II SA/Łd 841/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2022-01-26
NSAAdministracyjneWysokawsa
zasiłek pielęgnacyjnyniepełnosprawnośćstopień niepełnosprawnościdata powstania niepełnosprawnościorzeczenie o niepełnosprawnościprawo administracyjnepostępowanie administracyjneświadczenia rodzinne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o odmowie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, uznając, że organy błędnie zinterpretowały orzeczenie o niepełnosprawności skarżącego.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego M.Ś. z powodu braku możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności, mimo posiadania orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji uznały, że niepełnosprawność powstała po 21. roku życia skarżącego. Sąd uchylił decyzje organów, stwierdzając, że błędnie zinterpretowały one orzeczenie o niepełnosprawności, które zawierało symbol wskazujący na powstanie niepełnosprawności przed 16. rokiem życia, co spełniało przesłankę do przyznania zasiłku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzje organów obu instancji odmawiające M.Ś. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Problem prawny dotyczył interpretacji orzeczenia o niepełnosprawności, które stwierdzało umiarkowany stopień niepełnosprawności, ale nie pozwalało na dokładne ustalenie daty jej powstania. Organy administracji uznały, że brak precyzyjnej daty powstania niepełnosprawności, a także fakt, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od momentu, gdy skarżący miał ukończony 22. rok życia, wyklucza przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego zgodnie z art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżący argumentował, że symbol niepełnosprawności (całościowe zaburzenia rozwojowe) jednoznacznie wskazuje na jej powstanie przed 16. rokiem życia. Sąd podzielił stanowisko skarżącego, uznając, że organy błędnie zinterpretowały orzeczenie. Sąd podkreślił, że symbol niepełnosprawności (12-C) wskazuje na całościowe zaburzenia rozwojowe powstałe przed 16. rokiem życia, co oznacza, że przesłanka powstania niepełnosprawności przed ukończeniem 21. roku życia została spełniona. Sąd stwierdził naruszenie przepisów proceduralnych (art. 6, 7, 8 § 1, 107 § 3 k.p.a.) oraz materialnoprawnych (art. 16 ust. 3 u.ś.r.) przez organy obu instancji, nakazując im właściwe odczytanie dowodów w ponownym postępowaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli symbol niepełnosprawności wskazuje na jej powstanie przed ukończeniem 21. roku życia, co jest warunkiem przyznania zasiłku pielęgnacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały orzeczenie o niepełnosprawności. Symbol niepełnosprawności (12-C) jednoznacznie wskazuje na całościowe zaburzenia rozwojowe powstałe przed 16. rokiem życia, co spełnia przesłankę powstania niepełnosprawności przed ukończeniem 21. roku życia, wymaganą do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

u.ś.r. art. 16 § ust. 3

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna uchylenia decyzji organu administracji przez sąd administracyjny.

Pomocnicze

u.ś.r. art. 3 § pkt 20 i 21

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Definicje 'umiarkowanego stopnia niepełnosprawności' na potrzeby ustawy.

u.r.z.o.n. art. 6 § ust. 1

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Powstanie powiatowych i wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności jako organów uprawnionych do orzekania o stopniu niepełnosprawności.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności art. 32 § ust. 1 pkt 12 w zw. z ust. 2 pkt 12

Określenie symboliki (12-C) dla całościowych zaburzeń rozwojowych powstałych przed 16. rokiem życia oraz wymóg ustalenia daty lub okresu powstania niepełnosprawności w orzeczeniu.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

k.p.a. art. 6, 7, 8 § 1, 76 § 1, 107 § 3

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy dotyczące prowadzenia postępowania, obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego, związania organu dokumentami urzędowymi oraz uzasadnienia decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Symbol niepełnosprawności (12-C) wskazuje na powstanie niepełnosprawności przed 16. rokiem życia, co spełnia przesłankę powstania niepełnosprawności przed 21. rokiem życia wymaganą do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Organy administracji miały obowiązek prawidłowo odczytać i zinterpretować orzeczenie o niepełnosprawności, w tym symbolikę wskazującą na okres powstania niepełnosprawności.

Odrzucone argumenty

Brak możliwości dokładnego ustalenia daty powstania niepełnosprawności wyklucza przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Niepełnosprawność powstała po ukończeniu 21. roku życia, gdyż ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od momentu, gdy skarżący miał ukończony 22. rok życia.

Godne uwagi sformułowania

Trudno jednak nie zauważyć, że orzeczenie to zawiera jeszcze jedną bardzo ważną informację, choć nie opisaną słowami jak ma to miejsce w przypadku wskazania daty powstania niepełnosprawności, informacją tą jest wskazanie okresu, w którym niepełnosprawność skarżącego powstała. Nie należy traktować w sposób tożsamy daty powstania niepełnosprawności z okresem jej powstania, gdyż są to dwa różne przedziały czasowe, które mogą prowadzić do zupełnie innych wniosków. To oczywiste stwierdzenie ma na celu jedynie zobrazowanie opisywanego stanu faktycznego tej sprawy. Organy zinterpretowały zapis o tym, że powstania niepełnosprawności nie da się ustalić wiążąc to jedynie z datą nie zwracając w ogóle uwagi na okres, w którym tylko i wyłącznie mogła ona postać na co wskazywał symbol przypisany tej konkretnej jednostce powodującej niepełnosprawność – symbol, który w istocie zawierał w sobie określoną treść słowną wynikającą z rozporządzenia.

Skład orzekający

Magdalena Sieniuć

przewodniczący

Sławomir Wojciechowski

sprawozdawca

Marcin Olejniczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja orzeczeń o niepełnosprawności w kontekście przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego, zwłaszcza gdy data powstania niepełnosprawności nie jest precyzyjnie określona, ale symbol schorzenia na to wskazuje."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy symbol niepełnosprawności (12-C) jest kluczowy dla ustalenia okresu jej powstania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne czytanie i interpretowanie dokumentów urzędowych, nawet tych z pozornie niejasnymi zapisami. Pokazuje też, jak prawo chroni osoby niepełnosprawne, gdy organy administracji popełniają błędy interpretacyjne.

Czy symbol na orzeczeniu o niepełnosprawności może być ważniejszy niż data?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 841/21 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-01-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Magdalena Sieniuć /przewodniczący/
Marcin Olejniczak
Sławomir Wojciechowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 782/22 - Wyrok NSA z 2024-01-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 76 § 1, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2015 poz 1110
§ 13 ust. 2 pkt 11 i § 32 ust. 1 pkt 12 w zw. z ust. 2 pkt 12
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu  niepełnosprawności
Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
6 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.
Dz.U. 2020 poz 111
art. 3 pkt 20 i pkt 21, art. 16 ust. 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Sentencja
Dnia 26 stycznia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak Protokolant Asystent sędziego Izabela Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2022 roku sprawy ze skargi M.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku nr [...]. dc
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania M. Ś., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od [...].
Jak wynika z akt sprawy decyzją z [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił M. Ś. przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od [...], argumentując, że na podstawie dołączonego do wniosku orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z [...] ustalono, iż wnioskodawca legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W związku z tym, że brak jest dokładnej daty powstania niepełnosprawności, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. Ś. stwierdził, że przedstawione do rozpatrzenia sprawy orzeczenie określające stopień niepełnosprawności jako umiarkowany, ma nadany symbol niepełnosprawności [...], który właściwy jest dla całościowych zaburzeń rozwojowych powstałych przed 16 rokiem życia. Powołując się na § 32 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 857) odwołujący wskazał, że rozporządzenie jasno określa, iż inherentną właściwością całościowych zaburzeń rozwojowych - symbol [...] jest to, że powstały przed 16 rokiem życia. Wobec tego zgodnie z art. 16. ust. 2 i ust. 3 u.ś.r. oba zasadnicze warunki, tzn. posiadanie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, która to powstała przed 21 rokiem życia zostały spełnione, w związku z czym decyzja o odmowie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego jest błędna.
Powołaną na wstępie decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 – dalej w skrócie "k.p.a."), art. 16, 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 z późn.zm. – dalej w skrócie "u.ś.r."), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy przywołał brzmienie art. 16 ust. 1 - 4 u.ś.r., a następnie stwierdził, że M. Ś. [...] złożył do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, dołączając m.in. orzeczenie wydane przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z [...], nr [...] zaliczające go do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, w którym wskazano, iż nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...]. Jak stwierdziło Kolegium w sprawie kwestią sporną jest możliwość przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w przypadku, gdy niepełnosprawność osoby wnioskującej o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego powstała w terminie późniejszym niż określa to treść art. 16 ust. 3 u.ś.r., a także, jak w rozpatrywanym przypadku, gdy nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność wnioskodawcy. W świetle art. 16 ust. 3 u.ś.r., łącznymi przesłankami uprawniającymi osobę niepełnosprawną do zasiłku pielęgnacyjnego są: legitymowanie się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz powstanie niepełnosprawności przed ukończeniem 21 roku życia. W okolicznościach faktycznych sprawy, gdy zebrane dowody jednoznacznie stwierdzają, iż ustalony stopień niepełnosprawności M. Ś. datuje się od [...], kiedy to miał ukończony 22 rok życia, a daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, to tym samym nie zostały spełnione przesłanki z art. 16 ust. 3 u.ś.r., umożliwiające przyznanie stronie zasiłku pielęgnacyjnego.
Organ odwoławczy nadmienił również, że błędne jest stanowisko odwołującego, iż to na organach administracji ciąży obowiązek samodzielnego ustalenia daty powstania niepełnosprawności, w oparciu o treść wskazanego przez odwołującego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 857). Zasady i tryb orzekania o niepełnosprawności, uregulowane w powyższym rozporządzeniu wykluczają dopuszczalność ustalenia daty lub okresu powstania niepełnosprawności oraz stopnia tej niepełnosprawności przez organ właściwy do ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Stanowisko to jest zresztą ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Ustalenie przez organ pomocowy istnienia niepełnosprawności i jej stopnia odbywa się bowiem w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez kwalifikowany do tego zespół ds. orzekania o niepełnosprawności. Tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera bowiem datę lub okres powstania niepełnosprawności oraz datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności. Skoro akta sprawy nie wskazują, od kiedy istnieje niepełnosprawność M. Ś., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...], kiedy to miał ukończony 22 rok życia, to tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia przez odwołującego 21 roku życia (art. 16 ust. 3 ustawy). Zatem, w stanie faktycznym sprawy organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające przyznanie stronie zasiłku pielęgnacyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. Ś. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy powtarzając argumenty z odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Dodatkowo zarzucił Kolegium brak ustosunkowania do zarzutów podniesionych w odwołaniu.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do kwestii podnoszonej przez skarżącego dotyczącej możliwości ustalenia przez organ czasu powstania niepełnosprawności w oparciu o treść rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 857), Kolegium podkreśliło, że w sprawach dotyczących zasiłku pielęgnacyjnego ustalenie przez organ pomocowy istnienia niepełnosprawności wnioskodawcy, jej stopnia oraz daty powstania odbywa się wyłącznie w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez kwalifikowany do tego zespół ds. orzekania o niepełnosprawności. Zasady i tryb orzekania o niepełnosprawności, uregulowane w powyższym rozporządzeniu wykluczają natomiast dopuszczalność ustalenia daty lub okresu powstania niepełnosprawności oraz stopnia tej niepełnosprawności przez organ właściwy do ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.
Podczas rozprawy w dniu 26 stycznia 2022 roku skarżący oświadczył, że datą złożenia wniosku do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności był najprawdopodobniej dzień [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842), zwanej ustawą covidową, znowelizowanym na mocy art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), z dniem 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu.
Rozprawa w tym trybie odbyła się w dniu 26 stycznia 2022 roku.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst. jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn.zm. – dalej w skrócie "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Wskazać w związku z tym trzeba też, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a.
Sąd kontrolując w zakreślonych wyżej granicach legalność zaskarżonej decyzji z [...] nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., którą to po rozpatrzeniu odwołania M. Ś. Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od [...], doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowił art. 16 ust. 3 u.ś.r. stanowiący, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Z przywołanego przepisu wynika, że przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w art. 16 ust. 3 u.ś.r., jest uzależnione od zaistnienia łącznie dwóch przesłanek: po pierwsze, osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16 roku życia musi legitymować się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności; po drugie, niepełnosprawność musiała powstać przed ukończeniem przez nią 21 roku życia.
Wskazać nadto należy, iż ustawa o świadczeniach rodzinnych zawiera w swojej treści słowniczek pojęć użytych w tym akcie prawnym (art. 3 ustawy). W słowniczku tym znajduje się między innymi zdefiniowane na potrzeby ustawy o świadczeniach rodzinnych pojęcie "umiarkowany stopień niepełnosprawności" i "znaczny stopień niepełnosprawności". Obowiązujące przepisy nie pozwalają zatem ustalać w inny sposób, niż wskazany w treści art. 3 pkt 20 i pkt 21 tego aktu prawnego, wymaganej dla przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego przesłanki niepełnosprawności. Umiarkowany stopień niepełnosprawności oznacza - dla potrzeb ustawy o świadczeniach rodzinnych - niepełnosprawność w umiarkowanym stopniu w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do II grupy inwalidów.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia niepełnosprawności jest postępowaniem sformalizowanym. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 j.t.) do orzekania w tych sprawach zostały powołane powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja oraz wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja. Są one jedynymi organami uprawnionymi do orzekania o stopniu niepełnosprawności. Ponadto na gruncie niniejszej sprawy należy również mieć na uwadze, że zgodnie z § 13 ust. 2 pkt 11 i 12 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 857) orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera datę lub okres powstania niepełnosprawności oraz datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności. Dlatego też rozpoznając sprawę w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego w przypadku, o jakim mowa w art. 16 ust. 3 ustawy, organ administracji nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania ani stopnia niepełnosprawności ani też daty, od której niepełnosprawność ta istnieje. Orzeczenie Zespołu do Spraw Niepełnosprawności wydane na podstawie przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie może być zatem zastąpione żadnym innym dokumentem, ani też innymi ustaleniami organu w postępowaniu dowodowym. Jest to oczywiście ograniczenie postępowania co do zakresu i sposobu prowadzenia postępowania dowodowego przez organ pomocowy, lecz ma to uzasadnienie w specyfice materii.
Sądowi rozpoznającemu niniejsza sprawę znane jest oczywiście dotychczasowe i utrwalone orzecznictwo dotyczące braku podstaw do samodzielnego ustalania przez organy rozpoznające wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego daty powstania niepełnosprawności i skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni je podziela (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt IV SA/Wr 576/08, wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 662/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 lipca 2008 r. sygn. akt VIII/Wa 151/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 259/12; wszystkie dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc jednak powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy obu instancji nie przeprowadziły właściwie postępowania dla ustalenia stanu faktycznego, gdyż nie dokonały prawidłowego odczytania przedłożonych dowodów wydając zaskarżoną decyzję.
Przedłożone przez skarżącego orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z daty [...] stwierdza jego umiarkowany stopień, przypisuje symbol przyczyny niepełnosprawności jako [...], określa ograniczenie w czasie orzeczenia do [...], stwierdza niemożność ustalenia daty początkowej istnienia niepełnosprawności oraz określa datę jego ustalenia na [...].
Trudno jednak nie zauważyć, że orzeczenie to zawiera jeszcze jedną bardzo ważną informację, choć nie opisaną słowami jak ma to miejsce w przypadku wskazania daty powstania niepełnosprawności, informacją tą jest wskazanie okresu, w którym niepełnosprawność skarżącego powstała. Informacja ta jest zapisana odpowiednim symbolem jednostki chorobowej ([...]), wskazując więc jedyny możliwy okres kiedy niepełnosprawność skarżącego mogła powstać. Oznacza to, że organy orzekające w niniejszej sprawie w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego miały niezbędne informacje konieczne do wydania prawidłowego orzeczenia w tej sprawie.
Z całą pewnością Zespół Orzekający o niepełnosprawności skarżącego mógł stwierdzić jej istnienie w dacie [...] a więc w dacie, w której skarżący najprawdopodobniej złożył wniosek w tym przedmiocie.
W tym analizowanym przypadku oczywiście, że należy się zgodzić z zapisem tego orzeczenia, że nie da się ustalić, ale jedynie daty jego powstania, mniej czy bardziej precyzyjne, choć z całą pewnością można było i da się wskazać, ustalić okres w którym ta opisana symbolem [...] niepełnosprawność mogła powstać. Tego Zespół Orzekający nie zakwestionował. Nie należy traktować w sposób tożsamy daty powstania niepełnosprawności z okresem jej powstania, gdyż są to dwa różne przedziały czasowe, które mogą prowadzić do zupełnie innych wniosków. Po przez taki opis właśnie symbolem [...] niepełnosprawności skarżącego Zespół Orzekający dokonał w istocie ustalenia okresu powstania niepełnosprawności. Tak więc zapis w orzeczeniu "Niepełnosprawność istnieje od – nie da się ustalić" odnosi się tylko i wyłącznie co do daty ale nie co do okresu postania niepełnosprawności.
Przepis § 32 ust. 1 pkt 12 w zw. z ust. 2 pkt 12 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 857) stanowi: ust. 1. Przy kwalifikowaniu do znacznego, umiarkowanego i lekkiego stopnia niepełnosprawności bierze się pod uwagę zakres naruszenia sprawności organizmu spowodowany przez: pkt 12) całościowe zaburzenia rozwojowe, powstałe przed 16 rokiem życia, z utrwalonymi zaburzeniami interakcji społecznych lub komunikacji werbalnej oraz stereotypiami zachowań, zainteresowań i aktywności o co najmniej umiarkowanym stopniu nasilenia.
ust. 2. Symbol przyczyny niepełnosprawności, o którym mowa w § 13 ust. 1 pkt 8, ust. 2 pkt 9 i ust. 3 pkt 9, oznacza się następująco:
1) 01-U - upośledzenie umysłowe;
2) 02-P - choroby psychiczne;
3) 03-L - zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu;
4) 04-O - choroby narządu wzroku;
5) 05-R - upośledzenie narządu ruchu;
6) 06-E - epilepsja;
7) 07-S - choroby układu oddechowego i krążenia;
8) 08-T - choroby układu pokarmowego;
9) 09-M - choroby układu moczowo-płciowego;
10) 10-N - choroby neurologiczne;
11) 11-I - inne, w tym schorzenia: endokrynologiczne, metaboliczne, zaburzenia enzymatyczne, choroby zakaźne i odzwierzęce, zeszpecenia, choroby układu krwiotwórczego;
12) 12-C - całościowe zaburzenia rozwojowe.
Powyższe prowadzi do wniosku, że Zespół Orzekający o niepełnosprawności wskazując symbol [...] ustalił okres powstania niepełnosprawności i datuje się on na wiek skarżącego przed jego 16 rokiem życia, skoro tak to została spełniona również druga z przesłanek przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, gdyż niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym u skarżącego postała z całą pewnością przed 21 rokiem jego życia, czego wymaga dla przyznania zasiłku pielęgnacyjnego przepis art. 16 ust. 3 u.ś.r.
Przedstawiona przez Sąd interpretacja orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności nie zmienia go i w żaden sposób nie ingeruje w jego treść, prowadzi jedynie do właściwego odczytania zawartej w nim treści.
W ocenie Sądu istnieje więc możliwość odczytania przedłożonych dowodów, która daje organom administracji podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Oparcie się przez organy administracji na przedłożonym przez skarżącego orzeczeniu o ustaleniu stopnia niepełnosprawności nie zwalnia organu od poprawnego czytania zapisów w tym orzeczeniu włącznie z przywołanymi w nim przepisami prawa wyrażonymi symbolami. Nie zależnie czy skutki wywodzimy z zapisów słownych zawartych w orzeczeniu czy ze wskazanych w nim artykułów prawa, konkretnych jednostek redakcyjnych, to każdy z tych zapisów zawiera określoną i równoważną sobie treść. To treść tych zapisów determinuje ostatecznie spełnienie przesłanek. Z całą pewnością organy orzekające w tej sprawie były uprawnione do wyciągania wniosków z przedłożonych dowodów, co też ostatecznie nastąpiło, jednak wyciągnięte wnioski były nieprawidłowe. Organy zinterpretowały zapis o tym, że powstania niepełnosprawności nie da się ustalić wiążąc to jedynie z datą nie zwracając w ogóle uwagi na okres, w którym tylko i wyłącznie mogła ona postać na co wskazywał symbol przypisany tej konkretnej jednostce powodującej niepełnosprawność – symbol, który w istocie zawierał w sobie określoną treść słowną wynikającą z rozporządzenia.
Nie wymaga w zasadzie żadnej wiedzy medycznej uznanie, iż pewne jednostki chorobowe powodujące dysfunkcje naszego organizmu powstają a wręcz mogą powstać tylko w określonym okresie naszego życia, gdyż są bardzo charakterystyczne i przypisane dla danego wieku. To oczywiste stwierdzenie ma na celu jedynie zobrazowanie opisywanego stanu faktycznego tej sprawy. Sytuacja zaistniała w sprawie niniejszej oczywiście wymagała znacznie bardziej skomplikowanego procesu badań lekarskich dla ustalenia i przypisania jednostce chorobowej skarżącego symbolu [...] a jej opis medyczny na podstawie odpowiedniej symboliki wynikającej z przywołanych wyżej przepisów prawa wskazywał na to, że niepełnosprawność mogła powstać jedynie przed 16 rokiem życia skarżącego a więc z całą pewnością przed ukończeniem przez niego 21 roku życia. W dacie orzekania skarżący miał 31 lat.
Orzeczenie o niepełnosprawności jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., co oznacza, że organ właściwy w sprawach zasiłku pielęgnacyjnego jest związany jego treścią co oczywiście nie pozbawia organów administracji odczytania jego zapisów we właściwy sposób, wręcz do tego obliguje, ze wszelkimi regułami logicznego myślenia i interpretacji aktów prawa stosowanych w procesie wydawania decyzji.
Reasumując powyższe, organy orzekające w sprawie naruszyły art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewyjaśnienie istotnych w sprawie wątpliwości i okoliczności faktycznych, przez co doszło też do naruszenia przepisów prawa materialnego art. 16 ust. 3 u.ś.r.
W ponownym procedowaniu organy zobowiązane będą do zastosowania się do wytycznych zawartych w niniejszym uzasadnieniu, w szczególności właściwego odczytania przywołanych dowodów zgodnie z regułami logicznego myślenia i interpretacją aktów prawa przywołanych we wskazanych jednostkach redakcyjnych jako podstawy rozstrzygnięcia orzeczenia właściwego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności w odniesieniu do skarżącego. Podjęte w tej sprawie rozstrzygnięcie organ uzasadni w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
/a.tp.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI