II SA/Łd 810/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2022-03-24
NSAAdministracyjneWysokawsa
świadczenie pielęgnacyjneniepełnosprawnośćopiekarezygnacja z zatrudnieniaKodeks postępowania administracyjnegoustawa o świadczeniach rodzinnychprawo administracyjne

Sąd administracyjny oddalił skargę ojca na odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że nie wykazał on związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką nad dorosłym, niepełnosprawnym synem, który jest aktywny zawodowo.

Skarżący, ojciec niepełnosprawnego syna, domagał się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia. Organy administracji odmówiły, uznając, że skarżący nie wykazał, iż sprawowana przez niego opieka uniemożliwia mu podjęcie pracy zarobkowej, zwłaszcza że syn jest aktywny zawodowo. Sąd administracyjny zgodził się z organami, podkreślając, że świadczenie to ma rekompensować utracone zarobki z powodu konieczności sprawowania stałej opieki, a czynności wykonywane przez skarżącego, takie jak prowadzenie domu i pomoc synowi w podstawowych czynnościach, nie wykluczają jego aktywności zawodowej.

Sprawa dotyczyła skargi W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad dorosłym, niepełnosprawnym synem A.K. Skarżący argumentował, że zrezygnował z prowadzenia dobrze prosperującej działalności gospodarczej, aby opiekować się synem od urodzenia cierpiącym na zespół Eisenmengera. Organy administracji uznały jednak, że skarżący nie wykazał bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a koniecznością sprawowania opieki, wskazując, że syn jest aktywny zawodowo (zatrudniony na pół etatu) i samodzielny w wielu czynnościach, a czynności opiekuńcze skarżącego w dużej mierze sprowadzają się do prowadzenia gospodarstwa domowego. Sąd administracyjny w Łodzi oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne jest rekompensatą za utracone zarobki wynikające z konieczności sprawowania stałej i osobistej opieki, która obiektywnie uniemożliwia podjęcie zatrudnienia. W ocenie sądu, czynności wykonywane przez skarżącego nie spełniały tego kryterium, a syn, mimo schorzenia, był na tyle samodzielny i aktywny zawodowo, że skarżący mógłby podjąć pracę, zwłaszcza przy pomocy współdomowników. Sąd zaznaczył, że samo wspólne zamieszkiwanie i długoletni okres sprawowania opieki nie są wystarczające do przyznania świadczenia, jeśli nie przekładają się na obiektywną niemożność podjęcia pracy przez opiekuna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko wtedy, gdy opiekun wykaże bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z pracy a koniecznością sprawowania stałej opieki, która obiektywnie uniemożliwia podjęcie zatrudnienia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że czynności opiekuńcze skarżącego, obejmujące głównie prowadzenie gospodarstwa domowego i pomoc w podstawowych czynnościach, nie uniemożliwiają mu podjęcia pracy zarobkowej, zwłaszcza że syn jest aktywny zawodowo i częściowo samodzielny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.ś.r. art. 17 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m.in. ojcu, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby oraz konieczności stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom.

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa.

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organy działały w sposób budzący zaufanie, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

k.r.o.

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argument skarżącego, że sprawowana przez niego opieka nad synem uniemożliwia mu podjęcie pracy zarobkowej. Argument skarżącego, że samo wspólne zamieszkiwanie i długoletni okres sprawowania opieki świadczą o spełnieniu przesłanek do świadczenia pielęgnacyjnego.

Godne uwagi sformułowania

świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Sprawowana opieka musi zatem w sposób oczywisty uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się oświadczenie pielęgnacyjne. pojęcia 'długoterminowej i stałej opieki' nie można utożsamiać z długoletnim upływem czasu od jakiego opieka ta jest sprawowana.

Skład orzekający

Sławomir Wojciechowski

przewodniczący

Tomasz Porczyński

sprawozdawca

Agata Sobieszek-Krzywicka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, zwłaszcza gdy osoba ta jest aktywna zawodowo."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której osoba niepełnosprawna jest aktywna zawodowo i częściowo samodzielna. Może być mniej miarodajne w przypadkach całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu świadczeń pielęgnacyjnych i trudnej sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych. Pokazuje, jak istotne jest udowodnienie związku między rezygnacją z pracy a opieką.

Czy praca syna przekreśla prawo ojca do świadczenia pielęgnacyjnego? Sąd wyjaśnia kluczowy warunek.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 810/21 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/
Tomasz Porczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1628/22 - Wyrok NSA z 2024-05-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 6, art. 8, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chrzanowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2022 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. B.A.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a.; art.17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.:Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) - dalej: u.ś.r.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r., znak [...] o odmowie przyznania W.K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem A.K.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało na dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz przywołało treść przepisów u.ś.r. regulujących instytucję świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Kolegium podkreśliło, że o ustalenie przedmiotowego świadczenia skarżący wystąpił wnioskiem z dnia 6 maja 2021 r. W oparciu o przedłożoną do wniosku dokumentację oraz przeprowadzony telefonicznie, w dniu 10 czerwca 2021 r. wywiad środowiskowy ustalono, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz niepełnosprawnym pełnoletnim synem. Wymagający opieki A.K. legitymuje się orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł., zmienionym prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w P. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., sygn. akt [...], z którego wynika, iż jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Orzeczenie wydano na stałe. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 1 września 2020 r., natomiast moment powstania niepełnosprawności jest datowany od urodzenia. Z załączonego do akt sprawy orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 26 maja 2021 r. wynika nadto, że A.K. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy do dnia 31 maja 2024 r. Na podstawie oświadczeń i wyjaśnień skarżącego ustalono, że syn od urodzenia cierpi na zespół Eisenmengera (naczyniowa choroba płuc, nadciśnienie płucne). Z uwagi na powyższe jest w stanie samodzielnie wykonywać podstawowe czynności samoobsługowe jedynie w częściowym zakresie. Przyjmuje samodzielnie lekarstwa trzy razy dziennie, jednakże wymaga pomocy przy zasilaniu zamontowanej podskórnie pompy. W pozostałych czynnościach, takich jak ubranie, mycie, przygotowanie posiłków, sprzątanie, robienie zakupów, czy też wizyt lekarskich wymaga pomocy osoby trzeciej, którą zapewnia mu skarżący. Z akt sprawy wynika także, że wymagający opieki A.K. jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w firmie nie posiadającej statusu zakładu pracy chronionej. Do pracy i z pracy jest odwożony przez W.K. W ocenie wnioskodawcy sprawowana przez niego opieka nad synem ma charakter stały całodobowy. Niezbędne czynności opiekuńcze są wykonywane wyłącznie przez skarżącego, któremu sporadycznie pomaga pracująca zawodowo żona. W czasie pobytu syna w pracy skarżący wykonuje wszystkie czynności związane z prowadzeniem domu, robi zakupy i przygotowuje posiłki oraz załatwia sprawy urzędowe. Ponadto musi być dyspozycyjny i mieć możliwość odebrania syna z pracy w każdej chwili, w sytuacjach pogorszenia jego samopoczucia. Zakres ciążących na skarżącym obowiązków opiekuńczych uniemożliwia stronie podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej, z której zrezygnował w roku 2007. Do tego czasu opiekę nad synem sprawowała żona wnioskodawcy, która aktualnie, począwszy od 2007 r. prowadzi własną działalność gospodarczą. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego w okresie od listopada 2007 r. do listopada 2020 r. pobierał na syna świadczenie pielęgnacyjne, w oparciu o decyzję z dnia [...] r., która wygasła wobec przedłożenia nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności A.K. Ponadto jak wynika z akt sprawy wymagający opieki A.K. ma ustalone prawo do renty socjalnej
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta P. powołując się na przepis art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, na brak bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad synem. W ocenie organu charakter podejmowanych przez stronę czynności opiekuńczych, jak również fakt podjęcia zatrudnienia przez wymagającego opieki syna, nie wykluczają możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącego, choćby w niepełnym wymiarze czasu.
W odwołaniu od powyższej decyzji W.K. wnosząc o uchylenie w całości kwestionowanej decyzji oraz o przyznanie wnioskowanego świadczenia, zarzucił naruszenie przepisów u.ś.r., rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz stosownych przepisów k.p.a. Podniósł, iż wbrew stanowisku organu administracji spełnia przesłanki do otrzymania żądanego świadczenia, którego istota jest rekompensata utraconych możliwości zarobkowych. Podkreślił, ze opiekuje się niepełnosprawnym od urodzenia synem, a o ciągłości sprawowanej opieki świadczy choćby fakt wspólnego zamieszkania. Podjęta przez niego decyzja o rezygnacji z zatrudnienia wynikała nie z lenistwa rodzica, lecz ze stanu zdrowia jego syna, którego charakter schorzenia, w tym nieprzewidywalność, konieczność przeprowadzania specjalistycznych badań, czy też częste przebywanie na zwolnieniu lekarskim, wymaga stałej opieki innej osoby, którą zapewnić może jedynie skarżący. Strona wskazała nadto, iż podana przez organ podstawa prawna kwestionowanego rozstrzygnięcia jest niepełna, co winno skutkować jego uchyleniem, jako wydanego bez podstawy prawnej. Uzupełniając wniesione odwołanie skarżący oświadczył, że z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia A.K., syn aktualnie jest zatrudniony na pół etatu, na okoliczność czego przedkłada kopię aneksu do umowy o pracę.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. Uzasadniając wskazało, iż dokonane w sprawie ustalenia faktyczne pozwalają na stwierdzenie, iż skarżący nie spełnia wynikającej z art. 17 ust. 1 u.ś.r. pozytywnej przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia, bowiem nie wykazał istnienia związku przyczynowo skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad synem. Kolegium podkreśliło, że rezygnacja z aktywności zawodowej musi być wymuszona przez konieczność sprawowania opieki nad chorym, zaś rozmiar tej opieki musi być na tyle duży, aby uniemożliwiał podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. Chodzi zatem o sprawowanie stałej, ciągłej i osobistej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie zawsze bowiem ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności automatycznie pozwala przyjąć, że rozmiar sprawowanej nad osobą niepełnosprawną opieki uniemożliwia opiekunowi podjęcie aktywności zawodowej nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. W ocenie Kolegium z przywołanych wyżej istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych wynika, iż wskazany przez skarżącego zakres sprawowanej opieki nad synem nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wykonywane przez stronę czynności opiekuńcze, poza świadczoną pomocą w ubraniu, umyciu oraz zapewnieniu synowi transportu, w dużej mierze sprowadzają się do czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które nie wymagają stałej i całodobowej opieki i są wykonywane w każdej rodzinie. Ponadto organ podkreślił, że A.K. jest osoba samodzielną i co aktywną zawodowo. Tym samym w ocenie organu odwoławczego obiektywnie możliwym jest taka organizacja sprawowanej przez stronę opieki nad synem, w tym przy pomocy współdomowników skarżącego, która nie wymagałaby od strony rezygnacji z aktywności zawodowej. Wobec powyższego odmowne rozpatrzenie żądania skarżącego uznać należało za w pełni zasadne.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W.K. zarzucając rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 17 ust. 1 u.ś.r., żądał uchylenia kwestionowanej decyzji oraz ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia. W ocenie skarżącego wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów administracji pozostają w sprzeczności z ustaleniami faktycznymi sprawy, jak również zawierają nieprawdziwe i szkalujące skarżącego twierdzenia oraz poglądy nieznajdujące pokrycia w obowiązujących przepisach prawa. Skarżący podkreślił, iż wbrew bezpodstawnym insynuacjom Kolegium, w celu sprawowania opieki nad synem zrezygnował z dobrze prosperującej działalności gospodarczej, którą prowadził z sukcesami przez 17 lat, osiągając z tego tytułu dochody wielokrotnie przekraczające wysokość świadczenia wychowawczego. Zdaniem skarżącego sprawowana przez niego opieka ma charakter stały i długoterminowy, o czym świadczy choćby sam fakt wspólnego zamieszkiwania z wymagającym opieki synem. Natomiast podnoszony przez organ argument konieczności sprawowania stałej opieki przez 24 godziny na dobę uznać należy za groteskowy, gdyż opiekun także musi mieć czas na odpoczynek czy spożycie posiłku. Odnośnie kwestii wykonywanej przez syna pracy skarżący wskazał, iż informował, że aktualnie syn jest zatrudniony na pół etatu. Wyjaśnił, że miejsce wykonywania pracy jest oddalone od miejsca zamieszkania i wymaga zarówno odwiezienia, jaki przywiezienia syna, co z uwagi na duże natężenie ruchu na trasie zajmuje skarżącemu dużo czasu. Ponadto zdarzają się sytuację, w których nagłe pogorszenie stanu zdrowia syna wymaga natychmiastowego jego odbioru z miejsca pracy. Natomiast, co do możliwości uzyskania przez skarżącego pomocy w sprawowanej opiece ze strony współdomowników, podkreślił, iż drugi syn mieszka na stałe i pracuje w W., natomiast matka A.K. pracuje zawodowo i zarabia na rodzinę, do czego ma niczym nieograniczone prawo. Nie zajmuje się synem, gdyż robiła to wcześniej przez 19 lat, a teraz nie ma na to czasu, siły ani ochoty i żaden organ nie może jej tego nakazać. Reasumując skarżący wskazał, iż przestał pracować, nie zarabia, sprawuje stałą długoterminową opiekę nad niepełnosprawnym synem, a co za tym idzie spełnią przesłanki do otrzymania przedmiotowego świadczenia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnośnie podnoszonego argumentu nieuwzględnienia świadczenia przez syna skarżącego pracy w wymiarze pół etatu organ wskazał, iż przedłożony do akt sprawy aneks umowy o pracę z dnia 29 lipca 2021 r. dotyczy umowy, której treść wskazuje, iż wygasła ona z dniem 3 lutego 2020 r.
W dniu 24 marca 2022 r., na rozprawie przeprowadzonej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku skarżący popierał wniesioną skargę. Wyjaśnił, że syn jest zatrudniony legalnie i jest oskładkowany. Został dopuszczony do pracy na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika medycyny pracy. Obecnie pracuje na pół etatu, a wykonywana przez niego praca przy komputerze polega na przyjmowaniu faktur i ich wystawianiu dalej. Skarżący wyjaśnił także, że charakter schorzenia syna utrudnia mu poruszanie się, czyni go powolniejszym oraz występuje ryzyko omdleń. Oświadczył, że uwzględniając ograniczenia chorobowe, syn jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Zarzucił, że organy nie uwzględniły, iż pomimo świadczonej pracy syn często przebywa na długotrwałych zwolnieniach lekarskich. Odnośnie podniesionej przez organ kwestii sprzeczności treści przedłożonego aneksu umowy o pracę syna z okresem obowiązywania aneksowanej umowy skarżący wyjaśnił, że wynika to najprawdopodobniej z omyłki pracodawcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Dokonując kontroli sądowoadministracyjnej w powyższym zakresie Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu, co obligowało Sąd do oddalenia skargi.
W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi W.K. uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem A.K.
Podstawę prawną wydania kwestionowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a. oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111)- dalej: u.ś.r.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że W.K. jest ojcem wymagającego opieki pełnoletniego A.K. Z akt sprawy wynika także, że A.K. jest kawalerem i nie posiada dzieci. Tym samym nie ma innych osób, których wynikający z ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) obowiązek alimentacyjny względem A.K. wyprzedzałby obowiązki alimentacyjne ciążące na skarżącym względem syna. Bezspornym pomiędzy stronami jest także to, że A.K. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Wobec powyższego uznać należy, że skarżący należy do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Jednakże z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż w sprawie nie doszło do łącznego spełnienia wszystkich warunków określonych w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r., gdyż jak słusznie stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wnioskodawca nie wykazał bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad synem.
Wskazać na wstępie wymaga, że powołanego wyżej przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w w/w przepisie osobom. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Zarówno charakter omawianego świadczenia, jak i jego cel pozwalają na stwierdzenie, iż stanowi ono pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna wynikających z rezygnacji z aktywności zawodowej, a co za tym idzie nie może stanowić alternatywnego źródła dochodu. Podkreślenia również wymaga, że zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym może się różnić w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Sprawowana opieka musi zatem w sposób oczywisty uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się oświadczenie pielęgnacyjne. Innymi słowy o rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, a składające się na nią szczególne czynności zajmują tyle czasu, że podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia jest niemożliwe. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (niepodejmowania przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r. Co również istotne, stały, długoterminowy i stały charakter opieki nie może być utożsamiany z wykonywaniem czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę, jak również wprost z długoletnim upływem czasu od jakiego opieka ta jest sprawowana. (por. wyroki NSA z 16 grudnia 2021 r., I OSK 716/21; z 2 lutego 2017, I OSK 2201/15; wyrok WSA w Łodzi z 20 czerwca 2020 r., II SA/Łd 218/20; wyrok WSA w Krakowie z 15 grudnia 2021 r., III SA/Kr 634/21; wyroki WSA w Gdańsku z 22 grudnia 2021 r., III SA/Gd 841/21; z 16 września 2021 r., III SA/Gd 563/21; wyroki WSA w Olsztynie z 21 października 2021 r., II SA/Ol 708/21, z 21 października 2021 r., II SA/Ol 776/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przedłożone do akt oświadczenia strony, co do zakresu i charakteru świadczonej opieki oraz przeprowadzony wywiad środowiskowy czynią zasadnym stwierdzenie, co do niewykazania istnienia przesłanki bezpośredniego związku przyczynowo skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawcy, a koniecznością sprawowania przez opieki nad synem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie bowiem zauważyło, że wykonywane przez skarżącego czynności opiekuńcze względem syna nie wypełniają przesłanki "stałej opieki", a co za tym idzie nie wykluczają całkowicie możliwości podjęcia przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Pomimo, co nie budzi wątpliwości Sądu, codziennego charakteru świadczonej od wielu lat opieki, zakres wykonywanych przez skarżącego czynności sprowadza się w istocie do prowadzenia gospodarstwa domowego. Czynności typu przygotowywanie i podawanie posiłków, sprzątanie, czy też robienie zakupów, należą do typowych czynności dnia codziennego, które są także wykonywane przez osoby aktywne zawodowo. Natomiast wskazywane przez skarżącego czynności stricte opiekuńcze nad synem, to jest pomoc w ubraniu się, umyciu, towarzyszenie w trakcie wizyt lekarskich, czy też zapewnienie transportu do i z pracy nie stanowią czynności, które uniemożliwiają podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej, nawet w niepełnym wymiarze czasu. Zasadności powyższego stwierdzenia nie przeczą w ocenie Sądu, wskazane przez stronę schorzenie, na które cierpi syn skarżącego. Nie kwestionując, jak i nie bagatelizując stanu zdrowia A.K. podkreślenia jednak wymaga, że z akt sprawy nie wynika, iż w/w jest osobą całkowicie niesamodzielną i niesprawną ruchowo. Wręcz przeciwnie, na co wskazuje sam skarżący, syn z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z choroby, jest osobą samodzielną nie wymagającą pomocy w spożywaniu posiłków, poruszaniu się, nie korzystającą z pomocy urządzeń rehabilitacyjnych. Ponadto, co w sprawie istotne syn skarżącego jest osobą aktywną zawodowo, zatrudnioną aktualnie w wymiarze ½ etatu w spółce nie posiadającej statusu zakładu pracy chronionej, na stanowisku biurowym. Pracę tę A.K. świadczy w siedzibie pracodawcy znajdującej się w miejscowości pobliskiej miejsca zamieszkania, do której jest dowożony i obierany przez skarżącego. W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż Sąd rozpoznający niniejszą sprawę ma na uwadze, że wydając zaskarżoną Kolegium nie wyjaśniło powstałych na etapie postępowania odwoławczego rozbieżności, co do wymiaru czasu świadczonej przez A.K. pracy, niemniej jednak mając na uwadze fakt, iż w sprawie bezspornym pomiędzy stronami pozostaje, że w/w pracę tę nadal wykonuje, stwierdzone uchybienie pozostaje bez wpływu na wynik niniejszego rozstrzygnięcia. Bez wpływu na wynik rozstrzygnięcia pozostaje również podnoszony przez skarżącego argument przebywania syna na długotrwałych zwolnieniach lekarskich, gdyż okoliczność ta po pierwsze nie stanowi przesłanki mającej wpływ na ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia, a po drugie jak wynika z akt sprawy nie stanowi przeszkody do dalszego świadczenia pracy przez A.K. Natomiast, co do podkreślanego przez skarżącego wspólnego zamieszkiwania z synem od momentu jego urodzenia, co w ocenie skarżącego świadczy o stałym i długoterminowym charakterze sprawowanej opieki, raz jeszcze przypomnieć należy, iż pojęcia "długoterminowej i stałej opieki" nie można utożsamiać z długoletnim upływem czasu od jakiego opieka ta jest sprawowana. Dla uznania sprawowanej opieki za stałą i długoterminową niezbędnym jest aby zakres niezbędnych czynności stricte opiekuńczych wykonywanych względem osoby wymagającej opieki był na tyle obszerny i wymagający tyle czasu, że uniemożliwia opiekunowi podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej. W niniejszej sprawie zdaniem Sądu sytuacja taka nie występuje, gdyż podnoszona przez skarżącego konieczność sprawowania stałej opieki nad synem sprowadza się w zasadzie do prowadzenia gospodarstwa domowego oraz sprawowania swoistego rodzaju dozoru nad synem, który jak słusznie podnosi Kolegium przy właściwej organizacji mógłby być wykonywany przy pomocy współdomowników, to jest małżonki skarżącego, na której na równi ze stroną ciążą ustawowe obowiązki alimentacyjne względem syna, niezależnie od posiadania przez nią, jak wskazuje skarżący "braku czasu, siły ani ochoty". Powyższe pozwoliłoby skarżącemu na podjęcie aktywności zawodowej, choćby w częściowym wymiarze.
Reasumując Sąd stwierdza, iż pomimo faktu, że skarżący należy do podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. uprawnionych do otrzymania wnioskowanego świadczenia, to jednak z uwagi na brak wykazania istnienia, wynikającej z powyższego przepisu przesłanki związku pomiędzy brakiem jego aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad synem za prawidłowe uznać należy negatywne rozpatrzenie zgłoszonego przez niego żądania.
Tym samym zarzut skargi, co do naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. uznać należało za niezasadny.
Ponadto nie będąc związanym zarzutami skargi Sąd stwierdza, iż dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Rozstrzygając w przedmiocie uprawnienia skarżącego do wnioskowanego świadczenia procedujące w sprawie organy obu instancji zobligowane były kierować się obowiązującymi w powyższym zakresie przepisami prawa, a nie jak oczekiwałby skarżący "zdrowym rozsądkiem i wyobraźnią wynikającą z minimalnego doświadczenia życiowego." Tym samym wbrew stanowisku skarżącego prowadząc postępowanie organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.), w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
is

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI