II SA/Łd 850/08

II SA/Łd 850/08 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2009-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Barbara Rymaszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 437/09 - Wyrok NSA z 2010-02-25
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 46 poz 309
par. 4 i par. 6
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością  uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności
Sentencja
Dnia 29 stycznia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Sędzia WSA Czesława Nowak – Kolczyńska Protokolant asystent sędziego Piotr Pietrasik po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2009 roku na rozprawie sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]., nr [...] [...] w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych oraz odmowy przyznania uzupełniających płatności do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...], nr [...] w części odmawiającej przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz Z. G. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
II SA/Łd 850/08
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (zwany dalej Kierownik ARiMR w P.), na podstawie art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) oraz art. 104 kpa, przyznał Z. G. płatności do gruntów rolnych za rok 2007 w łącznej wysokości 6511,08 zł w zakresie jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.
Odmawiając wnioskodawcy przyznania świadczenia w zakresie uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych organ wskazał, iż na podstawie informacji zawartych w rejestrze zwierząt oznakowanych wyliczona liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe wynosi 0 DJP. Po uwzględnieniu warunków przyznania płatności zwierzęcej, o których mowa w § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.) płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli rolnik w okresie od 1 kwietnia 2005 roku do dnia 31 marca 2006 roku był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarczych oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Stosownie zaś do § 4 ust. 2 powołanego rozporządzenia płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) i współczynnika 0,3 oraz nie większej niż powierzchnia trwałych użytków zielonych oraz traw na gruntach ornych, do której została przyznana płatność w roku 2006. Jeżeli zatem wyliczona liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe wynosi 0 DJP, odmawia się przyznania płatności zwierzęcych.
Od powyższej decyzji, w części rozstrzygającej o odmowie przyznania płatności zwierzęcej Z. G. wniósł odwołanie do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. (dalej Dyrektor ARiMR w Ł.). Odwołujący się zaznaczył, iż odmowa przyznania mu płatności zwierzęcych jest wynikiem niekompetencji pracowników Biura ARiMR w P.. Nadmienił, iż w dniu 19 stycznia 2006 roku w siedzibie organu zgłosił przejęcie gospodarstwa rolnego po rodzicach wraz z całym inwentarzem żywym. Następnie dokonał potwierdzenia zamiaru kontynuacji prowadzonego gospodarstwa oraz hodowli zwierząt. W tym celu pracownik organu zarejestrował "siedzibę stada" i nic nie wspomniał o konieczności dopełnienia jakichkolwiek innych formalności związanych z hodowlą zwierząt. Dopiero w miesiącu październiku 2007 roku został wezwany do złożenia wyjaśnień dlaczego w okresie referencyjnym nie posiadał zwierząt. Dla potwierdzenia prowadzonej przez siebie hodowli krów mlecznych przedstawił: zaświadczenie o zarejestrowaniu siedziby stada z dnia 19 stycznia 2006 roku, faktury za wyprodukowane mleko surowe ze wspomnianego okresu oraz zaświadczenie o nadaniu numeru identyfikacyjnego producenta z dnia 19 stycznia 2006 roku. Mimo okazanych dokumentów organ uznał, iż w okresie referencyjnym nie posiadał zwierząt i odmówił przyznania wnioskowanej dopłaty.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...], Dyrektor ARiMR w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 roku o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262), art. 7 ust. 2, art. 18, art. 19 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) , § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wyjaśnił, iż podstawowym warunkiem przyznania płatności zwierzęcej jest fakt posiadania przez rolnika w okresie referencyjnym zwierząt, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez niego zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych. Z. G. w dniu 19 stycznia 2006 roku uzyskał zaświadczenie o zarejestrowaniu siedziby stada, jednakże do końca okresu referencyjnego, tj. do dnia 30 marca 2006 roku nie zgłosił do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych żadnych zwierząt. Pierwsze przemieszczenie bydła ze stada J. G. (ojca strony) do stada Z. G. zostało zgłoszone dopiero w dniu 26 października 2006 roku, a więc po okresie referencyjnym. Organ wskazał, iż w okresie pierwszego zgłoszenia przemieszczenia bydła do stada Z. G., J. G. zgłaszał inne przemieszczenie bydła podając własny numer siedziby stada. Zgłoszenia te dotyczyły urodzeń i sprzedaży bydła, co pozwala twierdzić, iż w tym okresie ojciec strony nadal rozporządzał stadem. Nie został zatem, w ocenie organu, spełniony warunek wynikający z § 4 powoływanego wyżej rozporządzenia, odnoszący się do posiadania bydła w okresie referencyjnym. Skoro zatem Z. G. w okresie referencyjnym nie wpisał zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych to brak ten wyklucza możliwość przyznania wnioskowanej dopłaty.
W skardze na powyższą decyzję Z. G. kolejny raz zarzucił niekompetencje pracownikom organów administracji oraz powołał się na brak jakiejkolwiek informacji na temat konieczności wpisania zwierząt do rejestru, mimo kilkukrotnych rozmów z pracownikami biura ARiMR w P.. O konieczności rejestracji zwierząt w okresie referencyjnym dowiedział się po upływie tego okresu i nie miał możliwości skutecznego dopełnienia warunku formalnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Kwestionowane w niniejszym postępowaniu decyzje wydano na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007r. w sprawie rodzaju roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz U. Nr 46, poz. 309 ze zm.) - w dalszej części zwanego rozporządzeniem.
Jako podstawę prawną odmowy przyznania płatności zwierzęcych wskazano w decyzji I instancji §4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.
Z treści powyższego przepisu jednoznacznie wynika, iż przyznanie płatności zwierzęcej jest uzależnione od spełnienia następujących przesłanek:
- w okresie referencyjnym, tj. od 1 kwietnia 2005 roku do 31 marca 2006 roku, rolnik był posiadaczem określonych zwierząt gospodarskich oraz
- posiadane zwierzęta zostały wpisane lub zgłoszone przez rolnika do właściwego rejestru zwierząt gospodarskich.
Należy zatem rozważyć posiadanie i wpisanie zwierząt do rejestru.
Rozporządzenie nie zawiera definicji posiadacza zwierząt. Pośrednio definicję tę zawarto w ustawie z dnia 2 kwietnia 2004r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz U. Nr 91, poz. 872 z późn. zm.) , gdzie w art. 2 ust. 1 pkt 11 zawarto ustawową definicję posiadacza zwierząt, wskazując, że w odniesieniu do bydła jest to podmiot, o którym mowa w art. 2 tiret trzecie rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 z 17 lipca 2000r. ustanawiającego system identyfikacji i rejestracji bydła i dotyczące etykietowania wołowiny i produktów z wołowiny oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 820/97 (Dz.U.UE.L 00.204.1) . Z kolei zgodnie z art. 2 tiret trzecie rozporządzenia nr 1760/2000 ten podmiot to "dozorca" i oznacza osobę fizyczną lub prawną odpowiedzialną za zwierzęta, na stałe lub tymczasowo, w tym także w czasie transportu oraz na rynku. Posiadaczem jest zatem przede wszystkim osoba faktycznie sprawująca w okresie referencyjnym władztwo, pieczę nad zwierzętami.
Wbrew ocenie organów, przepisy nie uzależniają przyznania płatności od wpisania zwierząt przez ich faktycznego posiadacza. Za taką wykładnią przemawia literalne brzmienie § 4 , który rozróżnia dwie sytuacje – rolnik posiada zwierzęta, które są już wpisane do rejestru (bez określenia przez kogo) lub zostały do tego rejestru zgłoszone przez rolnika wnioskodawcę. Zatem konieczne jest jedynie, aby w okresie referencyjnym stado w tym rejestrze się znalazło i aby posiadanie dotyczyło zwierząt faktycznie w rejestrze wpisanych. Powołany przepis nie wprowadza wymogu, aby to posiadacz wnioskujący o płatności zwierzęce był ujawniony w rejestrze. Gdyby przyjąć taką interpretację, z zakresu działania ustawy wyeliminowanych zostałoby wielu producentów, posiadających stada i sprawujących nad nimi pieczę w okresie referencyjnym, gdy zwierzęta zostały wpisane do rejestru np. przez ich rodziców.
W dacie rozstrzygania przez organ odwoławczy powołane rozporządzenie wprawdzie nie obowiązywało, ale zmieniające je rozporządzenie Ministra Rolnictwa i rozwoju Wsi z dnia 14.03.2008r (Dz.U. Nr 8 poz.29), które weszło w życie z dniem 15.03.2008r., reguluje kwestię przesłanek płatności zwierzęcych w sposób nader podobny, z tym, że w § 5.
Mając na względzie powyżej dokonaną przez Sąd wykładnię §4 rozporządzenia, organ administracji winien przede wszystkim ustalić, czy skarżący był w okresie referencyjnym posiadaczem zwierząt - osobą faktycznie sprawującą władztwo nad zwierzętami. W tym celu organ odwoławczy zobowiązany był zgromadzić i ocenić pełny materiał dowodowy, w tym także akt notarialny dotyczący przekazania gospodarstwa, faktury dotyczące sprzedaży mleka do spółdzielni mleczarskiej, dokumenty związane z przerejestrowaniem gospodarstwa, wyjaśnić w jakich okolicznościach doszło do wystawienia już po przekazaniu stada dokumentów jego przemieszczenia wystawianych na nazwisko zbywcy . Organ winien mieć na uwadze treść art. 55 - kodeksu cywilnego, zgodnie z którym za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Z kolei oceniając dowód w postaci dokumentów dotyczących przerejestrowania stada, a także aktu notarialnego, organ odwoławczy powinien rozważyć, czy wobec faktu, iż siedziba stada przejmowanego była tożsama z siedzibą stada wnioskodawcy, należy dać wiarę wnioskodawcy, że był on w okresie referencyjnym nie tylko właścicielem przejmowanego stada, ale i faktycznym jego posiadaczem.
Stosownie do treści art. 9 kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
W aktach administracyjnych sprawy brak pouczenia oraz jakiejkolwiek informacji, z której wynikałoby, iż Z. G. został poinformowany o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, w tym konieczności dokonania rejestracji zwierząt, co samo w sobie stanowi naruszenie powołanej normy art. 9 k.p.a.. Z akt nie wynika również, aby skarżący miał możliwość ustosunkowania się do dowodów przemieszczenia zwierząt, które organ załączył już po wezwaniu skarżącego do wyjaśnienia okoliczności sprawy.
Niezależnie od powyższego, organy winny rozważyć również, czy w związku z przekazaniem gospodarstwa nie ma zastosowania w niniejszej sprawie § 6 rozporządzenia (także rozporządzenia nowego), który w określonych w nim sytuacjach uniezależnia przyznanie płatności od posiadania zwierząt w okresie preferencyjnym.
Reasumując, niewłaściwa interpretacja prawa materialnego (§4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007r. w sprawie rodzaju roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz U. Nr 46, poz. 309 ze zm.), mająca wpływ na wynik postępowania oraz nierozważenie regulacji §6 rozporządzenia doprowadziło do niewyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji w takim zakresie, w jakim zostały zaskarżone to jest co do odmowy przyznania płatności zwierzęcej , stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.). W pozostałym zakresie decyzje nie zostały zaskarżone, są zatem ostateczne.
O kosztach orzeczono z mocy art. 200 p.p.s.a.
TG