II SA/Łd 788/23

II SA/Łd 788/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-01-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący/
Jarosław Czerw /sprawozdawca/
Marcin Olejniczak
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 1023/24 - Wyrok NSA z 2025-05-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
Art. 39, art. 40 par. 2, art. 41, art. 42, art. 43, art. 44, art. 45, art. 129, art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
Art. 119 pkt 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 11 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Grosińska – Grzymkowska Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi K.C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 28 czerwca 2023 roku znak: KO.440.24.2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, postanowieniem z dnia 28 czerwca 2023 r., znak: KO.440.24.2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim (dalej także: Kolegium, organ II instancji) na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) (dalej: k.p.a.) orzekło o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia przez K.C. (dalej także: strona, skarżąca) odwołania od decyzji Prezydenta Miasta T. (dalej także: organ I instancji) z dnia 28 grudnia 2022 r., znak: MOPS.IV.4131.35.9657.2023, w przedmiocie ustalenia K.C. odpłatności za pobyt matki – W.K. w Domu Pomocy Społecznej za okres od dnia 2 sierpnia 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r. w kwocie 1.633,44 zł, od 1 września 2021 r. do 31 stycznia 2022 r. w kwocie 1.687,89 zł miesięcznie, od 1 lutego 2022 r. do 31 marca 2022 r. w kwocie 2.051,85 zł miesięcznie, od 1 kwietnia 2022 r. w kwocie 1.998,77 zł.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną:
Decyzją z dnia 20 lipca 2021 r., znak: MOPS.IV.4131.41.5323.2021, Prezydent Miasta T. skierował W.K. – matkę skarżącej K.C. – do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku lub osób przewlekle somatycznie chorych na terenie miasta T. na pobyt stały, zaś decyzją z dnia 11 sierpnia 2021 r., znak: MOPS.IV.4131.35.5658.2021, ustalił opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej ponoszą przez mieszkańca w wysokości 746,41 zł miesięcznie.
Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS Nr [...] w T. z Ogłoszeniem Nr 2/2021 Starosty [...] z dnia 18 lutego 2021 r. w sprawie średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej prowadzonych przez Powiat [...] w 2021 r. (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z dnia 24 lutego 2021 r. poz. 841) od miesiąca marca
2021 r. został ustalony na kwotę 4.122,19 zł miesięcznie.
Pismem z dnia 7 lutego 2022 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w T. zawiadomił W.K., iż zmianie uległ średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej Powiatu [...] w roku 2022. Aktualnie został on ustalony na kwotę 4.850,12 zł. W związku z tym, że opłata ponoszona przez W.K. nie uległa zmianie i w dalszym ciągu wynosi 746,41 zł, zwiększeniu uległ udział Gminy – Miasto T. w płatności za pobyt W.K. w domu pomocy społecznej. Obecnie wynosi on 4.103,71 zł miesięcznie.
Decyzją z dnia 10 marca 2022 r., znak: MOPS.IV.4131.35.1441.2022, organ I instancji umorzył postępowanie wobec A. K. – wnuczki W.K. – w sprawie ustalenia odpłatności z tytułu opłaty za pobyt babki w Domu Pomocy Społecznej w T., wobec nieosiągania przez A.K. miesięcznego wynagrodzenia w wysokości przekraczającej 300 % kryterium dochodowego dla osoby samotnie zamieszkującej.
W dniu 8 lutego 2022 r. Prezydent Miasta T. wydał decyzję, znak: MOPS.IV.4131.35.9356.2022, którą ustalił K.C. odpłatność z tytułu opłaty za pobyt W.K. w Domu Pomocy Społecznej Nr [...] w T. w okresie od 2 sierpnia 2021 r. w kwocie 1.687,89 zł miesięcznie oraz odmówił zwolnienia z tytułu wyżej ustalonej opłaty. Decyzja ta została uchylona w całości decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 27 maja 2022 r., znak: KO.440.40.2022, zaś sprawę przekazano organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, Prezydent Miasta T. decyzją z dnia 28 grudnia 2022 r., znak: MOPS.IV.4131.35.9657.2023, ustalił K.C. odpłatność z tytułu opłaty za pobyt W.K. w Domu Pomocy Społecznej Nr [...] w T. w okresie:
– od 2 sierpnia 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r. w kwocie 1.633,44 zł;
– od 1 września 2021 r. do 31 stycznia 2022 r. w kwocie 1.687,89 zł;
– od 1 lutego 2022 r. do 31 marca 2022 r. w kwocie 2.051,85 zł;
– od 1 kwietnia 2022 r. w kwocie 1.988,77 zł.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż w 2021 roku różnica pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca DPS Nr [...] w T., a opłatą pobieraną z emerytury W.K., wynosiła 3.375,78 zł miesięcznie. Od lutego 2022 r. wzrósł średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej Nr [...] w T. i wynosi 4.850,12 zł. Koszt opłaty wnoszonej przez matkę K.C. nie uległ zmianie w związku z brakiem zmiany dochodu i wynosił 746,41 zł miesięcznie. Dlatego też różnica kosztów odpłatności zwiększyła się i stanowi kwotę 4.103,71 zł miesięcznie. W związku ze zmianą od miesiąca marca 2022 r. wysokości dochodu W.K. o kwotę wyższą niż 10 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. 77,60 zł , w stosunku do dochodu stanowiącego podstawę naliczenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, uległy zmianie koszty odpłatności za pobyt w DPS. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej Nr [...] w T. nie uległ zmianie i wynosił 4.850,12 zł miesięcznie. Wysokość pobieranych przez matkę skarżącej świadczeń od miesiąca marca 2022 r. wynosi 1.217,98 zł miesięcznie, zatem opłata W.K. za pobyt w domu pomocy społecznej od dnia 1 kwietnia 2022 r. wynosi 852,59 zł miesięcznie (tj. 70% dochodów), a różnica kosztów odpłatności zmniejsza się i stanowi kwotę 3.997,53 zł miesięcznie.
Na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, że K.C. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, źródłem jej utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 5.505,57 zł i jest wyższe niż 300 % kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 2.328,00 zł.
Z uwagi na powyższe okoliczności, a także uwzględniając fakt, iż zobowiązane do ponoszenia kosztów pobytu W.K. w DPS są dwie osoby, tj. córka K.C. oraz wnuczka A. K., organ ustalił K.C. odpłatność w wysokości 1.633,44 zł za miesiąc sierpień 2021 r. (różnica wynosiła 1.687,89 zł, jednak z uwagi na fakt, iż W. K. przebywa w Domu Pomocy Społecznej od dnia 2 sierpnia 2022 r., kwota ta musiała ulec proporcjonalnemu zmniejszeniu), w wysokości 1.687,89 zł miesięcznie za okres od 1 września 2021 r. do 31 stycznia 2022 r., w wysokości 2.051,85 zł za okres od 1 lutego 2022 r. do 31 marca 2022 r. oraz w kwocie 1.998,77 zł od dnia 1 kwietnia 2022 r.
Organ I instancji podkreślił, iż nadwyżka pomiędzy dochodem K.C. a kryterium dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 3.177,57 zł, w związku z czym córka W.K. jest zobowiązana do odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Wobec powyższego organ widzi możliwości ponoszenia przez K.C. opłaty w ustalonych kwotach, gdyż wziął pod uwagę kryterium dochodowe oraz jej dochody i możliwości.
Prezydent Miasta T. wskazał również, ze pracownik socjalny w dniu 21 października 2022 r. wystosował pismo z propozycją zawarcia umowy. W dniu 14 listopada 2022 r. do organu wpłynęło pismo pełnomocnika strony informujące, że K.C. nie jest w stanie ponosić kosztów odpłatności we wskazanej kwocie. Skarżąca jednocześnie zaproponowała ponoszenie częściowych kosztów pobytu matki w domu pomocy społecznej w kwocie 500 zł miesięcznie. W trakcie wywiadu skarżąca podała pracownikowi ustną informację o wysokich wydatkach związanych z utrzymaniem mieszkania, dojazdami do pracy i spłatą kredytu, a także wydatkami na leki i leczenie na łączną kwotę 2.369,23 zł. Pracownik socjalny zapoznał się z przedstawionymi argumentami, jednak powyższa kwota stanowi niewielką część w stosunku do nadwyżki dochodu tj. 3.177,57 zł. Pozostająca kwota, w ocenie organu, wystarczy na pokrycie kosztów związanych z odpłatnością za pobyt W.K. w Domu Pomocy Społecznej Nr [...] oraz zapewni K.C. godne warunki życia.
Zdaniem organu I instancji nie jest przy tym niedopuszczalnym działaniem ustalenie z mocą wsteczną opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, za okres od daty umieszczenia podopiecznego w placówce do daty wydania decyzji. Z mocy ustawy o pomocy społecznej, obowiązek partycypacji osób bliskich w ponoszeniu kosztów pobytu w domu pomocy społecznej, ciąży od daty umieszczenia danej osoby w placówce.
Odpis powyższej decyzji został doręczony pełnomocnikowi skarżącej na nieaktualny adres kancelarii, tj. adres przy ul. [...] lok. [...], [...] N.. Korespondencja została jednak odebrana w dniu 16 stycznia 2023 r. Organ I instancji ponownie doręczył pełnomocnikowi skarżącej odpis decyzji na adres właściwy, tj. adres przy ul. [...] , [...] N., w kwietniu 2023 r. Korespondencja została odebrana w dniu 13 kwietnia 2023 r.
W dniu 4 maja 2023 r. do organu I instancji wpłynęło odwołanie, złożone przez pełnomocnika skarżącej. Pismem z dnia 16 czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim zwróciło się do organu I instancji o złożenie wyjaśnień, w jakiej formie zaskarżona decyzja została ponownie przesłana pełnomocnikowi strony oraz podanie przyczyny jej powtórnego wysłania, skoro w aktach sprawy znajduje się potwierdzenie doręczenia decyzji adresatowi w dniu 16 stycznia 2023 r.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z dnia 19 czerwca 2023 r., organ I instancji wyjaśnił, iż był obowiązany dostarczyć decyzję na adres wskazany przez skarżącą. Zatem w związku ze zmianą adresu pełnomocnika strony, organ postanowił ponownie doręczyć decyzję na prawidłowy adres korespondencyjny.
Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu swojego postanowienia organ II instancji wskazał, iż decyzja organu I instancji została doręczona pełnomocnikowi strony - na adres: ul. [...] lok. [...], [...] N. - w dniu 16 stycznia 2023 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji w placówce pocztowej ze wskazaniem daty i osoby odbierającej korespondencję. Decyzja zawiera przy tym prawidłowe pouczenie o przysługującym stronie prawie do wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Zatem termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął w dniu 30 stycznia 2023 r. (poniedziałek).
Dalej organ II instancji stwierdził, że powtórnie organ I instancji przesłał decyzję z dnia 28 grudnia 2022 r. na adres korespondencyjny: [...] , [...] N., której odbiór potwierdziła w siedzibie kancelarii pełnomocnika dnia 13 kwietnia 2023 r. Pani M. M., która odebrała ww. decyzję również w dniu 16 stycznia 2023 r. w placówce pocztowej. Odwołanie zostało wniesione przez pełnomocnika strony za pośrednictwem organu I instancji w dniu 27 kwietnia 2023 r., co potwierdza koperta z pieczęcią urzędu pocztowego, zawierająca datę nadania przesyłki, a więc po upływie terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a.
Kolegium, przywołując treść przepisów art. 39 k.p.a. oraz art. 42 – 44 k.p.a., wskazało, iż okolicznością bezsporną jest, że zaskarżona decyzja organu I instancji została przesłana na nieaktualny adres kancelarii pełnomocnika strony, tj.
ul. [...] lok. [...], [...] N.. Jednakże, po jej awizowaniu, została podjęta przez adresata. Okoliczność tę potwierdza znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie doręczenia przesyłki, z którego wynika, że wobec niemożności doręczenia pisma adresatowi, złożono je w dniu 13 stycznia 2023 r. w urzędzie pocztowym, a zawiadomienie o tym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Korespondencja zawierająca ww. decyzję, po jej awizowaniu, została odebrana w Urzędzie Pocztowym [...] przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji kierowanej do adresata. Tym samym nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji stronie. Ponowne doręczenie ww. decyzji na aktualny adres kancelarii pełnomocnika nie wywiera skutków prawnych i nie otwiera nowego terminu do złożenia od niej odwołania.
Organ II instancji zauważył jednakowoż, że w aktach administracyjnych organu I instancji brak jest informacji od pełnomocnika o zmianie adresu w toku postępowania. Nowy adres kancelarii adwokackiej pełnomocnika pojawił się po raz pierwszy dopiero w odwołaniu od poprzedniej decyzji organu I instancji w tej sprawie z dnia 8 lutego 2022 r., znak: MOPS.IV.4131.35.9356.2022, która została decyzją Kolegium, znak: KO.440.40.2022, z dnia 27 maja 2022 r. uchylona w całości i sprawa przekazana temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Aktualny adres kancelarii (ul. [...] a, [...] N.) widnieje także na pełnomocnictwie przesłanym Kolegium, w związku ze złożonym przez stronę odwołaniem. Zdaniem Kolegium, zwraca także uwagę, iż pomimo tego, że kancelaria funkcjonowała już pod nowym adresem, organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę, w toku postępowania (od czerwca 2022 r. do października 2022 r.), kierował do pełnomocnika strony pisma na stary adres kancelarii, co nie było przez pełnomocnika kwestionowane, a korespondencja była odbierana przez osoby upoważnione.
W ocenie Kolegium nie powinno budzić wątpliwości, że adwokatowi wykonującemu zawód w kancelarii adwokackiej należy doręczać pisma w postępowaniu administracyjnym, tak jak osobie fizycznej, tj. w jego miejscu zamieszkania lub miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a.). Zaskarżona decyzja organu I instancji została – po jej awizowaniu – odebrana w placówce pocztowej w imieniu zawodowego pełnomocnika przez upoważnioną osobę (tę samą, która odebrała ponownie przesłaną ww. decyzję na aktualny adres kancelarii), co świadczy o tym, że pełnomocnik posiadał wiedzę o dokonywanych przez tę osobę w jego imieniu czynnościach odbioru korespondencji. Zaznaczenia wymaga, iż ryzyko skutków, wynikających z odbioru korespondencji, kierowanej na adres indywidualnej kancelarii prawnej, obciąża zawodowego pełnomocnika. Niewłaściwego doręczenia decyzji, przesłanej pierwotnie na adres ul. [...] lok. [...], [...] N., pełnomocnik nie kwestionuje także w odwołaniu.
Reasumując, Kolegium wskazało, iż w sytuacji, kiedy odwołanie wniesiono po upływie terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a., organ II instancji zobowiązany jest do wydania na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu jest bowiem okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ II instancji nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a.
Skargę na powyższe postanowienie wniosła K.C., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości i zarzucając mu błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, a polegający na pominięciu faktu nadania odwołania od decyzji z dnia 28 grudnia 2022 roku Nr MOPS.IV.4131.35.9657.2023 wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta T. przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T., w sprawie ustalenia dla pani K.C. od dnia 2 sierpnia 2021 r. odpłatności za pobyt matki - W.K. w DPS Nr [...] ul. [...] , [...] T. u operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, z zachowaniem wymaganego terminu 14 - dni tj. dnia 30 stycznia 2023 r. (potwierdzenie nadania w załączeniu).
W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia jako wydanego z naruszeniem przepisów postępowania, które miało mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (chociaż zaskarżone postanowienie zostało wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim) na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż termin do dokonania czynności - w tym przypadku do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji - uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 896) lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub otrzymane przez polską placówkę pocztową operatora wyznaczonego po nadaniu w państwie spoza Unii Europejskiej albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. Tym samym, nadając odwołanie w dniu 30 stycznia 2023 r. w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe – "Poczta Polska", skarżąca zachowała wymagany 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania. Do skargi załączono potwierdzenie nadania przesyłki.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim podtrzymało argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu i w konsekwencji wniosło o oddalenie skargi. Kolegium podkreśliło, że wbrew twierdzeniu skarżącej z akt sprawy nie wynika, aby złożyła ona 30 stycznia 2023 r. odwołanie od decyzji organu I instancji, nadając w tym dniu pismo w placówce pocztowej. Z pewnością, zdaniem Kolegium, nie dowodzi tego załączona do odwołania kserokopia nadania przesyłki do Dyrektora DPS w T. ul. [...] , z odbitą pieczęcią z datą 30 stycznia 2023 r. Przede wszystkim na jej podstawie nie sposób ustalić, co konkretnie zawierała przesyłka. Zwraca zaś uwagę, iż nie była ona kierowana na adres Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T.
(ul. [...], [...] T.), wydającego zaskarżoną decyzję z upoważnienia organu, lecz Domu Pomocy Społecznej, w którym przebywa matka skarżącej.
Postanowieniem z dnia 11 października 2023 r. w sprawie o sygn. II SA/Łd 788/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wstrzymania wykonania decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia 28 grudnia 2022 roku, znak: MOPS.IV.4131.35.9657.2023.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie postanowienia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu.
Stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Kontrolując zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 28 czerwca 2023 r., znak: KO.440.24.2023, o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia przez K.C. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia 28 grudnia 2022 r., znak: MOPS.IV.4131.35.9657.2023, w przedmiocie ustalenia K.C. odpłatności za pobyt matki – W.K. w Domu Pomocy Społecznej za okres od dnia 2 sierpnia 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r. w kwocie 1.633,44 zł, od 1 września 2021 r. do 31 stycznia 2022 r. w kwocie 1.687,89 zł miesięcznie, od 1 lutego 2022 r. do 31 marca 2022 r. w kwocie 2.051,85 zł miesięcznie, od 1 kwietnia 2022 r. w kwocie 1.998,77 zł, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie to odpowiada wymogom prawa.
Jak stanowi art. 129 § 1 i 2 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Opisany w przywołanych przepisach termin jest terminem procesowym oraz zawitym. W razie uchybienia terminu, stosownie do art. 134 k.p.a., organ drugiej instancji stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Z powołanych przepisów wynika przede wszystkim obowiązek badania przez organ drugiej instancji, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Warunkiem zaś rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania jest prawidłowe doręczenie decyzji organu pierwszej instancji, które otwiera bieg terminu do wniesienia odwołania.
Z kolei zgodnie z art. 39 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 285 ze zm.), zwany "adresem do doręczeń elektronicznych", chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo w siedzibie organu. Stosownie zaś do art. 39 § 2 k.p.a. w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w art. 39 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych albo przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Wreszcie, w myśl art. 39 § 3 k.p.a., w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w art. 39 § 1 i § 2 pkt 1 k.p.a., organ administracji publicznej doręcza pisma przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 896 ze zm.), albo przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy.
Stosownie do art. 40 § 2 zd. pierwsze k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W toku postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – adw. M.S., zatem organ I instancji słusznie doręczył odpis decyzji pełnomocnikowi, nie zaś samej skarżącej.
Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu. Z kolei art. 41 § 2 k.p.a. stanowi, że w razie zaniedbania obowiązku określonego w art. 41 § 1 k.p.a. doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Jak słusznie podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, osoba należycie dbająca o swoje interesy powinna zabezpieczyć sposób odbioru korespondencji i przekazywania jej o tym informacji (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2022 r., I GSK 3409/18, LEX nr 3491623, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Jak podkreślają przedstawiciele doktryny, zawiadomienie, o którym mowa w art. 41 § 1 k.p.a., powinno przyjmować postać podania w rozumieniu art. 63 k.p.a. Musi się ono zatem charakteryzować wszystkimi elementami konstrukcyjnymi, zarówno jeśli chodzi o formę, jak i o treść, składającymi się na istotę podania (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 18, Warszawa 2022; zob. także: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 8, Warszawa 2023). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 stycznia 2008 r. "znajdująca się na jednym z przesłanych dokumentów pieczęć kancelarii adwokackiej z nowym adresem kancelarii nie może zostać uznana za prawidłowe poinformowanie organu administracji o zmianie adresu" (postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2008 r., I OSK 1916/07, LEX nr 1016196, CBOSA). Natomiast w wyroku z dnia 17 marca 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, iż "z treści art. 41 § 1 k.p.a., jak również pozostałych przepisów k.p.a., nie wynika, aby zawiadomienie organu o zmianie adresu musiało być dokonane w określonej formie – w odrębnym piśmie. Należy zatem przyjąć, że wystarczająca jest taka forma wskazania adresu, z której wynika, iż nastąpiła jego zmiana. Obowiązek zawiadomienia o zmianie adresu nie może być utożsamiany [...] z koniecznością złożenia organowi odrębnego pisma, które zawiera informację o zmianie adresu. Dopuszczalna jest każda forma wykonania przez stronę obowiązku, o jakim mowa art. 41 § 1 k.p.a. pod warunkiem, że wynika z niej informacja o zmianie adresu strony. Strona może podać nowy adres zarówno w odrębnym piśmie skierowanym do organu, tj. piśmie informującym wyłącznie o zmianie adresu jak i w piśmie składanym w toku postępowania, w którym podnosi określone argumenty merytoryczne bądź zgłasza określone środki dowodowe" (wyrok NSA z dnia 17 marca 2009 r., II OSK 1299/08, LEX nr 597183, CBOSA). Sąd orzekający w kontrolowanej sprawie podziela powyższe stanowisko i czyni je swoim.
Jak podkreśliło Kolegium, w aktach administracyjnych organu I instancji brak jest informacji od pełnomocnika o zmianie adresu w toku postępowania (w formie osobnego pisma). Jak wynika z akt administracyjnych sprawy nowy adres kancelarii adwokackiej pełnomocnika skarżącej wystąpił po raz pierwszy w odwołaniu od poprzedniej decyzji organu I instancji w tej sprawie z dnia 8 lutego 2022 r. Aktualny adres kancelarii (ul. [...] a, [...] N.) widnieje także na pełnomocnictwie przesłanym Kolegium, w związku ze złożonym przez stronę odwołaniem. Biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem Sądu, niezasadne jest stanowisko Kolegium, zgodnie z którym pełnomocnik skarżącej nie wypełnił ciążącego na nim obowiązku powiadomienia o zmianie adresu korespondencyjnego. Należy także podkreślić, iż jeszcze przed wydaniem decyzji w dniu 28 grudnia 2022 r. organ I instancji kierował korespondencję na nowy adres kancelarii pełnomocnika skarżącej (np. zawiadomienie o niezałatwieniu sprawy w terminie z dnia 2 listopada 2022 r. czy też pismo z dnia 24 listopada 2022 r.). Organ I instancji dostrzegł zatem zmianę adresu kancelarii pełnomocnika strony. W konsekwencji, zdaniem Sądu, uznać należy, że pełnomocnik skarżącej skutecznie poinformował organ o zmianie adresu siedziby swojej kancelarii czym wypełnił dyspozycję art. 41 § 1 k.p.a.
Przechodząc do dalszej części rozważań, należy wskazać, iż generalną zasadą doręczenia pism osobom fizycznym, wynikającą z art. 42 k.p.a., jest doręczanie pism w mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych (§ 1), a także w lokalu organu administracji publicznej (§ 2) bądź w każdym miejscu gdzie się adresata zastanie (§ 3). Jest to tzw. doręczenie właściwe. Okoliczność faktycznego miejsca pobytu adresata musi być każdorazowo znana organowi prowadzącemu postępowanie, aby możliwe było doręczenie urzędowej korespondencji przede wszystkim bezpośrednio do rąk adresata pisma urzędowego.
Jak stanowi art. 43 k.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.
Z kolei, zgodnie z art. 44 § 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a. operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego (pkt 1) lub pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (pkt 2). W myśl art. 44 § 2 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Stosownie do art. 44 § 3 k.p.a. w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Art. 44 § 4 k.p.a. stanowi natomiast, iż doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Wreszcie, w myśl art. 45 k.p.a., jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 k.p.a. stosuje się odpowiednio.
Jak stwierdził już Sąd, pełnomocnik skarżącej jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ I instancji skutecznie powiadomił organ I instancji o zmianie adresu swojej kancelarii. Doręczenie odpisu decyzji z dnia 28 grudnia 2022 r. na adres w N. przy ul. [...] lok. [...] (poprzedni adres kancelarii pełnomocnika skarżącej) było zatem błędnym działaniem organu I instancji. Tym bardziej, że nawet w treści decyzji wskazane zostało, iż K.C. reprezentowana jest przez pełnomocnika M. S.z Kancelarii Adwokackiej [...], która mieści się przy ul. [...] w N.. Jak wynika jednak z praktyki funkcjonowania profesjonalnych pełnomocników w obrocie gospodarczym nawet po zmianie siedziby kancelarii korespondencja wysyłana na uprzedni adres jest odbierana, czy to osobiście przez pełnomocników, czy to przez upoważnionych do tego pracowników kancelarii. Taka sytuacja miała miejsce niewątpliwie w kontrolowanej sprawie, na co jednoznacznie wskazuje zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji decyzji z dnia 28 grudnia 2022 r. Wynika z niego, że przesyłka została odebrana w dniu 16 stycznia 2023 r. przez M. M. – osobę upoważnioną do odbioru korespondencji kierowanej do adresata. Jak słusznie zauważyło Kolegium, również korespondencja wysłana w kwietniu 2023 r. przez organ I instancji została odebrana przez tę samą osobę. Powyższe prowadzi do wniosku, że decyzja Prezydenta Miasta T. z dnia 28 grudnia 2022 r. została skutecznie doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 16 stycznia 2023 r. i od tej daty biegł termin do złożenia przez stronę odwołania. W sytuacji, kiedy nastąpił prawny skutek procesowy doręczenia, późniejsze ponowne doręczenie decyzji organu I instancji stronie nie może być uznane jako ponowne doręczenie. Doręczenie pisma w toku postępowania administracyjnego może nastąpić tylko raz (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2023 r., II GSK 1342/19, CBOSA). Ponadto, co wskazało Kolegium, pełnomocnik skarżącej nie kwestionował skuteczności doręczenia decyzji w dacie 16 stycznia 2023 r.
Zdaniem Sądu, ma rację Kolegium, stwierdzając w odpowiedzi na skargę, że załączona do skargi kopia potwierdzenia nadania korespondencji nie dowodzi, iż odwołanie od decyzji organu I instancji zostało nadane przez pełnomocnika skarżącej w dniu 30 stycznia 2023 r., a zatem z zachowaniem terminu określonego w art. 129 k.p.a. Kolegium trafnie wskazało, iż z powyższego potwierdzenia nadania nie wynika, jakiej korespondencji ono dotyczy, ponadto korespondencja ta jest kierowane do Dyrektora DPS w T., w którym przebywa matka skarżącej, nie zaś do organu I instancji. Ponadto w aktach administracyjnych sprawy znajduje się odwołanie opatrzone datą 26 kwietnia 2023 r., nie zaś 30 stycznia 2023 r. Trudno logicznie wytłumaczyć, dlaczego pełnomocnik skarżącej miałby opatrzyć odwołanie nadane w dniu 30 stycznia 2023 r. datą późniejszą.
W tym stanie rzeczy, stwierdzając, że skarżąca uchybiła 14-dniowemu terminowi do wniesienia odwołania Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania odpowiada prawu.
Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł
o oddaleniu skargi.