II SA/Łd 815/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Łodzi uchylił decyzje ustalające odpłatność za pobyt ojca w DPS, uznając, że organy nie uwzględniły wszystkich możliwości finansowych syna.
Skarżący A.R. zaskarżył decyzje ustalające jego odpłatność za pobyt ojca w domu pomocy społecznej (DPS). Organy administracji ustaliły tę odpłatność, opierając się na dochodach skarżącego i jego rodziny, które przekroczyły ustawowe kryterium. Skarżący argumentował, że organy nie wzięły pod uwagę jego faktycznych możliwości finansowych, w tym spłaty kredytów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy naruszyły przepisy, nie uwzględniając w pełni art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej dotyczącego możliwości finansowych zobowiązanego.
Sprawa dotyczyła ustalenia odpłatności za pobyt D.R. w Domu Pomocy Społecznej (DPS). Decyzją Burmistrza Miasta Ozorkowa, a następnie utrzymującą ją w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ustalono odpłatność dla syna D.R., A.R., jako osoby zobowiązanej. Organy oparły się na dochodach rodziny skarżącego, które przekroczyły ustawowe kryterium dochodowe na osobę. Skarżący nie zgodził się z tymi decyzjami, podnosząc, że organy nie uwzględniły jego faktycznej sytuacji finansowej, w tym znaczących wydatków związanych ze spłatą kredytów zaciągniętych na zakup mieszkania i remont. Argumentował, że ustalony dochód został zawyżony i nie odzwierciedla jego rzeczywistych możliwości finansowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpoznając skargę, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy prawa materialnego i procesowego, w szczególności art. 61 ust. 2d w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Sąd podkreślił, że organy, ustalając odpłatność w drodze decyzji po odmowie zawarcia umowy przez skarżącego, miały obowiązek uwzględnić nie tylko kryterium dochodowe, ale także faktyczne możliwości finansowe zobowiązanego. Organy pominęły ten aspekt, co skutkowało istotnym naruszeniem prawa. Sąd zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Organy administracji miały obowiązek uwzględnić nie tylko kryterium dochodowe, ale także faktyczne możliwości finansowe zobowiązanego, zgodnie z art. 61 ust. 2d w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy pominęły istotny aspekt sprawy dotyczący 'możliwości skarżącego' do ponoszenia opłaty, co stanowi naruszenie przepisów. Ustalona odpłatność nie może prowadzić do znaczącego pogorszenia sytuacji życiowej zobowiązanego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
u.p.s. art. 61 § ust. 2 pkt 2 lit. b, ust. 2d
Ustawa o pomocy społecznej
Obowiązek ponoszenia opłaty przez zstępnych jest uzależniony od dochodu na osobę w rodzinie, ale organ musi również uwzględnić faktyczne możliwości finansowe zobowiązanego.
u.p.s. art. 103 § ust. 2
Ustawa o pomocy społecznej
Określa, że przy ustalaniu odpłatności należy uwzględnić dochody i możliwości osoby zobowiązanej.
Pomocnicze
u.p.s. art. 60 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca.
u.p.s. art. 61 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o pomocy społecznej
Wskazuje, że małżonek, zstępni i wstępni są obowiązani do wnoszenia opłat za pobyt w DPS.
u.p.s. art. 64
Ustawa o pomocy społecznej
Dotyczy możliwości zwolnienia z opłaty.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a, lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek sądu do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie uwzględniły faktycznych możliwości finansowych skarżącego przy ustalaniu odpłatności za pobyt ojca w DPS. Dochód skarżącego został ustalony w sposób nieprawidłowy, poprzez zawyżenie, bez uwzględnienia spłaty kredytów i innych wydatków.
Odrzucone argumenty
Zarzut dotyczący wstecznego naliczania opłat był chybiony, gdyż obowiązek powstaje z dniem umieszczenia w DPS.
Godne uwagi sformułowania
organy nie dokonały jednak w sprawie wszystkich koniecznych ustaleń i nie rozpoznały sprawy w jej całokształcie stosownie do wymogów wynikających z art. 61 ust. 2d w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej obowiązkiem organu przy ustalaniu wysokości opłaty w tym trybie było wzięcie pod uwagę wszystkich ograniczeń ustawowych wyszczególnionych w tym przepisie ustalona różnica pomiędzy dochodem skarżącego, a ustalonym kryterium dochodowym nie jest automatycznie kwotą ostateczną... a jedynie górną granicą tej odpłatności, do której należy zastosować dalsze ograniczenia
Skład orzekający
Robert Adamczewski
przewodniczący
Michał Zbrojewski
sprawozdawca
Marcin Olejniczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania odpłatności za pobyt w domach pomocy społecznej, zwłaszcza w kontekście uwzględniania faktycznych możliwości finansowych zobowiązanych."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy organ ustala odpłatność w drodze decyzji po odmowie zawarcia umowy, a nie w przypadku dobrowolnego zawarcia umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu pomocy społecznej i odpłatności za pobyt w DPS, a także pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące sytuacji finansowej obywateli.
“Czy musisz płacić za pobyt rodzica w DPS, nawet jeśli ledwo wiążesz koniec z końcem? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Łd 815/24 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2025-02-13 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-10-30 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Marcin Olejniczak Michał Zbrojewski /sprawozdawca/ Robert Adamczewski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 1283 art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b, ust. 2d, art. 103 ust. 2 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.) Dz.U. 2024 poz 572 art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit. c, art. 200 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Dnia 13 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.), Asesor WSA Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lutego 2025 roku sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 3 września 2024 roku znak: SKO.4115.216.2024 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Burmistrza Miasta Ozorkowa z dnia 26 lipca 2024 roku, znak: 186-2/MOPS/odpł.DPS/3558/2024; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącego A. R. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 3 września 2024 r. znak: SKO.4115.216.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpatrzeniu odwołania A.R. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", art. 8 ust. 3, ust. 4, art. 60, art. 61, art. 62, art. 64 oraz art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1283), powoływanej dalej jako: "u.p.s." oraz art. 1 ust. 1 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 570) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Ozorków z 26 lipca 2024 r., znak: 186-2/MOPS.odpł.DPS/3558/2024 wydaną na podstawie art. 104 § 1, art. 107 § 1, § 3, art. 108 § 1 k.p.a. oraz art. 8, art. 60, art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 lit b, ust. 2d u.p.s. o ustaleniu odpłatności za pobyt ojca D.R. w Domu Pomocy Społecznej, ul. [...], [...] K., powoływanego dalej jako: "DPS" od 5 marca 2024 r., którą naliczono w następujących wysokościach: od 5 marca 2024 r. do 31 marca 2024 r. w wysokości 3 690,81 zł, a od 1 kwietnia 2024 r. w wysokości 4 997,20 zł miesięcznie. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Z akt sprawy wynika, że 29 lutego 2024 r. ojciec skarżącego D.R., został skierowany do DPS. 29 lutego 2024 r. Burmistrz Miasta Ozorków ustalił odpłatność za pobyt ojca w DPS. 1 marca 2024 r. Starosta Kutnowski wydał decyzję o umieszczeniu ojca w DPS. Pismem z 7 marca 2024 r. DPS poinformował organ o przyjęciu ojca od 5 marca 2024 r. W związku z tym, że opłata wniesiona przez ojca nie pokrywa w całości kosztów pobytu w placówce, 20 marca 2024 r. organ przesłał do skarżącego pismo wraz z załącznikami tj.: formularzem umowy i oświadczeniem o niewyrażeniu zgody na jej podpisanie w sprawie ustalenia obowiązku wnoszenia opłaty przez osobę zobowiązaną. 25 marca 2024 r. wpłynęło oświadczenie o niewyrażeniu zgody na podpisanie umowy. Pismem z 26 marca 2024 r. organ zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie możliwości wnoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS. 3 kwietnia 2024 r. organ przeprowadził wywiad środowiskowy i ustalił, że skarżący zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz synem. Dochód rodziny stanowi: wynagrodzenie za pracę skarżącego w kwocie 2 971,98 zł, wynagrodzenie za pracę żony skarżącego w kwocie 2 971,98 zł, oraz kwota zaciągniętych pożyczek rozliczonych w równych częściach na kolejnych 12 miesięcy, tj.: kredyt zaciągnięty w sierpniu 2023r. w kwocie 145 000 zł (145 000:12 = 12 083,33 zł) oraz kredyt zaciągnięty we wrześniu 2023 r. w kwocie 14 000 zł (14 000:12 = 1 166,67 zł). Łączny dochód rodziny skarżącego wynosi 19 193,96 zł, a dochód na osobę w rodzinie wynosi 6 397,99 zł i tym samym przekracza ustawowe kryterium 300 % na osobę w rodzinie tj. kwotę 1 800,00 zł. Organ wyjaśnił, że średni miesięczny koszt utrzymania w DPS ustalony został zarządzeniem nr [...] Starosty Kutnowskiego z dnia 15 marca 2023 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domach Pomocy Społecznej prowadzonych przez Powiat Kutnowski lub na jego zlecenie w 2023 r. i w marcu 2024 r. wynosił 4 937,60 zł. Natomiast od kwietnia 2024 r. zmieniony został zarządzeniem nr 8/2024 Starosty Kutnowskiego z dnia 14 marca 2024 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domach Pomocy Społecznej prowadzonych przez Powiat Kutnowski lub na jego zlecenie w 2024 r. i aktualnie wynosi 5 697,20 zł miesięcznie. Wobec powyższego odpłatność jaką winien wnosić skarżący za pobyt ojca w DPS od 5 marca 2024 r. do 31 marca 2024r. ustalono w kwocie 3 690,81 zł [4937,60 zł (średni miesięczny koszt utrzymania) - 700 zł (opłata wnoszona przez ojca) : 31 dni x 27 dni = 3690,81 zł]. Natomiast od 1 kwietnia 2024 r. odpłatność jaką winien wnosić ustalono w kwocie 4 997,20 zł miesięcznie [5697,20 zł (średni miesięczny koszt utrzymania) - 700 zł (opłata wnoszona przez ojca) = 4997,20 zł]. Organ nadmienił, że z akt sprawy tj. wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi, sygn. akt II C 2706/96 z 19 grudnia 1997 r. wynika że związek małżeński rodziców skarżącego został rozwiązany. Natomiast na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Zgierzu, sygn. akt II K 1039/97 z 23 lutego 1998 r. ojciec został skazany za znęcanie się fizyczne i moralne nad matką, który zgodnie z informacją z 3 czerwca 2024 r. uzyskaną z Krajowego Rejestru Karnego nie figuruje w rejestrze, co jest jednoznaczne z tym, że uległ zatarciu. Podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego skarżący wskazał, że nie utrzymuje z ojcem kontaktu a także nie wyraził zgody na pokrywanie kosztów DPS za pobyt ojca. Organ I instancji podkreślił, że obowiązujące przepisy prawa nie uzależniają obowiązku wnoszenia opłaty przez zobowiązanych od okoliczności subiektywnych takich jak wzajemne stosunki w rodzinie czy uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego na rzecz mieszkańca domu pomocy społecznej. Osoby wnoszące opłatę lub zobowiązane do ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej mogą ubiegać się o zastosowanie instytucji zwolnienia z opłaty o czym poinformowano podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego. Od ww. decyzji odwołanie wniósł A.R. nie zgadzając się z jej treścią. Skarżący stwierdził, że jest ona krzywdząca i opisał wzajemne relacje z ojcem oraz swoją sytuację materialną i rodzinną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Przywołując treść art. 8 ust. 3, ust. 11, art. 36, art. 54 ust. 1, art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, ust. 2, art. 61 ust. 1, ust. 2, ust. 2d, ust. 2e, ust. 3, art. 64, art. 64a, art. 64b, art. 103 ust. 2 u.p.s. oraz art. 128, art. 129 k.r.i.o. organ wyjaśnił, że pobyt osoby w domu pomocy społecznej jest odpłatny, a obowiązek ten powstaje od chwili umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej i zależny jest wyłącznie od kosztów miesięcznego utrzymania w domu pomocy społecznej oraz sytuacji dochodowej osoby objętej ustawowym obowiązkiem ponoszenia opłaty. Organ wyjaśnił, że skarżący jest synem (zstępnym) osoby umieszczonej w DPS, więc jest podmiotem zobowiązanym do ponoszenia opłat w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., wobec którego organ mógł i powinien prowadzić postępowanie w sprawie ustalenia opłat za pobyt w DPS, zwłaszcza w sytuacji, gdy na pokrycie wydatków z tym związanych nie wystarczają wnoszone przez nią opłaty z dochodu. Skarżący zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz synem. Dochód rodziny stanowi: wynagrodzenie za pracę w kwocie 2 971,98 zł, wynagrodzenie za pracę żony w kwocie 2 971,98 zł, oraz kwota zaciągniętych pożyczek rozliczonych w równych częściach na kolejnych 12 miesięcy, tj.: kredyty zaciągnięte w sierpniu 2023 r. w kwocie 145 000 zł (145 000:12 = 12 083,33 zł) oraz we wrześniu 2023 r. w kwocie 14 000 zł (14 000:12 = 1166,67 zł ). Łączny dochód rodziny wynosi zatem 19 193,96 zł gdzie dochód na osobę w rodzinie wynosi 6 397,99 zł i przekracza ustawowe kryterium 300 % na osobę w rodzinie tj. kwotę 1800, 00 zł. Średni miesięczny koszt utrzymania w DPS w marcu 2024 r. wynosił 4 937,60 zł, a od miesiąca kwietnia 2024 r. wynosi 5 697,20 zł miesięcznie. Wobec powyższego odpłatność jaką winien wnosić skarżący za pobyt ojca w DPS od 5 marca 2024 r. do 31 marca 2024r. ustalono w kwocie 3 690,81 zł, natomiast od 1 kwietnia 2024 r. ustalono w kwocie 4 997,20 zł miesięcznie. Kolegium następnie wskazało, że osoba obowiązana do wnoszenia opłaty może złożyć wniosek o zwolnienie z tej opłaty częściowo lub całkowicie w toku postępowania o ustalenie wysokości opłat. Po ustaleniu odpłatności za pobyt ojca w DPS, jeśli wolą skarżącego będzie złożenie wniosku o zwolnienie z ponoszenia odpłatności, kwestia oceny jego zasadności musi być przedmiotem ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A.R. , reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, zaskarżył w całości decyzję organu II instancji zarzucając naruszenie: 1. art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wysnucie błędnych wniosków płynących z treści materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, a w szczególności uznanie, że dochód skarżącego przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, w sytuacji gdy w rzeczywistości ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika coś zgoła odmiennego, przy czym organ nie wyjaśnił dokładnie na jakiej podstawie ustalił tak wysoki dochód skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do mylnego uznania, że jest on w stanie ponosić koszty pobytu ojca w DPS; 2. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędną ocenę zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego polegające na bezzasadnym ustaleniu, że skarżący nie kwestionował wysokości swoich dochodów, w sytuacji gdy już w sporządzonym przez siebie samodzielnie odwołaniu podnosił, że wpływy na konto w kwocie 145 000 zł w sierpniu 2023 r. oraz 14 000 zł we wrześniu 2023 r. stanowiły kredyty przeznaczone na zakup mieszkania służącego zaspokojeniu potrzeb rodziny oraz na przeprowadzenie remontu, a środki te są zwracane w łącznej kwocie 1 426 zł miesięcznie, co za tym idzie, dochód ustalony został w sposób nieprawidłowy, poprzez jego bezzasadne zawyżenie, zaś organ nie ustosunkował się do twierdzeń i wywodów skarżącego, w konsekwencji wydając decyzję w oparciu o niekompletny materiał dowodowy; 3. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędną, sprzeczną z logiką oraz wybiórczą analizę zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego polegające na niewzięciu przez organ pod rozwagę sytuacji ekonomicznej (finansowej) i osobistej, którą skarżący przedstawił w toku toczącego się postępowania, przede wszystkim zaś arbitralne i przeczące regułom logiki nieuwzględnienie faktu ponoszenia przez niego wydatków związanych z koniecznością bieżącej spłaty zaciągniętych w sierpniu i wrześniu 2023 r. kredytów; 4. art. 80 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie zbadania przez organ rzeczywistych możliwości finansowych skarżącego, przede wszystkim zupełne pominięcie porównania dochodów i wydatków skarżącego i w związku z tym nieuwzględnienie w żadnym zakresie faktycznej sytuacji finansowej, która uległa zmianie na niekorzyść od czasu wszczęcia postępowania; 5. art. 7 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, przede wszystkim całkowite zignorowanie faktu ponoszonych przez skarżącego na utrzymanie jego oraz małoletniego Igora kosztów, w tym zwłaszcza kosztów wyżywienia, opłat za mieszkanie, wydatków na codzienne, bieżące potrzeby, ale nade wszystko spłaty rat kredytów; 6. art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie zgromadzenia przez organ w sposób wyczerpujący materiału dowodowego pozwalającego na wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie; 7. art. 8 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie uczestników do władzy publicznej oraz z naruszeniem zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania przez wydanie decyzji nakazującej skarżącemu partycypowanie w kosztach pobytu ojca z mocą wsteczną, tj. począwszy od marca 2024 r.; 8. art. 9 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie wyjaśnienia oraz szczegółowego poinformowania skarżącego przez organ o okolicznościach faktycznych i prawnych leżących u podstaw toczącego się postępowania, a w konsekwencji wydanej decyzji i brak wskazania konsekwencji jakie rozstrzygnięcie za sobą niesie; 9. art. 11 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i tym samym zaniechanie przez organ dokładnego, rzetelnego i racjonalnego wyjaśnienia przesłanek względem ustalonego stanu faktycznego jakimi kierował się organ przy wydawaniu decyzji; 10. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niewskazanie przez organ faktów, które uznał za udowodnione, a także dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, przede wszystkim zaś brak jakiegokolwiek odniesienia się do materiału dowodowego w przedmiocie możliwości finansowych skarżącego i braku wyjaśnienia przyczyn ustalenia opłaty we wskazanej w decyzji wysokości; 11. art. 10 § 1 w zw. z art. 6 w zw. z art. 8 w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w niniejszym postępowaniu wskutek uniemożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań, co skutkowało naruszeniem zasady praworządności, zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej oraz zasady informowania stron; 12. art. 64 u.p.s. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy strona wykazała w toku środowiskowego wywiadu alimentacyjnego, że nie stać jej na poniesienie kosztów pobytu ojca w DPS; 13. art. 64 u.p.s. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez organ, że nie zachodzi sytuacja, w której skarżący mógłby zostać zwolniony z opłaty w części albo w całości, zwłaszcza poprzez nietrafne i niewszechstronne rozważenie w toku trwającego postępowania sytuacji życiowej i finansowej skarżącego, przede wszystkim zaś oparcie rozstrzygnięcia organu w oparciu o niekompletny materiał dowodowy; 14. art. 61 ust. 3 w zw. z art. 104 ust. 3, w zw. z art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 pkt. 2 lit. b, art. 64 pkt. 2 i art. 103 ust. 2 u.p.s. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i tym samym ustalenie przez organ z mocą wsteczną opłat za pobyt D.R. w DPS, w okresie od marca 2024 r., w sytuacji, gdy organ zaniechał uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania ww. obowiązku, bowiem oparł się na niekompletnym materiale dowodowym, nie wyjaśnił także podstaw w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego, tj. na których dowodach organ oparł się przy wydawaniu decyzji, przy czym nie wskazał, które dowody uznał za wiarygodne, finalnie zaś ustalił obowiązek skarżącego, pomimo, że stan faktyczny nie został określony w sposób prawidłowy, co w konsekwencji spowodowało nałożenie obowiązku w sposób sprzeczny z prawem. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że organ nie może tracić z pola widzenia zindywidualizowanych potrzeb obywatela, którego dotyczy decyzja i jego sytuacji in concreto. Istota kontroli instancyjnej nie może sprowadzać się wyłącznie do powielenia faktów przyjętych przez organ I instancji, a następnie wskazaniu, które z nich się podziela, a które kwestionuje. Rzetelne rozstrzygnięcie sprawy wymaga, aby organ II instancji pochylił się nad problematyką i dokonał analizy zarzutów stawianych przez stronę. Nie jest bowiem wystarczające przytoczenie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a ta w uzasadnieniu dominuje. Choć uzasadnienie jest obszerne, tak naprawdę nie odnosi się do większości zarzutów stawianych przez skarżącego. Przede wszystkim zarzut dotyczącej błędnego ustalenia kryterium dochodowego poprzez wliczenie kredytów traktuje niezwykle powierzchownie bez wskazania przyczyn i odpowiedzi na stawiane w odwołaniu tezy. Nad pozostałymi organ w ogóle się nie pochylił nie dając nawet szans na instancyjną kontrolę prawidłowości ścieżki rozumowania organu. Skarżący stwierdził, że organ II instancji nie odniósł się do zarzutów stawianych w treści odwołania. Motywy rozstrzygnięcia sprowadzają się wyłącznie do wskazania podstawy prawnej oraz zacytowania tez przyjętych w orzecznictwie sądów administracyjnych. Kwestie merytoryczne, a przede wszystkim tak istotne zagadnienia dowodowe zostały ograniczone do minimum. Organ, pomimo braku kompletnego materiału dowodowego odtwarzającego sytuację życiową skarżącego i jego rodziny, postanowił oprzeć się na niczym niepopartych ustaleniach organu I instancji, co spowodowało luki w ścieżce rozumowania, czego odzwierciedleniem jest treść uzasadnienia. Na skutek zaniedbania po stronie organu skarżący został pozbawiony czynnego udziału w każdym stadium postępowania, bowiem nie miał jakiejkolwiek możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu przed organem II Instancji ani ustosunkowania się do materiału dowodowego, ani tym bardziej zgłoszenia okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności mających potwierdzić fakt, że spełnione są przesłanki do odstąpienia od obciążania go obowiązkiem ponoszenia opłat za pobyt jego ojca w DPS, a także fakt, że z jednej strony ojciec nie interesował się nim, nie łożył na jego utrzymanie, a ponadto to, że skarżący nie jest w posiadaniu środków z kredytu hipotecznego, bowiem w całości zostały one przeznaczone na sfinansowanie zakupu nieruchomości. W ocenie skarżącego miało to kluczowe znaczenie dla ustalenia tego, że spełnione są przesłanki pozwalające na zwolnienie go z obowiązku partycypowania w kosztach za pobyt ojca w DPS. Począwszy od marca 2024 r. skarżący musi uiszczać opłatę za pobyt ojca w wysokości prawie 5 000 zł, a łączny dochód jego i żony to 6 523,06 zł. Ich zestawienie prowadzi do oczywistych wniosków, że nawet gdyby skarżący musiał uiszczać taką kwotę jaka wynika z kwestionowanej decyzji to na zaspokojenie 3-osobowej rodziny zostałaby mu kwota ok. 1 000 zł, co przy racie kredytu hipotecznego w wysokości 1 146 zł pokazuje, że nawet na jej zapłatę nie byłoby środków. Skarżący natomiast już po wszczęciu postępowania zakwestionował swoje dochody, co miało bezpośrednie odzwierciedlenie na etapie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Skarżący wskazał nie tylko na okoliczności uzasadniające koniczność renegocjacji warunków ustalenia odpłatności, ale przede wszystkim podał ich źródło. Bez znaczenia dla sytuacji skarżącego pozostaje fakt, że dokumentacja podatkowo-rachunkowa wykazuje dochód pozwalający na obciążenie go kosztami pobytu ojca w DPS, w sytuacji gdy wielkości te nie odpowiadają rzeczywistym możliwościom finansowym skarżącego rozumianym jako dostęp do gotówki. Skarżący nie zgodził się również na naliczenie opłat z mocą wsteczną tj. już od marca 2024 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z 20 grudnia 2024 r. skarżący dodatkowo wyjaśnił, że obowiązek aktywności skarżącego został całkowicie zignorowany przez organy obu instancji. Kolegium rozpoznawało odwołania od decyzji wywiedzionych przez skarżącego i 22 października oraz 12 listopada 2024 r. uchyliło rozstrzygnięcia i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania uznając, że podniesione w treści odwołania argumenty wymagają szczegółowej analizy. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ nie przeanalizował sytuacji skarżącego pod kątem przesłanek z art. 64 u.p.s., a co za tym idzie zachodzi potrzeba szczegółowej analizy sytuacji skarżącego. W identycznym stanie faktycznym z jednej strony organ uznaje, że zachodzi potrzeba uzupełninia materiału dowodowego, zaś w sprawie w której wywiedziona została skarga wskazuje, że nie ma to znaczenia bowiem to obowiązkiem strony a nie organu jest przeprowadzenie postępowania dowodowego. Skarżący dodał, że skierował do MOPS w Ozorkowie wniosek o zwolnienie go od opłat za pobyt ojca w DPS i jest on procedowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przenosząc określone w przepisach ustawy p.p.s.a. kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem zarówno przepisów prawa materialnego jaki i przepisów postępowania, co powoduje, że muszą one zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm.) [dalej: ustawa o pomocy społecznej]. W myśl art. 60 ust. 1 tej ustawy pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Zgodnie natomiast z art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej: obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium; b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. Obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt osoby w domu pomocy społecznej ciążący z mocy prawa na określonych podmiotach wymaga skonkretyzowania i zindywidualizowania co do wysokości oraz osoby zobowiązanej (por. uchwała NSA z 11 czerwca 2018 r., I OPS 7/17, wyrok NSA z 14 października 2021 r., I OSK 574/21), co następuje w formie umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej bądź decyzji określonej w art. 61 ust. 2d i 2e w zw. z art. 59 ust. 1 powoływanej ustawy. Prawidłowy zaś sposób ustalenia przedmiotowej opłaty polega na obliczeniu wysokości dochodu na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej w sposób określony w art. 6 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, to jest poprzez podzielenie sumy dochodów członków rodziny przez ilość członków rodziny, a następnie odjęciu od tej kwoty sumy odpowiadającej 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wynik powyższego działania matematycznego (o ile stanowi liczbę dodatnią) stanowić będzie górną granicę opłaty jaką obciążyć można daną osobę zobowiązaną. W toku postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie organy ustaliły, że ww. odpłatność w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą ponoszoną przez mieszkańca powinien pokrywać zstępny - zatem skarżący jako syn pensjonariusza. Następnie organy ustaliły kwotę obciążającą skarżącego na bazie jego dochodu. Dochód Skarżącego w ocenie Sądu został ustalony w prawidłowy sposób. W przedmiotowej sprawie istniały co do zasady podstawy do decyzyjnego określenia opłaty za pobyt mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej. W realiach rozpoznawanej sprawy organy podjęły bowiem działania zmierzające do zawarcia ze skarżącym umowy regulującej zasady odpłatności za pobyt ojca w placówce – skarżący odmówił zawarcia umowy. Tym samym spełnione zostały formalne przesłanki do ustalenia odpłatności skarżącego w formie decyzji administracyjnej określającej płatności za pobyt syna skarżącego w placówce. Jest to też o tyle istotne, że odmowa przez skarżącego zawarcia umowy wyczerpuje hipotezę art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej, a przepis ten obliguje przy ustalaniu wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej do uwzględnienia ograniczeń, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2, ale też w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, a więc nie tylko warunku dochodowego, określonego w art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a, ale również możliwości skarżącego. Zatem, choć w przedmiotowej sprawie dopuszczalne było decyzyjne określenie opłaty za pobyt mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej, to jednak zgodnie z art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej obowiązkiem organu przy ustalaniu wysokości opłaty w tym trybie było wzięcie pod uwagę wszystkich ograniczeń ustawowych wyszczególnionych w tym przepisie. W tym miejscu podkreślić należy, że przepis art. 61 ustawy o pomocy społecznej został znowelizowany z dniem 4 października 2019 r. ustawą z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. poz. 1690) poprzez dodanie na mocy art. 1 pkt 7 lit. a ustawy nowelizującej, ust. 2d-2f. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej, w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 powoływanej ustawy. Skoro zatem ustawodawca, dokonując przywołanej wyżej nowelizacji, nie zmienił brzmienia art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej, który nadal odwołuje się do art. 103 ust. 2, uznać należy, że intencją ustawodawcy było, aby organ przy ustalaniu opłaty uwzględniał nie tylko kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, ale również dochody i możliwości osoby zobowiązanej, o czym wyraźnie stanowi art. 103 ust. 2 (por.: wyrok m.in. WSA w Poznaniu z 2 grudnia 2021 r., II SA/Po 143/21). Mając na uwadze, że skarżący odmówił zawarcia zaproponowanej przez organ umowy w sprawie odpłatności za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej uznać należy, że organy prawidłowo na podstawie art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej, ustaliły wysokość spornej opłaty w drodze decyzji. W ocenie Sądu organy nie dokonały jednak w sprawie wszystkich koniecznych ustaleń i nie rozpoznały sprawy w jej całokształcie stosownie do wymogów wynikających z art. 61 ust. 2d w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, czym w istotny sposób naruszyły wskazane regulacje oraz przepisy art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Podkreślić należy, że przepisy dotyczące zasad ustalania odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej mają charakter bezwzględnie obowiązujący i jako takie muszą być ściśle stosowane, bez możliwości jakichkolwiek odstępstw. Ustawodawca nie pozostawił w tym zakresie organom administracji możliwości działania w ramach uznania administracyjnego i pominięcia lub uwzględniania innych kryteriów niż te, które wskazane zostały w ustawie. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd ukształtowany w orzecznictwie na tle wykładni przytoczonego przepisu art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej (por. m.in. wyrok WSA w Opolu z 31 marca 2022 r., II SA/Op 20/22), że z regulacji tej wynika jednoznacznie, iż w razie gdy nie doszło do zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, organ ustala odpłatność w drodze decyzji, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających zarówno z art. 61 ust. 2 pkt 2, jak i wynikających z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Oznacza to, że odpłatność może być ustalona tylko wówczas, gdy w przypadku osoby samotnie gospodarującej, dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, a jednocześnie z uwzględnieniem wysokości dochodów i możliwości osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty. Co więcej, w takiej sytuacji ustawodawca wprost wyłączył stosowanie zasady proporcjonalności. Regułę proporcjonalności przewidział bowiem wyłącznie do osób (zstępnych/wstępnych), które odmawiając zawarcia umowy jednocześnie nie wyrażają zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (art. 61 ust. 2e i 2f ustawy o pomocy społecznej), który przecież służy m.in. ustaleniu ich możliwości ponoszenia takiej odpłatności. Ustawodawca tylko w takiej sytuacji zezwala na obciążenie ich odpłatnością w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia (tak: WSA w Lublinie w wyroku z 26 stycznia 2021 r., II SA/Lu 721/20; WSA w Gliwicach w wyroku z 21 grudnia 2021 r., II SA/Gl 802/21). W niniejszej sprawie, analiza treści decyzji organów obu instancji prowadzi do wniosku, że organy ustalając wysokość spornej opłaty uwzględniły w przypadku skarżącego wyłącznie ograniczenia wynikające art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą zstępni w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Organy zupełnie natomiast pominęły określony również w art. 61 ust. 2d powoływanej ustawy istotny aspekt sprawy dotyczący "możliwości skarżącego" do ponoszenia opłaty, o którym mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Tym samym organy nie uwzględniły wszystkich ograniczeń ustawowych wyszczególnionych w art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej. W tym miejscu wyjaśnić należy, że w piśmiennictwie przyjmuje się, że interpretację pojęcia "możliwości", o którym stanowi art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, ustawodawca pozostawia organowi i należy mieć tu na względzie różne okoliczności życiowe, rodzinne i osobiste, które mogą zmniejszać zdolność danej osoby do ponoszenia opłaty, mogą to być również przesłanki uzasadniające zwolnienie z opłaty (art. 64 ustawy o pomocy społecznej). Tym samym, mimo rygorów rządzących finansami publicznymi, należy dopuścić sytuacje, w których obciążenia podmiotów zobowiązanych będą niższe, niż wynika to przepisów ustawy (por. I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz do art. 103, wyd. VI, LEX/el. 2021, stan prawny: 14 lipca 2021 r.). W konsekwencji stwierdzić trzeba, że ustalona różnica pomiędzy dochodem skarżącego, a ustalonym kryterium dochodowym nie jest automatycznie kwotą ostateczną ustalaną za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, a jedynie górną granicą tej odpłatności, do której należy zastosować dalsze ograniczenia określone w art. 61 ust. 2d ustawy, tj. wynikające z odesłania do art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Tymczasem w niniejszej sprawie organy poczyniły ustalenia wyłącznie w zakresie spełnienia przez skarżącego warunku dochodowego, co świadczy o istotnym naruszeniu art. 61 ust. 2d w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Organy całkowicie zignorowały fakt, że otrzymana pożyczka została w całości zrealizowana zgodnie z celem oraz pominęły wydatki, jakie ponosi skarżący. Jest to tym bardziej istotne, że organ pierwszej instancji w dacie wydawania swojej decyzji o ustaleniu opłaty znał sytuację skarżącego. Skarżący w toku postępowania wielokrotnie podnosił argumentację dotyczącą jego wydatków i sytuacji finansowej. Ponadto z akt wynika, że organ zmieniał swoją decyzję I instancji 19 września 2024 r. i 30 września 2024 r. i w decyzjach tych nie uwzględniał już udzielonej pożyczki. Organy nie rozważyły "możliwości" skarżącego co do ponoszenia opłat za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej, jako mających znaczenie dla ustalenia obowiązku skarżącego na podstawie art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej, w ocenie Sądu nie rozpoznały sprawy w sposób prawidłowy i wyczerpujący. Dokonana ocena merytoryczna jest niepełna i niewystarczająca do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej, a stanowisko organów co do ustalenia wysokości opłaty uznać należy za co najmniej przedwczesne z uwagi na brak ustalenia i rozważenia wszystkich okoliczności istotnych dla oceny możliwości skarżącego. Szczególnie, że decyzja o odpłatności za pobyt w DPS nie może powodować sytuacji, w której sytuacja życiowa osoby zobowiązanej ulegnie znacznemu pogorszeniu, a w tym przypadku – gdyby wziąć pod uwagę dochody rodziny skarżącego w przeliczeniu na osobę bez pożyczek do takiej sytuacji dochodzi. W konsekwencji Sąd stwierdził, że organy naruszyły w sposób istotny przepisy art. 61 ust. 2d w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej oraz przepisy art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wyjaśnić przy tym należy, że zgodnie z zawartą art. 6 k.p.a. zasadą praworządności organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to m.in. obowiązek podejmowania działań zgodnie z normami obowiązującego prawa tak materialnego jak i regulującymi procedurę podejmowania decyzji. W zakresie procedury art. 7 k.p.a. wskazuje na konieczność podejmowania przez organy administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, który zgodnie z art. 80 k.p.a. w całości powinien być podstawą dokonywanej przez organ oceny. W myśl zasady ustalonej w art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej zobowiązane są przy tym prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny. Zasada ta wiąże się z zasadą przekonywania sformułowaną w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy. W odniesieniu do tej zasady, jak również zasady wynikającej z art. 8 § 1 k.p.a. doniosłą rolę pełni uzasadnienie decyzji, które nie może być sformułowane ogólnikowo i powinno dokładnie wyjaśniać podstawy faktyczne i prawne dokonanej przez organ oceny. W myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Nie wyjaśniając okoliczności dotyczących "możliwości" skarżącego organy nie zrealizowały obowiązków wynikających ze wskazanych powyżej reguł proceduralnych. Nie można tym samym uznać, że podjęte zostały wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy stosownie do wymogów ustawy oraz, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, a wobec zgromadzonych dowodów przeprowadzony został prawidłowy proces ich wartościowania i analizy. Jednocześnie należy zauważyć, że w aktach sprawy przekazanych do Sądu nie ma żadnego dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu mieszkańca DPS - ojca skarżącego. Z treści uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że ojciec skarżącego częściowo pokrywa swój pobyt w DPS ale jak organy ustaliły tę kwotę i czy zrobiły to prawidłowo Sąd nie może zweryfikować. Tym samym decyzja w zakresie ustalenia wysokości odpłatności wymyka się kontroli. Odnosząc się do podnoszonej przez Skarżącego wysokości zaciągniętego kredytu, Sąd stwierdza, że kwoty kredytów przypadające do spłaty, jako zobowiązania dobrowolnie zaciągnięte, o charakterze prywatnoprawnym, nie mogą niweczyć publicznoprawnego obowiązku partycypowania osoby zobowiązanej w kosztach pobytu wstępnego w placówce pomocy społecznej. Sąd podnosi, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nie jest sporne, że decyzja ustalająca opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej ma charakter konstytutywny i może wywierać skutki z mocą wsteczną. W wyroku z dnia 23 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 76/20, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, powołując się na uzasadnienie do uchwały z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. akt I OPS 7/17, że powstanie ustawowego obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej zostało połączone z takim zdarzeniem prawnym, jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Tym samym, o ile skonkretyzowanie i zindywidualizowanie tego ustawowego obowiązku pozwolą na ustalenie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty i wysokości tej opłaty, to samo zobowiązanie istnieje, począwszy od dnia powstania tego obowiązku, czyli z dniem umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Stąd też wydanie decyzji na podstawie art. 59 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. w celu ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może obejmować okres przed wydaniem decyzji, albowiem decyzja ta konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego, jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Tym samym zarzut skargi w tym zakresie jest chybiony. Sąd w tym miejscu zwraca uwagę, że w żaden sposób nie określa końcowego rozstrzygnięcia, wskazuje natomiast jakie kwestie organ jest obowiązany uwzględnić, których uprzednio zaniechał. Obowiązkiem organu jest bowiem przeanalizowanie wszystkich przesłanek i ograniczeń, które zakreślił ustawodawca oraz szczegółowe uzasadnienie przyjętego rozstrzygnięcia. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań Sądu i sprowadzają się do ponownego rozpatrzenia istoty sprawy na podstawie art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej przy uwzględnieniu wskazanych ograniczeń, o których mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej i przedstawionej przez Sąd w tym zakresie wykładni, organ uwzględni przy tym dokumentację już znajdującą się w aktach sprawy, w tym w szczególności wyniki rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz dokumentację i wyjaśnienia przedłożone przez stronę z uwzględnieniem "możliwości" skarżącego, a następnie wnikliwie uzasadni swoje stanowisko w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. Reasumując całokształt przeprowadzonych rozważań, mając na uwadze stwierdzone powyżej naruszenia art. 61 ust. 2d w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej i art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 135 powoływanej ustawy p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji – pkt 1 wyroku. Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania, zawarte w punkcie 2 wyroku, uzasadnia przepis art. 200 powoływanej ustawy p.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się wynagrodzenie pełnomocnika (adwokata). IB
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI