II SA/Łd 816/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2009-12-01
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanepozwolenie na użytkowaniekara pieniężnasamowola budowlananadzór budowlanypostępowanie administracyjneskarżącyorgan administracjiWSAorzecznictwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi, utrzymujące w mocy karę pieniężną za nielegalne użytkowanie rozbudowanej części obiektu budowlanego.

Skarżący G.W. zaskarżył postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które uchyliło postanowienie organu I instancji i nałożyło karę 75.000 zł za użytkowanie rozbudowanej części obiektu budowlanego (sklep) przed uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie. Skarżący zarzucał m.in. niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego i naruszenie procedury. Sąd administracyjny uznał, że organ II instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i zastosował prawo, oddalając skargę.

Sprawa dotyczyła skargi G.W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi, które uchyliło postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i nałożyło na inwestora karę pieniężną w wysokości 75.000 zł z tytułu przystąpienia do użytkowania rozbudowanej części obiektu budowlanego (parter, sklep z artykułami kosmetycznymi) przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące niezasadności nałożenia kary, jej dowolnego obliczenia, a także naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu sprawy, oddalił skargę. Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny, w tym fakt użytkowania obiektu przed uzyskaniem pozwolenia, i zastosował właściwe przepisy prawa budowlanego dotyczące kar za nielegalne użytkowanie. Sąd odniósł się również do zarzutów proceduralnych, stwierdzając, że ewentualne naruszenia przez organ I instancji nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, zwłaszcza w kontekście reprezentacji skarżącego przez profesjonalnego pełnomocnika i możliwości zapoznania się z aktami w postępowaniu odwoławczym. Sąd potwierdził również prawidłowość zastosowanego współczynnika kategorii obiektu (XVII - budynki handlu, gastronomii i usług) dla sklepu, odrzucając argumentację o konieczności zastosowania kategorii XI (lecznice weterynaryjne).

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55 Prawa budowlanego, tj. przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, uzasadnia nałożenie kary pieniężnej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny, potwierdzony dokumentacją fotograficzną i protokołem kontroli, wskazujący na użytkowanie sklepu przed uzyskaniem pozwolenia. Przepisy Prawa budowlanego obligują organ do nałożenia kary w takiej sytuacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.b. art. 55

Prawo budowlane

p.b. art. 57 § ust. 7

Prawo budowlane

p.b. art. 59f § ust. 1

Prawo budowlane

p.b. art. 59f § ust. 2

Prawo budowlane

p.b. art. 59f § ust. 3

Prawo budowlane

Pomocnicze

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 126

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego przez organ odwoławczy, potwierdzające użytkowanie obiektu przed uzyskaniem pozwolenia. Właściwe zastosowanie przepisów Prawa budowlanego dotyczących kar za nielegalne użytkowanie. Zastosowanie właściwego współczynnika kategorii obiektu (XVII) dla sklepu. Naruszenia proceduralne organu I instancji nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy ze względu na reprezentację przez profesjonalnego pełnomocnika i możliwość zapoznania się z aktami w postępowaniu odwoławczym.

Odrzucone argumenty

Kara została nałożona niezasadnie. Obliczenie kary nastąpiło w sposób dowolny. Niewłaściwe zastosowanie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego. Wymierzenie kary w oparciu o niewłaściwy współczynnik kategorii obiektu (powinien być XI). Naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. przez uniemożliwienie zapoznania się z dokumentami. Naruszenie art. 15 K.p.a. przez sanowanie uchybień organu I instancji. Naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 7 K.p.a. przez niewyjaśnienie stanu faktycznego. Naruszenie art. 81 K.p.a. przez uznanie okoliczności za udowodnione bez możliwości zapoznania się z dowodami. Naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. przez brak wskazania faktów, dowodów i powodów odmowy mocy dowodowej. Naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 155 K.p.a. przez uchylenie postanowienia I instancji i orzeczenie w sposób zgodny z nim. Naruszenie zasady dwuinstancyjności.

Godne uwagi sformułowania

kara pieniężna ma przede wszystkim oddziaływać prewencyjnie na zachowania adresatów normy. Ratio legis regulacji przyjętej w wyżej wskazanych przepisach stanowi dążenie do wyeliminowania, a przynajmniej maksymalnego ograniczenia, zjawiska tzw. "samowoli użytkowej". kwestionowane w niniejszej sprawie unormowanie ustawowe cechuje pewien automatyzm, z drugiej zaś - surowość wobec sprawcy samowoli.

Skład orzekający

Jolanta Rosińska

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Sekunda-Lenczewska

sędzia

Arkadiusz Blewązka

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie nałożenia kary pieniężnej za użytkowanie obiektu budowlanego przed uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie, prawidłowość kwalifikacji kategorii obiektu budowlanego, oraz wpływ naruszeń proceduralnych na wynik sprawy w kontekście reprezentacji przez pełnomocnika."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji użytkowania rozbudowanej części obiektu budowlanego o charakterze handlowo-usługowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy istotnego zagadnienia z zakresu prawa budowlanego – kar za samowolne użytkowanie obiektów, co jest częstym problemem dla inwestorów i deweloperów.

Kara 75 tys. zł za sklep otwarty przed pozwoleniem. Czy to zgodne z prawem?

Dane finansowe

WPS: 75 000 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 816/09 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2009-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-10-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka
Joanna Sekunda-Lenczewska
Jolanta Rosińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1260/10 - Wyrok NSA z 2011-08-31
II OZ 394/10 - Postanowienie NSA z 2010-05-06
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
art. 55, art. 57 ust. 7, art. 59f ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 1 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Jolanta Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA: Joanna Sekunda – Lenczewska Sędzia WSA: Arkadiusz Blewązka Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2009 roku przy udziale --- sprawy ze skargi G. W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nielegalne użytkowanie obiektu - oddala skargę. LS
Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. postanowieniem z dnia [...] roku, Nr [...] (znak: [...]), po rozpatrzeniu zażalenia G. W., uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] roku, Nr [...] (znak: [...]) i nałożył na inwestora karę w wysokości 75.000 zł z tytułu przystąpienia do użytkowania rozbudowanej części obiektu budowlanego (parter) zlokalizowanego na działce Nr ewid. [...] w K. przy ul. A. Nr [...], pełniącej funkcję sklepu z artykułami kosmetycznymi.
Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ I instancji postanowieniem z dnia [...] roku nałożył na G. W. karę z tytułu przystąpienia do użytkowania kondygnacji parteru budynku mieszkalno – usługowego usytuowanego na nieruchomości położonej w miejscowości K. przy ul. A. Nr [...] (działka nr ewid. [...]). Wysokość kary ustalono na 75.000 zł i wskazano, że stanowi ona dziesięciokrotne podwyższenie stawki opłaty (s = 500 zł), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k = 15) oraz współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w = 1). Organ uznał, że inwestor przystąpił do użytkowania obiektu z naruszeniem przepisów art. 54 i 55 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawu budowlane (t. j. Dz. U. z 2006 roku Nr 156, poz. 1118 ze zm.).
W zażaleniu na powyższe postanowienie G. W. podniósł, iż kara została nałożona niezasadnie, a jej obliczenie nastąpiło w sposób dowolny.
Po rozpoznaniu zażalenia, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. postanowieniem z dnia [...] roku uchylił rozstrzygnięcie I instancji i orzekł w sprawie merytorycznie. Mocą tegoż postanowienia organ odwoławczy nałożył na inwestora, na podstawie art. 57 ust. 7 w zw. z art. 59 f ust. 1 i art. 59 g ust. 1 i 2 Prawa budowlanego, karę w wysokości 75.000 zł stanowiącą iloczyn dziesięciokrotnie podwyższonej stawki opłaty (s – 500 zł), współczynnika kategorii obiektu (k - 15) oraz współczynnika wielkości obiektu (w - 1), z tytułu przystąpienia do użytkowania rozbudowanej części obiektu budowlanego (parter), pełniącej funkcję sklepu z artykułami kosmetycznymi, z naruszeniem przepisów art. 55 Prawa budowlanego. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że do organu I instancji w dniu 17 marca 2009 roku wpłynął wniosek o wydanie pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalno – usługowego (rozbudowanego). Organ stopnia powiatowego zawiadomił inwestora, że w dniu 6 kwietnia 2009 roku odbędzie się kontrola obowiązkowa spornego obiektu. W ramach tej kontroli organ stwierdził, że obiekt jest użytkowany w zakresie kondygnacji parteru, poddasze jest nieużytkowane, wykonywane są tam roboty wykończeniowe. Organ jednocześnie wskazał, że użytkowanie obiektu polega na wykorzystywaniu pomieszczeń parteru w części istniejącej jako lecznica dla zwierząt, a w części rozbudowywanej na sklep z artykułami kosmetycznymi. Ustalenia te potwierdza także dokumentacja fotograficzna. Wykonane zdjęcia obrazują, że w trakcie kontroli w sklepie znajdowali się konsumenci, sklep był umeblowany, na półkach znajdował się ometkowany towar, również pomieszczenie socjalne było zagospodarowane i użytkowane.
Na tej podstawie organ uznał, że bezzasadne są twierdzenia inwestora, jako że ustalenia organu I instancji w przedmiocie nielegalnego przystąpienia do użytkowania były nierzetelne i dowolne. Ustalenia te w sposób jednoznaczny wykazały, że inwestor przystąpił do użytkowania rozbudowanej części obiektu budowlanego (parteru), pełniącej funkcję sklepu z artykułami kosmetycznymi z naruszeniem art. 55 pkt. 1 Prawa budowlanego, tj. przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
Odnosząc się do zarzutu zażalenia, że w sprawie doszło do wadliwego obliczenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu, organ odwoławczy wyjaśnił, że nie ma on uprawnień do samodzielnego ustalania współczynnika kategorii obiektu, a zwłaszcza odmiennego jego przypisywania do danego obiektu niż to wynika z decyzji organu administracji architektoniczno – budowlanej o pozwoleniu na budowę.
Zgodnie z regulacją art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Z kolei art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego stanowi, że w przypadku stwierdzenia w trakcie obowiązkowej kontroli nieprawidłowości w zakresie, o którym mowa w art. 59a ust. 2, wymierza się karę stanowiącą iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Przepis art. 59 f ust. 2 informuje, że stawka opłaty (s) wynosi 500 zł.
Organ I instancji ustalił, że przystąpienie do użytkowania budynku obejmuje jedynie parter budynku, czyli tę część obiektu, która pełni funkcję usługową. Wobec tego, jak wskazał organ, kara z tytułu nielegalnego użytkowania winna zostać nałożona tylko w odniesieniu do tej części obiektu, wobec której faktycznie przystąpiono do użytkowania. Z części opisowej projektu budowlanego stanowiącego załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę wynika, że na parterze rozbudowanego obiektu zaprojektowano do realizacji: sklep-dyskont drogeryjny, magazyn wstępny/wiatrołap, aneks: szafki na odzież pracowników, pokój śniadaniowy, WC z przedsionkiem, klatkę schodową. Z kolei na parterze istniejącej części budynku znajdował się: gabinet lekarza weterynarii, poczekalnia, łazienka, sień/zaplecze gospodarcze, sklep: dyskont drogeryjny (ówcześnie sklep z art. przemysłowymi i gabinet lekarski), pomieszczenie na środki utrzymania czystości. Ponieważ inwestycja obejmowała rozbudowę budynku mieszkalno-usługowego, zatem kontrola obowiązkowa oraz dokonane w jej ramach ustalenia dotyczą tylko zakresu inwestycji. Skoro zatem organ ustalił, iż przystąpiono do użytkowania parteru rozbudowanego budynku, w którym znajduje się sklep z artykułami kosmetycznymi, z naruszeniem art. 55 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu. Współczynnik kategorii obiektu budowlanego (k) oraz współczynnik wielkości obiektu (w) określa załącznik do Prawa budowlanego, z którego wynika, że budynek usługowy przypisany jest do kategorii XVII obiektów budowlanych. Współczynnik kategorii obiektu wynosi zatem k - 15, z kolei z uwagi na fakt, iż kubatura spornego obiektu wynosi 1.055 m3, współczynnik wielkości obiektu wynosi w - 1. Wyliczenie kary za nielegalne przystąpienie do użytkowania obiektu to wyliczenie matematyczne. Wysokość kary z tytułu nielegalnego użytkowania została obliczona przez organ I instancji według prawidłowego wzoru.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut strony, że przy obliczeniu kary organ powinien wziąć pod uwagę, fakt że w toku kontroli obowiązkowej użytkowane były pomieszczenia stanowiące gabinet weterynaryjny, któremu załącznik do ustawy przypisuje XI kategorię obiektu, zatem karę należało wyliczyć przy uznaniu, że współczynnik kategorii obiektu wynosi k - 4. Twierdzenie to, w ocenie organu II instancji, nie jest trafne, ponieważ inwestycja nie polegała na rozbudowie budynku o lecznicę weterynaryjną, lecz o sklep - dyskont drogeryjny.
Tym niemniej, jak wyjaśnił organ odwoławczy, organ I instancji w treści sentencji w sposób wadliwy wskazał sposób obliczenia kary. Organ wskazał bowiem, że kara jest dziesięciokrotnym podwyższeniem stawki opłaty, współczynnika kategorii obiektu budowlanego współczynnika wielkości obiektu budowlanego. Organ nie wskazał, że kara ta stanowi iloczyn wszystkich wymienionych elementów. Z tego też względu organ odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie w całości i orzekł co do istoty sprawy.
W skardze na powyższe postanowienie G. W. wniósł o jego uchylenie w całości. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie skutkujące wymierzeniem właścicielowi nieruchomości kary mimo braku przesłanek oraz art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego, poprzez wymierzenie kary w oparciu o niewłaściwy współczynnik kategorii obiektu. Strona zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynika sprawy – tj.:
- art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez uniemożliwienie stronie zapoznania się z dokumentami zgromadzonymi w aktach w postępowaniu przed organem I instancji,
- art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez sanowanie uchybień, jakich dopuścił się organ I instancji,
- art. 77 § 1 w zw. z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż organ uchylił się od kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,
- art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione, gdy strona nie miała możliwości się z nimi zapoznać,
- art. 107 § 3 w zw. z art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem organ nie wskazał w uzasadnieniu faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz powodów dla których pozostałym odmówił mocy dowodowej, a także brak odniesienia się do zarzutów zażalenia,
- art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez uchylenie postanowienia I instancji, w sytuacji gdy organ odwoławczy zgodził się z rozstrzygnięciem organu I instancji.
W motywach skargi strona opisała dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że organ II instancji uchylił rozstrzygnięcie I instancji i orzekł w sprawie. Tym niemniej rozstrzygnięcie organu II instancji pokrywa się w postanowieniem I instancji, dlatego strona skarżąca nie rozumie przyczyn takiego działania. Organ nałożył na skarżącego karę pieniężną w sytuacji, kiedy nie wyjaśniono dostatecznie czy zaistniały ku temu ustawowe przesłanki. Protokół, na który powołał się organ jest wewnętrznie sprzeczny – organ napisał, że obiekt jest użytkowany w zakresie parteru, a jednocześnie obiekt spełnia warunki do wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Organ nie ustalił kto użytkuje obiekt oraz w jaki sposób go użytkuje. Zdaniem strony, organ I instancji nie wyjaśnił sposobu wyliczenia nałożonej kary oraz błędnie zakwalifikował obiekt do kategorii XVII, gdy tymczasem powinien on być zaliczony do kategorii XI. Ustalenia w tym przedmiocie poczynił dopiero organ odwoławczy, on także wyliczył karę, przez co naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania. Organ II instancji nie odniósł się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ I instancji nie umożliwił stronie zapoznania się z zebranymi w sprawie dokumentami, co przesądzało o konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia I instancji. Z zasad ogólnych prawa administracyjnego wynika bowiem, że poczynienie dowodu dopiero czyni wiarygodną okoliczność faktyczną, gdy strona mogła się wypowiedzieć co do dowodu. Strona nie miała możliwości realizacji uprawnień z art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, dlatego też okoliczności faktyczne będące podstawą wydania zaskarżonych postanowień nie mogą zostać uznane za udowodnione.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd zważył, że organ II instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i wydał rozstrzygnięcie odpowiadające prawu.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z regulacją art. 55 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2006 roku Nr 156, poz. 1118 ze zm.), do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Właściwy organ wydaje decyzję w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego po przeprowadzeniu obowiązkowej kontroli w celu stwierdzenia prowadzenia jej zgodnie z ustaleniami i warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę (art. 59 ust. 1 i art. 59a ust. 1 Prawa budowlanego). W przypadku stwierdzenia w trakcie obowiązkowej kontroli, zgodnie z treścią art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego, nieprawidłowości w określonym zakresie, wymierza się karę stanowiącą iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Stawka opłaty (s) wynosi 500 zł (art. 59f ust. 2 Prawa budowlanego). Przy czym kategorie obiektów, współczynnik kategorii obiektu oraz współczynnik wielkości obiektu określa załącznik do ustawy (art. 59f ust. 3 Prawa budowlanego).
Po wykonaniu rozbudowy budynku mieszkalno – usługowego, skarżący dokonał zgłoszenia do powiatowego organu nadzoru budowlanego tego faktu celem uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Tym niemniej, w ramach obowiązkowej kontroli przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie organ stwierdził, że obiekt jest już użytkowany. W tej sytuacji zobligowany był do nałożenia kary za przystąpienie do użytkowania obiektu przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
Sąd oceniając legalność zaskarżonego postanowienia o nałożeniu tejże kary i kontrolując prawidłowość przeprowadzenia postępowania w sprawie nie dostrzegł nieprawidłowości, które mogłyby skutkować koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego spornego rozstrzygnięcia.
W ocenie strony skarżącej, organ odwoławczy do spornego obiektu zastosował błędny wskaźnik kategorii obiektu. Organ zakwalifikował obiekt do kategorii XVII, gdy tymczasem powinien zaliczyć obiekt do kategorii XI. Ustosunkowując się do tego zarzutu należy przypomnieć, że kategorię obiektu oraz współczynniki wielkości obiektu określa załącznik do ustawy. Z drugiej strony, nie ulega wątpliwości, że skarżący uzyskał decyzję o pozwoleniu na budowę polegającą na rozbudowie budynku mieszkalno – usługowego. Z załączonego do decyzji projektu budowlanego wynika, że w budynku przed rozbudową znajdował się gabinet weterynaryjny, sklep z artykułami przemysłowymi i gabinet lekarski. Z tegoż planu wynika również, iż planowana rozbudowa miała dotyczyć m. in. dyskontu drogeryjnego wraz z zapleczem techniczno – sanitarnym oraz poddasza. W toku obowiązkowej kontroli organ ustalił, że inwestor przystąpił do użytkowania dyskontu drogeryjnego przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Jak już wskazywano, organ zakwalifikował ten obiekt do kategorii XVII – budynki handlu, gastronomii i usług, jak: sklepy, centra handlowe, domy towarowe, hale targowe, restauracje, bary, kasyna, dyskoteki, warsztaty rzemieślnicze, stacje obsługi pojazdów, myjnie samochodowe, garaże powyżej dwóch stanowisk, budynki dworcowe. Kategoria XI tymczasem odnosi się do budynków służby zdrowia, opieki społecznej i socjalnej, jak: szpitale, sanatoria, hospicja, przychodnie, poradnie, stacje krwiodawstwa, lecznice weterynaryjne, żłobki, domy pomocy i opieki społecznej, domy dziecka, domy rencisty, schroniska dla bezdomnych oraz hotele robotnicze. Zdaniem składu orzekającego, zaistniałego stanu faktycznego nie można było odnieść do kategorii XI, gdyż w sprawie mamy do czynienia z samowolnym przystąpieniem do użytkowania lokalu handlowego – dyskontu drogeryjnego, a nie gabinetu weterynaryjnego, który istniał w budynku przed procesem rozbudowy. Z tych powodów ten zarzut skargi pozostaje bez wpływu na rozstrzygniecie.
W treści skargi strona wskazywała na naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten wymaga, by organy administracji publicznej zapewniły stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwiły im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Bezspornie, organ I instancji naruszył wspomniany przepis. Niemniej jednak, Sąd ocenił, że to naruszenie nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż strona w toku postępowania administracyjnego była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata. Po wydaniu przez organ I instancji postanowienia pełnomocnik skarżącego zapoznał się z aktami sprawy, a następnie złożył w imieniu strony zażalenie. Do zadań organu odwoławczego nie należy li tylko kontrola rozstrzygnięcia I instancji, ale przede wszystkim zadaniem tegoż organu jest ponowne, merytoryczne rozpoznanie sprawy. W konsekwencji wiąże się to z koniecznością rozważenia podniesionych w środku odwoławczym zarzutów i poczynienia ustaleń w sprawie. W toku postępowania odwoławczego, organ ten przed wydaniem decyzji, zapoznał pełnomocnika z dokumentami zgromadzonymi w aktach sprawy. Z tych samych powodów Sąd nie podzielił zarzutu skargi dotyczącego uchybienia wymogom określonym w art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione, gdyż strona nie miała możliwości się z nimi zapoznać.
Strona skarżąca wywodziła w treści skargi, że w sprawie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności przez sanowanie uchybień, jakich dopuścił się organ I instancji. Również tego argumentu Sąd nie podzielił, bowiem organ odwoławczy rozpoznając sprawę umożliwił stronie zapoznanie się z dokumentami zgromadzonymi w sprawie. Tym samym organ odwoławczy konwalidował uchybienie organu I instancji, a nie je sanował.
Strona w treści skargi powoływała ponadto zarzut naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego odnoszących się przede wszystkim do postępowania dowodowego prowadzonego przez organ. Zdaniem strony, stan faktyczny sprawy nie został należycie wyjaśniony. Również tej grupy zarzutów Sąd nie podzielił. W ocenie składu orzekającego zgromadzone w aktach sprawy dokumenty jednoznacznie wskazują, że skarżący przystąpił do użytkowania pomieszczenia handlowego wraz z zapleczem socjalnym przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Organ, w terminie 21 dni od daty zgłoszenia, miał obowiązek przeprowadzić kontrolę. Działania kontrolne organ przeprowadził w dwudziestym dniu od daty zgłoszenia. Organ wówczas, oprócz spisania protokołu, wykonał zdjęcia, które dokładnie obrazują fakt użytkowania pomieszczeń na parterze obiektu. Ustalenia te nie mogą być zatem skutecznie kwestionowane przez stronę. Dokumentacja fotograficzna jednoznacznie bowiem wskazuje na fakt użytkowania obiektu i potwierdza ustalenia protokołu spisanego podczas kontroli.
W końcu strona wywodziła, że organ II instancji bezpodstawnie uchylił rozstrzygnięcie I instancji i orzekł w sprawie w sposób jednakowy. Nie jest to jednak prawdą, gdyż organ odwoławczy w nowym rozstrzygnięciu prawidłowo określił współczynniki uwzględniane przy wyliczeniu wysokości kary.
Nie ulega wątpliwości, że nałożona na inwestora kara jest wysoka, niemniej jednak została wyliczona prawidłowo, w oparciu o powołane przepisy prawa, których zgodność z przepisami Konstytucji RP była przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego. I tak, w wyroku z dnia 15 stycznia 2007 r. sygn. akt P 19/06 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 i Nr 170, poz. 1217) w zakresie, w jakim stanowi podstawę nałożenia przez organ nadzoru budowlanego na inwestorów kary pieniężnej z tytułu nielegalnego przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, jest zgodny z art. 10 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (opubl. OTK-A 2007/1/2, Lex nr 232287), w wyroku z dnia 5 maja 2009 r. sygn. akt P 64/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 57 ust. 7 zdanie drugie w związku z art. 59f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 i Nr 170, poz. 1217, z 2007 r. Nr 88, poz. 587, Nr 99, poz. 665, Nr 127, poz. 880, Nr 191, poz. 1373 i Nr 247, poz. 1844, z 2008 r. Nr 145, poz. 914, Nr 199, poz. 1227, Nr 206, poz. 1287, Nr 210, poz. 1321 i Nr 227, poz. 1505 oraz z 2009 r. Nr 18, poz. 97 i Nr 31, poz. 206) oraz załącznikiem do tej ustawy jest zgodny z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji (opubl. OTK-A 2009/5/64, Dz. U.RP 2009/71/618, LEX nr 490927). Z kolei w wyroku z dnia 22 września 2009 r. sygn. akt SK 3/08 Trybunał wyraził pogląd, iż art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 i Nr 170, poz. 1217, z 2007 r. Nr 88, poz. 587, Nr 99, poz. 665, Nr 127, poz. 880, Nr 191, poz. 1373 i Nr 247, poz. 1844, z 2008 r. Nr 145, poz. 914, Nr 199, poz. 1227, Nr 206, poz. 1287, Nr 210, poz. 1321 i Nr 227, poz. 1505 oraz z 2009 r. Nr 18, poz. 97 i Nr 31, poz. 206) jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 42 Konstytucji.
W ocenie Sądu warto w tym miejscu zwrócić uwagę na uzasadnienie drugiego z przywołanych powyżej orzeczeń, w którym Trybunał Konstytucyjny podniósł, że surowość sankcji określonej w art. 57 ust. 7 w związku z art. 59 f ust. 1 Prawa budowlanego jest uzasadniona z punktu widzenia konieczności ochrony doniosłych dóbr gwarantowanych w przepisach. Ma ona w optymalnym stopniu dyscyplinować do tego, aby każdy - bez wyjątku - inwestor realizował obowiązek zawiadomienia organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy obiektu budowlanego lub złożenia wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie. Inicjatywa inwestora w tej kwestii stanowi podstawowy warunek prawidłowego wykonywania zadań przez nadzór budowlany, a tym samym ochrony wartości deklarowanych w Prawie budowlanym. Tym samym kara pieniężna określona w art. 57 ust. 7 zdanie drugie w związku z art. 59 f ust. 1 prawa budowlanego ma przede wszystkim oddziaływać prewencyjnie na zachowania adresatów normy. Ratio legis regulacji przyjętej w wyżej wskazanych przepisach stanowi dążenie do wyeliminowania, a przynajmniej maksymalnego ograniczenia, zjawiska tzw. "samowoli użytkowej". W związku z tym kwestionowane w niniejszej sprawie unormowanie ustawowe cechuje pewien automatyzm, z drugiej zaś - surowość wobec sprawcy samowoli.
Reasumując powyższe stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a przedstawiona przez organ w uzasadnieniu wykładnia przepisów prawa oraz przytoczona argumentacja zasługują na uwzględnienie. Wskazane w skardze uchybienia nie stanowią naruszenia prawa materialnego, ani naruszenia przepisów postępowania, a już z pewnością nie miały i nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy – w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z powyższych względów Sąd na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.
K.O.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI