II SA/Łd 794/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję SKO uznającą dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań, uznając, że wpłaty alimentów w 2021 roku przekroczyły 100% zasądzonej kwoty, co wykluczało uznanie go za uchylającego się.
Sprawa dotyczyła decyzji o uznaniu D.G. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ pierwszej instancji i SKO uznały, że skarżący nie spełnił warunku rejestracji w urzędzie pracy i nie wywiązywał się z płatności alimentów w wymaganym wymiarze. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że skarżący w 2021 roku wpłacił łącznie kwotę przekraczającą 100% zasądzonych alimentów, co zgodnie z art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wykluczało uznanie go za uchylającego się.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza o uznaniu D.G. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organy administracji oparły swoje rozstrzygnięcia na niespełnieniu przez skarżącego obowiązku rejestracji w urzędzie pracy oraz na stwierdzeniu, że przez okres 6 miesięcy nie wywiązywał się z płatności alimentów w kwocie nie niższej niż 50% zasądzonej kwoty. D.G. w odwołaniu i skardze argumentował, że w 2021 roku wpłacił łącznie 2700 zł (a następnie 3100 zł) na poczet alimentów, co stanowiło 100% zasądzonej kwoty. Wskazał również na trudności z rejestracją w urzędzie pracy ze względu na pracę w gospodarstwie rolnym. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy skarżący spełnił przesłankę z art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, która stanowi, że decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się nie wydaje się, gdy przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% bieżąco ustalonych alimentów. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy nie rozpoznał sprawy ponownie merytorycznie w jej całokształcie, opierając się na ustaleniach organu pierwszej instancji. Co więcej, sąd zinterpretował art. 5 ust. 3a w sposób korzystny dla dłużnika, wskazując, że wpłata 100% alimentów w okresie 6 miesięcy, nawet jeśli nie w każdym miesiącu w równych częściach, wyklucza uznanie go za uchylającego się. W realiach sprawy wpłaty dokonane przez D.G. w 2021 roku przekroczyły kwotę 2400 zł (6 x 400 zł), co oznaczało spełnienie obowiązku alimentacyjnego w 100% za ten okres. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, nakazując organowi odwoławczemu ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wykładni.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, dłużnik taki nie może być uznany za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, gdyż spełnił przesłankę z art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wpłata 100% alimentów w okresie 6 miesięcy, nawet jeśli nie w każdym miesiącu w równych częściach, wyklucza uznanie dłużnika za uchylającego się. Interpretacja ta wynika z celu zobowiązania alimentacyjnego i faktu, że termin spełnienia świadczenia jest zastrzeżony na korzyść dłużnika.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
u.p.o.u.a. art. 5 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Organ wszczyna postępowanie w sprawie uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w przypadku, gdy dłużnik uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmawia złożenia oświadczenia majątkowego, zarejestrowania się w PUP jako bezrobotny albo poszukujący pracy, lub bez uzasadnionej przyczyny nie przyjmuje propozycji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
u.p.o.u.a. art. 5 § ust. 3a
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.
Pomocnicze
u.p.o.u.a. art. 5 § ust. 3b
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Po uprawomocnieniu się decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się, organ kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy i składa wniosek o ściganie za przestępstwo z art. 209 k.k.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę uchyla zaskarżoną decyzję, stwierdza jej nieważność lub niezgodność z prawem, jeśli naruszono prawo materialne lub procesowe, które miało wpływ na wynik sprawy.
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy art. 33 § ust. 1
Powiatowe urzędy pracy rejestrują bezrobotnych i poszukujących pracy.
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy art. 2 § pkt 22
Definicja osoby poszukującej pracy.
k.c. art. 209
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący przestępstwa niealimentacji.
k.r.o. art. 128
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek dostarczania środków utrzymania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżący w 2021 roku wpłacił łącznie kwotę przekraczającą 100% zasądzonych alimentów, co wyklucza uznanie go za uchylającego się od zobowiązań. Interpretacja art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. powinna uwzględniać możliwość wpłat przekraczających 50% miesięcznie, jeśli suma wpłat w okresie 6 miesięcy pokrywa całość zobowiązania.
Odrzucone argumenty
Niespełnienie obowiązku rejestracji w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie. Ustalenie organów, że skarżący przez okres 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.
Godne uwagi sformułowania
Spełnienie świadczenia alimentacyjnego przed terminem jego wymagalności musi być traktowane na równi ze spełnieniem świadczenia w terminie. Organ odwoławczy nie rozpoznał przedmiotowej sprawy po raz drugi w jej całokształcie, według stanu prawnego i faktycznego aktualnego na dzień orzekania przez ten organ.
Skład orzekający
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
przewodniczący
Marcin Olejniczak
sprawozdawca
Sławomir Wojciechowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w kontekście wpłat przekraczających 50% miesięcznie, ale pokrywających całość zobowiązania w okresie 6 miesięcy. Podkreślenie obowiązku organu odwoławczego do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dłużnika alimentacyjnego, który mimo nieregularności wpłat, ostatecznie pokrył całość zobowiązań w danym okresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak interpretacja przepisów dotyczących uchylania się od alimentów może być korzystna dla dłużnika, jeśli wykaże on wolę i faktyczną możliwość wywiązania się z obowiązku, nawet z pewnymi niedociągnięciami proceduralnymi.
“Czy wpłacenie 100% alimentów w ciągu 6 miesięcy chroni przed uznaniem za uchylającego się? Sąd administracyjny odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Łd 794/21 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2022-01-19 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2021-09-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący/ Marcin Olejniczak /sprawozdawca/ Sławomir Wojciechowski Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Zaliczka alimentacyjna Sygn. powiązane I OSK 783/22 - Wyrok NSA z 2023-02-21 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 877 art. 5 ust. 3 ust. 3a Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi D.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych uchyla zaskarżoną decyzję. dc Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z [...] 2021 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza W. z [...] 2021 r., którą D. G. został uznany za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu decyzji z [...] Burmistrza W. przytoczył treść przepisów art. 5 ust. 3-3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 877 ze zm. – u.p.o.u.a.) i wyjaśnił, że 11 marca 2021 r. D. G. został wezwany do osobistego stawiennictwa w siedzibie ośrodka pomocy w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz złożenia oświadczenia majątkowego. Z obowiązku tego skarżący wywiązał się 30 marca 2021 r., kiedy został zobowiązany do zarejestrowania w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. do 30 kwietnia 2021 r. jako osoba poszukująca pracy. Warunek ten nie został spełniony. Wobec tego wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W decyzji zaznaczono, że z zaświadczenia komornika z 20 maja 2021 r. o stanie egzekucji oraz informacji organu właściwego wierzyciela wynika, że przez okres 6 miesięcy skarżący nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. W odwołaniu D. G. wyjaśnił, że wbrew ustaleniom organu pierwszej instancji nie uchyla się od obowiązku alimentacyjnego. Zwrócił uwagę, że zobowiązania alimentacyjne z jego strony są nieregularne, ale w 2021 roku wynoszą 100%, tj. 2700 zł. Oświadczył, że zamierza dalej płacić alimenty według możliwości. Zapewnił, że nie ukrywa żadnego majątku, ponadto stawia się na każde wezwanie ośrodka pomocy społecznej i na policji. Wyjaśnił, że nie został zarejestrowany jako osoba bezrobotna czy poszukująca pracy z uwagi na obowiązujące przepisy. Podkreślił, że pracuje cały czas w gospodarstwie, przy uprawie warzyw ekologicznych (każdą wolną chwilę przeznacza na pracę). Jest traktowany jako domownik i ma opłacane składki z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników. Zaznaczył także, że opiekuje się matką, która jest całkowicie niezdolna do pracy (jednak bez orzeczenia grupy inwalidzkiej). Poinformował, że nie posiada prawa jazdy ze względu na wadę wzroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji wyjaśniło, że z akt sprawy wynika, że wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z [...] 2016 r., sygn. akt [...], D. G. został zobowiązany do łożenia na rzecz córki A. G. alimentów w kwocie 400 zł miesięcznie. W dniu 30 marca 2021 r. został z nim przeprowadzony wywiad alimentacyjny. W złożonym tego dnia oświadczeniu D. G. zobowiązał się do zarejestrowania (do dnia 30 kwietnia 2021 r.) w Powiatowym Urzędzie Pracy w S., jako poszukujący pracy. Z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy z 11 maja 2021 r. wynika, że D. G. nie jest w tym urzędzie zarejestrowany. Zdaniem organu wskazuje to na wystąpienie w rozpatrywanej sprawie przesłanki wymienionej w art. 5 ust. 3 pkt 2 u.p.o.u.a. Kolegium zaznaczyło, że nie można przy tym uznać wyjaśnienia podanego w odwołaniu, że D. G. nie mógł zostać zarejestrowany z uwagi na obowiązujące przepisy. Wyjaśniło, że kwestię zarejestrowania osoby jako poszukującej pracy reguluje ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2021 r. poz. 1100 ze zm.), zaś art. 33 ust. 1 tej ustawy stanowi, że powiatowe urzędy pracy rejestrują bezrobotnych i poszukujących pracy oraz prowadzą rejestr tych osób. Natomiast art. 2 pkt 22 tejże ustawy wskazuje, że ilekroć w ustawie jest mowa o poszukującym pracy - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1-3, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, poszukujących zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub innej formy pomocy określonej w ustawie, zarejestrowanych w powiatowym urzędzie pracy. Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie stawia szczególnych warunków osobie, która wystąpi o zarejestrowanie jako poszukująca pracy. Organ odwoławczy dodał, że akta sprawy potwierdzają również, że nie zachodzi przesłanka negatywna przewidziana w art. 5 ust 3a u.p.o.u.a., gdyż D. G. przez okres ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów (tj. co najmniej 200 zł miesięcznie, biorąc pod uwagę wspomnianą kwotę alimentów). Tym samym, w ocenie organu wszystkie istotne okoliczności dla uznania skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych na rzecz osoby uprawnionej zostały w sprawie ustalone, a ich ustalenie nie budzi wątpliwości w odniesieniu do całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. W skardze D. G. wyjaśnił, że nie uchyla się od płacenia alimentów na rzecz córki. Łączna kwota alimentów jaką zapłacił w 2021 r. do momentu wniesienia skargi to 3100 zł, co stanowi pełną zasądzona przez sąd kwotę za ten okres. Wyjaśnił, że 30 marca 2021 r. udał się do Urzędu Pracy i został odesłany "z kwitkiem", ponieważ jak mu wyjaśniono, skoro pracuje w gospodarstwie ekologicznym i opłaca składki zdrowotne i emerytalne to nie może zostać zarejestrowany jako osoba poszukująca pracy. Wobec tego był przekonany, że zarejestrować się nie może. Ponownie zgłosił się do Urzędu Pracy 5 sierpnia 2021 r. i został decyzją Starosty S. uznany za osobę bezrobotną z jednoczesnym pozostawieniem w rejestrze osób poszukujących pracy. Z decyzji tej (k-3 akt sądowych) wynika, że skoro skarżący jest właścicielem nieruchomości rolnej nie może zostać zarejestrowany jako osoba bezrobotna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas. Zarządzeniem z 16 grudnia 2021 r. na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – p.p.s.a.) sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie, uwzględniając stanowisko strony skarżącej i organu, sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na zgodny wniosek stron. W tym trybie rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy wspomnianej wyżej ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a. organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego; 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ właściwości dłużnika; 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych. Z kolei art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. stanowi, że decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Z zacytowanych norm prawnych wynika zatem, że postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może zostać wszczęte po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3, a decyzja w tym przedmiocie może zostać wydana, jeżeli nie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 5 ust. 3a (zob. wyroki NSA: z 19 grudnia 2018 r., I OSK 1535/18 oraz z 27 maja 2020 r., I OSK 698/19 – orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnieść także należy, że ustalenia dokonywane w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych mają doniosłe znaczenie. Prowadzą bowiem nie tylko do zakwalifikowania dłużnika alimentacyjnego do określonej kategorii dłużników, ale powodują dalsze, poważne konsekwencje. Sformułowanie zawarte w art. 5 ust. 3b ustawy alimentacyjnej "jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § Kodeksu karnego", jak też sformułowanie zawarte w art. 5 ust. 5 ustawy "starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy", nie pozostawiają organom żadnego luzu decyzyjnego, nakazując określone w ustawie działania. Ewentualna kontrola takiej decyzji sprawowana przez sąd administracyjny ogranicza się zatem już tylko do zbadania prawidłowości przeprowadzonej procedury zmierzającej do odebrania dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy (zob. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 22 września 2009 r., P 46/07, OTK-A 2009/8/126; wyrok WSA w Gliwicach z 27 września 2016 r., IV SA/Gl 222/16). Tym samym, postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań musi zostać przeprowadzone przez organ z dużą starannością w celu ustalenia każdej z niezbędnych dla takiego rozstrzygnięcia sprawy pozytywnych przesłanek o jakich mowa w art. 5 ust. 3 pkt 1 – 3 u.p.o.u.a. oraz sprawdzenia, czy nie wystąpiła przesłanka negatywna opisana w art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący, na mocy wyroku Sądu Rejonowego w S. z [...] 2016 r., [...] zobowiązany jest do płacenia alimentów na rzecz swojej córki A. G. w kwocie 400 zł miesięcznie. W związku z tym, że skarżący nie płacił ustalonych alimentów, zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne przez komornika sądowego. Ze względu na bezskuteczność egzekucji osoby uprawnione otrzymują świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Z zaświadczenia komornika sądowego z 21 sierpnia 2020 r. o bezskuteczności egzekucji wynika, że kwota wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego to 12 610,73 zł. Jednak z kolejnego zaświadczenia komornika sądowego z 20 maja 2021 r. o dokonanych wpłatach wynika, że skarżący dokonał między innymi następujących wpłat: 18 marca 2021 r. – 200 zł, 2 kwietnia 2021 r. – 200 zł, kolejna wpłata 2 kwietnia 2021 r. – 1 800 zł, 6 maja 2021 r. – 400 zł, łączna kwota to 2600 zł. Wezwaniem z 11 marca 2021 r. skarżący został zobowiązany do stawienia się w siedzibie Ośrodka Pomocy Społecznej w W. w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Taki wywiad został przeprowadzony 30 marca 2021 r., podczas którego skarżący złożył oświadczenie, w którym zobowiązał się do zarejestrowania w Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy w terminie do 30 dni. Z niekwestowanych ustaleń organu wynika, że z obowiązku tego się nie wywiązał w zakreślonym terminie. Ponadto na podstawie informacji przekazanych przez komornika sądowego ww. piśmie 20 maja 2021 r. organ ustalił, że przez okres 6 miesięcy skarżący nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. W związku z powyższym uznano skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W ocenie sądu, w realiach niniejszej sprawy, nie wykazano jednak w sposób wystarczający i nie budzący wątpliwości wystąpienia przesłanek uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Należy bowiem zauważyć, iż w odwołaniu D. G. podnosił, że zobowiązania alimentacyjne z jego strony płacone są nieregularne, ale w 2021 roku wynoszą nawet 100%, tj. 2700 zł. Okoliczność ta w ocenie sądu ma istotne znaczenie. W rozpoznawanej sprawie sporna pozostawała kwestia, czy skarżący wywiązywał się ze zobowiązań alimentacyjnych w sposób określony w art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a., mianowicie, czy przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Należy wskazać, że zgodnie ze stanowiskiem zawartym w wyroku WSA w Poznaniu z 12 lutego 2015 r., IV SA/Po 1347/14, które sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela, okres ostatnich 6 miesięcy oznacza okres poprzedzający wydanie decyzji przez organ drugiej instancji. Zatem obowiązkiem SKO było zbadać okres ostatnich sześciu miesięcy przypadających bezpośrednio przed wydaniem decyzji przez ten organ. Wynika to z generalnej reguły - mającej swe źródło w ogólnej zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) - zgodnie z którą organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie, a nie tylko ogranicza się do kontroli prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Wniesienie odwołania od decyzji wywołuje bowiem skutek prawny w postaci uruchomienia postępowania odwoławczego, przenosząc na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy wcześniej rozstrzygniętej decyzją nieostateczną organu pierwszej instancji (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2013, art. 138, Nb 1 i 5, i powołane tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie, jak wynika z zaświadczenia komornika sądowego z 20 maja 2021 r. skarżący, do momentu wydania decyzji przez organ odwoławczy, dokonał w okresie od 18 marca do 6 maja 2021 r. wpłat na łączną kwotę 2 600 zł. Kolegium nie wyjaśniło czy jakiejkolwiek wpłaty dokonał po ostatniej wynikającej z zaświadczenia komornika wpłacie dokonanej 6 maja 2021 r., przyjmując ustalenia dokonane w tym zakresie przez organ pierwszej instancji. Wskazać należy, że dyspozycja przepisu art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. sprowadza się w istocie do ustalenia, czy dłużnik alimentacyjny faktycznie nie wykonywał obowiązku alimentacyjnego, w związku z czym okoliczność niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego nie może być ustalana wyłącznie na podstawie zaświadczenia komornika. Nic nie stało zatem na przeszkodzie by w realiach tej konkretnej sprawy (biorąc pod uwagę komplikacje przy uzyskaniu przez skarżącego statusu osoby poszukującej pracy, który to status ostatecznie uzyskał 5 sierpnia 2021 r. – już po wydaniu decyzji przez organ drugiej instancji) wezwać skarżącego do wyjaśnienia, czy jakiejkolwiek wpłaty alimentów na rzecz córki dokonał w styczniu i lutym 2021 r. Skarżący w odwołaniu wskazał, że w 2021 r. zapłacił tytułem alimentów kwotę 2700 zł, podczas gdy z zaświadczenia komornika sądowego wynika, że suma wpłat za rok 2021 r. to 2 600 zł. Nie jest zatem wykluczone, że skarżący dokonał jeszcze jakichś wpłat zaległych alimentów na rzecz córki w roku 2021 r. Kolegium winno było zatem we własnym zakresie prawidłowo ustalić i zbadać okres ostatnich sześciu miesięcy przypadających bezpośrednio przed wydaniem decyzji przez ten organ, a nie opierać się na ustaleniach organu pierwszej instancji. Tymczasem organ ten ograniczył się jedynie do skontrolowania okresu ustalonego przez organ pierwszej instancji. W konsekwencji sąd doszedł do przekonania, że nie mogła się ona ostać w obrocie prawnym, gdyż organ drugiej instancji – wbrew obowiązkowi wynikającemu z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego nie rozpoznał przedmiotowej sprawy po raz drugi w jej całokształcie, według stanu prawnego i faktycznego aktualnego na dzień orzekania przez ten organ. W szczególności SKO nie zweryfikowało dostatecznie wnikliwe ustaleń organu pierwszej instancji, jak tego wymagały art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., w kontekście przesłanki z art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. W związku z powyższym uchybieniem pozostaje kolejne naruszenie, jakiego dopuścił się organ drugiej instancji przy wydaniu zaskarżonej decyzji, polegające na nieodniesieniu się w uzasadnieniu tej decyzji do zarzutów odwołania, mimo że skarżący podniósł w nim istotną okoliczność – która powinna zostać przez SKO zweryfikowana – iż w 2021 roku wpłacił 2700 zł na poczet alimentów, tj. kwotę wyższą niż wskazana w zaświadczeniu komornika sadowego z 20 maja 2021 r. Podkreślić poza tym należy, że za okres ostatnich 6 miesięcy do momentu wydania decyzji przez Kolegium skarżący na mocy wyroku sądu był zobowiązany do zapłaty alimentów w kwocie 2400 zł, tj. po 400 zł miesięcznie. W ocenie sądu wpłata kwoty przewyższającej całość tego zobowiązania skutkować musiała spełnieniem przesłanki wynikającej z art. 5 ust. 3a u.p.o.u.d.a., że w okresie ostatnich 6 miesięcy dłużnik wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych. Przyjęcie odmiennej interpretacji byłoby nie do pogodzenia z konsekwencjami uznania danej osoby za dłużnika alimentacyjnego. Sąd nie podziela interpretacji organu, że dłużnik alimentacyjny musi w każdym miesiącu - przez okres ostatnich 6 miesięcy - wywiązywać ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Zdaniem sądu brzmienie art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. nie stoi na przeszkodzie dokonywaniu przez dłużnika wpłat w większej wysokości za poszczególne miesiące, w okresie 6 miesięcy, o których mowa w tym przepisie, gdyż z właściwości i celu zobowiązania alimentacyjnego, obejmującego obowiązek dostarczania środków utrzymania (art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), wynika, że termin spełnienia przez dłużnika pieniężnego świadczenia alimentacyjnego jest terminem zastrzeżonym w istocie na korzyść dłużnika. Tym samym, spełnienie świadczenia alimentacyjnego przed terminem jego wymagalności musi być traktowane na równi ze spełnieniem świadczenia w terminie (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 18 grudnia 2019 r. IV SA/Po 830/19 i z 12 lutego 2015 r. IV SA/Po 1347/14; wyrok WSA w Olsztynie z 21 października 2021 r., II SA/Ol 623/21). Tym samym, spełnienie w całości wymaganego świadczenia alimentacyjnego w terminie jego wymagalności, określonym w treści art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. musi być traktowane na równi ze spełnieniem świadczenia w terminach, o których mowa w tym przepisie. To zaś oznacza, że dłużnik alimentacyjny, który uiścił świadczenie alimentacyjne w 100 % za wskazany wyżej okres 6 miesięcy, powinien być uznawany za dłużnika wywiązującego się ze zobowiązań alimentacyjnych, w rozumieniu art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a., w każdym z tych miesięcy. Zatem w takim przypadku możliwe jest skorzystanie przez niego z dobrodziejstwa art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. W świetle powyższych uwag należy uznać, że w okolicznościach faktycznych kontrolowanej sprawy skarżący przed wydaniem zaskarżonej decyzji realizował ciążący na nim obowiązek alimentacyjny określony w art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a., pomimo niepełnej regularności wpłat – co oznacza, że brak było podstaw do uznania skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Z powyżej wskazanych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję. Rozpatrując ponownie sprawę, organ odwoławczy uwzględni powyższe rozważania sądu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji wyroku. P.J.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI