II SA/Łd 813/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-02-17
NSAAdministracyjneWysokawsa
pomoc społecznaopiekazwrot opłatcentrum rehabilitacyjno-opiekuńczedecyzja administracyjnadoręczeniepostępowanie administracyjneprawo proceduralne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje o obowiązku zwrotu opłaty za pobyt ojca w centrum rehabilitacyjno-opiekuńczym z powodu braku skutecznego doręczenia decyzji ustalającej tę opłatę skarżącemu.

Skarżący M.S. został zobowiązany do zwrotu należności za pobyt ojca w centrum rehabilitacyjno-opiekuńczym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że pierwotna decyzja ustalająca opłatę nie została skutecznie doręczona skarżącemu, co naruszało przepisy postępowania administracyjnego.

Sprawa dotyczyła obowiązku zwrotu należności za pobyt ojca skarżącego M.S. w Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczym, który został ustalony decyzją Prezydenta Miasta Łodzi, a następnie utrzymany w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżący kwestionował te decyzje, podnosząc m.in. brak zgody na pobyt ojca i brak więzi rodzinnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Kluczowym argumentem sądu było stwierdzenie, że pierwotna decyzja ustalająca wysokość opłaty za pobyt ojca w centrum rehabilitacyjno-opiekuńczym nie została skutecznie doręczona skarżącemu. Sąd podkreślił, że brak skutecznego doręczenia oznacza, iż decyzja nie weszła do obrotu prawnego i nie wywołała skutków prawnych. W związku z tym organy administracji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zobowiązał organy do ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem wskazanych uwag.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja o zwrocie należności nie może być wydana, jeśli pierwotna decyzja ustalająca opłatę nie została skutecznie doręczona stronie.

Uzasadnienie

Skuteczne doręczenie decyzji jest warunkiem wejścia jej do obrotu prawnego i wywołania skutków prawnych. Brak doręczenia oznacza, że organ nie jest związany decyzją, a strona nie może podejmować czynności prawnych dotyczących tej decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.p.s. art. 61 § ust. 3

Ustawa o pomocy społecznej

W przypadku niewywiązywania się osób zobowiązanych z obowiązku opłaty za pobyt w placówce, opłaty te zastępczo wnosi gmina, a wydatki podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

u.p.s. art. 104 § ust. 3

Ustawa o pomocy społecznej

Wysokość należności podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej.

Pomocnicze

u.p.s. art. 96

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 64

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 64a

Ustawa o pomocy społecznej

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

k.p.a. art. 7

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa covidowa art. 15 zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pierwotna decyzja ustalająca opłatę za pobyt ojca nie została skutecznie doręczona skarżącemu. Brak skutecznego doręczenia oznacza, że decyzja nie weszła do obrotu prawnego i nie wywołała skutków prawnych.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów administracji oparte na utrzymaniu w mocy decyzji, mimo braku skutecznego doręczenia pierwotnej decyzji.

Godne uwagi sformułowania

nie można by uznać, że została skutecznie doręczona nie weszła do obrotu prawnego i nie wywołała skutków prawnych adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji

Skład orzekający

Agata Sobieszek-Krzywicka

przewodniczący

Robert Adamczewski

sprawozdawca

Marcin Olejniczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważność i skutki prawne doręczeń w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku skutecznego doręczenia decyzji ustalającej opłatę, co jest kluczowe dla późniejszych decyzji o zwrocie należności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa podkreśla fundamentalne znaczenie prawidłowego doręczenia pism w postępowaniu administracyjnym, co ma bezpośrednie przełożenie na prawa obywateli i może prowadzić do uchylenia decyzji nawet po długim czasie.

Decyzja o zwrocie tysięcy złotych uchylona przez sąd z powodu prostego błędu urzędników: brak skutecznego doręczenia.

Dane finansowe

WPS: 16 175,46 PLN

Sektor

opieka zdrowotna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 813/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-02-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /przewodniczący/
Marcin Olejniczak
Robert Adamczewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 61, art. 96, art. 104 ust. 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Dnia 17 lutego 2023 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek - Krzywicka Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lutego 2023 roku sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 13 lipca 2022 r. nr SKO.4115.170.2022 w przedmiocie ustalenia należności podlegających zwrotowi z tytułu opłaty za pobyt w centrum rehabilitacyjno-opiekuńczym uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 15 czerwca 2022 r. (znak WPS.4137.1105.12.2022). MR
Uzasadnienie
II SA/Łd 813/22
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 13 lipca 2022 r. (znak: SKO.4115.170.2022) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi na podstawie art. 61, art. 96, art. 104 ust. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj.: Dz.U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.) [dalej: ustawa o pomocy społecznej] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 15 czerwca 2022 r. orzekającą wobec M.S. obowiązek zwrotu należności podlegającej zwrotowi z tytułu ustalonej opłaty za pobyt ojca skarżącego w Centrum Rehabilitacyjno - Opiekuńczym.
Z akt sprawy wynika, że 15 czerwca 2022 r. Prezydent Miasta Łodzi wydał decyzję o nr WPS.4137.1105.12.2022, mocą której ustalił wobec M.S. należność podlegającą zwrotowi z tytułu opłaty za pobyt ojca skarżącego – Z.S. w Centrum Rehabilitacyjno - Opiekuńczym w wysokości 16.175,46 zł (słownie: szesnaście tysięcy sto siedemdziesiąt pięć złotych 46/100) za okres: od 19 kwietnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. oraz orzekł o obowiązku zwrotu wymienionej kwoty na rzecz Centrum Rehabilitacyjno - Opiekuńczego przy ul. [...] w Ł. w terminie do 15 lipca 2022 r.
W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że decyzją z 22 czerwca 2021 r. (znak: WPS.4137.863.2021.USTAL-NZ) ustalono skarżącemu opłatę za pobyt jego ojca – Z.S. w domu pomocy społecznej. W związku z tym, iż skarżący nie uregulował opłaty w ustalonej wspomnianą decyzją wysokości, powstało zadłużenie w łącznej wysokości 16.175,46 zł, za okres: 19.04.2021 r. - 31.12.2021 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji M.S. wyraził niezadowolenie z wydanej decyzji, podnosząc w niej brak więzi z ojcem.
Wspomnianą na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu Kolegium podkreśliło, że w niniejszym postępowaniu nie podlega ocenie i weryfikacji decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z 22 czerwca 2021 r. ustalająca M.S. opłatę za pobyt ojca Z.S. w Centrum Rehabilitacyjno- Opiekuńczym przy ul. [...] w Ł. w wysokości 1.925,65 zł miesięcznie od dnia przyjęcia do placówki. Decyzja ta stała się ostateczne z uwagi, na fakt niezłożenia odwołania przez stronę, mimo zawartego w niej pouczenia.
W prowadzonym przez Kolegium postępowaniu badaniu podlega decyzja w przedmiocie zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę Łódź z tytułu odpłatności za pobyt ojca M.S. w Centrum Rehabilitacyjno- Opiekuńczym przy ul. [...] w Ł. Jak wskazano w uchwale NSA z 11 czerwca 2018 r., I OPS 7/17, problematyka zwrotu świadczeń z pomocy społecznej nie jest tożsama z odpłatnością za świadczenia z pomocy społecznej.
Kolegium zauważyło, że skarżący nie uiszczał opłaty za pobyt ojca, nie był też z niej zwolniony na podstawie art. 64 oraz art. 64a ustawy o pomocy społecznej. Sporną opłatę uiszczał MOPS. Organ pierwszej instancji był zatem uprawniony do wydania w stosunku do M.S. decyzji w przedmiocie zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę Łódź z tytułu odpłatności za pobyt ojca strony w Centrum Rehabilitacyjno- Opiekuńczym. Zaskarżona decyzja wydana została prawidłowo, gdyż organ pierwszej instancji nie naruszyły przepisów ustawy o pomocy społecznej.
Odnosząc się zaś treści odwołania Kolegium wyjaśniło, że podnoszona przez stronę okoliczność braku więzi z ojcem, jaki i nagannego zachowania się jego ojca względem rodziny w przeszłości może być podstawą do złożenia na podstawie art. 64a ustawy o pomocy społecznej przez stronę wniosku do organu pierwszej instancji o zwolnienie go z obowiązku uiszczania przedmiotowej opłaty.
Skargę na powyższą decyzję wniósł M.S., który stwierdził, że jest ona niezgodna z prawem i wniósł o jej uchylenie. Podniósł, że nie wyrażał zgody na pobyt ojca w centrum rehabilitacyjno-opiekuńczym, ani nie przeprowadzono u niego wywiadu środowiskowego. Podkreślił, że po rozwodzie rodziców ojciec się nim nie interesował, nie płacił alimentów, odbywał karę pozbawienia wolności i popadł w alkoholizm. Zaakcentował, że 28 lipca 2022 r. odrzucił spadek po ojcu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 17 stycznia 2023 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) [dalej: ustawa covidowa]. W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 wskazanej ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Jednocześnie należy wskazać, że na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19).
W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 14 grudnia 2022 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na brak oświadczenia skarżącego o możliwościach technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z 17 stycznia 2023 r.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron i uczestników w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji.
Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 329) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.).
Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta Łodzi orzekającej wobec M.S. obowiązek zwrotu należności z tytułu ustalonej opłaty za pobyt ojca skarżącego w Centrum Rehabilitacyjno – Opiekuńczym, tj. kwoty zastępczo wniesionej przez gminę.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły m.in. przepisy art. 61 ust. 3 i art. 104 ust. 1 i 3. ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj.: Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm.) [dalej: ustawa o pomocy społecznej].
Stosownie do treści wskazanych przepisów, w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a art. 61 ustawy o pomocy społecznej, z obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej (odpowiednio centrum rehabilitacyjno-opiekuńczym), ustalonego w decyzji lub umowie, o której mowa w art. 103 ust. 2, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wydatki gminy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 104 ust. 3-8 stosuje się odpowiednio (art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej (art. 104 ust. 3 powoływanej ustawy).
Zatem w świetle powyższych przepisów do wydania decyzji zobowiązującej stronę do zwrotu poniesionych zastępczo przez gminę nakładów z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej (centrum rehabilitacyjno-opiekuńczym) konieczne jest ustalenie, czy istniał obowiązek ponoszenia tej odpłatności oraz czy strona się z niego wywiązywała.
W tym miejscu wskazać należy, iż uchwałą 7 Sędziów z 11 czerwca 2018 r., I OPS 7/17 Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że obowiązek wnoszenia, przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, a w konsekwencji wydanie decyzji o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę na podstawie art. 104 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 3 tej ustawy, wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 1 i 2 tej ustawy lub w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ustawy o pomocy społecznej.
W uzasadnieniu powyższej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że przekształcenie obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, w zobowiązanie konkretnej osoby wymaga odpowiedniego aktu stosowania prawa, tj. wydania decyzji administracyjnej, lub zawarcia umowy, przemawia rozwiązanie zawarte w art. 64 ustawy, które daje osobom zobowiązanym wnoszącym opłatę możliwość wystąpienia do organu z wnioskiem o częściowe lub całkowite zwolnienie z tej opłaty, gdy zachodzą przesłanki o których mowa w tym przepisie.
Tymczasem w niniejszej sprawie, wbrew ocenie organu, w obrocie prawnym nie funkcjonuje ostateczna decyzja ustalająca skarżącemu wysokość opłaty za pobyt ojca w Centrum Rehabilitacyjno - Opiekuńczym.
Z załączonych do sprawy akt administracyjnych w żadnej sposób nie wynika aby organ skutecznie doręczył skarżącemu pierwotną decyzję o ustaleniu wysokości opłaty za pobyt ojca w Centrum Rehabilitacyjno - Opiekuńczym. Powyższe oznacza zaś, iż decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego. W aktach administracyjnych sprawy odnaleźć można jedynie samą decyzję z 22 czerwca 2021 r. o ustaleniu skarżącemu M.S. opłaty za pobyt ojca w Centrum Rehabilitacyjno - Opiekuńczym. Decyzja ta jest skierowana niewątpliwie do skarżącego. Brak jest jednakże jakiegokolwiek potwierdzenia jej doręczenia skarżącemu, jako zobowiązanemu. Brak jest zwrotnego potwierdzenia odbioru tej decyzji. Ponadto, organ pierwszej instancji, na wezwanie Sądu do uzupełnienia akt administracyjnych poprzez nadesłanie zwrotnego potwierdzenia odbioru przez skarżącego M.S. decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 22 czerwca 2021 r. nie był w stanie przekazać stosownych dokumentów. Organ na wezwanie załączył jedynie kopię strony książki adresowej, w której znajduje się wpis odnoszący się do osoby M.S., z podaniem jego adresu. Nie sposób natomiast w sposób jednoznaczny zidentyfikować jakiej korespondencji on dotyczy i z jakiej jest daty. Po części wyjaśniać to może - załączone przez organ - śledzenie przesyłki o wskazanym numerze. Niemniej jednak z powyższego śledzenia wynika jedynie, że przesyłka została nadana w dniu 29 czerwca 2021 r. i pozostawała w transporcie. W żaden sposób nie wynika z powyższych natomiast fakt doręczenia przedmiotowej przesyłki do skarżącego. W żaden zatem sposób organ nie udowodnił faktu doręczenia wskazanej przesyłki zawierającej decyzję o ustaleniu skarżącemu opłaty za pobyt ojca w Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczym do skarżącego M.S.
Warto w tym miejscu nadmienić, iż Sąd orzekający w sprawie podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2011 r., II GSK 1761/11, że "adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu lub podmiotu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na jego korzyść".
Prawidłowo dokonane doręczenie uznawane jest za jeden z kluczowych warunków przestrzegania praw strony w postępowaniu administracyjnym (por. m.in. E. Cisowska-Sakrajda, Doręczanie pism w postępowaniu administracyjnym ogólnym i podatkowym w obrocie zagranicznym, Administracja: teoria - dydaktyka - praktyka 2010, nr 3).
Innymi słowy, każda sytuacja naruszenia przez organ obowiązków doręczenia pisemnej decyzji stronie powinna być oceniana przez sąd indywidualnie, ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki postępowania, okoliczności sprawy, oraz ewentualnych skutków procesowych dla podmiotu będącego adresatem decyzji, które to skutki spowodowane zostały nieprawidłowym doręczeniem decyzji lub brakiem jej doręczenia. Należy przy tym unikać wszelkiego rodzaju automatycznej oceny, sprowadzającej się do zastosowania ogólnych reguł postępowania bez względu na specyfikę danego postępowania (por. postanowienie NSA z 25 maja 2011 r., II GSK 816/11).
Ponadto w okolicznościach niniejszej sprawy nawet przyjmując, że sporna korespondencja, zawierająca decyzję z 22 czerwca 32021 r., została wysłana na właściwy adres skarżącego, to i tak nie można by uznać, że została skutecznie doręczona.
Tym samym uznać należy, iż decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z 22 czerwca 2021 r. ustalająca wobec skarżącego M.S. odpłatność za pobyt jego ojca w Centrum Rehabilitacyjno - Opiekuńczym nie została doręczona skarżącemu.
Ponadto należy pamiętać, iż tam, gdzie w postępowaniu administracyjnym występuje jedna strona i doręczenie decyzji następuje do jej rąk, to dopiero z dniem doręczenia, decyzja wprowadzana jest do obrotu prawnego. Od tej daty organ związany jest decyzją (art. 110 k.p.a.), od tej daty strona może podejmować także czynności dotyczące tej decyzji (np. złożyć odwołanie, wniosek o jej uzupełnienie itp.).
W niniejszej sprawie należy podkreślić, iż z chwilą podpisania decyzji administracyjnej mamy do czynienia z wydaniem decyzji wyłącznie w sensie procesowym w tym znaczeniu, że istnieje decyzja administracyjna (por. wyrok NSA z 28 lutego 2020 r., I GSK 234/18).
Natomiast moment skutecznego doręczenia decyzji stronie ma dwojakie znaczenie dla dalszego przebiegu postępowania administracyjnego. Po pierwsze, z tą chwilą decyzja zaczyna wiązać organ, który ją wydał i jednocześnie dopiero od tego momentu może zostać zaskarżona we właściwy sposób. Tym samym decyzja administracyjna, chociaż podpisana przez organ, który ją wydał, nie wchodzi do obrotu prawnego i nie wywołuje żadnych skutków prawnych przed jej doręczeniem lub ogłoszeniem stronie (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 grudnia 2000 r., FPS 10/00; wyrok NSA z 14 października 2021 r., III OSK 3720/21).
Z tych też względów skoro skarżącemu jako stronie postępowania nie doręczono wskazanej decyzji, to tym samym nie weszła ona do obrotu prawnego i nie wywołała skutków prawnych.
W tym stanie sprawy Sąd stwierdza, że decyzja objęta kontrolą, tj. decyzja SKO z 13 lipca 2022 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji w dacie ich wydania nieprawidłowo nawiązywały do rozstrzygnięcia o ustaleniu odpłatności na rzecz skarżącego za pobyt jego ojca w Centrum Rehabilitacyjno - Opiekuńczym. Jak już wyżej wskazano decyzja z 22 czerwca 2021 r., ze względu na ww. nieprawidłowości, nie weszła bowiem do obrotu prawnego. Nie wiązała więc organu pierwszej instancji i nie mogła wywierać skutków wobec skarżącego.
Tym samym wbrew stanowisku organu na dzień wydawania decyzji przez organ nie zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji zobowiązującej skarżącego do zwrotu kwoty zastępczo wniesionej przez gminę za pobyt Z.S. w Centrum Rehabilitacyjno - Opiekuńczym.
Okoliczności te świadczą o istotnym naruszeniu przez organy przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Pominięcie przy rozpoznawaniu odwołania tych okoliczności i utrzymanie w mocy decyzji, świadczy również o naruszeniu przez Kolegium wskazanych wyżej przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na jego wynik.
Należy w tym miejscu wyjaśnić, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny legalności sąd na podstawie art. 135 ustawy p.p.s.a. stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest bowiem stworzenie takiego stanu, aby w obrocie prawnym nie istniał i funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem (por. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 629).
Mając powyższe na uwadze, a także uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane na skutek naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio determinowało treść obu decyzji, sąd za uzasadnione uznał wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi.
Rozpoznając sprawę ponownie organ mając na względzie poczynione w niniejszej sprawie uwagi ponownie przeanalizuje wystąpienie przesłanek do wydania decyzji zobowiązującej stronę do zwrotu poniesionych zastępczo przez gminę nakładów z tytułu pobytu w Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczym.
is

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI