II SA/Łd 827/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, które skarżący M. I. pobierał w okresie od 1 września 2015 r. do 30 września 2017 r. w łącznej kwocie 7.500 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, uchylając decyzję organu I instancji, orzekło o obowiązku zwrotu tych świadczeń, powołując się na prawomocny wyrok sądu z [...] 2021 r. o wygaśnięciu obowiązku alimentacyjnego G. C. wobec M. I. od 1 września 2015 r. Skarżący zarzucił organom naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię i nierozróżnienie pojęć "świadczenia nienależnie pobranego" i "świadczenia nienależnego", a także błąd w ustaleniach faktycznych. Podkreślił, że w chwili wypłaty świadczeń nie miał świadomości, że mu nie przysługują, gdyż pobierał naukę i przygotowywał się do usamodzielnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd uznał, że kluczowe jest rozróżnienie między "świadczeniem nienależnym" a "świadczeniem nienależnie pobranym". W sytuacji, gdy skarżący pobierał świadczenia w dobrej wierze, opierając się na prawomocnym wyroku zasądzającym alimenty, a wyrok stwierdzający wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego uprawomocnił się później, nie można uznać świadczeń za nienależnie pobrane. Sąd podkreślił, że obowiązek zwrotu świadczeń obciąża tylko tego, kto przyjął je w złej wierze, wiedząc, że mu się nie należą. W ocenie Sądu, organy błędnie zinterpretowały art. 29 ust. 3 w zw. z art. 23 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie badając świadomości skarżącego co do nienależnego pobrania świadczeń.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w przypadku wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego ze skutkiem wstecznym, z uwzględnieniem dobrej wiary świadczeniobiorcy.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej uregulowanej w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy świadczenia z funduszu alimentacyjnego pobrane w okresie, gdy formalnie istniał obowiązek alimentacyjny (choć później prawomocnie uchylony ze skutkiem wstecznym), mogą być uznane za "nienależnie pobrane" w rozumieniu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jeśli świadczeniobiorca nie miał świadomości ich nienależnego pobrania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenia pobrane w dobrej wierze, gdy istniał prawomocny tytuł zasądzający alimenty, nie mogą być uznane za "nienależnie pobrane" w rozumieniu ustawy, nawet jeśli późniejszy wyrok uchylił obowiązek alimentacyjny ze skutkiem wstecznym.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił pojęcia "świadczenia nienależnego" i "świadczenia nienależnie pobranego". Podkreślił, że obowiązek zwrotu świadczeń obciąża tylko tego, kto przyjął je w złej wierze, wiedząc, że mu się nie należą. W sytuacji, gdy skarżący pobierał świadczenia na podstawie prawomocnego wyroku zasądzającego alimenty, a wyrok stwierdzający wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego uprawomocnił się później, nie można przypisać mu świadomości nienależnego pobrania świadczeń.
Jaki jest zakres odpowiedniego stosowania art. 23 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów do sytuacji opisanej w art. 29 ust. 3 tej ustawy, w szczególności w kontekście przesłanki świadomości świadczeniobiorcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpowiednie stosowanie art. 23 do art. 29 ust. 3 oznacza, że należy badać świadomość świadczeniobiorcy co do nienależnego pobrania świadczenia, ponieważ sytuacja opisana w art. 29 ust. 3 nie jest tożsama z definicją "nienależnie pobranego świadczenia" z art. 2 pkt 7 ustawy.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 29 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów reguluje odrębną sytuację prawną od tej opisanej w art. 23. Choć art. 29 ust. 3 nakazuje odpowiednie stosowanie art. 23, to nie oznacza to automatycznego stosowania wszystkich jego przepisów, zwłaszcza tych dotyczących przesłanki subiektywnej (świadomości).
Przepisy (10)
Główne
u.p.o.a. art. 29 § 3
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Przepis ten nakazuje odpowiednie stosowanie art. 23, ale nie wyłącza badania świadomości świadczeniobiorcy co do nienależnego pobrania świadczenia.
Pomocnicze
u.p.o.a. art. 23 § 1
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Przepis ten statuuje generalną zasadę zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, ale jego stosowanie w kontekście art. 29 ust. 3 wymaga uwzględnienia specyfiki sytuacji i przesłanki świadomości.
u.p.o.a. art. 2 § 7
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Definicja "nienależnie pobranego świadczenia", która w niektórych przypadkach (lit. a, b, d, f, g) uwzględnia przesłankę subiektywną (świadomość).
k.p.c. art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Potwierdza moc wiążącą prawomocnych orzeczeń sądowych dla innych sądów i organów.
ustawa covidowa art. 15 § zzs4 ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwa wykładnia i zastosowanie art. 29 ust. 3 w zw. z art. 23 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez organy administracji. • Brak świadomości skarżącego co do nienależnego pobrania świadczeń w okresie, gdy formalnie istniał obowiązek alimentacyjny. • Rozróżnienie między świadczeniem nienależnym a nienależnie pobranym.
Godne uwagi sformułowania
Nie można zatem uznać świadczeń za nienależnie pobrane, jeżeli strona przyjmowała je bez świadomości, że jej się nie należały. • Obowiązek zwrotu wypłaconych świadczeń obciąża zatem tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. • Dzień zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego należy utożsamiać z dniem uprawomocnienia się orzeczenia uwzględniającego powództwo o uchylenie obowiązku alimentacyjnego.
Skład orzekający
Robert Adamczewski
przewodniczący sprawozdawca
Sławomir Wojciechowski
sędzia
Marcin Olejniczak
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w przypadku wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego ze skutkiem wstecznym, z uwzględnieniem dobrej wiary świadczeniobiorcy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej uregulowanej w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla osób pobierających świadczenia z funduszu alimentacyjnego, które mogą znaleźć się w sytuacji prawnej niepewności po wyroku ze skutkiem wstecznym. Wyjaśnia kluczowe rozróżnienie między nienależnym świadczeniem a nienależnie pobranym świadczeniem.
“Czy musisz zwrócić świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jeśli wyrok uchylił obowiązek alimentacyjny z datą wsteczną?”
Dane finansowe
WPS: 7500 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.