II SA/Łd 780/22

II SA/Łd 780/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-12-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka
Marcin Olejniczak /sprawozdawca/
Piotr Mikołajczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OZ 258/23 - Postanowienie NSA z 2023-07-11
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
Art. 119 pkt 2, art. 151, art. 269 par. 1 zd. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 615
Art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 5 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 9 sierpnia 2022 r. nr KO.441.203.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, decyzją z 9 sierpnia 2022 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Zelowa z 31 maja 2022 r., którą odmówiono P.T. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad siostrą.
W uzasadnieniu decyzji Burmistrz Zelowa wskazał, że 10 lutego 2022 r. do organu wpłynął wniosek P.T. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad siostrą A.T., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z 23 czerwca 2015 r., z którego wynika, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia. Ponadto siostra wnioskodawcy posiada orzeczenie o zaliczeniu do pierwszej grupy inwalidzkiej. Organ dodał, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z siostrą, a w tym samym domu mieszkają rodzice. Wnioskodawca sprawuje stałą opiekę nad siostrą, która polega na zaspakajaniu podstawowych potrzeb życiowych, tj. zakupie żywności, przygotowywaniu posiłków, dbaniu o czystość w mieszkaniu, robieniu prania, dbaniu o higienę siostry i bezpieczeństwo siostry, nauce podstawowych czynności domowych, wspieraniu w codziennym życiu, załatwianiu spraw urzędowych związanych z leczeniem. Zdaniem organu zdecydowana część czynności sprowadza się zatem do prowadzenia gospodarstwa domowego. Z oświadczenia wnioskodawcy z 6 maja 2022 r. wynika, że rodzice wnioskodawcy oraz jego siostry S.T. i J.T. nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. W załączonych zaświadczeniach lekarskich wskazano, że stan zdrowia rodziców wyklucza możliwość opieki nad córką. W treści uzupełniającego wywiadu środowiskowego potwierdzono, że A.T. nie jest w stanie sama przygotować sobie posiłków i zajmuje się tym jej brat. Pilnuje on również by przyjmowała lekarstwa wtedy, kiedy choruje. Zakres sprawowanej opieki nad siostrą sprowadza się do wykonywania następujących czynności: przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, nadzór podczas przyjmowania leków (nie wymaga podawania leków systematycznie), dbanie o czystość w mieszkaniu, zapewnienie poczucia bezpieczeństwa siostrze, nauka podstawowych czynności domowych oraz załatwianie spraw urzędowych. Ponadto wnioskodawca oświadczył, że podjąłby zatrudnienie, gdyby miał taką możliwość. Nie korzysta z opieki wytchnieniowej, gdyż nie byłaby wystarczająca, opiekuje się siostrą całodobowo. Dalej organ wyjaśnił, że rodzice mieszkają wspólnie w tym samym domu i są zobowiązani do alimentacji względem córki wynika wprost z treści art. 133 § 1 k.r.o. Zdecydowana część czynności wykonywanych przez wnioskodawcę sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego (robienie zakupów, dbanie o czystość w mieszkaniu, przygotowywanie posiłków, podawanie leków w razie potrzeby, załatwianie spraw urzędowych). Wnioskodawca był zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna od 28 listopada 2007 r. do 4 maja 2015 r., a od 5 maja 2015 r. pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy na siostrę. Do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dołączył oświadczenie, że z dniem otrzymania pozytywnej decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, rezygnuje z przyznanego specjalnego zasiłku opiekuńczego.
W konkluzji organ pomocowy, powołując się na treść art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz brak posiadania przez rodziców orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, a także mając na uwadze zakres świadczonej opieki stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki. do przyznania wnioskowanego świadczenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy ww. decyzję wyjaśniło, że bezspornie A.T. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Niepełnosprawność istnieje od urodzenia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 27 kwietnia 2015 r., ponadto została zaliczona do pierwszej grupy inwalidzkiej od urodzenia.
W ocenie Kolegium prawidłowo organ pierwszej instancji orzekł, że wnioskodawcy nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad siostrą. Z akt sprawy wynika, iż zarówno ojciec S.T. jak i matka J.T. nie legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności. Załączone zaświadczenia lekarskie co prawda wskazują na brak możliwości podjęcia przez rodziców opieki nad córką, to jednak nie mogą w tym zakresie zastąpić orzeczeń o stopniu niepełnosprawności wydawanych przez zespoły orzekające o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Z kolei brak posiadania przez rodziców osoby niepełnosprawnej orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wyklucza z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności, w tym brata, czyli w niniejszej sprawie P.T. Dopiero w momencie uzyskania przez rodziców osoby niepełnosprawnej orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wnioskodawca będzie mógł ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad siostrą. Zdaniem Kolegium także zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad siostrą w dużej mierze sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego (sprzątanie, przygotowywanie posiłków, robienie zakupów), a sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W kontekście celu istnienia świadczenia pielęgnacyjnego wnioskujący musi bowiem sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. W ocenie Kolegium pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką a niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia nie istnieje związek przyczynowy. Zatem odmowa również i z tego powodu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad siostrą jest uzasadniona. Przy tym za bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy Kolegium uznało okoliczność, że w sprawie zachodzi także negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b u.ś.r. bowiem wnioskodawca ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna przyznany w związku z opieką nad siostrą.
W skardze P.T. zarzucił:
- niewłaściwe zastosowanie art. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegające na pominięciu prawnie uzasadnionych celów ustawy i przyjęciu, że okoliczność pobierania przez niego specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi kryterium negatywne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że sam fakt uzyskania i pobierania zasiłku opiekuńczego ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;
- art. 27 ust. 5 u.ś.r., poprzez błędną wykładnię i wadliwe przyjęcie, że przepis ten nie ma zastosowania w sprawie, co uniemożliwia dokonanie wyboru jednego ze świadczeń opiekuńczych i przesądza o niemożności uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego;
- art. 77 § 1 i art. 7, w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, iż sam fakt pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organ rozstrzygający w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony;
- art. 8 i art. 9 k.p.a., przez niewypełnienie obowiązku pouczenia strony o treści art. 27 ust. 5 u.ś.r. i możliwości dokonania wyboru korzystniejszego świadczenia, co wynikało z błędnej wykładni tego przepisu.
W uzasadnieniu skargi przedstawił szczegółową argumentację na poparcie powyższych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.
W piśmie procesowym z 7 listopada 2022 r. skarżący podkreślił, że rodzice z uwagi na swój wiek i stan zdrowia nie mogą sprawować opieki nad siostrą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga pozbawiona jest podstaw.
W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – p.p.s.a.), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w realiach rozpatrywanej sprawy.
Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 - p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji doszedł do przekonania, że zostały one wydane zgodnie z przepisami obowiązującego prawa.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm. - u.ś.r.).
Stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Powołane przepisy zawierają zamknięty katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, ściśle związany z istnieniem obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą ubiegającą się o to świadczenie względem osoby będącej pod jej opieką.
Bezsporne jest w sprawie, że skarżący należy do kręgu osób, na których w świetle przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny wobec siostry, która została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Istotą sporu w sprawie jest to, czy obowiązujący stan prawny dopuszcza możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu (bratu), w sytuacji, gdy rodzice, nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ze względu na wiek i stan zdrowia nie są w stanie tej opieki sprawować.
Wyjaśnić należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ukształtowały się dwa rozbieżne stanowiska, które w odmienny sposób odnosiły się do powyższego zagadnienia.
Zgodnie z pierwszym stanowiskiem, warunkiem koniecznym przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1a u.ś.r.
W opozycji do powyższego, drugie stanowisko wskazywało, że legitymowanie się takim orzeczeniem przez wymienione osoby nie jest konieczne, jeżeli z przyczyn obiektywnych osoby te nie mogły realnie podjąć się opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Sądy uznawały w takiej sytuacji, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane osobie sprawującej faktycznie opiekę, zobowiązanej w dalszej kolejności do alimentacji na rzecz osoby wymagającej takiej opieki.
W związku z tymi rozbieżnościami Rzecznik Praw Obywatelskich, wnioskiem z 6 kwietnia 2022 r., na podstawie art. 264 § 2 w zw. z art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wystąpił o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwały mającej na celu wyjaśnienie: "Czy podstawę do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, przez osoby wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. stanowi wyłącznie legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki (art. 17 ust. 1a u.ś.r.), współmałżonka osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czy też dopuszczalne jest przyznanie, osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji w sytuacjach, gdy rodzice osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki (art. 17 ust. 1a u.ś.r.), współmałżonek osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.) nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale z przyczyn obiektywnych nie mogą sprawować realnie i efektywnie opieki nad osobą wymagającą wsparcia".
Wynikające z orzecznictwa rozbieżności rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22, stwierdzając m.in., że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.).
NSA w uchwale wskazał, że z punktu widzenia języka kryterium legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jakim ustawodawca posłużył się w art. 17 ust. 1a u.ś.r., nie jest wyrażeniem nieostrym czy wieloznacznym. Pod względem językowym przepis ten nie budzi wątpliwości, ustawodawca posłużył się określeniem należącym do języka prawnego, legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oznacza legitymowanie się orzeczeniem wydanym przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w przewidzianym przez prawo trybie lub orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS zrównanym z takim orzeczeniem właściwego zespołu. Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zatem faktem instytucjonalnym. NSA dostrzegł, że skoro pod względem językowym przepis ten nie może być uznany za rodzący wątpliwości, to decyzja o odstąpieniu od tego rozumienia pod wpływem argumentów systemowych, funkcjonalnych czy celowościowych może być podjęta na dostatecznie silnie umotywowanej podstawie, spójnie i konsekwentnie przemawiającej za takim odstąpieniem. Zdaniem NSA nie zachodzą jednak okoliczności wskazujące na błąd legislacyjny czy poddające w wątpliwość racjonalność albo celowość przyjętego rozwiązania, na co wskazuje historia zmian legislacyjnych. NSA nie uznał także, aby za odstąpieniem od wykładni językowej art. 17 ust. 1a u.ś.r. przemawiały względy związane z wymogami zachowania spójności systemowej – również w wymiarze konstytucyjnym. W ujęciu systemowym wewnętrznym, obejmującym ustawę o świadczeniach rodzinnych, związanie kwestii dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego z kryterium orzeczonego stopnia znacznej niepełnosprawności nie prowadzi do dezintegracji regulacji i nie narusza jej spójności. W aspekcie zewnętrznym – w kontekście przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – w uchwale zwrócono zaś uwagę na ograniczony charakter występującego w tym względzie związku normatywnego. NSA stwierdził, że w kwestii kolejności dostępu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca nie odsyła do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a ustawa zawiera własną regulację, która nie jest aktualnie w pełni koherentna z modelem przyjętym w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, co bynajmniej nie świadczy o braku spójności systemowej, koherencja taka nie jest wszak konieczna – brak jest odesłania do stosowania przepisów tego kodeksu w szerszym zakresie, a przedmiot regulacji obu aktów prawnych jest różny. W kwestii kryteriów i przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ustawa o świadczeniach rodzinnych ma charakter autonomiczny i brak podstaw do przyjmowania, że art. 17 ust. 1a u.ś.r. powinien być interpretowany z uwzględnieniem art. 132 k.r.o. i wskazanych w nim przesłanek odnoszących się do braku możliwości lub nadmiernych trudności w zadośćuczynieniu obowiązkom alimentacyjnym. Odnosząc się natomiast do kontekstu systemowego jaki tworzą dla przepisów ustawy normy Konstytucji RP – w tym przypadku jej art. 2, art. 18, art. 32, art. 67 ust. 2 i art. 71 ust. 1 – w cytowanej uchwale uznano, że w rozważanym przypadku nie ma miejsca rażące naruszenie przepisów ustawy zasadniczej, prowadzące do sprzeczności z chronionymi przez nią wartościami. Podkreślono między innymi, że limitowanie dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium zobiektywizowane nie może zostać uznane za rażące naruszenie zasad równości i sprawiedliwości społecznej. Kryterium to zapewnia dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, nie ma ono także charakteru dyskryminującego i nie jest niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte w konsekwencji na uznaniu organu. Regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym ustawodawca był uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby uprawnionej do świadczenia w pierwszej kolejności, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby uprawnione w kolejności dalszej, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą.
Powołana uchwała ma charakter wiążący w niniejszej sprawie, zgodnie bowiem z art. 269 § 1 zd. 1 p.p.s.a. jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Z treści tej ostatniej regulacji wynika moc ogólnie wiążąca uchwał, której istota sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale podjętej przez NSA wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować.
Tutejszy sąd, w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą podziela stanowisko wyrażone w uchwale NSA z 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22.
Powyższe czyni niezasadnymi zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, jakie podniesione zostały w skardze.
Reasumując, skoro nie zostało wykazane, że rodzice osoby wymagającej opieki legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to w świetle art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. brak było podstaw do przyznania na rzecz skarżącego, będącego bratem tej osoby, świadczenia pielęgnacyjnego. Bez znaczenia pozostaje przy tym wiek i stan zdrowia rodziców, jak i podnoszony przez skarżącego faktyczny brak możliwości sprawowania przez nich opieki nad osobą, która opieki tej wymaga. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że sąd nie kwestionuje stanu zdrowia siostry skarżącego i konieczności sprawowania nad nią opieki, ani ustaleń co do stanu zdrowia rodziców skarżącego. Sąd jest jednak, co wykazano wyżej, związany powołaną uchwałą NSA.
Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi.
is