kontynuację. W ocenie Kolegium, organ I instancji prawidłowo ustalił, że planowana budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego nie spełnienia warunku, o którym mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skardze K. B., J. B. i J. R. wskazali na naruszenie prawa materialnego, tj.:
a. art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., poprzez jego błędne zastosowanie i bezprawne uznanie, że nie został spełniony warunek tzw. "dobrego sąsiedztwa", podczas gdy jednorodzinne budynki mieszkalne, usytuowane w Jednostce I oraz III obszaru analizowanego w wystarczającym stopniu spełniają ten warunek, a ponadto zabudowa w Jednostce I jest dostępna z tej samej drogi publicznej, co zabudowa, której dotyczy wniosek skarżących, co organy administracji publicznej zarówno I, jak i II instancji pomijały w swoich ustaleniach;
b. art. 61 ust. 5a u.p.z.p., poprzez jego błędne zastosowanie polegające na:
- wprowadzeniu w ramach obszaru analizowanego niemającego żadnego uzasadnienia w przepisach prawa, a zatem bezprawnego, podziału na jednostki urbanistyczne, co doprowadziło do niezgodnego z ustawą pomniejszenia obszaru analizowanego i nieuwzględnienia wbrew przepisom ustawy znajdującej się w obszarze analizowanym zabudowy mieszkaniowej, co w dalszej kolejności doprowadziło do zaniechania przeprowadzenia przez organ analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nieuprawnionej odmowy ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji;
- zaniechaniu wyznaczenia na mapie załączonej do wniosku obszaru analizowanego - zaskarżona decyzja jako załącznik zawiera wyłącznie mapę z zaznaczonym obszarem oddziaływania inwestycji.
Ponadto skarżący wskazali na naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
a. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez brak rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do dokonania przez organy błędnej oceny, że nie został spełniony warunek wymieniony w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., tj. warunek tzw. dobrego sąsiedztwa - organy obu instancji, ograniczyły się jedynie do stwierdzenia, że budynki mieszkaniowe jednorodzinne usytuowane w Jednostce I oraz III nie spełniają warunku dobrego sąsiedztwa;
b. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 61 ust. 5a u.p.z.p., poprzez ich błędne zastosowanie, polegające na faktycznym wyznaczeniu obszaru analizowanego w sposób niewynikający z przepisów ustawy i jego bezprawne pomniejszenie poprzez wprowadzenie bezprawnego podziału obszaru analizowanego na jednostki urbanistyczne, co w konsekwencji doprowadziło do zaniechania przez organ, dokonania analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu oraz odmowy wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy;
c. art. 8 § 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i pozbawione uzasadnionej przyczyny rozstrzygnięcie odmiennie w takim samym stanie faktycznym i prawnym, tj. w stanie faktycznym i prawnym sprawy oraz w stanie faktycznym i prawnym postępowań o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegających na budowie budynków mieszkalnych jednorodzinnych na działkach nr ewid. [...] i [...] położonych przy ul. [...] w Ł., co w konsekwencji doprowadziło do zaniechania przez organ dokonania analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu i odmowy wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla planowanej inwestycji;
d. art. 107 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i niepodanie w uzasadnieniu decyzji, w odpowiedzi na zarzuty podniesione w odwołaniu, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jego wyjaśnienia.
Opierając się na wskazanych zarzutach skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 9 czerwca 2023 roku w całości i przekazanie sprawy organowi zobowiązując go do wydania decyzji zawierającej wskazane rozstrzygnięcie zgodne z wnioskiem skarżących. Ponadto skarżący wnieśli o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
Skarżący wnieśli również o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi, tj.:
1. decyzji o warunkach zabudowy ustalonych dla inwestycji planowanej na działce nr ewid. [...] oraz pozwolenia na budowę dla inwestycji planowanej na działce nr ewid. [...], na okoliczność wydania dla wskazanych w decyzjach nieruchomości znajdujących się na tym samym obszarze, co działka nr ewid. [...] należąca do skarżących, wręcz z nią sąsiadujących, decyzji o warunkach zabudowy, a co za tym idzie, uwzględnienia przez organy orzekające w sprawie zabudowy mieszkaniowej znajdującej się w sąsiedztwie tych nieruchomości, która znajduje się na terenie obszaru analizowanego także dla działki nr ewid. [...],
2. zgłoszenia dziennika budowy dla nieruchomości nr ewid. [...], na okoliczność mającego nastąpić w najbliższym czasie rozpoczęcia budowy na tej działce znajdującej się na obszarze analizowanym dla działki nr ewid. [...],
3. wydruku z portalu interstie.pl, na okoliczność złożenia działek nr ewid. [...],[...] i [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W sprawie organ w treści odpowiedzi na skargę zawarł wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Pełnomocnik skarżących w piśmie z dnia 14 grudnia 2023 r. wyraziła zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, natomiast uczestnicy postępowania nie zażądali przeprowadzenia rozprawy, stąd sprawa mocą zarządzenia z dnia 25 stycznia 2024 r. została skierowana do rozpoznania w trybie postępowania uproszczonego.
Badając zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa, które czyniły koniecznym wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że stosownie do art. 6 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p., każdy ma prawo w granicach określonych ustawą do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich.
Jak wynika z art. 4 ust. 1 u.p.z.p. ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 4 ust. 2 u.p.z.p.). Konstrukcja art. 4 u.p.z.p. wskazuje, że ustalanie sposobu zagospodarowania terenu w drodze decyzji o warunkach zabudowy następuje wyjątkowo, gdyż zasadą winno być ustalanie zagospodarowania terenu w drodze uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
Stosownie do art. 61 ust. 1 u.p.z.p. wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących wymogów:
1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu;
2) teren ma dostęp do drogi publicznej;
3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego;
4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1;
5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi;
6) zamierzenie budowlane nie znajdzie się w obszarze:
a) w stosunku do którego decyzją o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 428, 784 i 922), ustanowiony został zakaz, o którym mowa w art. 22 ust. 2 pkt 1 tej ustawy,
b) strefy kontrolowanej wyznaczonej po obu stronach gazociągu,
c) strefy bezpieczeństwa wyznaczonej po obu stronach rurociągu.
Analiza art. 61 u.p.z.p. daje podstawy do przyjęcia, że z istoty decyzji o warunkach zabudowy wynika, że określa ona dopuszczalny i zgodny z istniejącym na terenie analizowanym, sposób nowego zagospodarowania działki. Celem każdej decyzji o warunkach zabudowy jest bowiem przesądzenie o zgodności zamierzonej inwestycji z porządkiem przestrzennym obowiązującym na obszarze, dla którego nie został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
Podkreślenia również wymaga, że decyzja o warunkach zabudowy wydawana jest na podstawie analizy przygotowanej na podstawie art. 61 ust. 5a u.p.z.p. oraz w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2003 r., nr 164, poz. 1588 ze zm.). Wskazane rozporządzenie, co wynika z przepisu § 1, określa sposób ustalania w decyzji o warunkach zabudowy wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w tym wymagania dotyczące ustalania linii zabudowy, wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki albo terenu, szerokości elewacji frontowej, wysokości górnej krawędzi elewacji frontowej, jej gzymsu lub attyki oraz geometrii dachu (kąta nachylenia, wysokości kalenicy i układu połaci dachowych). Zgodnie z treścią art. 61 ust. 5a u.p.z.p., w celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu właściwy organ wyznacza wokół terenu, o którym mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1a u.p.z.p., na kopii mapy zasadniczej lub mapy ewidencyjnej dołączonej do wniosku o ustalenie warunków zabudowy obszar analizowany w odległości równej trzykrotnej szerokości frontu terenu, o którym mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1a u.p.z.p., jednak nie mniejszej niż 50 m oraz nie większej niż 200 m, i przeprowadza na nim analizę cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1a u.p.z.p. Przy czym - zgodnie z art. 61 ust. 5a u.p.z.p. - przez front terenu należy rozumieć tę część granicy działki budowlanej, która przylega do drogi publicznej, drogi wewnętrznej lub granicy działki obciążonej służebnością drogową, z której odbywa się główny wjazd na działkę. Parametry i wskaźniki obowiązujące dla planowanego zamierzenia budowlanego ustala się - jak to wynika z przepisów § 4-8 rozporządzenia - na podstawie dokonanej analizy. Następuje to w oparciu o średnie wskaźniki dla obszaru analizowanego (dotyczy to wielkości powierzchni zabudowy, szerokości elewacji frontowej) czy też jako kontynuację, przedłużenie (linia zabudowy, wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej, geometria dachu).
Mając na uwadze cel przyjętych w przepisach rozporządzenia rozwiązań, jak również uwzględniając wymogi określone w art. 61 ust. 1 u.p.z.p., podkreślić należy, że organ w trosce o ochronę i kształtowanie ładu przestrzennego obowiązany jest czuwać nad kontynuacją zabudowy danego obszaru tworzącego urbanistyczną całość. Stąd też określenie w decyzji o warunkach zabudowy wymagań stawianych nowej zabudowie powinno nastąpić po uwzględnieniu istniejącego już sposobu zagospodarowania działek sąsiednich.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że ratio legis art. 61 ust. 1 u.p.z.p. jest ochrona "ładu przestrzennego", określonego w art. 2 pkt 1 u.p.z.p., jako ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w przyporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, gospodarczo-społeczne, środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno-estetyczne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 646/06; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, zasada dobrego sąsiedztwa wymaga dostosowania nowej zabudowy do wyznaczonych przez zastany w danym miejscu stan dotychczasowej zabudowy, a także do cech i parametrów o charakterze urbanistycznym (zagospodarowanie obszaru) i architektonicznym (ukształtowanie wzniesionych obiektów). Wyznacznikiem spełnienia ustawowego wymogu są przy tym faktyczne warunki panujące do tej pory na konkretnym obszarze. Powstająca w sąsiedztwie zabudowanych już działek nowa zabudowa powinna bowiem odpowiadać charakterystyce urbanistycznej (kontynuacja funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, linii zabudowy i intensywności wykorzystania terenu) i architektonicznej (gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych) zabudowy już istniejącej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 10/11). Powyższe rozważania mają istotny wpływ na ocenę wydanych decyzji.
W tym miejscu, odnosząc powyższe uwagi do przedmiotowej sprawy należy przypomnieć, że organ I instancji w treści analizy urbanistycznej wyodrębnił trzy jednostki urbanistyczne całkowicie różniące się od siebie sposobem zagospodarowania, tj.:
1. Jednostka I (obejmująca północną część terenu analizy) obejmuje wyłącznie zabudowę usytuowaną wzdłuż ul. [...] (po jej południowej stronie). Zabudowa ta nie sięga głębiej, niż ok. 300 m od tej ulicy. W zakresie funkcji zabudowa ta stanowi zabudowę zagrodową oraz gospodarczą. Jedynie zabudowa na działce nr [...] jest zabudową mieszkaniową jednorodzinną.
2. Jednostka II (obejmująca część środkową obszaru analizy, w tym przedmiotową działkę) to pas terenu pozbawiony zabudowy. Są na nim położone pola uprawne oraz tereny zakrzewione i zadrzewione. Południową granicę tej jednostki stanowi koryto rzeki [...].
3. Jednostka III (obejmująca południową część terenu analizy, na południe od rzeki [...]) to zabudowę usytuowaną wzdłuż ul. [...]: mieszkaniowa jednorodzinna, zarodowa, usługowa oraz zamieszkania zbiorowego (zakład karny). Zabudowa w Jednostce III jest dostępna z innej drogi publicznej (z ul. [...]), niż działka objęta zamierzeniem inwestycyjnym (z ul. [...]).
Organy dokonały podziału obszaru analizy na jednostki urbanistyczne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w motywach decyzji wyjaśniło, że teren objęty wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy jest usytuowany w Jednostce II, na obszarze pozbawionym zabudowy, na którym dominują pola uprawne, stąd - zdaniem organu - nie jest możliwe harmonijne wprowadzenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, niezwiązanej z rolnictwem, w otoczenie bez zabudowy, którego główną funkcją jest uprawa rolna. W ocenie Kolegium, błędem byłoby uznanie istnienia budynków mieszkalnych jednorodzinnych usytuowanych w Jednostce I oraz III jako spełnienia warunku "dobrego sąsiedztwa". Te jednostki - w ocenie organu - są wyraźnie wyodrębnione w przestrzeni od terenów otaczających i odznaczają się innym charakterem niż teren, którego dotyczy wniosek (tzn. teren pozbawiony zabudowy). Oprócz tego zabudowa w Jednostce III jest dostępna z innej drogi publicznej (z ul. [...]), niż działka objęta zamierzeniem inwestycyjnym (z ul. [...]). Budynki mieszkalne jednorodzinne usytuowane w Jednostce I oraz III nie powinny być zatem uznane za zabudowę wzorcową, bowiem to nie odległość zabudowy (...) będzie decydująca czy zachowana została zasada dobrego sąsiedztwa, lecz jednorodność charakteru zabudowy. Zdaniem organu, wprowadzenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej w otoczenie niezabudowane zmieniłoby całkowicie sposób zagospodarowania tego terenu. Sytuowana byłaby pojedyncza inwestycja w przestrzeni urbanistycznej pozbawionej zabudowy. W ocenie organów, nie ma możliwości harmonijnego wprowadzenia wnioskowanej inwestycji w zastany układ przestrzenny na tym terenie, gdyż byłoby to sprzeczne z zasadą "dobrego sąsiedztwa" i celem instrumentu prawnego jakim jest decyzja o warunkach zabudowy.
Skład orzekający w sprawie niniejszej nie podziela zapatrywania organów obu instancji w sprawie. W pierwszym rzędzie należy zauważyć, że konstrukcją prawną, którą ustawodawca tworzy dla ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu jest obszar analizowany (art. 61 ust. 5a u.p.z.p.). To w obszarze analizowanym dokonuje się analizy kontynuacji, analizy warunków z art. 61 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 61 ust. 5a u.p.z.p., czyli na tym obszarze prowadzona jest analiza urbanistyczna. Specyfika analizy urbanistycznej wymaga oparcia się na wiedzy urbanistycznej, co umożliwia posługiwanie się w analizie pojęciami tej dziedziny wiedzy. Niemniej odwoływanie się do tych pojęć i wnioski wyciągane na tej podstawie muszą opierać się na prawidłowych ustaleniach faktycznych i logicznym rozumowaniu.
Organy obu instancji posłużył się pojęciem jednostek urbanistycznych wyodrębnionych w obszarze analizowanym. Podział obszaru analizowanego na jednostki urbanistyczne został przeprowadzony z uwzględnieniem - zdaniem organów - naturalnych przeszkód zrywających sąsiedztwo.
W ocenie Sądu, wbrew temu co twierdzą organy obu instancji, sąsiedztwa nie eliminuje przebiegająca przez obszar analizowany droga (ul. [...]), czy rzeka [...]. Dokumentacja sprawy, jak i powszechnie dostępna wiedza ujawniają, że ulica [...] na tym fragmencie nie jest ani znaczącą, ani dużą arterią komunikacyjną, która w sposób wyraźny, bezsporny dzieli obszar analizy na dwie różne strefy. Ulica [...] to na tym fragmencie to droga gruntowa, niewielkiej szerokości. Jako przeszkody (bariery) urbanistycznej nie należy także a priori traktować zlokalizowanej w obszarze analizowanym rzeki [...], która dodatkowo, w tym terenie, czyli na wschodzie miasta gdzie ma swoje źródło nie jest znaczącym ciekiem, o silnym nurcie rzecznym i znaczącym obszarze. Przeszkoda czy bariera to zgodnie z językiem polskim coś, co utrudnia, czy nawet uniemożliwia przemieszczanie się, i z tego rodzaju przeszkodą (barierą) w postaci ulicy [...], czy rzeki [...] nie mamy do czynienia w realiach sprawy.
Z opisanych powodów organy nie wykazały należycie i przekonująco, że planowana inwestycja nie może zostać uzgodniona ze względu na niemożność odnalezienia kontynuacji w jednostkach urbanistycznych kształtowanych przez bariery (przeszkody urbanistyczne) przekreślające sąsiedztwo.
Sąd rozważył wreszcie kwestię wyodrębnionych jednostek urbanistycznych (składających się na obszar analizowany), tworzących - jak napisał organ odwoławczy - zintegrowaną i urbanistyczną całość. O granicach (czyli ul. [...] i rzece [...]) pomiędzy tymi kwartałami była mowa wyżej, przy okazji uwag o barierach i przeszkodach. Skoro - w ocenie Sądu - podważona została motywacja wyznaczenia tych granic, to i nie może ostać się konstrukcja wskazanych jednostek urbanistycznych.
Sąd ma świadomość poglądu zaprezentowanego przez tutejszy Sąd na gruncie sprawy o sygn. II SA/Łd 436/15 (wyrok WSA w Łodzi z dnia 31 lipca 2015 r.), jednak należy dostrzec, że pogląd wyrażony w tymże wyroku odnosi się do innego stanu faktycznego, czyli przede wszystkim do innej ulicy (ul. [...]), czyli znacznie większej arterii komunikacyjnej wyraźnie oddzielającej dwa zupełnie różne obszary. W przywołanej sprawie, wydzielenie stref zostało zaakceptowane przez organ do wykazania różnic w zabudowie, a i tak organ poruszał się na gruncie analizy w parametrach z całego obszaru analizy, ale przyjął parametry, które bardziej pasują do zabudowy gdzie ma być realizowany budynek. W przywołanej sprawie, podział na strefy został przeprowadzony jedynie dla zobrazowania gabarytów budynku, aby poruszając się w przedziałach od minimalnych do maksymalnych dostosować wielkość do miejsca posadowienia budynku. W przywołanej sprawie, w każdym razie podział obszaru analizy na strefy nie zmierzał do odmowy ustalenia warunków zabudowy, a jedynie do dostosowania planowanej zabudowy do kształtu najbliżej posadowionych obiektów.
W realiach sprawy, jak wyjaśniono wyżej, faktyczny kształt jednostek urbanistycznych został podważony ze względu na ich granice (przeszkody wyznaczające granice). Sąd ocenił, że w niniejszej sprawie organy wykorzystały konstrukcję jednostek urbanistycznych dla przełamania ustawowej instytucji obszaru analizowanego. Zdaniem Sądu, nie można tego zaakceptować, zwłaszcza mając na względzie związany charakter decyzji o warunkach zabudowy, a co za tym idzie konieczność precyzyjnego używania pojęć. Skoro pozycja prawna jednostki w zakresie warunków zabudowy, w świetle u.p.z.p., skorelowana jest z obszarem analizowanym, to znamion dowolności nabiera dzielenie obszaru analizowanego na inne jednostki urbanistycznej (zwane także kwartałami urbanistycznymi) w celu ograniczenia uprawnień osoby do wydania na jej rzecz warunków zabudowy. W realiach kontrolowanej sprawy, gdzie brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, posłużenie się pojęciem jednostki urbanistycznej (czyli wyodrębnionego terenu z obszaru analizy) nie ma poparcia normatywnego. Dodatkowo organ nie wyjaśnia przekonująco i wyczerpująco, dlaczego zabudowa mieszkaniowa, taka jak planowana, nie może koegzystować z terenami zieleni (nawet uprawianymi rolniczo) położonymi w granicach administracyjnych miasta. Na obszarze miasta grunty rolne dla wykorzystania ich w celach budowlanych nie wymagają formalnego odrolnienia.
W konsekwencji, zauważając że w obszarze analizowanych realizowane są funkcje takie jak zabudowa mieszkaniowa, jak i teren upraw rolnych, trudno zgodzić się z organem, że mamy do czynienia z jednolitą funkcją i jednolitym przeznaczeniem. Zajmując takie stanowisko Sąd podzielił wyrażony w orzecznictwie i ugruntowany pogląd, że kontynuacja funkcji zabudowy, rozumiana jako służąca zachowaniu ładu przestrzennego, umożliwia uzupełnianie funkcji istniejącej o zagospodarowanie niewchodzące z nią w kolizję. Zatem, gdy planowana inwestycja powtarza jeden z istniejących w obszarze analizowanym sposobów zagospodarowania, jak i w sytuacji, gdy stanowi uzupełnienie którejś z istniejących funkcji, dające się z nią pogodzić i nie kolidujące z nią, warunek kontynuacji funkcji jest spełniony (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 586/11; 12 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 243/19; 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2636/18).
Rekapitulując, organ nie wykazał w sposób należyty, że względem planowanej inwestycji nie istnieje co najmniej jedna działka sąsiednia pozwalająca na określenie nowej zabudowy na zasadzie kontynuacji sposobu zagospodarowania, przez co zasadny okazał się zarzut skargi naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. W ocenie Sądu, ustalając warunki zabudowy dla planowanej inwestycji organy dopuściły się naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 1, jak i art. 61 ust. 5a u.p.z.p. poprzez ustalenie funkcji dla nowej zabudowy wyłącznie na zasadzie ograniczenia analizy w tym zakresie jedynie do wyodrębnionej przez siebie jednostki (mniejszego fragmentu obszaru analizy), na których ma być wykonana inwestycja, co pozostaje w sprzeczności z ideą dobrego sąsiedztwa. W konsekwencji doszło również do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego związanych ze zgromadzeniem i analizą materiału dowodowego, zwłaszcza w zakresie wnikliwej i wyczerpującej oceny wyznaczonego w sprawie obszaru analizowanego.
Ponownie rozpoznając sprawę, organy wezmą pod uwagę poczynione wyżej rozważania Sądu, zwłaszcza w zakresie odpowiedniego badania obszaru analizowanego, podejścia do tzw. barier urbanistycznych (ulica lub rzeka) i oparcia się na kategorii jednostek urbanistycznych. Organy zobowiązane będą zatem kierować się oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi przez sąd w uzasadnieniu wyroku.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 980 zł składa się uiszczony solidarnie przez skarżących wpis od skargi (500 zł), a ponadto wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w osobie radcy prawnego (480 zł) ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI