II SA/Łd 840/22

II SA/Łd 840/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-12-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /przewodniczący/
Piotr Mikołajczyk /sprawozdawca/
Sławomir Wojciechowski
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 145 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 105 par. 1, art. 138 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 106 ust. 5
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 5 sierpnia 2022 r. nr KO.440.78.2022 w przedmiocie przyznania zasiłku stałego i składki na ubezpieczenie zdrowotne 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Bełchatów z dnia 9 czerwca 2022 r., nr PS.ND10.4100-313/2022; 2. umarza postępowanie administracyjne. dc
Uzasadnienie
Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 5 sierpnia 2022 r. nr KO.440.78.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim uchyliło w całości zaskarżoną decyzję Wójta Gminy Bełchatów w sprawie uchylenia w całości decyzji przyznającej zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej i orzekło o zmianie decyzji poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia 9 czerwca 2022 r. nr PS.ND10.4100-313/2022 Wójt Gminy Bełchatów uchylił od 1 maja 2022 r. decyzję z dnia 17 stycznia 2022 r. nr PS.ND10.4100-80/2022 zmieniającą od dnia 1 stycznia 2022 r. uprzednią decyzję z dnia 12 października 2018 r. nr PS.MR10.4100-720/2018 przyznającą M.M. zasiłek stały w części dotyczącej wysokości przyznanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że M.M. uzyskał we wrześniu 2021 r. dochód w wysokości 10.900,00 zł ze zniesienia współwłasności nieruchomości. Ustalając ponownie dochód M.M., z zastosowaniem przepisu art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, ustalono, iż wyniósł on 908,33 zł i przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania przedmiotowego świadczenia
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M.M. Strona zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego, co do sytuacji życiowej, w związku z rzekomym przekroczeniem progu dochodowego. Wyjaśniła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą starszą, schorowaną, dotkniętą problemami zdrowotnymi z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Nie ma możliwości zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb, wykorzystując własne starania i środki. Powoduje to brak poczucia bezpieczeństwa i stabilności w funkcjonowaniu w społeczeństwie. Przyznany zasiłek stały miał na celu uniknięcie ubóstwa. W chwili obecnej strona pozostaje bez środków do życia, nie ma za co kupić żywności i leków, które przyjmuje stale. Do odwołania załączono kserokopię historii wizyt lekarskich oraz dwóch niezrealizowanych recept. M.M. wskazał, że jego sytuacja materialna, bytowa i zdrowotna jest dobrze znana organowi I instancji. Uznał, że stwierdzenie, iż jego dochód przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej jest niesprawiedliwe, krzywdzące i pozbawiające go możliwości normalnego funkcjonowania. Wyjaśnił, że mieszka w domu, który wymaga ciągłych napraw, w tym wymiany pokrycia dachu. Cieknący dach, pokryty rakotwórczym eternitem musiał szybko naprawić. Ze względu na swoją sytuację finansową w maju 2020 r. poprosił o pomoc (pożyczkę) siostrę Z. Dokonał zakupu materiałów budowlanych potrzebnych na remont dachu na kwotę 9.183,22 zł. Ze względu na panującą epidemię COVID i obawę o stan swojego zdrowia faktura na zakup materiałów została wystawiona na siostrę T.M. Ponadto, środki pieniężne w kwocie 10.900 zł, które otrzymał jednorazowo, "w drodze spadku po zniesieniu współwłasności nieruchomości", przeznaczył na spłatę pożyczki siostrze oraz pozostałym dłużnikom. Wskazana kwota w żaden sposób nie wpłynęła na poprawę jego sytuacji finansowej i nie spowodowała przekroczenia kryterium dochodowego, ponieważ została rozdysponowana na ciążące na nim zaległości wobec innych osób, które pomogły mu finansowo w ciężkim dla niego czasie. Strona wskazała, że kwota 10.900,00 zł nie stanowiła żadnego zabezpieczenia finansowego, a tym bardziej nie miała wpływu na poprawę sytuacji finansowej. Zapis taki został dokonany w sądzie, a kwota przekazana na rachunek bankowy siostry.
Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 5 sierpnia 2022 r. nr KO.440.78.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i orzekło o zmianie decyzji organu I instancji z dnia 17 stycznia 2022 r. nr PS.ND10.4100-80/2022 (zmieniającej uprzednią decyzję z dnia 12 października 2018 r. nr PS.MR10.4100-720/2018) w ten sposób, że ograniczyło okres, na który przyznano stronie pomoc w formie zasiłku stałego oraz obejmującej ubezpieczeniem zdrowotnym do 30 września 2021 r. Organ wyjaśnił, że M.M. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Bełchatowie z dnia 12 czerwca 2017 r. do dnia 30 czerwca 2022 r.). Jest zatem całkowicie niezdolny do pracy w myśl przepisu art. 6 pkt 1 u.p.s. Decyzją z dnia 7 lipca 2017 r. nr PS.MR10.4100-572/2017 został mu przyznany zasiłek stały w kwocie 604,00 zł miesięcznie, na okres od 1 czerwca 2017 r. do 30 czerwca 2022 r. oraz objęty został ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie pobierania zasiłku. Wspomniana decyzja zmieniona została decyzją z dnia 1 czerwca 2018 r. nr PS.MR10.4100-409/2018 ze względu na formę wypłaty świadczenia od dnia 1 czerwca 2018 r.; decyzją z dnia 12 października 2018 r. nr PS.MR10.4100-720/2018 ze względu na zmianę wysokości zasiłku stałego, który od dnia 1 października 2018 r. wyniósł 645,00 zł miesięcznie. Kolejną decyzją z dnia 17 stycznia 2022 r. nr PS.ND 10.4100-80/2022 organ I instancji zmienił decyzję z dnia 12 października 2018 r. w ten sposób, że od 1 stycznia 2022 r. do 30 czerwca 2022 r. przyznał zasiłek stały w kwocie 719,00 zł miesięcznie. Następnie zaskarżoną decyzją z dnia 9 czerwca 2022 r. nr PS.ND 10.4100-313/2022 uchylił w całości decyzję z dnia 17 stycznia 2022 r. od 1 maja 2022 r. ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego. Organ wskazał, że w analizowanej sprawie zmianie uległa sytuacja dochodowa M.M. wskutek uzyskania dochodu w kwocie 10.900,00 zł z tytułu zniesienia współwłasności nieruchomości (dowód: postanowienie z dnia 8 września 2021 r. Sądu Rejonowego w Bełchatowie I Wydziału Cywilnego sygn. akt I Ns 317/21). Dochód z tego tytułu został stronie wypłacony we wrześniu 2021 r. (dowód: notatka służbowa z dnia 10.05.2022 r.). Organ wyjaśnił, że dochód z tytułu zniesienia współwłasności nieruchomości nie mieści się ani w katalogu pomniejszeń sumy przychodów (art. 8 ust. 3 u.p.s.), ani w zamkniętym katalogu przychodów niewliczanych do dochodu (art. 8 ust. 4 u.p.s.). Jest to zatem dochód o charakterze incydentalnym, który podlega rozliczeniu zgodnie z art. 8 ust. 11 u.p.s. Stosownie do tego przepisu w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.
Odnosząc się do argumentacji odwołania organ wskazał, że z żadnego przepisu u.p.s. nie wynika, aby niewliczanie takiej kwoty do dochodu skarżącego mogło wynikać z określonego przeznaczenia takiego dochodu. Z uwagi na subsydiarny charakter pomocy społecznej skarżący określone środki finansowe w pierwszej kolejności winien był przeznaczyć na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych. Fakt, że środki te zagospodarował w inny sposób nie uzasadnia przyznania mu żądanego świadczenia. Zgodnie z art. 8 ust. 11 pkt 1 u.p.s., w dochodzie skarżącego należało uwzględnić 1/12 uzyskanej kwoty, czyli 908,33 zł (10.900,00 zł : 12 m-cy) począwszy od miesiąca, w którym dochód został wypłacony, tj. od września 2021 r. do sierpnia 2022 r. Dochód M.M. wyniósł więc 908,33 zł i przekroczył kryterium dochodowe, wynoszące do 31.12.2021 r. 701,00 zł, a od stycznia 2022 r. 776,00 zł, uprawniające do pomocy w formie zasiłku stałego. Kolegium dodało, że dochód skarżącego przekroczył 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej w stosunku do dochodu stanowiącego poprzednio podstawę ustalenia skarżącemu wysokość zasiłku stałego, bowiem skarżący nie wykazywał wówczas żadnego dochodu. Przesłanką zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały jest okoliczność przekroczenia przez skarżącego w miesiącu wrześniu 2021 r. kryterium dochodowego w związku z uzyskaniem dochodu z tytułu zniesienia współwłasności nieruchomości. Brak jest tym samym podstaw do wypłaty przyznanego zasiłku stałego od października 2021 r., tj. od miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został uzyskany przez skarżącego. Ze względu na brak uprawnień do zasiłku stałego nie przysługuje M.M. także uprawnienie do ubezpieczenia zdrowotnego. W tej sytuacji, w świetle dyspozycji art. 106 ust. 5 u.p.s., uchylenie decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek stały jest w pełni zasadne. Zdaniem Kolegium zaskarżona decyzja podlega jednak uchyleniu z powodu naruszenia przez organ I instancji postanowień art. 106 ust. 5 u.p.s. Zmiany sytuacji prawnej lub faktycznej mające wpływ na istnienie lub rozmiar pomocy winny być uwzględnione od momentu ich wystąpienia. Zdaniem Kolegium jeżeli zatem w myśl art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s. zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej - a więc osobie której dochód jest niższy od kwoty 701,00 zł (do 31.12.2021 r.), a obecnie od kwoty 776,00 zł miesięcznie, to przekroczenie dochodu spowodowało, że strona utraciła prawo od zasiłku stałego. Z tego też względu okoliczności sprawy wskazują, iż brak jest podstaw do kontynuowania wypłaty przyznanego skarżącemu zasiłku stałego oraz brak jest uprawnień do ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS od października 2021 r., a co za tym idzie art. 106 ust. 5 u.p.s. musiał znaleźć zastosowanie w sprawie, i to ze skutkiem od momentu zajścia okoliczności faktycznych stanowiących podstawę zastosowania danej normy prawnej.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł M.M. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, co do jego sytuacji życiowej, naruszenie zasady szybkości postępowania poprzez wydanie decyzji po kilku miesiącach od zaistnienia sytuacji, tj. uzyskania dochodu ze zniesienia współwłasności nieruchomości, nadto pozbawienie go uprawnień do ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS od października 2021 r. Skarżący wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą starszą, schorowaną, dotkniętą problemami zdrowotnymi ze znacznym stopniem niepełnosprawności (orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 7 lipca 2022 r.). Zaistniała sytuacja doprowadza do jego zubożenia oraz ciągłego pogarszania się jego stanu zdrowia. Stwierdzenie, że jego dochód przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej jest dla skarżącego niesprawiedliwe, krzywdzące i pozbawiające możliwości normalnego funkcjonowania. Wyjaśnił, że mieszka w domu, który wymaga ciągłych napraw, w tym wymiany pokrycia dachu. Cieknący dach, pokryty rakotwórczym eternitem musiał szybko naprawić. Skarżący stwierdził, że remont był bezwzględnie konieczny i stanowił w danym momencie zaspokojenie jego podstawowych potrzeb bytowych. Środki pieniężne w kwocie 10.900 zł otrzymał jednorazowo. W dniu otrzymania wskazanej kwoty dokonał zwrotu pożyczki siostrze oraz pozostałym dłużnikom. Dlatego też nie wie dlaczego organ rozliczył kwotę 10.900 zł w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy. Wskazana kwota w żaden sposób nie wpłynęła na poprawę jego sytuacji finansowej i nie spowodowała przekroczenia kryterium dochodowego, ponieważ została rozdysponowana na ciążące na nim zaległości wobec innych osób.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna, choć z innych przyczyn niż wskazane w skardze.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.), cytowana dalej także w skrócie jako "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek w tym przedmiocie został złożony przez organ, o czym skarżący został zawiadomiony, ale nie zajął w tym względzie stanowiska.
W dalszej kolejności należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim oraz na mocy art. 135 p.p.s.a., poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy Bełchatów, Sąd doszedł do przekonania, że decyzje te nie mogą się ostać w obrocie prawnym. W rozpoznawanej sprawie doszło bowiem do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2021, poz. 2268, dalej w skrócie: "u.p.s.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W myśl tego przepisu, który stanowił jedną z materialnoprawnych podstaw zaskarżonych decyzji, w sprawie świadczeń z pomocy społecznej decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.
W rozpoznawanej sprawie organ I instancji, na skutek przekroczenia limitu dochodu skarżącego w trakcie wypłacania świadczenia (uzyskanie dochodu ze zniesienia własności nieruchomości), orzekł o uchyleniu w całości z dniem 1 maja 2022 r. decyzji z dnia 17 stycznia 2022 r. dotyczącej przyznania prawa do zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Organ II instancji wobec ustaleń Wójta Gminy Bełchatów stwierdził, że jeśli po wydaniu decyzji ostatecznej przyznającej zasiłek wnioskodawca przestaje spełniać przesłanki przyznania zasiłku stałego, to zachodzi tym samym podstawa do uchylenia decyzji przyznającej ten zasiłek. Kolegium stwierdziło zatem, że skarżący, uzyskując dochód z tytułu zniesienia współwłasności nieruchomości we wrześniu 2021 r. przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku stałego. Uznało jednak, że decyzja organu I instancji podlega uchyleniu, bowiem art. 106 ust. 5 u.p.s. winien mieć zastosowanie ze skutkiem od momentu zajścia okoliczności faktycznych stanowiących podstawę zastosowania danej normy prawnej. Stąd Kolegium uchyliło w całości decyzję organu I instancji i orzekło o zmianie decyzji Wójta Gminy Bełchatów z dnia 17 stycznia 2022 r. w ten sposób, że ograniczyło okres, na który przyznano stronie pomoc w formie zasiłku stałego oraz obejmującej ubezpieczeniem zdrowotnym, do 30 września 2021 r.
Warto w tym miejscu znaczyć, że przepis art. 106 ust. 5 u.p.s., służy eliminacji lub zmianie decyzji ostatecznej i jest normą lex specialis w stosunku do uregulowań zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. jest postępowaniem w nowej sprawie. Nie jest to kontynuowanie, czy rozpatrywanie na nowo sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już ostateczną decyzją, przyznającą określone uprawnienia do świadczeń z pomocy społecznej. Jest to nowa sprawa administracyjna, której zakres wyznacza treść art. 106 ust. 5 ustawy (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 1133/11). Podkreślić trzeba, iż omawiany przepis budzi wiele kontrowersji i powoduje, iż stanowisko judykatury i doktryny nie jest jednolite. Kwestią sporną jest bowiem rozstrzygnięcie, czy decyzja wydana w oparciu o tę normę prawną jest decyzją konstytutywną, czy deklaratoryjną. Na tle powyższych wątpliwości sąd uznał za trafne stanowisko Kolegium, wedle którego kwestia, jaki skutek – ex tunc, czy ex nunc – ma określone orzeczenie, związana jest nie z samym podziałem orzeczeń na konstytutywne oraz deklaratoryjne, ale zależy od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy. Każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Należy więc uznać, iż akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja (akt) może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (por.: wyrok NSA z 28.10.2009 r., II GSK 153/09, z 3.01.2013 r., I OSK 1129/12, wyrok WSA w Łodzi z 4.09.2020, II SA/Łd 106/20, dostępne na www.orzecznia.nsa.gov.pl). Nie można jednak wykluczyć, że decyzje weryfikujące w omawianym trybie decyzje wcześniejsze mogą mieć skutek wsteczny. Dotyczyć to może przede wszystkim sytuacji, w których zastosowanie takiego skutku odbędzie się z korzyścią dla zainteresowanego (por. wyrok NSA z 3.01.2013 r., I OSK 1129/12).
W powyższym kontekście uznać należy, że organy administracji w sposób wyczerpujący zgromadziły materiał dowodowy, a następnie w ramach postępowania wyjaśniającego przeprowadziły jego analizę z poszanowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Niemniej jednak organ II instancji, wydając w dniu 5 sierpnia 2022 r. decyzję reformatoryjną, nie dostrzegł, iż na podstawie przepisu art. 106 ust. 5 u.p.s. dokonał zmiany decyzji, która już została zrealizowana. Zmiana dokonana przez Kolegium dotyczy bowiem świadczenia już zrealizowanego, bowiem przyznanego na okres 1 czerwca 2017 – 30 czerwca 2022 r., przy czym w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że przepis art. 106 ust. 5 u.p.s. nie znajduje zastosowania do weryfikacji decyzji już zrealizowanej, tj. której skutki zostały skonsumowane. Kolegium winno tę okoliczność niewątpliwie uwzględnić z urzędu, jak tego wymaga zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.), mająca walor zasady konstytucyjnej (art. 78 Konstytucji RP). Zasada ta nakłada na organ wyższego stopnia obowiązek powtórnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie - a nie tylko ograniczenia się do kontroli prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji - co w szczególności implikuje konieczność uwzględniania przez organ odwoławczy wszelkich zmian w stanie faktycznym i prawnym sprawy, jakie zaszły po wydaniu decyzji w I instancji (por. wyrok WSA w Poznaniu z 17.09.2015 r., sygn. akt IV SA/Po 240/15).
W konsekwencji Kolegium uchylając zaskarżoną decyzję organu I instancji winno jednocześnie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., umorzyć w całości postępowanie I instancji, które wobec upływu czasu, na jaki wydano weryfikowaną decyzję przyznającą skarżącemu zasiłek stały, stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. Jak już bowiem wspomniano, przepis art. 106 ust. 5 u.p.s. nie znajduje zastosowania do weryfikacji decyzji już zrealizowanej, tj. której skutki zostały "skonsumowane" (por. wyrok NSA z 17.04.2014 r., I OSK 980/13; a także wyroki WSA: z 4.02.2015 r., II SA/Łd 959/14; z 9.06.2014 r., II SA/Ke 415/14; z 14.03.2014 r., I SA/Wa 2711/13).
Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone decyzje organów obu instancji (pkt 1 wyroku), a na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne w kontrolowanej sprawie (pkt 2 wyroku).
k.ż.