II SA/Ke 579/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Kielcach oddalił skargę spółki O. na decyzję SKO odrzucającą zgłoszenie zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego, uznając spółkę O. za następcę prawnego podmiotu odpowiedzialnego za zanieczyszczenie.
Spółka O. złożyła skargę na decyzję SKO, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o odrzuceniu zgłoszenia zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego. Spółka O. twierdziła, że nie jest 'innym podmiotem' w rozumieniu art. 12 ustawy o ochronie środowiska i nie powinna ponosić odpowiedzialności za zanieczyszczenia spowodowane przez poprzedniego właściciela, spółkę C. WSA w Kielcach oddalił skargę, uznając, że spółka O., jako następca prawny spółki C. na mocy Kodeksu handlowego, ponosi również odpowiedzialność publicznoprawną za zanieczyszczenia.
Spółka O. złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o odrzuceniu zgłoszenia zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego. Spółka O. kwestionowała stanowisko organów, że jest następcą prawnym spółki C., która spowodowała zanieczyszczenie, i że w związku z tym ponosi odpowiedzialność za rekultywację. Skarżąca argumentowała, że sukcesja uniwersalna na mocy Kodeksu handlowego nie obejmuje praw i obowiązków publicznoprawnych, a przepis art. 12 ustawy o ochronie środowiska stanowi lex specialis. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd uznał, że sukcesja uniwersalna na podstawie art. 465 § 3 Kodeksu handlowego wywołuje skutki również w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych. W związku z tym spółka O. jako następca prawny spółki C. nie jest 'innym podmiotem' w rozumieniu art. 12 ustawy i nie może skorzystać z przewidzianego w nim terminu na zgłoszenie. Sąd podkreślił, że brak odpowiedzialności następcy prawnego za zanieczyszczenia byłby nieracjonalny z punktu widzenia ustawodawcy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, sukcesja uniwersalna spółki na mocy Kodeksu handlowego wywołuje skutki także w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie NSA, zgodnie z którym art. 465 § 3 K.h. stanowił o wstąpieniu spółki przejmującej we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, bez ograniczenia do stosunków cywilnoprawnych. Brak odpowiedzialności następcy prawnego za zanieczyszczenia byłby nieracjonalny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (3)
Główne
Dz.U. 2001 nr 100 poz 1085 art. 12 § ust. 1, 4
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw
Władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło zanieczyszczenie przez inny podmiot, jest zobowiązany do zgłoszenia tego faktu. Spółka będąca następcą prawnym podmiotu, który spowodował zanieczyszczenie, nie jest 'innym podmiotem'.
Dz.U. 1934 nr 57 poz 502 art. 465 § par. 3
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy
Stanowi o sukcesji uniwersalnej, zgodnie z którą spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, w tym publicznoprawne.
Pomocnicze
Dz.U. 2001 nr 62 poz 627 art. 102 § ust. 1 - 5
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Reguluje obowiązek rekultywacji powierzchni ziemi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sukcesja uniwersalna na mocy Kodeksu handlowego obejmuje prawa i obowiązki publicznoprawne. Spółka O. jako następca prawny spółki C. nie jest 'innym podmiotem' w rozumieniu art. 12 ustawy Prawo ochrony środowiska. Brak odpowiedzialności następcy prawnego za zanieczyszczenia byłby nieracjonalny i prowadziłby do obciążenia starosty.
Odrzucone argumenty
Art. 12 ustawy Prawo ochrony środowiska jest lex specialis i wyłącza sukcesję publicznoprawną. Sukcesja uniwersalna na mocy Kodeksu handlowego nie obejmuje praw i obowiązków publicznoprawnych. Organy nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego sprawy i nie wezwały skarżącej do uzupełnienia wyjaśnień.
Godne uwagi sformułowania
następca prawny nie może skorzystać z przywileju art. 12 ust. 1 ustawy następstwo prawne w przypadku łączenia spółek, a więc sukcesja uniwersalna w rozumieniu art. 465 § 3 K.h., wywołuje skutki także w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych nieuzasadniona z punktu widzenia racjonalnego ustawodawcy byłaby sytuacja, w której podmiot przejmujący cały majątek spółki przejętej, nie ponosi odpowiedzialności za zniszczenie powierzchni ziemi przez ten podmiot
Skład orzekający
Dorota Chobian
przewodniczący
Anna Żak
sędzia
Dorota Pędziwilk-Moskal
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że sukcesja uniwersalna spółek obejmuje obowiązki publicznoprawne, w tym odpowiedzialność za zanieczyszczenie środowiska, nawet jeśli zanieczyszczenie miało miejsce przed wejściem w życie przepisów regulujących tę kwestię."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji połączenia spółek na gruncie przepisów Kodeksu handlowego obowiązujących przed wejściem w życie Kodeksu spółek handlowych. Interpretacja może być odmienna w przypadku innych form sukcesji prawnej lub przepisów szczególnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności za zanieczyszczenie środowiska w kontekście fuzji spółek, co ma znaczenie praktyczne dla przedsiębiorców i prawników zajmujących się prawem spółek i ochrony środowiska.
“Czy przejęcie firmy zwalnia z odpowiedzialności za zanieczyszczenie środowiska? Sąd rozstrzyga.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ke 579/05 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2006-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Anna Żak
Dorota Chobian /przewodniczący/
Dorota Pędziwilk-Moskal /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II OSK 1839/06 - Wyrok NSA z 2007-12-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 100 poz 1085
art. 12 i 13
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw.
Dz.U. 2001 nr 62 poz 627
art. 102 ust. 1 - 5
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Dz.U. 1934 nr 57 poz 502
465 par. 3
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia NSA Anna Żak, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk- Moskal (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Dorota Pawlicka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi spółki O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia zanieczyszczenia środowiska wodno-gruntowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., Prezydent Miasta odrzucił zgłoszenie spółki O. zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego Stacji Paliw w K. na działce ewidencyjnej nr 1093, przez inny podmiot tj. C. w W.
W motywach rozstrzygnięcia podniesiono, że przedmiotową stację paliw od 1947r. prowadził C., którą w stanie zanieczyszczenia przekazał w 1999r. Spóce O. wraz z zanieczyszczonym gruntem. Stacja objęta jest monitoringiem, ostatnie przyjęte sprawozdanie z sierpnia 2004r. potwierdza fakt przekroczenie norm w zakresie benzyn i oleju, także manganu i rtęci. Od 1947r. stacja była modernizowana i przebudowywana. Aktualnie nie posiada jednak nowoczesnych zabezpieczeń technicznych chroniących środowisko. Organ podniósł, że na dzień 1 października 2001r. stan prawny zgłoszonej działki był następujący: Skarb Państwa i C. , w związku z tym sprawca zanieczyszczeń jest znany. Spółka O. jest następcą prawnym C. w związku z tym obowiązek rekultywacji i przywrócenia środowisku stanu sprzed zanieczyszczenia obciąża władającego powierzchnią ziemi tj. O.
W odwołaniu od powyższej decyzji O. w P. wniósł o jej uchylenie z uwagi na poszukiwanie materiałów archiwalnych mogących potwierdzić fakt zanieczyszczenia gruntów przed 2001r. oraz oczekiwanie na interpretację Ministra Środowiska w kwestii następstwa prawnego po C. Uzasadnienie swego stanowiska odwołujący upatrywał w rocznym terminie jaki ustawa przewiduje dla Prezydenta Miasta na podjęcie decyzji o wpisie do rejestru gruntów zanieczyszczonych.
Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]. znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zgłoszenie faktu zanieczyszczenia ziemi przez inny podmiot tj. C., O jako władający powierzchnią ziemi na której nastąpiło zanieczyszczenie dokonał w dniu 30 czerwca 2004r.
Zgodnie z brzmieniem art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), zwanej dalej ustawą, władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest zobowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004r.; w tym przypadku przepisów art. 102 ust. 1 - 3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się. O. w zgłoszeniu przyznała, że C., tj. podmiot który spowodował zanieczyszczenie powierzchni ziemi, wykreślony został z rejestru handlowego z dniem 7 września 1999r. W 1999r. w ramach restrukturyzacji sektora paliwowego nieruchomość przekazana została O. W maju 1999r. Zwyczajne Walne Zgromadzenie spółek: M. z siedzibą w P. i C. z siedzibą w Warszawie podjęły uchwałę w sprawie połączenia. Połączenie to nastąpiło na podstawie art. 463 pkt. 1 i art.464 § 1,2 i 4 obowiązującego wówczas Kodeksu handlowego poprzez przeniesienie całego majątku C. na O. w zamian za akcje , które Petrochemia Płock wydała akcjonariuszom przejmowanym przez C. W tym samym dniu Zwyczajne Walne Zgromadzenie P. podjęło uchwałę o zmianie nazwy firmy na P., która w dniu 3.04.2000r. została zmieniona na O. Wskutek połączenia spółek, z chwilą wykreślenia spółki przejętej z rejestru handlowego, tj. w dniu 7 września 1999r., w myśl art. 465 § 3 Kodeksu handlowego, na spółkę przejmującą przeszły wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. Zatem z dniem 7 września 1999r. prawa i obowiązki C. przeszły na O. a następnie na O., który stał się następcą prawnym C.
Skutek w postaci przejęcia praw i obowiązków spółki przejętej tj. C. przepis art. 465 § 3 Kodeksu handlowego, obowiązującego w 1999r. wiąże z chwilą wykreślenia spółki z rejestru handlowego. Sukcesja uniwersalna, w tym przewidziana w art. 463 i następne Kodeksu handlowego wywołuje skutki także w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych. Przepis art. 465 § 3 Kodeksu handlowego stanowił o wstąpieniu przez spółkę przejmująca we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, zatem nie ma powodów do ograniczania jej zakresu tylko do stosunków cywilno- prawnych. Fakt zanieczyszczenia ziemi przed 1.10.2001r. przez C. jest niekwestionowany i wynika m.in. z projektu badań geologicznych, oceny oddziaływania na środowisko z 1995r. oraz 7 corocznych sprawozdań do 2001r., realizowanych w oparciu o decyzję z [...]. znak : [...].
Dowiedzenie, że dokonujący zgłoszenia, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 ustawy O. jest następcą prawnym podmiotu, który spowodował zanieczyszczenie ziemi uzasadnia odrzucenie zgłoszenia na podstawie art. 12 ust. 4 tej ustawy. Z tego względu O. nie wzywano do uzupełnienia zgłoszenia stosownie do art. 12 ust. 2 ustawy, o wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą był inny podmiot.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, O. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium Odwoławczego oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta z [...]. , a nadto o zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 12 ust. 1 ustawy, poprzez przyjęcie, że na O. spoczywa obowiązek rekultywacji działki nr ewidencyjny 1093 jako, że przejął odpowiedzialność za szkody spowodowane w środowisku przez przejętą spółkę C. oraz jej poprzedników prawnych oraz naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Skarżąca spółka zakwestionowała pogląd organu odwoławczego, że O. nie jest "innym podmiotem" w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy, gdyż art. 465 § 3 Kodeksu handlowego przewidywał sukcesję uniwersalną, obejmującą również prawa i obowiązki o charakterze publicznoprawnym. Zdaniem strony, przepis art. 12 ust. 1 ustawy stanowi lex specialis w stosunku do wszystkich powołanych przez organ przepisów dotyczących następstwa prawnego w zakresie publicznoprawnego następstwa administracyjnego i wyłącza dopuszczalność sukcesji obowiązku rekultywacji zanieczyszczeń powstałych przed wejściem w życie ustawy. Przepis ten ma działanie retroaktywne, a zatem rozstrzyga o stanie prawnym w dacie łączenia spółek, a także wcześniejszym. O. jest następcą prawnym C. pod tytułem ogólnym co nie oznacza, że takie następstwo obejmuje prawa i obowiązki z zakresu prawa administracyjnego. Przyjmuje się powszechnie, że dopuszczalność przejścia praw i obowiązków administracyjnych na inną osobę wymaga wyraźnego przepisu ustawy. Skarżąca zaprezentowała poglądy wyrażane w doktrynie przez J.Starościaka i S.Kasznicę, według którego stosunki administracyjne są w zasadzie nieprzenoszalne i wygasają wraz ze śmiercią podmiotu, a zmiana podmiotu pociąga za sobą zmianę stosunku prawnego. Dotyczy to również sytuacji, gdy obowiązek dotyczy każdorazowego posiadacza nieruchomości. Od tej zasady dopuszcza się wyjątki jedynie na mocy wyraźnych przepisów ustawowych. Wtedy sytuacja prawna następcy prawnego jest identyczna z sytuacją poprzednika (S.Kasznica, Polskie prawo administracyjne, Poznań 1947, s.135 i nast.).
Skarżąca wskazała, iż autorzy Prospektu Emisyjnego O. dostrzegli odmienność zasad sukcesji w zakresie stosunków cywilnoprawnych od sukcesji z zakresu prawa administracyjnego. Zgodnie z brzmieniem pkt. 10.2.2. pt. "Pozwolenia C": "pozwolenia wodnoprawne są nadal aktualne, gdyż zgodnie z ustawą Prawo wodne, następcy prawni zakładu który uzyskał pozwolenie wstępują w prawa i obowiązki wynikające z pozwolenia. W odniesieniu do zezwoleń na prowadzenie działalności, w wyniku której powstają odpady oraz decyzji o dopuszczalnej emisji zanieczyszczeń do powietrza wymaganych dla niektórych obiektów C, zaistnieje konieczność ubiegania się o ich udzielenie spółce." Obowiązujący w dacie wykreślenia C. z rejestru (7.09.1999r.) art. 463 § 3 Kh wedle poglądów doktryny, nie obejmował swoim zakresem sukcesji publicznoprawnej (Grzegorz Łaszczyca, Paweł Sasiak "Łączenie spółek kapitałowych a sukcesja praw i obowiązków ze sfery publicznoprawnej (wybrane zagadnienia)", Prawo Spółek, kwiecień 1999r.). A.Szumański w publikacji "Łączenie się spółek w świetle kodeksu spółek handlowych" wskazywał, że dopiero ustawa z dnia 15 września 2000r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037) wprowadziła zasadę sukcesji administracyjnej (Prawo Spółek, marzec 2001r., str.18). Zgodnie z art. 494 § 2 K.s.h. na spółkę przejmującą albo spółkę nowo zawiązaną przechodzą z dniem połączenia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej albo którejkolwiek ze spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, chyba, że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej. Dodatkowym ograniczeniem sukcesji administracyjnej jest art. 618 K.s.h. Nigdy zatem zasada generalnej sukcesji administracyjnej w przypadku łączenia się spółek nie była nieograniczona. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9.04.1999r. S.A./Kr 1413/97 Lex nr 37229 stwierdzono, że w zakresie obowiązków publicznoprawnych (podatkowych) w sytuacji następstwa prawnego pod tytułem ogólnym, dla powstania takiego obowiązku konieczne jest istnienie szczegółowej podstawy prawnej.
Strona skarżąca wywodzi, iż w dacie połączenia się spółek obowiązek przywrócenia środowiska do stanu właściwego nie był stosunkiem administracyjnoprawnym o charakterze rzeczowym. Obowiązek ten był regulowany przepisem art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska i obowiązywał do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r.- Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz.627 ze zm.), która wprowadziła w art. 102 ust. 1 zasadę odpowiedzialności władającego powierzchnią ziemi. Odpowiedzialność władającego powierzchnią ziemi (właściciela, użytkownika wieczystego - art. 3 pkt 44 Prawa ochrony środowiska) jest modelowym przykładem rzeczowego stosunku administracyjnego. Obowiązek ten przechodzi na każdoczesnego właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości wskutek nabycia tytułu prawnego do nieruchomości. Do odpowiedzialności tej stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r o odpowiedzialności administracyjnej - art. 362 ust.6 Wprowadzenie nowej zasady odpowiedzialności, opartej na konstrukcji rzeczowego stosunku administracyjnoprawnego, bez przepisów przejściowych, byłoby niezgodne z zasadami państwa prawa, toteż w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. ustawodawca udzielił władającym terminu na zgłoszenie zanieczyszczeń wywołanych przez inną osobę. Należy przyjąć, że przepis ten jest lex specialis w stosunku do wszystkich innych zasad odpowiedzialności administracyjnej z zakresu ochrony środowiska. Jednocześnie stosując zasady interpretacji a contrario można wywieść, że przeniesienie odpowiedzialności administracyjnej za rekultywację środowiska na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów nie było oparte na modelu stosunku rzeczowego. Oznacza to, że O. odpowiada za szkody w środowisku wyrządzone przez C. na podstawie przepisów prawa cywilnego, ale nie na podstawie przepisów o odpowiedzialności publicznoprawnej za rekultywację powierzchni ziemi.
O. będzie partycypował w kosztach usuwania zanieczyszczeń w stopniu w jakim szkody wynikły z jego działalności. Ustalenie tych proporcji powinno być przedmiotem postępowania dowodowego przez organ prowadzący postępowanie. W swoich rozstrzygnięciach organy administracji odstąpiły od żądania uzupełnienia zgłoszenia O. w zakresie wynikającym z dyspozycji art. 12 ust. 2 ustawy pomimo iż obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy spoczywa na organie prowadzącym postępowanie. Brak wezwania skarżącej do złożenia dodatkowych wyjaśnień świadczy o tym, że organy przy rozstrzygnięciu sprawy kierowały się opublikowaną przez Ministerstwo Środowiska instrukcja postępowania, nie dążąc do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Skarżąca podniosła, że przy rozstrzyganiu sprawy organy oparły się na stanowisku resortu środowiska zawartym w piśmie z 13 grudnia 2004r., stanowiącym instrukcję negatywnego rozstrzygania spraw ze zgłoszeń skarżącej spółki.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Ponadto, organ odwoławczy podniósł, iż wbrew stanowisku zaprezentowanemu w skardze kwestionowane decyzje nie rozstrzygają o obowiązku O. co do rekultywacji, lecz o odrzuceniu zgłoszenia o jakim mowa w art. 12 ust. 1 ustawy. Bezzasadny jest również zdaniem organu zarzut, iż przedmiotem rozstrzygnięcia było ustalenie proporcji partycypowania O. w kosztach usuwania zanieczyszczeń powierzchni ziemi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a, decyzja / lub postanowienie/ podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi:
- po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- po drugie, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- po trzecie, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji sąd nie stwierdził, aby w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia prawa materialnego bądź procesowego, które mogłoby stanowić podstawę uwzględnienia skargi z przyczyn wskazanych w art. 145 ustawy p.p.s.a.
Zgodnie z art. 74 ust.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych, zaś stosownie do art. 86 ustawy zasadniczej każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Uszczegółowienie przyjętych w Konstytucji zasad stanowią przepisy dotyczące obowiązku rekultywacji powierzchni ziemi czyli przywracania jej do właściwego stanu wyrażone w art. 102 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. - Prawo ochrony środowiska oraz przepisy art. 12 i 13 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), których celem jest kompleksowe uregulowanie zasad ochrony środowiska i zasad odpowiedzialności za dokonywane zniszczenia.
Do dokonania rekultywacji zgodnie z art. 102 ust. 1 - 5 ustawy z dnia 27.04.2001r. może być zobowiązany władający powierzchnią ziemi lub sprawca naruszenia powierzchni ziemi albo właściwy starosta (prezydent miasta na prawach powiatu).
Zgodnie z dyspozycją art. 12 ust. 1 ustawy, władający powierzchnią ziemi
w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 1.10.2001r.), na której przed jej wejściem
w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004r.
Interpretując powyższy przepis, Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę nie podziela poglądu skarżącej spółki, iż stanowi on lex specialis w stosunku do przepisów dotyczących następstwa prawnego,
a w szczególności, iż następstwo pod tytułem ogólnym nie oznacza jednocześnie publicznoprawnego następstwa administracyjnego. Przyjęcie takiego stanowiska oznacza w praktyce zwolnienie O. z obowiązku rekultywacji gruntów - przy założeniu, że ich zanieczyszczenia dokonał poprzednio gospodarujący na przedmiotowej nieruchomości podmiot, jakim jest C.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, za trafne należy uznać stanowisko organu, iż następca prawny nie może skorzystać z przywileju art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27.07.2001r. oraz, że O. jest następcą prawnym spółki C. także w sferze obowiązków publicznoprawnych, a więc i administracyjnoprawnych.
Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego wynika , iż połączenie spółek: C. w Warszawie i P. nastąpiło w trybie obowiązującego wówczas art. 463 pkt.1 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy ( Dz.U. nr 57, poz. 502 ze zm.), poprzez przeniesienie całego majątku C. z siedzibą w W. na P. z siedzibą w P., która równocześnie zmieniła nazwę na P. Z chwilą wykreślenia z rejestru w dniu 7 września 1999r. spółki przejętej (C), na spółkę przejmującą (O.) przeszły stosownie do art. 465 § 3 Kh wszystkie jej prawa i obowiązki. Wykreślenie z rejestru oznacza, że spółka przejęta traci byt prawny, a jej majątek czynny i bierny przechodzi w drodze sukcesji uniwersalnej na spółkę przejmującą. Skutek ten następuje ex lege.
Przez sukcesję uniwersalną rozumie się zatem tego rodzaju następstwo prawne ("pod tytułem ogólnym"), w którym następca prawny wstępuje w ogół praw stanowiących cały lub co najmniej prawnie wyodrębniony majątek swego poprzednika.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym na gruncie art. 465 § 3 K.h. dotyczącym sukcesji uniwersalnej przyjmowano, że wywołuje skutki także
w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20.04.1999r. sygn. II SA 7091/98, M.Podat.1999/11/40; z dnia 27.11.1995r. SA/Gd 2508/94, POP 1997/5/169; z dnia 11.02.2003r. I SA/ Łd 955/01, ONSA 2004/1/29- glosa aprobująca B.Draniewicz, Pr.Spółek 2004/9/54, wyrok z dnia 29.08.2000r. SA/Bk 957/99, Lex nr 44746).
Stanowisko prawne wyrażone w powołanych wyżej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę, w całości podziela.
Podnieść należy, że skoro przywołany powyżej przepis art. 465 § 3 Kodeksu handlowego stanowił o wstąpieniu przez spółkę przejmującą we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, to nie ma powodów do ograniczenia zasięgu tego następstwa tylko do zakresu stosunków cywilnoprawnych.
Również pozaprawna argumentacja prowadzi do wniosku, iż nieuzasadniona z punktu widzenia racjonalnego ustawodawcy byłaby sytuacja, w której podmiot przejmujący cały majątek spółki przejętej, nie ponosi odpowiedzialności za zniszczenie powierzchni ziemi przez ten podmiot, natomiast obowiązkiem rekultywacji zostaje obciążony starosta jako organ samorządu terytorialnego (art. 102 ust. 4 pkt 1 ustawy prawo ochrony środowiska). Podobnie nie można uznać twierdzenia skarżącej, że w sferze praw i obowiązków administracyjnych stanowi inny podmiot w rozumieniu art. 12 ustawy, albowiem wówczas należałoby przyjąć, że każda zmiana organizacyjna osoby prawnej, w następstwie której traci osobowość prawną (przejęcie, połączenie), poza jej likwidacją - wyłącza odpowiedzialność za dokonane zanieczyszczenie powierzchni ziemi lub gleby.
Uzasadnionym natomiast wydaje się pogląd, iż jedynie brak związku prawnego, organizacyjnego i funkcjonalnego "zanieczyszczającego" z dokonanym zanieczyszczeniem pozwalałoby na uznanie zgłaszającego za "inny podmiot" w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy.
Skoro w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym skarżąca nie mogła skorzystać z uregulowania przewidzianego w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. to Prezydent Miasta zasadnie na podstawie art. 12 ust. 4 tej ustawy orzekł o odrzuceniu zgłoszenia, a Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika , że strona skarżąca nie spełniła jednej z niezbędnych przesłanek określonych w art. 12 ust. 1 ustawy, od których zależało skuteczne dokonanie zgłoszenia. Z tego względu odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi, w tym dotyczących naruszenia art. 7, 77 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego tj. nie wezwania O. do złożenia dodatkowych wyjaśnień lub dalszego uzasadniania stanowiska należy uznać za bezprzedmiotowe.
Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyraża pogląd, że następstwo prawne w przypadku łączenia spółek, a więc sukcesja uniwersalna w rozumieniu art. 465 § 3 K.h., wywołuje skutki także w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych. W konsekwencji, C. jako poprzednik prawny skarżącej spółki nie jest innym podmiotem, o jakim mowa w art. 12 ustawy.
Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI