II SA/Łd 797/23

II SA/Łd 797/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka
Beata Czyżewska
Robert Adamczewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 682
art. 29 ust. 1 pkt 21
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Dnia 5 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agata Sobieszek – Krzywicka Asesor WSA Beata Czyżewska Protokolant pomocnik sekretarza Dominika Jaśkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2024 roku sprawy ze skargi E. H. i U. H. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 30 czerwca 2023 roku nr 131/2023 znak: WOP.7721.131.2023.KD w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie betonowego ogrodzenia oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Łd 797/23
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga E.H. i U.H. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 30 czerwca 2023 r. (Nr 131/2023), utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieruszowie w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ogrodzenia zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] w miejscowości [...] .
Z akt sprawy wynika, że 8 grudnia 2021 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieruszowie wpłynęło pismo E.H. stanowiące wniosek o rozbiórkę betonowego ogrodzenia wybudowanego na terenie, do którego inwestor - R.K. nie posiada tytułu prawnego. Ogrodzenie zlokalizowane jest na działce nr ewid. [...] w m. [...] .
Organ szczebla powiatowego wystąpił do Starostwa Powiatowego w Wieruszowie o udzielenie informacji, czy dla działki [...] , w m. [...] na której znajduje się sporne ogrodzenie wydawano jakiekolwiek decyzje o pozwoleniu na budowę bądź też czy przyjęto jakiekolwiek zgłoszenia robót budowlanych. W odpowiedzi Starostwo poinformowało, że J. i R.K. dokonali 17 czerwca 2020 r. zgłoszenia robót budowlanych polegających na budowie ogrodzenia z płyt betonowych o długości 21 metrów i wysokości 2,2 m, położonego na działce o nr ewid. gruntów [...] w miejscowości [...] , w gminie W.. Organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł żadnych zastrzeżeń i uwag - udzielając tym samym inwestorom milczącej zgody.
W piśmie z 20 stycznia 2022 r. J. i R.K. przedstawili swoje wyjaśnienia w sprawie. Do pisma dołączyli kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w W., I Wydział Cywilny, sygn. akt [...] z [...].12.2021 r. odrzucającego pozwy E.H. przeciwko B. M., M. M., J.K., R. K. o nakazanie rozbiórki ogrodzenia.
Z oględzin przeprowadzonych przez organ 21 lutego 2022 r. wynika, że na działce nr ewid. [...] w m. [...] , gm. W., od strony południowej pomiędzy działkami [...] a [...] znajduje się ogrodzenie betonowe na słupach betonowych z wypełnieniem z płyt betonowych pełnych. Od strony drogi publicznej ogrodzenie wykonano do wysokości 1,90 m jako betonowe pełne. W dalszej części działki od strony południowej wykonano montaż 9 słupów betonowych o wysokości ok. 3,90 m z wypełnieniem z płyt do wysokości ok. 1,90 m. Inwestor przedstawił zgłoszenie robót budowlanych na ogrodzenie z płyt betonowych, gdzie na długości 21 metrów przekracza wysokość 2,20 m złożone do Wydziału Architektury, Budownictwa i Środowiska Starostwa Powiatowego w W. w 17 czerwca 2020 r. i zarejestrowane pod nr [...]. R.K. oświadczył, iż ze względu na zmianę zamierzenia budowlanego zamierza w okresie wiosenno-letnim br. skrócić słupy betonowe o wysokości ok. 3,90 m do wysokości wypełnienia istniejącego, czyli do wysokości ok. 1,90 m.
Z adnotacji z 30 marca 2022 r. sporządzonej przez pracownika PINB w Wieruszowie wynika, że R.K. poinformował, że pomimo posiadanego zgłoszenia skrócił słupy ogrodzenia na działce [...] do wysokości ok. 2 m. W załączeniu inwestor przekazał zdjęcie ogrodzenia.
W dniu 13.05.2022 r. organ stopnia powiatowego przeprowadził kolejne oględziny na spornej działce. Podczas oględzin stwierdzono, iż od strony południowej działki nr ewid. [...] , położonej w miejscowości [...] , gm. W., będącej własnością J. i R.K., znajduje się ogrodzenie betonowe z wypełnieniem z płyt betonowych pełnych. Wysokość ogrodzenia od strony nieruchomości J. i R.K. wynosi do ok. 1,90 m w najwyższych punktach. Od strony nieruchomości nr [...] będącej własnością skarżących wysokość ogrodzenia wynosi w najwyższym punkcie 1,84 m. J.K. oświadczyła do protokołu, że ogrodzenie betonowe w całości znajduje się "na naszej działce i nie przekroczyliśmy granicy działki". Skarżący oświadczył, że kontrola nie spełniła jego oczekiwań i dołączył do protokołu 2 egzemplarze mapy oraz wydruk e-maila J. R. z firmy G. Do protokołu z oględzin załączono dokumentację zdjęciową.
Ponadto 19 maja 2022 r. do organu szczebla powiatowego wpłynęły dodatkowe wyjaśnienia J. i R.K.. Oświadczyli oni, że ogrodzenie zostało pobudowane w całości na terenie ich działki, co zostało sprawdzone przez geodetę na ich prośbę. Do pisma załączyli materiał dowodowy w postaci kserokopii decyzji Burmistrza Wieruszowa z 27 listopada 2019 r. zatwierdzającej ustalone granice działek nr ewid. [...] , [...] , [...], obr. [...] , oraz mapkę powykonawczą z protokołu granicznego.
W tak ustalonym stanie faktyczno-prawnym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wieruszowie wydał 30 maja 2022 r. decyzję, którą na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie spornego ogrodzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że obecnie ogrodzenie posiada wysokość nieprzekraczającą wysokość 2,20 m, a zatem jego budowa nie wymagałaby nawet konieczności uzyskiwania decyzji o pozwoleniu na budowę bądź zgłoszenia organom administracji architektoniczno-budowlanej. Jednocześnie inwestor dokonał zgłoszenia inwestycji do Starosty i zgłoszenie to zostało przyjęte w drodze milczącej zgody. Wobec niezaistnienia samowoli budowlanej nie można uznać, że istnieje podstawa prawna do dalszego prowadzenia postępowania.
Po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez skarżących organ stopnia wojewódzkiego wydał 13 września 2022 r. decyzję, którą uchylił w całości decyzję PINB w Wieruszowie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 13 grudnia 2022 r. odrzucił sprzeciw E.H. oraz U.H. od powyższej decyzji.
Pismem z 10 października 2022 r. organ I instancji poinformował U.H. o przyznaniu jej statusu strony w przedmiotowym postępowaniu ws. spornego ogrodzenia, bowiem z wykazu działek udostępnionego przez Starostwo Powiatowego w Wieruszowie wynika, że właścicielem działki nr ewid. [...] jest R.K. oraz J.K. (współwłasność małżeńska), zaś działki nr ewid. [...] E. H. oraz U.H. (współwłasność małżeńska).
Następnie 15 maja 2023 r. PINB w Wieruszowie wydał kolejną decyzję, którą umorzył postępowanie w sprawie spornego ogrodzenia.
Odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji wnieśli E.H. oraz U.H.. W ocenie skarżących postępowanie prowadzone przez organ stopnia powiatowego jest prowadzone nieprawidłowo, a ogrodzenie znajduje się częściowo na działce skarżących. Ponadto, jak stwierdzili odwołujący, w sprawie wiele okoliczności nie zostało wyjaśnionych, a zatem umorzenie należałoby uznać za niezasadne.
Wspomnianą na wstępie decyzją Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymano w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie.
Organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił, że ustawą z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 471 ze zm.) zmieniona została ustawa z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Norma art. 25 powyższej ustawy przewiduje, że do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Tym samym w niniejszej sprawie zastosowanie znajdą przepisy ustawy - Prawo budowlane w brzmieniu po dokonanej nowelizacji, gdyż pierwszą czynność organ stopnia powiatowego podjął 3 stycznia 2022 r.
W szczególności organ odwoławczy podniósł również, że stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 21 ustawy - Prawo budowlane, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m. Oznacza to, że w stanie prawnym obowiązującym w chwili wzniesienia obiektu tylko budowa ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m wymagała zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej. Prowadząc wykładnię z przeciwieństwa: budowa ogrodzeń o wysokości poniżej 2,20 m nie wymagała ani uzyskiwania decyzji o pozwoleniu na budowę, ani zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Jak wynika natomiast z akt sprawy inwestorzy wystąpili 17.06.2020 r. ze zgłoszeniem budowy ogrodzenia betonowego, a Starostwo w Wieruszowie nie wniosło od tego zgłoszenia sprzeciwu, co oznacza wydanie tzw. milczącej zgody. Jednocześnie inwestor w toku postępowania doprowadził do zmiany wysokości konstrukcji ogrodzenia, skracając słupy je podtrzymujące do wysokości nieprzekraczającej 2,20 m. Jak zawarto w protokole z oględzin z 13.05.2022 r.: "Wysokość ogrodzenia od strony nieruchomości Państwa J. i R.K. wynosi do ok. 1,90 m w najwyższych punktach. Od strony nieruchomości nr [...] będącej własnością Państwa U. i E.H., wysokość ogrodzenia wynosi w najwyższym punkcie 1,84 m". Potwierdzają to również oświadczenia inwestora złożone 30.03.2022 r. oraz 18.05.2022 r. Z powyższego wynika, że na działce o nr ewid. [...] w miejscowości [...] , znajduje się ogrodzenie betonowe o parametrach nie wymagających ani uzyskiwania decyzji o pozwoleniu na budowę, ani zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, bowiem jego wysokość nie przekracza 2,20 m. Nie można zatem uznać, że w realiach niniejszej sprawy zaistniał stan samowoli budowlanej, ani naruszenia przepisów ustawy - Prawo budowlane. Wręcz przeciwnie, sporne ogrodzenie należy uznać za wybudowane legalnie i zgodnie z przepisami Prawa budowlanego.
Dodatkowo organ zauważył, że z analizy ogólnodostępnej uchwały Rady Miejskiej w Wieruszowie z 31 marca 2023 r. (Nr [...]) w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wybranych terenów położonych w obrębie geodezyjnym [...] i [...] w gminie W. wynika, że działka nr ewid. [...] , obr. [...] nie jest objęta jego zakresem.
Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że PINB w Wieruszowie dokonał prawidłowej analizy stanu faktyczno-prawnego inwestycji w zakresie wykluczenia zaistnienia samowoli budowlanej. Prawidłowo został wyznaczony również krąg stron niniejszego postępowania, po wyeliminowaniu uchybień na jakie wskazywał tutejszy organ w poprzedniej decyzji kasatoryjnej.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych E.H. na działanie PINB w Wieruszowie organ wskazał, że podnoszone przez skarżącego kwestie dotyczące naruszenia prawa własności, zasiedzenia nieruchomości czy też rozgraniczeń działek nie należą do kognicji organów nadzoru budowlanego, zatem nie sposób uznać by zarzuty względem PINB w Wieruszowie w tej materii były zasadne. W ocenie tutejszego organu podstawowy spór między właścicielami działki na nr ewid. [...] a właścicielami działek nr ewid. [...] jest sporem sąsiedzkim o granice obu działek (i ewentualne zasiedzenie fragmentu działki), a zatem rozstrzygnąć go mogą inne podmioty niż organy nadzoru budowlanego, przede wszystkim sądy powszechne. Przechodząc natomiast do kwestii rozbudowy budynku mieszkalnego na działce nr ewid. [...] organ wskazał, że inwestorzy wykonali rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego na podstawie decyzji Starosty Wieruszowskiego o pozwoleniu na budowę z [...] kwietnia 2009 r., wobec czego nie zaistniały podstawy do prowadzenia postępowania w tej materii. Inwestorzy po zakończeniu robót budowlanych, zgodnie z przepisami ustawy - Prawo budowlane w dniu 1 lipca 2013 r. zawiadomili o zakończeniu budowy, od którego nie wniesiono sprzeciwu (tym samym uznając, że lokalizacja tego obiektu budowlanego jest zgodna z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją Starosty Wieruszewskiego o pozwoleniu na budowę. Obecnie ww. decyzja o pozwoleniu na rozbudowę i nadbudowę przedmiotowego obiektu budowlanego pozostaje w obrocie prawnym, budynek jest dopuszczony do użytkowania. Z kolei część skargi personalnie poświęcona pracownikowi Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Wieruszowie powinna znaleźć swoje rozstrzygnięcia u Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieruszowie jako jego pracodawcy.
Wobec całokształtu okoliczności ustalonych w niniejszej sprawie organ odwoławczy stwierdził bezprzedmiotowość dalszego postępowania w sprawie spornego ogrodzenia, a tym samym umorzenie za w pełni zasadne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi E. i U. H. nie zgodzili się z zaskarżonym rozstrzygnięciem. Zdaniem skarżących sporne ogrodzenie powstało na ich działce, co do której inwestorzy nie posiadają tytułu prawnego. Skarżący zarzucili organom obu instancji, iż nie respektują granic działek wytyczonych przez uprawnionego geodetę i skupiły się wyłącznie na badaniu wysokości spornego ogrodzenia. Skarżący powołali się w szczególności na "wyrok WSA z 12 maja 2021 r. w sprawie granicy" oraz stanowisko geodety, który wskazywał na położenie kamienia granicznego (ok. 100 od spornego ogrodzenia). Do skargi dołączono kopię pisma geodety z fragmentem mapy spornego terenu. Skarżący ponownie zaakcentowali, że są rozczarowani sposobem dokonania oględzin ogrodzenia. Zarzucili organowi, że nie przyjrzano się dostatecznie podmurówce, nie rozważono do czego miałyby służyć tak wysokie słupy, które następnie skrócono. Skarżący obawiali się, że powyższe posłuży zbudowaniu ściany ogniowej, na którą się nie godzą.
W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu i wniósł o oddalenie skargi.
Pismem z 4 marca 2024 r, które wpłynęło do Sądu w dniu 5 marca 2024 r. pełnomocnik skarżącego – ustanowiony z urzędu – uzupełnił zarzuty skargi poprzez stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, tj.:
1) art. 105 § 1 k.p.a., poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że w niniejszej sprawie zaszły przesłanki bezprzedmiotowości postępowania, które uzasadniały jego umorzenie;
2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i zaniechanie zebrania materiału dowodowego pozwalającego na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy poprzez:
a) zaniechanie ustalenia granic nieruchomości w celu ustalenia czy właściciele działki nr ewid. [...] w miejscowości [...] przy okazji wykonywania robót budowlanych nie naruszyli granic z działką [...] stanowiącą własność skarżących i przyjęcie bez jakiegokolwiek uzasadnienia, iż ogrodzenie wybudowano na działce [...] ;
b) zaniechanie szczegółowego ustalenia stanu technicznego ogrodzenia, w szczególności jego podmurówki oraz posadowienia słupów, w tym słupów w części ogrodzenia pierwotnie wybudowanych do wysokości 3,9 m;
3) art. 11 k.p.a. poprzez pominięcie milczeniem twierdzeń skarżącego, a także brak odniesienia się do okoliczności istotnych dla sprawy tj.:
a) nie odniesienie się co do zgłaszanych uwag w przedmiocie ograniczenia - przez wybudowane ogrodzenia - dostępu do hydrantu i zasuwy wodociągowej sąsiedniej nieruchomości;
b) uporczywe pominięcie okoliczności, że przedmiotowe ogrodzenie stanowi zagrożenie dla osób przebywających na nieogrodzonej i ogólnie dostępnej działce Skarżących;
c) zaniechanie szczegółowego ustalenia stanu technicznego ogrodzenia, w szczególności jego podmurówki oraz posadowienia słupów, w tym słupów w części ogrodzenia pierwotnie wybudowanych do wysokości 3,9 m;
4) art. 84 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zwrócenia się przez organ do biegłych o wydanie opinii w przedmiocie:
a) stanu technicznego ogrodzenia w szczególności wskazywanych przez skarżących podmurówki i słupów pierwotnie mających wysokość 3,9 m, a dopiero w toku postępowania wywołanego wnioskiem skarżących skróconych do wysokości około 1,9 m;
b) ustalenia, czy ww. ogrodzenie znajduje się w granicach działki ewidencyjnej [...] , czy też działki [...] .
W związku z powyższym wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieruszowie z 15 maja 2023 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi. Jednocześnie wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w niniejszym postępowaniu, oświadczając że opłaty i wydatki nie zostały zapłacone przez skarżących w całości ani w części.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi pełnomocnik skarżącego popierał skargę, argumentując jak w piśmie procesowym z 5 marca 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, iż stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.).
Po rozpoznaniu sprawy w przedstawionych na wstępie aspektach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego z 30 czerwca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieruszowie, którą to decyzją na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. organ ten umarzył postępowanie wszczęte na wniosek strony skarżącej w sprawie betonowego ogrodzenia. W ocenie organu sporne ogrodzenie zostało wybudowane zgodnie z prawem.
W pierwszej kolejności wskazać zatem należy, że w świetle art. 105 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne podlega umorzeniu wtedy, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania, o jakiej mowa w powyższym przepisie, oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, ale zawsze oznacza brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć - na podstawie przepisów prawa materialnego - o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (por. przykładowo wyrok NSA z 21 września 2009 r., II OSK 1393/09).
Ponadto wyjaśnienia wymaga, że decyzja umarzająca postępowanie ma charakter procesowy, gdyż nie załatwia sprawy merytorycznie. Badanie przez Sąd zgodności z prawem takiej decyzji wymaga oceny, czy zasadne jest stanowisko organu, że w danej sprawie wystąpiły przesłanki bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego.
W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy, organy administracji publicznej zasadnie przyjęły, że wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie betonowego ogrodzenia znajdującego się na działce nr ewid. [...] , znajdującej się w miejscowości [...] , gmina W. należało umorzyć z uwagi na brak podstaw do jego dalszego prowadzenia. Zarzuty stawiane przez stronę skarżącą, a wskazujące na nielegalność posadowienia spornego ogrodzenia nie znalazły podstaw. Organy prawidłowo uznały, że ogrodzenie wybudowane zostało zgodnie z przepisami prawa. Brak zatem było jakichkolwiek podstaw do wszczęcia i dalszego prowadzenia postępowania w kierunku stwierdzenia nakazu rozbiórki spornego ogrodzenia o co wnosili skarżący w swoim pierwotnym wniosku.
Wyjaśnić zatem należy w tym miejscu, iż przedmiotem sprawy było zbadanie legalności ogrodzenia wykonanego z elementów betonowych na słupach betonowych. Podstawę materialnoprawną dokonywanych przez organy analiz legalności ogrodzenia stanowiła ustawa z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj.: Dz.U. z 2020 r. poz. 471 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo budowlane] w stanie prawnym obowiązującym po nowelizacji z13 lutego 2020 r.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż ocenie Sądu organy nadzoru budowlanego nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § i art. 80 k.p.a. i prawidłowo ustaliły stan faktyczny, który zasadniczo był niesporny co do faktów. Przede wszystkim niespornym jest, że J. i R.K. wybudowali na nieruchomości nr ewid. [...] w miejscowości [...] , gmina W. przy granicy z działką nr ewid. [...] , będącej własnością skarżących E. i U.H., ogrodzenie wykonane z prefabrykowanych elementów betonowych na słupach betonowych.
Jak przy tym wynika z ustaleń organów, znajdujących potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym J. i R.K. dokonali 17 czerwca 2020 r. zgłoszenia robót budowlanych polegających na budowie ogrodzenia z płyt betonowych, o długości 21 metrów i wysokości 2,2 m, położonego na działce o nr ewid. gruntów [...] w miejscowości [...], w gminie W.. Organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł żadnych zastrzeżeń i uwag - udzielając tym samym inwestorom milczącej zgody. Zgłoszenie dotyczyło budowy ogrodzenia z płyt betonowych, gdzie na długości 21 m przekracza ono 2,20 m. Następnie, jak wynika z adnotacji z 30 marca 2022 r., sporządzonej przez pracownika PINB w Wieruszowie, R.K. poinformował, że pomimo posiadanego zgłoszenia skrócił słupy ogrodzenia na działce [...] do wysokości ok. 2 m. W dniu 13 maja 2022 r. organ stopnia powiatowego przeprowadził oględziny na spornej działce. Zgodnie z treścią protokołu z oględzin: "podczas oględzin stwierdzono, iż od strony południowej działki nr ewid. [...] , położonej w miejscowości [...] , gm. W., będącej własnością Państwa J. i R.K., znajduje się ogrodzenie betonowe z wypełnieniem z płyt betonowych pełnych. Wysokość ogrodzenia od strony nieruchomości Państwa J. i R.K. wynosi do ok. 1,90 m w najwyższych punktach. Od strony nieruchomości nr [...] będącej własnością Państwa U. i E.H., wysokość ogrodzenia wynosi w najwyższym punkcie 1,84 m. J.K. oświadczyła do protokołu, że ogrodzenie betonowe w całości znajduje się "na naszej działce i nie przekroczyliśmy granicy działki".
Organy dokonały także prawidłowych analiz co do zgodności analizowanego przedsięwzięcia z przepisami ustawy – Prawo budowlane.
Stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 21 ustawy – Prawo budowlane, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m. Oznacza to, że w stanie prawnym obowiązującym w chwili wzniesienia obiektu tylko budowa ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m wymagała zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej. A contrario budowa ogrodzeń o wysokości poniżej 2,20 m nie wymagała ani uzyskiwania decyzji o pozwoleniu na budowę, ani zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej.
Jak natomiast wynika z akt sprawy, inwestorzy wystąpili 17 czerwca 2020 r. ze zgłoszeniem budowy ogrodzenia betonowego, a Starostwo w Wieruszowie nie wniosło od tego zgłoszenia sprzeciwu, co tym samym oznacza wydanie tzw. milczącej zgody. Jednocześnie inwestor w toku postępowania doprowadził do zmiany wysokości konstrukcji ogrodzenia, skracając słupy je podtrzymujące do wysokości nieprzekraczającej 2,20 m. Jak wynika bowiem z w protokołu kontroli z oględzin z 13 maja 2022 r.: "Wysokość ogrodzenia od strony nieruchomości Państwa J. i R.K. wynosi do ok. 1,90 m w najwyższych punktach. Od strony nieruchomości nr [...] będącej własnością Państwa U. i E.H., wysokość ogrodzenia wynosi w najwyższym punkcie 1,84 m". Potwierdzają to również oświadczenia inwestora złożone 30 marca 2022 r. oraz 18 maja 2022 r.
Zatem z powyższych ustaleń bezspornie wynika, co trafnie zauważyły organy, że na działce o nr ewid. [...] w miejscowości [...] , znajduje się ogrodzenie betonowe o parametrach nie wymagających ani uzyskiwania decyzji o pozwoleniu na budowę, ani zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, bowiem jego wysokość nie przekracza 2,20 m. Nie można zatem uznać, że w realiach niniejszej sprawy zaistniał stan samowoli budowlanej, ani naruszenia przepisów ustawy – Prawo budowlane.
Bezspornym jest także, że przedmiotowa działka, na której znajduje się sporne ogrodzenie nie jest objęta obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Dokonując analizy legalności spornej inwestycji (budowy ogrodzenia) trzeba także mieć na uwadze treść uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 października 2016 r., II OPS 1/16, gdzie jednoznacznie wskazano, że do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy – Prawo budowlane, a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine (w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenie środowiska, czy też zachodzi sytuacja wykonania robót niezgodnie z innymi przepisami). Stąd organ nadzoru budowlanego ma obowiązek poddania obiektu kontroli pod względem zgodności z przepisami prawa, w tym rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Pod pojęciem przepisów użytym w art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo budowlane należy rozumieć przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tj.: Dz.U. z 2019 r., poz. 1065) [dalej: warunki techniczne]. Przepis § 41 pkt 1 i 2 wskazanego rozporządzenia dotyczący ogrodzeń stanowi przy tym, że "ogrodzenie nie może stwarzać zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i zwierząt. Umieszczanie na ogrodzeniach, na wysokości mniejszej niż 1,8 m, ostro zakończonych elementów, drutu kolczastego, tłuczonego szkła oraz innych podobnych wyrobów i materiałów jest zabronione.".
Także jednak i w tym zakresie sporne ogrodzenie nie narusza przepisu § 41 warunków technicznych, gdyż składa się z betonowych prefabrykatów.
Wobec powyższego, uznać należy, że PINB w Wieruszowie dokonał prawidłowej analizy stanu faktyczno-prawnego inwestycji w zakresie wykluczenia zaistnienia samowoli budowlanej, jak również braku podstaw do stwierdzenia niezgodności powyższego ogrodzenia z wymogami technicznymi.
Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w skardze a dotyczących kwestii naruszenia prawa własności, zasiedzenia nieruchomości, rozgraniczenia nieruchomości, czy wreszcie ewentualnych błędów, których miał się dopuścić geodeta, stwierdzić należy, iż zarzuty te również nie mogą znaleźć poparcia, albowiem problem rozgraniczenia nieruchomości, czy kwestia ewentualnego jej zasiedzenia nie może mieć na tym etapie postępowania znaczenia, dopóty dopóki skarżący skutecznie nie wzruszą ustalonych granic nieruchomości. Zatem zarzuty skargi w tym zakresie nie mogą stać się przedmiotem rozstrzygania przez sąd administracyjny. Odwołać się tutaj można do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym to Sąd ten stwierdza, że spór o granice działki, na której zaprojektowano wykonanie określonego obiektu budowlanego co do zasady nie może mieć wpływu na postępowanie w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę, czy też w przypadku stosowania uproszczonej procedury zgłoszenia robót budowlanych, czy też w przypadku oceny legalności wykonania prac z punktu widzenia przepisów prawa budowlanego. Skoro jednym z wymogów wniosku jest złożenie oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane i jest to, w zakresie wykazania takiego prawa, wymóg wystarczający, to dopóki takie oświadczenie nie zostanie skutecznie zakwestionowane, korzysta ono z domniemania jego zgodności ze stanem prawnym. Zakwestionowanie takiego oświadczenia, a więc obalenie wynikającego z niego domniemania nie może jednak nastąpić poprzez samo twierdzenie strony niepoparte jakimkolwiek dokumentem, decyzją administracyjną, czy orzeczeniem sądu. Nawet samo wszczęcie postępowania, które może doprowadzić do zmiany przebiegu granicy, nie wystarcza do podważenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 16 marca 2012 r., II OSK 2554/10; z 12 września 2014 r., II OSK 1989/14).
Jedynie na marginesie zauważyć należy, iż sprawy o rozgraniczenie spornych nieruchomości były już przedmiotem postępowania przed tutejszym Sądem i prawomocnym wyrokiem z 24 marca 2023 r., III SA/Łd 322/22 oddalono skargę na odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Wieruszowa z 27 listopada 2019 r. (znak: ZN.6830.1.2019.AN) w przedmiocie rozgraniczenia. Z powyższego wynika, że tryb administracyjny rozgraniczenia został wyczerpany, a decyzja Burmistrza Wieruszowa z 27 listopada 2019 r. w przedmiocie rozgraniczenia pozostaje w obrocie.
Podobnie jako bezzasadne uznać należy zarzuty podniesione w piśmie procesowym pełnomocnika z 4 marca 2024 r. Odwołując się w tym względzie do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonego m.in. w wyroku z 29 marca 2017 r., I GSK 623/15, iż prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego, Sąd odniesie się wyłącznie do tych zarzutów zawartych we wskazanym piśmie, które mogłyby wskazywać na naruszenia uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji.
Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procedury administracyjnej w zakresie dotyczącym zaniechania ustalenia granic nieruchomości w celu ustalenia, czy właściciele działki nr ew. [...] nie naruszyli granic działki skarżących były już przedmiotem rozważań Sądu w treści niniejszego uzasadnienia. Podobnie rzecz ma się z zarzutem zaniechania szczegółowego ustalenia stanu technicznego ogrodzenia.
Co do natomiast zarzutu pełnomocnika naruszenia art. 11 k.p.a. stwierdzić należy, iż zarzut również nie może zostać uwzględniony. Przede wszystkim ma on dość generalny charakter, bez odniesienia się i wskazania w jaki sposób wskazywane okoliczności mogą mieć wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia organu II instancji. Należy bowiem mieć na uwadze, iż całe prowadzone postępowanie dotyczyło nielegalnego posadowienia ogrodzenia, a żądanie skarżącego dotyczyło nakazania rozbiórki przedmiotowego ogrodzenia. W tym zakresie organy jednoznacznie stwierdziły, w oparciu o zebrany prawidłowo materiał dowodowy, na gruncie zastosowanych przepisów prawa, że nie mamy w analizowanym przypadku do czynienia z naruszeniem prawa budowlanego. Bezspornie ustalono, iż ogrodzenie wybudowane zostało na podstawie przepisów, które dopuszczały jego wybudowanie w takich rozmiarach. Kwestie natomiast ewentualnego, choć w żaden sposób skarżący powyższego nie wykazał, ograniczenie dostępu do hydrantu i zasuwy wodociągowej sąsiedniej nieruchomości, czy postawiony całkowicie ogólnikowo zarzut zagrożenia dla osób przebywających na nieruchomości skarżących nie mogą znaleźć uzasadnienia w realiach niniejszej sprawy. Raz jeszcze w tym miejscu przypomnieć należy, iż wszczęte na żądanie skarżących postępowanie dotyczyło legalności posadowienia ogrodzenia. Co do tego organy zasadnie stwierdziły, co zostało już uprzednio wyjaśnione, że brak jest jakichkolwiek podstaw do zakwestionowania jego legalności z punktu widzenia przepisów Prawa budowlanego.
Nie znalazł także uznania Sądu zarzut naruszenia art. 84 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu, ustalenia faktyczne mają umocowanie w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym. Przede wszystkim Sąd nie zgadza się jednak z twierdzeniem, jakoby obowiązkiem organu było dopuszczenie dowodu z opinii biegłego dla ustalenia stanu technicznego ogrodzenia.
Twierdzenie to wywiedzione zostało z treści art. 84 § 1 k.p.a.: "Gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii". W niniejszej sprawie postępowanie prowadziły wyspecjalizowane organy nadzoru budowlanego, do których kompetencji należy właśnie wykonywanie nadzoru i kontroli nad prowadzonymi inwestycjami budowlanymi. Skoro jest to właściwość tych organów, to naturalnym jest przyznanie im kompetencji do przyjmowania ustaleń koniecznych do wykonywania swych obowiązków i w tym celu organy zatrudniają pracowników o kwalifikacjach niezbędnych do wykonywania ich ustawowych zadań. Występujący w treści art. 84 § 1 k.p.a. zwrot "Gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne..." należy rozumieć w ten sposób, że chodzi o wiadomości, które leżą poza kompetencjami organu. W niniejszej sprawie kontroli posadowionego ogrodzenia dokonywały właśnie takie osoby, zatrudnione w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego. W przypadku natomiast, jak ma to miejsce w realiach niniejszej sprawy, gdy strona skarżąca nie podając żadnych dowodów materialnych na swoje stanowisko co do niezgodności z przepisami prawa posadowionego ogrodzenia, czy też podnosząc ogólnikowy zarzut powodowania niebezpieczeństwa przez takowe ogrodzenie, nie może stanowić z gruntu podstawy do powoływania biegłego dla oceny tak nieprecyzyjnych i niepopartych żadnymi konkretami zarzutów.
Reasumując, w takich okolicznościach należy uznać trafność stanowiska organów orzekających, co do istnienia przeszkody do dalszego prowadzenia postępowania w przedmiocie nakazania rozbiórki spornego ogrodzenia.
Uwzględniając powyższe - w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi - skargę należało oddalić w całości na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.