II SA/Łd 837/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2011-10-28
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanapostępowanie naprawczedecyzja administracyjnanadzór budowlanyroboty budowlaneocena technicznabezpieczeństwo konstrukcjiprawo własnościkompetencje organów

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje nakazujące wykonanie prac budowlanych w budynku gospodarczym, uznając, że organy nadzoru budowlanego przekroczyły swoje kompetencje, nakładając obowiązki wykraczające poza te niezbędne do zapewnienia zgodności z prawem.

Skarżąca L.B. kwestionowała decyzje nakazujące wykonanie szeregu prac budowlanych w budynku gospodarczym, w tym wzmocnienie filarka, wykonanie posadzki, montaż wrót, prace elewacyjne i otynkowanie ścian. Twierdziła, że jedynie wzmocnienie filarka jest konieczne dla bezpieczeństwa, a pozostałe prace wykraczają poza kompetencje organu nadzoru budowlanego i naruszają jej prawo własności. Sąd administracyjny przychylił się do jej argumentacji, uchylając decyzje obu instancji.

Sprawa dotyczyła skargi L.B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Organy te nakazały skarżącej wykonanie szeregu robót budowlanych w budynku gospodarczym, w tym wzmocnienie filarka, wykonanie posadzki, montaż wrót, prace elewacyjne i otynkowanie ścian. Organy uznały wykonane roboty za przebudowę, która wymagała pozwolenia na budowę, a ponieważ zostało to zrobione samowolnie, wszczęto postępowanie naprawcze. Skarżąca argumentowała, że jedynie wzmocnienie filarka jest niezbędne dla bezpieczeństwa konstrukcji, a pozostałe prace dotyczą estetyki i funkcjonalności, co przekracza kompetencje organów nadzoru budowlanego. Sąd administracyjny uznał, że postępowanie legalizacyjne na podstawie art. 51 Prawa budowlanego ma na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Analiza oceny technicznej wykazała, że jedynie wzmocnienie filarka było konieczne dla bezpieczeństwa, a pozostałe prace miały wpływ na estetykę i funkcjonalność. Sąd stwierdził, że organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy K.p.a. (art. 7, 77 § 1, 80) oraz Prawa budowlanego (art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7), nakładając obowiązki wykraczające poza zakres niezbędny do zgodności z prawem. W szczególności, kwestie estetyki nie mogą stanowić podstawy do nakładania dodatkowych obowiązków w tym trybie. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, zasądził koszty postępowania i nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazówek sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nadzoru budowlanego w postępowaniu naprawczym na podstawie art. 51 Prawa budowlanego może nakazać jedynie wykonanie tych czynności lub robót budowlanych, które są niezbędne do doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Kwestie estetyki nie mogą stanowić podstawy do nakładania dodatkowych obowiązków.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że postępowanie legalizacyjne ma na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Analiza oceny technicznej wykazała, że tylko wzmocnienie filarka było konieczne dla bezpieczeństwa. Organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy, nakładając obowiązki dotyczące estetyki i funkcjonalności, które wykraczają poza zakres postępowania naprawczego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (29)

Główne

u.p.b. art. 51 § 1 pkt 2

Ustawa Prawo budowlane

u.p.b. art. 51 § 7

Ustawa Prawo budowlane

u.p.b. art. 51 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.p.b. art. 51 § ust. 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.b. art. 3 § pkt 7a

Ustawa Prawo budowlane

Definicja przebudowy jako wykonywania robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu.

u.p.b. art. 5 § ust. 2

Ustawa Prawo budowlane

Zasada ogólna określająca wymagania, jakie powinien spełniać obiekt budowlany, jego budowa i użytkowanie, w tym wymagania estetyczne.

u.p.b. art. 62

Ustawa Prawo budowlane

Obiekty budowlane podlegają okresowym kontrolom również pod względem estetyki oraz jego otoczenia.

u.p.b. art. 48

Ustawa Prawo budowlane

u.p.b. art. 49b

Ustawa Prawo budowlane

u.p.b. art. 50

Ustawa Prawo budowlane

u.p.b. art. 81c § ust. 2

Ustawa Prawo budowlane

u.p.b. art. 28

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.p.b. art. 29 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.p.b. art. 31 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Konst. art. 64 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zakres robót nakazanych przez organy nadzoru budowlanego wykracza poza te niezbędne do zapewnienia zgodności z prawem i bezpieczeństwa konstrukcji. Nakładanie obowiązków dotyczących estetyki obiektu budowlanego w postępowaniu naprawczym jest niezgodne z prawem. Organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy K.p.a. poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego i nieuzasadnienie decyzji.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów nadzoru budowlanego opierające się na zasadzie ogólnej z art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego, w tym dotyczące estetyki, nie mogły stanowić samodzielnej podstawy do nakładania obowiązków w postępowaniu naprawczym.

Godne uwagi sformułowania

Organy nadzoru budowlanego powinny zwrócić się do autorów oceny technicznej o sprecyzowanie, które prace są niezbędne do doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem. Zbędne i nie znajdujące oparcia w treści omawianego unormowania jest nakładanie na inwestora dodatkowych obowiązków, jeżeli wykonanie określonych czynności lub robót budowlanych pozwoli już osiągnąć stan zgodny z prawem. Kwestie związane z samą estetyką obiektu budowanego oraz jego otoczenia nie mogą uzasadniać nakładania na inwestora dodatkowych obowiązków w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 51 Prawa budowlanego.

Skład orzekający

Anna Stępień

przewodniczący sprawozdawca

Arkadiusz Blewązka

członek

Grzegorz Szkudlarek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kompetencji organów nadzoru budowlanego w postępowaniu naprawczym (art. 51 Prawa budowlanego) oraz ograniczeń w nakładaniu obowiązków dotyczących estetyki."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji samowoli budowlanej w zakresie przebudowy, gdzie ocena techniczna jest kluczowym dowodem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne określenie zakresu obowiązków przez organy administracji i jak sąd może interweniować, gdy te kompetencje zostaną przekroczone, szczególnie w kontekście prawa własności i estetyki.

Czy urzędnik może zmusić Cię do remontu elewacji? Sąd wyjaśnia granice prawa budowlanego.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 837/11 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2011-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-07-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Stępień /przewodniczący sprawozdawca/
Arkadiusz Blewązka
Grzegorz Szkudlarek
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
art. 51 ust. 1 pkt 2, ust. 7
Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 28 października 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Protokolant Asystent sędziego Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2011 roku przy udziale - sprawy ze skargi L. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz skarżącej L. B. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2010r. nr 243, poz. 1623 ze zm.) oraz art. 104 K.p.a. nałożył na L. B. obowiązek wykonania robót budowlanych w budynku gospodarczym na działce nr [...] położonej w Z. przy ul. A, polegających na:
- wykonaniu wzmocnienia filarka ceglanego zlokalizowanego w elewacji frontowej budynku;
- wykonaniu posadzki betonowej w budynku 5 cm powyżej istniejącego gruntu, która zabezpieczy przed możliwością przedostawania się wody opadowej do wnętrza;
- montażu wrót wejściowych;
- wykonaniu prac elewacyjnych ściany tylnej polegającej na otynkowaniu ściany i wykonaniu wyprawy malarskiej;
- otynkowaniu ścian wewnątrz budynku tynkiem cementowo - wapiennym zgodnie z zaleceniem oceny technicznej pt. "Ocena techniczna wraz z inwentaryzacją budynku gospodarczego - wiaty" opracowaną przez mgr. inż. arch. M. G. nr upr. [...], mgr. inż. R. K. nr upr. [...] - w terminie do dnia 30 października 2011r.
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że w dniu 7 grudnia 2010r. podjął z urzędu postępowanie w sprawie robót budowlanych zrealizowanych w budynku gospodarczym zlokalizowanym na wskazanej wyżej działce.
Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 7 października 2010r. w związku z wnioskiem GDDKiA Oddział w Ł., Delegatura w S. z dnia [...]., który dotyczył ogrodzenia wskazanej nieruchomości ustalono, że zrealizowano roboty elewacyjne (malowanie) i roboty budowlane polegających na: zamurowaniu otworu okiennego, zburzeniu ściany południowej (wykonaniu w niej filaru środkowego i wzmocnieniu narożników budynku), wykonaniu nowej konstrukcji dachu i pokrycia dachowego. Właściciel nie okazał żadnych dokumentów dotyczących zrealizowanych robót.
GDDKiA Oddział w Ł. przy piśmie z dnia 15 listopada 2010r., zgodnie z uprzednią deklaracją, przedstawiła materiał dowodowy w sprawie robót zrealizowanych w obrębie nieruchomości.
Otrzymany materiał potwierdza dokonane ustalenia, jednocześnie materiał ten określa termin realizacji robót około sierpnia 2010r.
Zakres robót określa kwalifikację robót odpowiadającą definicji zawartej w art. 3 pkt 7a ustawy Prawo budowlane jako przebudowę, pod którym to pojęciem należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu. Zatem realizacja takich robót wymagała pozwolenia właściwego organu zgodnie z przepisem art. 28 ustawy Prawo budowlane, którego właściciel nie uzyskał. W ocenie organu budynek gospodarczy został wybudowany przed kilkudziesięciu laty, a w okresie kilku ostatnich lat pozostawał nieużytkowany. W związku z brakiem jakichkolwiek dokumentów dotyczących budynku, w postanowieniu z dnia [...] nakazano sporządzenie oceny technicznej przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane w terminie do 30 marca 2011r. W dniu 14 kwietnia 2011r. L. B. przedłożyła organowi dokumentację pt. "Ocena techniczna wraz z inwentaryzacją budynku gospodarczego - wiaty..." opracowaną przez; mgr inż. arch. M. G. i mgr inż. R. K., posiadających odpowiednie uprawnienia.
Autorzy dokumentacji stwierdzili, że podczas przeprowadzonej wizji lokalnej oraz w wyniku analizy ustalono, iż w większości wykonane prace budowlane zostały zrealizowane zgodnie ze sztuką budowlaną i nie budzą zastrzeżeń.
Jedynie prace polegające na wyburzeniu ściany frontowej i zastąpienie jej filarkiem ceglanym nie spełniają wymagań dotyczących bezpieczeństwa konstrukcji. W wyniku przeprowadzonych obliczeń wytrzymałościowych filarka ustalono, że nie spełnia on wymagań normowych.
Ze względu na wykonanie nowej konstrukcji dachowej zostały przeprowadzone obliczenia elementów nośnych, tj. krokwi i murłaty. Wykazały one, że zastosowane rozwiązania spełniają wymagania dotyczące bezpieczeństwa konstrukcji.
W ocenie autorów dokumentacji stan techniczny budynku gospodarczego - wiaty jest dobry i po wykonaniu wzmocnienia filarka będzie można go bezpiecznie użytkować. Następnie, powołując się na zebrany materiał dowodowy, organ pierwszej instancji stwierdził, że zachodzi konieczność wykonania zaleceń osób uprawnionych, gdyż wykonanie tego zakresu robót budowlanych pozwoli na bezpieczne użytkowanie budynku zgodne z przeznaczeniem i przepisami.
W odwołaniu od tej decyzji L. B. wniosła o jej zmianę w taki sposób, aby nakładała ona obowiązek polegający tylko na wzmocnieniu filarka ceglanego zlokalizowanego w elewacji frontowej budynku i nie nakładała obowiązków w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu L. B. podniosła, że ze wskazanej oceny technicznej wynika, iż w większości prace budowlane zostały wykonane zgodnie ze sztuką i nie budzą zastrzeżeń. Jedynie prace polegające na wyburzeniu ściany frontowej i zastąpieniu jej filarkiem ceglanym nie spełniają wymagań dotyczących bezpieczeństwa konstrukcji. Zatem tylko w tym zakresie można uznać, iż organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek. Pozostałe obowiązki dotyczą zmiany funkcjonalności obiektu lub (i) podniesienia jego estetyki, co przekracza kompetencje organu i jest bezprawnym ograniczeniem prawa własności.
Decyzją z dnia [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, podniósł, że w art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane sformułowana została zasada ogólna Prawa budowlanego, określająca, jakie wymagania powinien spełniać obiekt budowlany, jak również jego budowa i użytkowanie.
Nadanie przepisowi rangi zasady ogólnej oznacza, że jego postanowienia wymagają uwzględnienia przy interpretowaniu innych postanowień ustawy oraz przepisów wykonawczych.
Stosownie do treści art. 3 pkt 7a ustawy Prawo budowlane pod pojęciem przebudowy należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów.
Mając tak zakreśloną definicję nie ma wątpliwości, iż wykonane przez inwestora roboty należy zakwalifikować jako przebudowę. Roboty te przed ich rozpoczęciem, bezspornie wymagały uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę, gdyż nie zostały zwolnione z tego obowiązku na mocy art. 29 ust. 2 oraz art. 31 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Zasadne jest zatem stanowisko organu pierwszej instancji, iż roboty budowlane wykonane przez L. B. stanowiły samowolę, co musiało skutkować wszczęciem postępowania naprawczego.
Istota procedury naprawczej, opisanej w przepisach art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane, prowadzi do zweryfikowania tego, czy wykonane roboty budowlane odpowiadają prawu, a jeśli tak - do ich zalegalizowania.
Tak poczynione ustalenia faktyczne dały podstawę do przeprowadzenia postępowania dowodowego na podstawie art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane ze względu na to, iż roboty były wykonywane bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz - ze względu na brak nadzoru osoby posiadającej uprawnienia wymagane przepisami prawa budowlanego oraz użycie materiałów niewiadomego pochodzenia, w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia.
Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów podniesionych w odwołaniu, stwierdzając, że wskazują one jedynie na brak znajomości przepisów prawa budowlanego.
Z dostarczonej przez inwestora oceny technicznej wraz z inwentaryzacją wynika, iż większość wykonanych samowolnie robót została wprawdzie zrealizowana zgodnie ze sztuką budowlaną, jednakże - jak podkreślili jej autorzy "po wykonaniu wskazanych robót budowlanych budynek gospodarczy - wiata będzie nadawał się do bezpiecznego użytkowania".
Wskazany w zaskarżonej decyzji zakres obowiązków wynika z pkt 4 oceny technicznej - "Zakres prac niezbędnych do wykonania". Jak podkreślili autorzy, wskazane zalecenia pozwolą na bezpieczne użytkowanie budynku oraz zwiększą jego walory estetyczne. Obiekty budowlane podlegają okresowym kontrolom również pod względem estetyki oraz jego otoczenia (art. 62 ustawy Prawo budowlane).
Decyzja nakazująca wykonanie określonych w niej robót budowlanych nie narusza chronionej konstytucyjnie własności nieruchomości, a postępowanie przed organem nadzoru budowlanego zdeterminowane jest na usunięcie stanu nieprawidłowego, niezgodnego z prawem, co ma miejsce w niniejszej sprawie.
Jeśliby nawet uznać, że rozstrzygnięcie nakazujące zamurowanie okien wkracza w chronione prawem dobro, zauważyć należy, że zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Nałożony obowiązek znajduje oparcie w ustawie Prawo budowlane i przepisach wykonawczych do tej ustawy oraz w przepisach dotyczących ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich. Nałożone na inwestora obowiązki, który wykonał roboty budowlane w warunkach samowoli budowlanej, nie są zbyt dotkliwą karą za złamanie przepisów prawa.
W skardze na powyższą decyzję L. B. wniosła o jej uchylenie i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa: art. 8 i art. 11 K.p.a. w związku z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane oraz art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organ administracji architektoniczno - budowlanej nakładając zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane obowiązek wykonania wskazanych robót powinien ograniczyć się jedynie do nakazu wykonania wzmocnienia filarka ceglanego zlokalizowanego w elewacji frontowej budynku, gdyż ma to na celu zapewnienie bezpieczeństwa konstrukcji.
W ocenie autorów dokumentacji stan techniczny budynku gospodarczego - wiaty jest dobry i po wykonaniu wzmocnienia filarka będzie można go bezpiecznie użytkować, a pozostałe prace zostały zrealizowane zgodnie ze sztuką budowlaną.
Jedynie w zakresie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenia środowiska organ nadzoru budowlanego mógł nałożyć obowiązek. Powyższego zdaje się nie dostrzegać [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, który utrzymując w mocy decyzję Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego powołuje się w uzasadnieniu na zasadę ogólną wyrażoną w art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w zakresie obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie estetycznym. Walory estetyczne, co do których wypowiada się i na podstawie których rozstrzygnął [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, są pojęciem względnym oraz nigdzie w przepisach prawa niezdefiniowanym. Sporny obiekt budowlany nie sprawia wrażenia nieestetycznego zgodnie z przyjętymi ogólnie normami, a przymusowe zwiększanie walorów estetycznych jest niewątpliwie naruszeniem konstytucyjnej zasady swobody rozporządzania własnym majątkiem.
Poza tym przez estetykę obiektu budowlanego, zgodnie ze wskazanym przepisem, należy rozumieć wygląd zewnętrzny dający się zaobserwować publiczności. To, jak budynek jest wykończony wewnątrz (czy ma posadzki betonowe lub otynkowane ściany tynkiem cementowo - wapiennym), nie ma wpływu na bezpieczeństwo całego obiektu, a kwestia wewnętrznego wystroju nie może być narzucana właścicielowi nieruchomości. Ponadto generalny charakter ustaleń wynikających z normy prawnej zawartej w art. 5 ustawy Prawo budowlane oznacza iż, nie powinny one stanowić samodzielnej podstawy rozstrzygnięć administracyjnych. Można wręcz przyjąć, że powołanie się w sentencji decyzji administracyjnej wyłącznie na art. 5 ustawy prawo budowlane, bez wskazania konkretnej normy szczegółowej (np. odpowiedniego przepisu techniczno - budowlanego), stanowi poważną wadę takiej decyzji i powinno być przesłanką do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Co prawda [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego powołuje inne podstawy prawne, ale nie odnoszą się one do zarzutu przekroczenia kompetencji organu nadzoru budowlanego w zakresie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych, które nie są niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa ludzi bądź mienia.
W odpowiedzi na skargę organ administracji, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny nie rozpoznaje spraw merytorycznie, lecz bada jedynie legalność zaskarżonej decyzji, tzn. ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W tym też zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy poprzedzające je postępowanie nie jest obciążone wadami, uzasadniającymi jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Rozpoznając niniejszą sprawę w tak zakreślonej kognicji sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Nie jest sporne w rozpoznawanej sprawie, że skarżąca samowolnie wykonała bez wymaganego pozwolenia na budowę roboty budowlane stanowiące przebudowę budynku gospodarczego w rozumieniu art. 3 pkt 7a ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2010r., nr 243, poz. 1623 ze zm.).
Sporny jest natomiast zakres nałożonego na skarżącą obowiązku w decyzji z dnia [...].
Nie budzi też wątpliwości, że ustawa Prawo budowlane wprowadza różne tryby prowadzenia przez organy nadzoru budowlanego postępowania w sprawie samowoli budowlanej.
W przypadku, gdy mamy do czynienia z budową obiektu budowlanego, która wymaga pozwolenia na budowę lub zgłoszenia wtedy organ winien zastosować odpowiednio tryb z art. 48 lub z art. 49b ustawy Prawo budowlane. W przypadkach innych, niż określone w art. 48 ust. 1 lub art. 49b ust. 1, zastosowanie ma tryb z art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane.
W rozpatrywanej sprawie dokonana przez organy administracji kwalifikacja robót budowlanych, jako przebudowy, uzasadniała zastosowanie tego ostatniego trybu postępowania.
W myśl art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:
1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub
2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub
3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub
4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach.
Zgodnie z powołanymi w podstawie prawnej decyzji z dnia [...] przepisami art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.
Z treści tego unormowania wynika, że postępowanie legalizacji samowoli budowlanej, polegającej na wykonaniu innych robót budowlanych niż wzniesienie obiektu budowlanego, prowadzone na jego podstawie służy doprowadzeniu wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2010r., sygn. akt II OSK 1438/10, Lex nr 746541).
W rozpoznawanej sprawie w wykonaniu obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, skarżąca przedłożyła ocenę techniczną wykonanych prac.
Z lektury tej oceny wynika, że jej autorzy wyłącznie roboty budowlane, mające polegać na wzmocnienie filarka ceglanego zlokalizowanego w elewacji frontowej budynku, uznali za prace mające na celu jego doprowadzenie do stanu zgodnego z przepisami oraz sztuką budowlaną.
W stosunku do pozostałych, wymienionych w ocenie technicznej robót budowlanych, jedynie zalecili ich wykonanie.
Co więcej, w punkcie 5 oceny technicznej zatytułowanym "Opinia końcowa" (str. 24) autorzy oceny technicznej stwierdzili, iż "jedynie wykonanie samodzielnego filarka w miejscu wcześniej istniejącej ściany nie spełnia wymagań dotyczących nośności na ściskanie. Aby można było bezpiecznie użytkować przedmiotowy budynek należy wykonać wzmocnienie filarka. Pozostałe wskazane opracowaniem prace budowlane wpłyną na estetykę obiektu oraz funkcjonalność pomieszczenia gospodarczego".
W tej sytuacji, jeżeli określony w ocenie technicznej zakres robót budowlanych, niezbędnych do doprowadzenia wykonanych prac do stanu zgodnego z prawem, budził wątpliwości organu z uwagi na to, że roboty budowlane, których wykonanie autorzy oceny technicznej zalecili, zostały również wymienione w pkt 4 tej oceny zatytułowanym "Zakres prac niezbędnych do wykonania w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z przepisami oraz sztuką budowlaną", to przed nałożeniem na skarżącą wyszczególnionych w decyzji z dnia [...] obowiązków, organy nadzoru budowlanego powinny były zwrócić się do autorów tej oceny o sprecyzowanie, tego które prace są niezbędne do doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem. Inny bowiem ciężar mają roboty budowlane niezbędne do doprowadzenia wykonanych prac do stanu zgodnego z prawem, a inny roboty budowlane określone jedynie mianem "zalecanych".
Zdaniem sądu dla prawidłowego zastosowania unormowania zawartego w art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane wystarczające bowiem jest ustalenie jedynie zakresu niezbędnych czynności lub robót budowlanych do doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem, a więc prac koniecznych, aby stan ten osiągnąć.
Skoro wykonanie określonych czynności lub robót budowlanych pozwoli już ten stan osiągnąć, zbędne i nie znajdujące oparcia w treści omawianego unormowania jest nakładanie na inwestora dodatkowych obowiązków.
Kwestie związane z samą estetyką obiektu budowanego oraz jego otoczenia, na które powołał się organ drugiej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie mogą natomiast uzasadniać nakładania na inwestora dodatkowych obowiązków w postępowaniu prowadzonym w tym trybie. W wyroku z dnia 3 grudnia 2008r., sygn. akt II SA/Po 390/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (Lex nr 528061) zwrócił już uwagę, że na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane organy administracji są uprawnione wyłącznie do nałożenia obowiązków polegających na wykonaniu czynności faktycznych, naprawiających ewentualne odstępstwa od przepisów techniczno - budowlanych. To jednakże wymaga poczynienia odpowiednich ustaleń faktycznych.
W rozpatrywanej sprawie organy nadzoru budowlanego nie uczyniły jednak zadość tej powinności i nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia tej kwestii okoliczności, czym naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane przez nałożenie na skarżącą obowiązku wykonania wyszczególnionych w decyzji z dnia [...] robót budowlanych w sytuacji, gdy zakres prac mających na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem nie został jednoznacznie ustalony.
Na marginesie powyższych rozważań należy nadto zauważyć, że chociaż w osnowie decyzji z dnia [...] organ pierwszej instancji nałożył na skarżącą obowiązek wykonania wyszczególnionych w niej robót budowlanych "zgodnie z zaleceniem oceny technicznej pt. "Ocena techniczna wraz z inwentaryzacją budynku gospodarczego – wiaty" opracowaną przez mgr. inż. arch. M. G. nr upr. [...], mgr. inż. R. K. nr upr. [...]", to znajdującego się w aktach sprawy opracowania nie oznaczył jako załącznika do tej decyzji.
Brak takiego oznaczenia, przy takim sformułowaniu osnowy decyzji, może z kolei rodzić wątpliwości, co do zakresu i sposobu, w jaki mają zostać wykonane nakazane roboty budowlane. Dalszą zaś konsekwencją może być spór, co do tego, czy i w jaki sposób roboty te zostały wykonane na etapie dokonywania przez organ sprawdzenia wykonania obowiązku w trybie art. 51 ust. 3 ustawy Prawo budowlane.
Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji uzasadnia treść art. 152 p.p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego w postaci wpisu od skargi w wysokości 500 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji uwzględnią powyższe uwagi i ustalą w sposób nie budzący wątpliwości zakres czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, a następnie stosownie do wyników tego postępowania wydadzą odpowiednie rozstrzygnięcie.
n.k.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI