II SA/Łd 776/22

II SA/Łd 776/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka
Michał Zbrojewski /przewodniczący/
Tomasz Porczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 61 par. 1, art. 61a par. 1 i par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 615
art. 2 pkt 1, art. 7 ust. 1, art. 24 ust. 1 i ust. 2, art. 26 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 119 pkt 3, art. 151, art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2019 poz 68
par.4 ust. 3, par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 13 czerwca 2022 r. nr SKO.4110.82.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu K. J. prowadzącej Kancelarię Radcy Prawnego w K. przy ulicy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. ał
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2022 r. , nr SKO.4110.82.2022 wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 12 maja 2022 r., znak SOCII.510.042639.2022.003896.000004.2022 o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku A.K. z dnia 28 kwietnia 2022 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci A.Ł. oraz Z.Ł., na okres zasiłkowy 2021/2022.
Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że wnioskiem z dnia 23 marca 2022 r. A.K. wystąpiła o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci A.Ł. oraz Z.Ł., na okres zasiłkowy 2021/2022. Z załączonego do wniosku postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi VII Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia 8 marca 2022 r., sygn. akt VII RCz 10/22 wynika, iż wnioskodawczyni, jako babce macierzystej dzieci, powierzono sprawowanie nad nimi bieżącej pieczy.
Ostateczną decyzją z dnia 28 marca 2022 r. Prezydent Miasta Łodzi odmówił stronie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko A.Ł. oraz Z.Ł., od dnia 1 marca 2022 r., argumentując powyższe wystąpieniem negatywnej przesłanki, o której mowa w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 615)- dalej: u.ś.r. Strona nie skorzystała z przysługującego jej uprawnienia do wniesienia odwołania.
W dniu 28 kwietnia 2022 r. A.K. wystąpiła z kolejnym wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci A.Ł. oraz Z.Ł., na okres zasiłkowy 2021/2022.
Postanowieniem z dnia 12 maja 2022 r. (błędnie oznaczonym jako postanowienie z dnia 12 maja 2021 r.) Prezydent Miasta Łodzi odmówił, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku skarżącej z dnia 28 kwietnia 2022 r. wskazując, iż sprawa dotycząca ustalenia zasiłku rodzinnego na dzieci A.Ł. oraz Z.Ł. na okres 2021/2022 została już rozstrzygnięta ostateczną decyzja z dnia 28 marca 2022 r., a nadto nie wystąpiły żadne okoliczności uzasadniające zmianę podjętego rozstrzygnięcia.
Nie zgadzając się z wydaną decyzją A.K. wniosła zażalenie, w którym podnosiła, że zgodnie z przedłożonym postanowieniem sądu jest opiekunem faktycznym małoletnich i reprezentuje ich interesy. Stąd też w ocenie skarżącej nieuprawnione jest twierdzenie organu, jakoby nie była stroną postępowania, pomimo, że w sprawie brak jest nowych przesłanek do zmiany ostatecznej decyzji z 28 marca 2022 r. Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie kwestionowanego postępowania i nadanie rozstrzygnięciu rygoru natychmiastowej wykonalności.
Zaskarżonym przedmiotową skargą postanowieniem z dnia 13 czerwca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając Kolegium wskazało na dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz przywołało podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia, to jest art. 61a § 1 k.p.a. , zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Odwołując się do wypracowanego na tle powyższego przepisu orzecznictwa sądów administracyjnych Kolegium wskazało, iż za "inna uzasadniona przyczynę" uniemożliwiającą wszczęcie postępowania uznaje się między innymi sytuację, w której postępowanie w tej samej sprawie (w rozumieniu podmiotowym i przedmiotowym) toczy się, zostało wydane rozstrzygnięcie lub brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania. Kolegium podkreśliło, iż w sprawie o ustalenie prawa skarżącej do zasiłku rodzinnego na dzieci A.Ł. oraz Z.Ł. na okres zasiłkowy 2021/2022 została podjęta ostateczna decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 28 marca 2022 r. o odmowie uwzględnienia żądania skarżącej, z uwagi na wystąpienie negatywnej przesłanki, o której mowa w art. 7 ust. 2 u.ś.r. Jednocześnie w sprawie nie wystąpiła zmiana okoliczności faktycznych, jak i prawnych, która uzasadniałaby wydanie innego, niż wcześniej podjęte rozstrzygnięcia, w tej samej sprawie.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A.K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu, zarzucała naruszenie art. 61a § 1 k.p.a poprzez jego błędną interpretacje i bezzasadne uznanie, że niedopuszczalnym jest ponowny wniosek skarżącej o ustalenie prawa do przedmiotowych świadczeń, złożony w dniu 28 kwietnia 2022 r., w sytuacji gdy dotyczył on innego okresu, niż wniosek z dnia 23 marca 2022 r. Strona wskazywała, iż pomimo tego, że objęte przedmiotowym wnioskiem żądanie skarżącej jest tożsame pod względem podmiotowym, to odnosi się do innego okresu zasiłkowego, co potwierdza treść art. 24 ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z uwagi na powyższe pełnomocnik skarżącej wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania, które zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika nie zostały pokryte w całości ani w części. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi argumentując powyższe wniesieniem środka zaskarżenia w terminie określonym w art. 53 § 1 p.p.s.a., liczonym o dnia powzięcia przez pełnomocnika informacji o wyznaczeniu go pełnomocnikiem strony ustanowionym z urzędu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Prawomocnym postanowieniem z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 776/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przywrócił termin do wniesienia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarga A.K. została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329) – dalej: p.p.s.a. Zgodnie z treścią powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi A.K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika uczyniła postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 13 czerwca 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 12 maja 2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku A.K. z dnia 28 kwietnia 2022 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci A.Ł. oraz Z.Ł., na okres zasiłkowy 2021/2022.
Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 2000)- dalej: k.p.a.
Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
Stosownie zaś do treści art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1 służy zażalenie (art. 61a § 2 k.p.a.).
Przywołany wyżej przepis art. 61a § 1 k.p.a. reguluje swoistego rodzaju postępowanie wstępne, do którego przeprowadzenia zobligowany jest organ administracji, celem dokonania weryfikacji żądania strony, pod kątem zaistnienia warunków i możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w danej sprawie. Przy czym wydając rozstrzygnięcie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie bada merytorycznie wniosku, a ogranicza się jedynie do stwierdzenia przesłanek formalnych uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Z treści analizowanego przepisu wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, do których należą: wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną lub niemożność wszczęcia postępowania z jakichkolwiek innych przyczyn. Przy czym co istotne przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne, co oznacza, że ich ustalenie i wskazanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. Jeżeli natomiast kwestia ta wymaga poczynienia szerszych ustaleń, zwłaszcza w kontekście argumentów podawanych przez wnioskodawcę, bądź jest nieoczywista, to w takich sytuacjach organ zobowiązany jest wszcząć postępowanie, celem wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości i w zależności od wyniku przeprowadzonych czynności, bądź orzec merytorycznie, co do zasadności wniosku, bądź też, w przypadku stwierdzenia wystąpienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyroki NSA z 20 grudnia 2020 r., II OSK 2579/20; z 14 października 2020 r., II OSK 1622/20; wyrok WSA w Warszawie z 18 czerwca 2020 r., VII SA/Wa 714/20; wyrok WSA w Szczecinie z 18 marca 2021 r., II SA/Sz 324/20; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia również wymaga, iż jakkolwiek pierwsza z przesłanek – "wniesienie podania przez osobę niebędąca stroną", co do zasady nie powinna budzić wątpliwości interpretacyjnych, to druga z przesłanek – "inne uzasadnione przyczyny" nie została przez ustawodawcę zdefiniowana. Należy przez nią jednak rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W doktrynie prawa oraz orzecznictwie sądów administracyjnych do takich uzasadnionych przyczyn zalicza się m.in.: wniesienie żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej, powagę rzeczy osądzonej, sprawę w toku, upływ terminu prawa materialnego skutkujący brakiem możliwości domagania się przyznania określonego uprawnienia (zob. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 61a; wyroki WSA w Gliwicach z dnia: 25 maja 2022 r., II SA/Gl 25/22; II SA/Gl 289/22; wyrok WSA w Krakowie z 25 kwietnia 2022 r., II SA/Kr 1625/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wskazać również należy, iż zasady przyznawania zasiłków rodzinnych regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 615)- dalej: u.ś.r.
Zgodnie z art. 2 pkt 1 u.ś.r. świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego.
Natomiast jak wynika z art. 24 ust. 1 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c.
Świadczenie, o które ubiega się skarżąca, to jest zasiłek rodzinny na dzieci A.Ł. oraz Z.Ł. uregulowane zostało w art. 2 pkt 1 u.ś.r., a co za tym idzie prawo do przedmiotowego świadczenia, stosownie do treści wyżej powołanego art. 24 ust. 1 u.ś.r. ustala się na okres zasiłkowy.
Ponadto jak wynika z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
Okres zasiłkowy zaczyna się dnia 1 listopada i trwa do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego. Natomiast wypłata świadczeń rodzinnych następuje w okresach miesięcznych, co wynika z art. 26 ust. 1 u.ś.r.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym pozostaje, że wnioskiem z dnia 23 marca 2022 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci A.Ł. oraz Z.Ł. na okres zasiłkowy 2021/2022. Żądanie strony w powyższym zakresie zostało rozpatrzone odmownie ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 28 marca 2022 r., z uwagi na wystąpienie negatywnej przesłanki z art. 7 ust. 2 u.ś.r.
Bezspornym pomiędzy stronami pozostaje również ta okoliczność, że wnioskiem z dnia 28 kwietnia 2022 r. skarżąca ponownie wystąpiła o przyznanie przedmiotowego świadczenia na dzieci A.Ł. oraz Z.Ł. na okres zasiłkowy 2021/2022. Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, co słusznie podnosi organ odwoławczy, aby w sprawie nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych bądź też prawnych, które uzasadniały by odmienne niż wcześniej wydane rozstrzygnięcie żądania skarżącej w tym przedmiocie.
Ponadto mając na uwadze wskazane wyżej okresowy charakter wnioskowanego przez skarżącą świadczenia oraz określone ustawą czasookresy wypłaty świadczenia, uznać należy, że twierdzenie pełnomocnika skarżącej, co do różnych okresów zasiłkowych, których dotyczyły wnioski skarżącej z dnia 23 marca 2022 r. oraz z dnia 28 kwietnia 2022 r. nie znajduje jakiejkolwiek podstawy prawnej, a co za tym idzie nie zasługuje na uwzględnienie.
Wobec powyższego w ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową skargę, z uwagi na tożsamość obu wskazanych wyżej wniosków skarżącej o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci A.Ł. oraz Z.Ł., zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym, jak również wobec faktu, iż wcześniejszy wniosek z dnia 23 marca 2022 r. został rozpatrzony ostateczną decyzją odmowną z dnia 28 marca 2022 r., procedujące w sprawie organy obu instancji zasadnie uznały, że w sprawie wystąpiła "inna uzasadniona przyczyna uniemożliwiająca wszczęcie postępowania administracyjnego z wniosku strony złożonego w dniu 28 kwietnia 2022 r. Powyższe obligowało organy do odmowy wszczęcia postępowania w drodze postanowienia, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
W przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 68).
k.ż.