II SA/Łd 755/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę dotyczącą ustalenia warunków zabudowy dla budynku inwentarsko-składowego, uznając, że wyłączenie dotyczące zabudowy zagrodowej dla dużych gospodarstw rolnych było zasadne.
Skarga dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy o ustaleniu warunków zabudowy dla budynku inwentarsko-składowego. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne zastosowanie wyłączenia dotyczącego zabudowy zagrodowej dla dużych gospodarstw rolnych. Sąd uznał, że wyłączenie to było zasadne, ponieważ gospodarstwo inwestora przekraczało średnią powierzchnię w gminie, a planowana zabudowa była funkcjonalnie powiązana z gospodarstwem rolnym. Sąd oddalił skargę, uznając postępowanie organów za prawidłowe.
Skarżąca B.G. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy Z. o ustaleniu warunków zabudowy dla budynku inwentarsko-składowego. Sprawa dotyczyła wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji A.G. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności kwestionując zastosowanie wyłączenia z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. dotyczącego zabudowy zagrodowej dla gospodarstw rolnych przekraczających średnią powierzchnię w gminie. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, powołując się na przepisy ustawy covidowej. Sąd uznał, że wznowienie postępowania było zasadne z uwagi na brak udziału strony w pierwotnym postępowaniu. Następnie sąd ocenił merytorycznie decyzję organów dotyczącą warunków zabudowy. Kluczowym zagadnieniem była interpretacja pojęcia "zabudowa zagrodowa" i zastosowanie wyłączenia z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Sąd, opierając się na orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznał, że wyłączenie to ma zastosowanie, gdy gospodarstwo rolne inwestora (26 ha) przekracza średnią powierzchnię w gminie (3 ha), a planowana zabudowa jest funkcjonalnie powiązana z gospodarstwem, nawet jeśli nie znajduje się na tej samej działce co budynek mieszkalny. Sąd uznał również, że pozostałe przesłanki z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. zostały spełnione, a planowana inwestycja nie wymagała decyzji środowiskowej. W konsekwencji, sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo ustaliły warunki zabudowy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, wyłączenie ma zastosowanie, ponieważ pojęcie zabudowy zagrodowej należy rozumieć funkcjonalnie, a gospodarstwo rolne może składać się z kilku działek ewidencyjnych.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie NSA, zgodnie z którym zabudowa zagrodowa może obejmować budynki mieszkalne i gospodarcze na różnych działkach, o ile są one funkcjonalnie i organizacyjnie powiązane z gospodarstwem rolnym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (28)
Główne
k.p.a. art. 145 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 148 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 148 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 149 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 149 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 151 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 151 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.z.p. art. 59 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 61 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 61 § 4
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 146
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.z.p. art. 60 § 4
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 63 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 63 § 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.o.g.r.l. art. 7 § 2
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
u.i.o.ś. art. 59 § 1
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.i.o.ś. art. 63 § 1
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa covidowa art. 15 § zzs4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie wyłączenia z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. dla zabudowy zagrodowej w przypadku dużych gospodarstw rolnych, nawet jeśli zabudowa nie jest na jednej działce. Prawidłowość wznowienia postępowania administracyjnego z uwagi na brak udziału strony. Planowana inwestycja nie wymagała decyzji środowiskowej. Spełnienie pozostałych przesłanek z art. 61 ust. 1 u.p.z.p.
Odrzucone argumenty
Konieczność przeprowadzenia dwóch odrębnych postępowań administracyjnych (wznowienie i nowe ustalenie warunków zabudowy). Niewłaściwe ustalenie kręgu stron w pierwotnym postępowaniu. Brak analizy urbanistycznej uwzględniającej istniejący stan faktyczny. Niewłaściwe ustalenie wymagań dotyczących wysokości zabudowy i geometrii dachu. Nienależyte zweryfikowanie wskaźnika powierzchni zabudowy i powierzchni biologicznie czynnej. Brak analizy pod kątem ograniczeń związanych z linią elektroenergetyczną. Niedopełnienie obowiązku wniesienia zażalenia od postanowienia Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych. Niewłaściwe ustalenie, czy planowane przedsięwzięcie nie zmierza do utworzenia hodowli na skalę przemysłową.
Godne uwagi sformułowania
Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w przywołanych wyżej orzeczeniach [NSA dot. zabudowy zagrodowej]. Nie sposób postrzegać współczesnego gospodarstwa rolnego jako archaicznej zagrody, w której budynek mieszkalny otoczony jest budynkami gospodarczymi zlokalizowanymi na jednej działce czy podwórzu. Decyzja o warunkach zabudowy stanowi jedynie rodzaj wiążącej informacji o ogólnym możliwym sposobie zagospodarowania konkretnej nieruchomości, nie przesądzając zarazem, czy taka inwestycja w ogóle powstanie, ani jaki będzie jej ostateczny, precyzyjnie określony kształt.
Skład orzekający
Agata Sobieszek-Krzywicka
przewodniczący
Piotr Mikołajczyk
członek
Tomasz Porczyński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia zabudowy zagrodowej w kontekście wyłączenia z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. dla dużych gospodarstw rolnych oraz zasady prowadzenia postępowania po wznowieniu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia dla zabudowy zagrodowej w przypadku dużych gospodarstw rolnych; interpretacja pojęcia zabudowy zagrodowej może ewoluować.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów o planowaniu przestrzennym w kontekście rolnictwa, a wyrok precyzuje znaczenie 'zabudowy zagrodowej' dla dużych gospodarstw, co ma praktyczne implikacje dla wielu rolników.
“Duże gospodarstwo rolne może budować zagrodę na innej działce? Sąd wyjaśnia kluczowe wyłączenie w planowaniu przestrzennym.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Łd 755/21 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2022-07-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-09-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Agata Sobieszek-Krzywicka /przewodniczący/ Piotr Mikołajczyk Tomasz Porczyński /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6153 Warunki zabudowy terenu Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Zagospodarowanie przestrzenne Sygn. powiązane II OSK 174/23 - Wyrok NSA z 2025-06-26 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 735 art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 127 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 4, art. 146, art. 148 par. 1 i par. 2, art. 149 par. 1 i par. 2, art. 151 par. 1 pkt 2 i par. 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2021 poz 741 art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 4, art. 61 ust. 1 i ust. 4, art. 63 ust. 1 i ust. 3 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - t.j. Dz.U. 2017 poz 1161 art. 7 ust. 2 Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tekst jedn. Dz.U. 2021 poz 247 art. 59 ust. 1 Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j. Dz.U. 2019 poz 1839 par. 2 pkt 51 lit. b), par. 3 pkt 103 lit. a) i pkt 104 lit. a) Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znaczącą oddziaływać na środowisko Dz.U. 2020 poz 1842 art. 15 zzs4 ust. 3 Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j. Dz.U. 2022 poz 329 art. 151, art. 250 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2019 poz 18 par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lipca 2022 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 7 czerwca 2021 r. nr SKO.4120.77,84.21 w przedmiocie uchylenia decyzji i ustalenia warunków i zasad zagospodarowania terenu dla budynku inwentarsko- składowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokat J.B.-G. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej B. G. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat J. B.-G. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. dc Uzasadnienie Decyzją z dnia 7 czerwca 2021 r., nr SKO.4120.77,84.21 wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735)- dalej: k.p.a.; art. 61 ust. 1 pkt 2-5 i ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 741)- dalej: u.p.z.p.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia 29 marca 2021 r., znak W.GP.6730.184.72.2017.DN orzekającą o: 1) uchyleniu, po wznowieniu postępowania administracyjnego, decyzji Wójta Gminy Z. z dnia 16 listopada 2017 r., znak W.GP.6730.184.08.2017.DN o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji dotyczącej budowy budynku inwentarsko-składowego o obsadzie staniu istniejącego i projektowanego poniżej 39 DJP, przewidzianego do realizacji na terenie działki o nr ew. [...] położonej w obrębie [...], gm. Z.; oraz powiązanych z powyższą decyzją postanowienia z dnia 11 stycznia 2018 r., znak W.GP.6730.184.09,2017.DN o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej; decyzję zamienną z dnia 4 grudnia 2018 r., znak W.GP.6730.232.2018.DN; 2) ustaleniu na wniosek A. G. warunki zabudowy i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu dla budowy budynku inwentarsko-składowego (po rozbudowie istniejącego gospodarstwa rolnego nie więcej niż 39 DJP) na terenie działki o nr ew. [...] położonej w obrębie [...], gm. Z. Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż wskazaną wyżej ostateczną decyzją z dnia 16 listopada 2017 r., sprostowaną i zmienioną odpowiednio wskazanymi: postanowieniem z dnia 11 stycznia 2018 r. oraz decyzją z dnia 4 grudnia 2018 r., Wójt Gminy Z., ustalił na wniosek A.G. z dnia 23 sierpnia 2017 r., warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku inwentarsko-składowego o obsadzie staniu istniejącego i projektowanego poniżej 39 DJP, przewidzianego do realizacji na terenie działki o nr ew. [...]. W toku rozpatrywania wniosku inwestora o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowego budynku Starosta Zduńskowolski ustalił szerszy, niż w postępowaniu lokalizacyjnym, krąg stron postępowania, co skutkowało wystąpieniem przez strony, które nie brały udziału w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji z wnioskami o wznowienie postępowania administracyjnego w tym przedmiocie. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2019 r. Wójt Gminy Z. wznowił na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 k.p.a. postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Z akt sprawy wynika, iż po wznowieniu przedmiotowego postępowania Wójt Gminy Z. dwukrotnie, decyzjami z dnia 12 lipca 2019 r. oraz z dnia 28 listopada 2019 r. odmawiał uchylenia ostatecznej decyzji własnej z dnia 16 listopada 2017 r. uzasadniając powyższe, iż w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Powyższe rozstrzygnięcia zostały uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławczej w Sieradzu odpowiednio decyzjami z dnia 18 września 2019 r. oraz z dnia 24 stycznia 2020 r., z uwagi na stwierdzoną konieczność uzupełnienia materiału dowodowego niezbędnego dla rozpatrzenia sprawy. Następnie wskazaną na wstępie decyzją z dnia 29 marca 2021 r. Wójt Gminy Z. orzekł o: 1) uchyleniu, po wznowieniu postępowania administracyjnego, decyzji Wójta Gminy Z. z dnia 16 listopada 2017 r., znak W.GP.6730.184.08.2017.DN o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji dotyczącej budowy budynku inwentarsko-składowego o obsadzie staniu istniejącego i projektowanego poniżej 39 DJP, przewidzianego do realizacji na terenie działki o nr ew. [...] położonej w obrębie [...], gm. Z.; oraz powiązanych z powyższą decyzją postanowienia z dnia 11 stycznia 2018 r., znak W.GP.6730.184.09,2017.DN o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej; decyzję zamienną z dnia 4 grudnia 2018 r., znak W.GP.6730.232.2018.DN; 2) ustaleniu na wniosek A.G. warunki zabudowy i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu dla budowy budynku inwentarsko-składowego (po rozbudowie istniejącego gospodarstwa rolnego nie więcej niż 39 DJP) na terenie działki o nr ew. [...] położonej w obrębie [...], gm. Z., określając między innymi: nieprzekraczalną linię zabudowy wynosząca 15 m od drogi gminnej od strony wschodniej, 6 m od drogi gminnej od strony zachodniej i północnej, 12 m od gruntów leśnych; nieprzekraczalną powierzchnię zabudowy w przedziale 2-3 % powierzchni terenu inwestycji; powierzchnie biologicznie czynną w przedziale 90-95% powierzchni terenu inwestycji; szerokość elewacji frontowej budynku 10-12 m; wysokość górnej elewacji frontowej do gzymsu, attyki, okapu 3-5 m; dach dwu spadowy lub wielospadowy o kącie nachylenia 25-450; wysokość głównej kalenicy 5-7 m, w kierunku równoległym lub prostopadłym do drogi gminnej, z której odbywa się obsługa komunikacyjna (dz. O nr ew. [...] i [...]). Ponadto organ określił ustalenia dotyczące ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu; ochrony dziedzictwa kulturowego, zabytków oraz dóbr kultury współczesnej; obsługi komunikacji i infrastruktury technicznej; ochrony interesów osób trzecich, granic i sposobów zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie na podstawie odrębnych przepisów oraz warunki wynikające z przepisów szczególnych. Odwołania od powyższej decyzji, w części dotyczącej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji wniosły A.C. oraz B. G., które zarzucały naruszenie art. 77 § 1, art. 80 k.p.z. poprzez brak rozpatrzenia całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji naruszenie art. 104, art. 146 § 2 i art. 151 § 2 k.p.a. oraz przepisów u.p.z.p. poprzez: - brak dochowania odpowiedniej procedury dla uchylenia decyzji poprzedzających zaskarżoną decyzję, co w ocenie odwołujących się winno nastąpić w odrębnym postępowaniu administracyjnym, po uprawomocnieniu którego możliwym byłoby wszczęcie i prowadzenie odrębnego postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy, w oparciu o nowy złożony przez inwestora wniosek; - brak konsekwencji organu we własnych działaniach dotyczących wcześniejszego zobowiązania inwestora do wykazania, że planowane przedsięwzięcie, po rozbudowie istniejącego gospodarstwa rolnego nie należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, a w konsekwencji brak zobowiązania wnioskodawcy do przedłożenia decyzji środowiskowej, co pozwoliłoby na rzetelną, obiektywną weryfikację wiedzy tym zakresie, zarówno organu, jak i uczestników postępowania, a która w rzeczywistości opiera się jedynie o deklaracje inwestora; - oparcie wydanego rozstrzygnięcia o wyniki analizy urbanistycznej zawierającej liczne błędy, sporządzonej na mapie sytuacyjno-wysokościowej nieodzwierciedlającej istniejący na danym terenie faktyczny stan zagospodarowania działek sąsiednich, na których w niewielkiej odległości od wejścia do planowanego budynku zlokalizowane są budynki mieszkalne; - brak ustalenia wymagań dotyczących wysokości górnej krawędzi elewacji frontowej, jej gzymsu, attyki oraz geometrii dachu, w tym kalenicy; - nienależyte zweryfikowanie, mając na uwadze powierzchnię planowanego do realizacji budynku oraz powierzchnię działki ew. nr [...], wskaźnika powierzchni zabudowy oraz powierzchni biologicznie czynnej; - niewłaściwe ustalenie kręgu stron postępowania; - brak jakiejkolwiek analizy pod kątem ograniczeń związanych z przebiegająca przez teren inwestycji linią elektroenergetyczna SN; - brak dopełnienia obowiązku wniesienia zażalenia od postanowienia Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Łodzi z dnia 3 lutego 2021 r. umarzającego postępowanie w sprawie zaopiniowania przedmiotowej inwestycji, w sytuacji gdy na terenie planowanej inwestycji znajdują się grunty leśne (LSV), co wymaga merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie zgody przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne; - nieuwzględnienie, że na teren planowanej inwestycji prowadzą trzy odrębne zjazdy. Z uwagi na powyższe odwołujące wnosiły o uchylenie kwestionowanej decyzji w części i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie wnosiły o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego do spraw planowania inwestycji inwentarskich, celem ustalenia, czy planowana inwestycja oraz istniejąca na gruncie zabudowa i prowadzona hodowla należą do przedsięwzięć mogących potencjalnie oddziaływać na środowisko. Dodatkowo wniosły inwestora do dostarczenia decyzji środowiskowej dla przedmiotowej inwestycji; zobowiązania organu do uwzględnienia pisma Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Gdańsku z dnia 7 maja 2018 r. wskazującego na metodę weryfikacji stanowiska inwestora, co do planowanej obsady DJP. Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia 7 czerwca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy decyzja organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności Kolegium wskazując na wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. zasadą trwałości decyzji ostatecznych oraz przywołując regulacje prawne instytucji wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145-art. 152 k.p.a.) stwierdziło, iż wobec wykazanego pominięcia podmiotów, którym przysługiwał status strony postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, zakończonego ostateczną decyzja z dnia 16 listopada 2017 r., zasadnym było wznowienie tego postępowania, w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a w konsekwencji ponowne przeprowadzenie postępowania, co do istoty sprawy i do jej ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia. Dalej Kolegium wskazało, iż wobec braku na terenie planowanej inwestycji obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ustalenie warunków zabudowy dla przedsięwzięcia mogło nastąpić w drodze decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 59 ust. 1 u.p.z.p. Przesłanki wydania tej decyzji określa przepis art. 61 ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków: 1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu; 2) teren ma dostęp do drogi publicznej; 3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego; 4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1; 5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi. Przy czym stosownie do art. 61 ust. 4 u.p.z.p. przepisów ust. 1 pkt 1 nie stosuje się do zabudowy zagrodowej, w przypadku gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie. Ocena spełnienia powyższych przesłanek następuje w oparciu o przepisy u.p.z.p. oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. z 2003 r. Nr 164 poz. 1588). Ponadto organ wskazał, iż stwierdzenie zgodności planowanego zamierzenia z przepisami u.p.z.p. oraz przepisami odrębnymi obliguje organ do ustalenia warunków zabudowy (art. 56 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Kolegium wskazało, iż z przedłożonej do akt sprawy dokumentacji bezsporni wynika, że łączna powierzchnia gospodarstwa rolnego inwestora wynosząca 26 ha przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w Gminie Z., która wynosi 3 ha. Tym samym w sprawie zastosowanie znajduje wyłączenie z art. 61 ust. 4 u.p.z.p., a co za tym idzie brak było potrzeby przeprowadzania oceny spełnienia przesłanki z art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy. W konsekwencji powyższego zbędnym było wyznaczanie obszaru analizowanego oraz przeprowadzenie w jego ramach analizy wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu. Dalej, dokonując oceny spełnienia pozostałych przesłanek wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 1-5 u.p.z.p. organ odwoławczy wskazał, iż teren planowanej inwestycji posiada dostęp do gminnej drogi publicznej poprzez istniejący zjazd, a istniejąca infrastruktura techniczna jest wystarczająca na realizacje przedsięwzięcia. Działka o nr ew. [...], na której inwestor planuje inwestycję nie wymaga uzyskania uprzedniej zgody na zmianę przeznaczenia na cele nierolnicze i nie leśne, o której mowa w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jedn." Dz.U. z 2017 r. poz. 1161). Ponadto w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania Gminy Z., zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy Z. z dnia 14 stycznia 1993 r., nr 88/1993, który utracił moc na podstawie art. 67 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym z 1994 r., teren ten był przeznaczony na cele rolne. Planowana inwestycja jest zgodna z przepisami odrębnymi, a nadto została uzgodniona ze Starostą [...] w zakresie ochrony gruntów, Dyrektorem Zarządu Zlewni w Sieradzu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w zakresie melioracji wodnych. Dyrektorem Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Łodzi, a sam projekt decyzji został sporządzony przed podmiot uprawniony, zgodnie z art. 60 ust. 4 u.p.z.p. Odnosząc się do zarzutów wniesionych odwołań Kolegium wskazało, iż wbrew stanowisku odwołujących się prowadzone przed organem I instancji postępowanie odpowiadało wymogom określonym w k.p.a. zarówno co do zastosowanego trybu wznowieniowego i wydanego w jego następstwie rozstrzygnięcia, jak i pozostałych reguł postępowania, w tym w zakresie ustalenia stron tego postępowania. Bez wpływu na wynik rozstrzygnięcia pozostają również argumenty odwołujących się, co do wielości istniejących zjazdów na drogę publiczną z terenu planowanej inwestycji, czy też brak właściwego zbadania przez organy kwestii oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. W tym zakresie organ odwoławczy wskazał, iż w przypadku wielości możliwych zjazdów, to inwestor jako inicjator postępowania, jest uprawniony do wskazania zjazdu, który wskaże we wniosku o ustalenie warunków zabudowy. Natomiast, co do braku ustalenia, czy planowana zabudowa może zostać przeznaczona pod hodowlę większą niż deklarowana 39 DJP organ odwoławczy wskazał, iż dane wskazane we wniosku o ustalenie warunków zabudowy są dla organu lokalizacyjnego wiążące i nie mogą być przez organ w żaden sposób modyfikowane. Wskazane we wniosku dane stanowią podstawę do dokonania oceny planowanej inwestycji pod kątem spełnienia przesłanek warunkujących pozytywne rozpatrzenie wniosku. W sprawie, planowane przez inwestora przedsięwzięcie polegające na budowie budynku inwentarsko-składowego o obsadzie staniu istniejącego i projektowanego poniżej 39 DJP nie jest zaliczane do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco wpływać na środowisko, wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r. poz. 1839), a co za tym idzie nie wymaga uprzedniego uzyskania decyzji środowiskowej, na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku, jego ochronie, udziale społeczeństwa ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 247). Organ podkreślił, że postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy ma na celu jedynie ustalenie dopuszczalności lokalizacji danego przedsięwzięcia na danym terenie i ustalenie jego ogólnych ram. Natomiast szczegółowe rozwiązania projektowe i budowlane, jak również zgodność realizowanego przedsięwzięcia z ustalonymi warunkami zabudowy są ustalane i kontrolowane na etapie postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Z tych też względów zawarte w odwołaniach wnioski dowodowe organ uznał za niezasadne. Za niezasadne organ uznał także zarzut oparcia kwestionowanego rozstrzygnięcia na mapie sytuacyjno-wysokościowej nie uwzględniającej istniejącego stanu faktycznego terenu. W tym zakresie organ wskazał, iż załączona do akt sprawy mapa stanowi mapę zasadniczą do celów opiniodawczych w skali 1:1000, wydana w październiku 2019 r., natomiast fakt braku zaznaczenia na mapie istniejącego obecnie budynku mieszkalnego pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, gdyż jak wcześniej wskazano planowana inwestycja zwolniona jest od konieczności spełnienia przesłanek z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.pz.p. Odnosząc się natomiast do zarzutu pominięcia przez organ ograniczeń wynikających z przebiegającej przez teren inwestycji linii SN Kolegium wskazało, że wydane rozstrzygnięcie obliguje inwestora do realizacji przedsięwzięcia poza strefą zbliżenia do linii elektroenergetycznej zgodnie z obowiązującymi przepisami. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B.G. powtórzyła zarzuty i argumentację podnoszoną w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak również ponowiła zawarte w nim wnioski dowodowe. Dodatkowo skarżąca zarzuciła naruszenie art. 127 § 1 k.p.a. poprzez rozpatrzenie wniesionego przez nią odwołania od całości decyzji I instancji, w sytuacji, gdy wniesione przez nią odwołanie dotyczyło jedynie części decyzji, to jest zawartego w pkt II rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji oraz art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. poprzez błędne uznanie, iż w sprawie znajduje zastosowanie wyłączenia z art. 61 ust. 4 ustawy. Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie strona wnosiła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Uzasadniając skargę skarżąca przedstawiła obszerną argumentację na uzasadnienie podniesionych zarzutów, podkreślając w szczególności, iż zastosowanie normy z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. ma na celu umożliwienie rolnikom posiadającym relatywnie duże gospodarstwa rolne, wydzielenie obszaru przeznaczonego na siedlisko, to jest miejsce zamieszkania oraz bazę i zaplecze gospodarstwa. Przy czym mając na uwadze charakter działalności rolniczej, jak również, przyjęte w judykaturze znaczenie pojęcia "zabudowa zagrodowa", wynikający cel powyższego przepisu – zorganizowanie miejsca pracy jest równocześnie związany z miejscem zamieszkania rolnika. W niniejszej sprawie organy zupełnie pominęły kwestię, iż inwestor jest rolnikiem od wielu lat i w ramach zabudowy zagrodowej stworzył siedlisko na przeciwnej działce. Skarżąca wskazała również na zaniechania organów w zakresie ustalenia, czy planowane przedsięwzięcie nie zmierza do utworzenia hodowli na skalę przemysłową, w tym w szczególności maksymalnej możliwej obsady DJP obliczonej w oparciu o wielkość budowanego obiektu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 29 czerwca 2022 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej popierał zarzuty i argumentację zawartą w treści wniesionej skargi, w szczególności, co do możliwości zastosowania wyłączenia z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. oraz konieczności przeprowadzenia przez organy administracji oceny w zakresie maksymalnej możliwej obsady DJP w planowanym budynku. Pełnomocnik wnosił o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy oprawnej udzielonej skarżącej z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że skarga B.G. została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem 8 COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) – dalej: ustawa covidowa. W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowych spraw jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z dnia 27 kwietnia 2022 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, iż pomimo wezwania w zakreślonym terminie wszystkie strony postępowania nie złożyły oświadczenia, co do posiadanych możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie. Powyższe skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z dnia czerwca 2022 r. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą NSA standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu spraw na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji (zarządzenie o rozprawie zdalnej z dnia 27 kwietnia 2022 r.). Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w 10 części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W niniejszej sprawie jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi B.G. uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 7 czerwca 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia 29 marca 2021 r. orzekającą o: 1) uchyleniu, po wznowieniu postępowania administracyjnego, decyzji Wójta Gminy Z. z dnia 16 listopada 2017 r., znak W.GP.6730.184.08.2017.DN o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji dotyczącej budowy budynku inwentarsko-składowego o obsadzie staniu istniejącego i projektowanego poniżej 39 DJP, przewidzianego do realizacji na terenie działki o nr ew. [...] położonej w obrębie [...], gm. Z.; oraz powiązanych z powyższą decyzją postanowienia z dnia 11 stycznia 2018 r., znak W.GP.6730.184.09,2017.DN o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej; decyzję zamienną z dnia 4 grudnia 2018 r., znak W.GP.6730.232.2018.DN; 2) ustaleniu na wniosek A.G. warunki zabudowy i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu dla budowy budynku inwentarsko-składowego (po rozbudowie istniejącego gospodarstwa rolnego nie więcej niż 39 DJP) na terenie działki o nr ew. [...] położonej w obrębie [...], gm. Z. Podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735)- dalej k.p.a.; oraz ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 741) - dalej: u.p.z.p.; w brzmieniu obowiązującym do dnia 26 maja 2021 r. Zgodnie bowiem z treścią art. 4 ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2021 r. poz. 1986), nowelizującą przepisy u.p.z.p. od dnia 3 stycznia 2022 r., do spraw ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego lub wydania warunków zabudowy, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2 w brzmieniu dotychczasowym. Ponadto zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustaw regulujących przygotowanie i realizację kluczowych inwestycji w zakresie strategicznej infrastruktury energetycznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 922), która to ustawa znowelizowała miedzy innymi treść art. 61 ust. 1 u.p.z.p. poprzez dodanie pkt 6, do postępowań w sprawie wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz decyzji o warunkach zabudowy wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2 w brzmieniu dotychczasowym. W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że wniosek uczestniczki postępowania A.G. z dnia 23 sierpnia 2017 r. o ustalenie warunków zabudowy, na skutek wznowienia, w dniu 8 sierpnia 2019 r. postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie został rozpoznany przed dniem wejścia w życie wskazanych wyżej nowelizacji przepisów u.p.z.p. Z uwagi na fakt, iż zaskarżona decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej wyżej powołaną ostateczną decyzją Wójta Gminy Z. z dnia 16 listopada 2017 r. w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że wznowienie postępowania administracyjnego obok postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych. Jako nadzwyczajny tryb postępowania stwarza ono możliwość ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia w sprawie zakończonej już wydaniem decyzji ostatecznej. Przesłanki wznowienia postępowania zostały enumeratywnie określone przez ustawodawcę w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a., art. 145a § 1 k.p.a. i art. 145b § 1 k.p.a. Jednocześnie należy wyjaśnić, że warunkiem uruchomienia tego trybu jest przede wszystkim funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji, której owo postępowanie miałoby dotyczyć, złożenie wniosku w tym przedmiocie przez uprawniony podmiot ze wskazaniem jednej z przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a., art. 145a § 1 k.p.a. lub art. 145b § 1 k.p.a. oraz zachowanie terminu, o którym stanowi art. 148 k.p.a. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.), jednakże termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.). Spełnienie łącznie wspominanych przesłanek stanowi podstawę do wydania przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania w trybie art. 149 § 1 k.p.a., które następnie daje podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Dodać przy tym należy, że zgodnie z art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: pkt 1 - odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo pkt 2 - uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Z zestawienia powołanych przepisów wprost wynika, że wznowienie postępowania administracyjnego samo w sobie nie otwiera możliwości ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, ponieważ w pierwszej kolejności nakierowane jest na zbadanie, czy w realiach konkretnej sprawy wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, czy też taka przesłanka nie wystąpiła. Dopiero pozytywne ustalenie przez organ wystąpienia (istnienia) przesłanki wznowienia, otwiera organowi drogę do ewentualnego uchylenia decyzji ostatecznej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, chyba że wystąpią okoliczności określone w art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 146 k.p.a. Natomiast negatywne ustalenia w tym zakresie, czyli innymi słowy - stwierdzenie braku wystąpienia ustawowej przesłanki wznowienia postępowania, zamyka organowi drogę do merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej. Z załączonych do rozpoznawanej skargi akt sprawy wynika, że jako ustawową podstawę wznowienia postępowania administracyjnego na żądanie B.G., W.G., J.M. S. M., E. M., R.M., K.K. i R. T., organy procedujące w sprawie przyjęły art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., to jest przesłankę braku udziału strony w postępowaniu bez własnej winy. Wystąpienie powyższej przesłanki wznowieniowej nie jest kwestionowane przez żadną ze stron postępowania, jak również nie budzi jakichkolwiek wątpliwości Sądu rozpoznającego przedmiotową skargę. Z akt sprawy wynika bowiem, iż w toku postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 16 listopada 2017 r. o ustaleniu warunków zabudowy Wójt Gminy Z., w sposób niewłaściwy zawęził krąg podmiotów, które uznał za strony tego postępowania, co ustalone zostało na etapie postępowania w sprawie o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowego budynku inwentarsko-składowego, prowadzonego przed Starostą [...]. W ocenie Sądu wniosek o wznowienie przedmiotowego postępowania administracyjnego został złożony z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. Tym samym Wójt Gminy Z., jako organ właściwy, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., prawidłowo podjął w dniu 8 kwietnia 2019 r., postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją własną z dnia 16 listopada 2017 r. (art. 149 § 1-2 k.p.a.), a następnie uchylił dotychczasową decyzję i rozstrzygnął sprawę, co do istoty na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd za nieuzasadnione uznał zarzuty i argumentację skargi kwestionującą prawidłowość procedowania organów w przedmiocie wznowienia postępowania. W szczególności nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia twierdzenie skarżącej, co do konieczności przeprowadzenia dwóch odrębnych postępowań administracyjnych, pierwszego w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego, a następnie, po uprawomocnieniu się decyzji o uchyleniu po wznowieniu postępowania decyzji dotychczasowej kolejnego, w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy w oparciu o nowy wniosek inwestora. Taka konstrukcja prawna nie wynika z żadnego przepisu k.p.a. regulującego instytucje wznowienia postępowania administracyjnego. Orzekając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. postępowanie przeprowadza się na nowo, uwzględniając aktualny stan faktyczny i prawny. Co więcej, z treści art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. wprost wynika, iż rozstrzygniecie podejmowane na podstawie analizowanego przepisu musi zawierać rozstrzygnięcie usuwające z obrotu prawnego decyzję wadliwą oraz nowe rozstrzygnięcie załatwiające sprawę merytorycznie. Podjęcie na podstawie wskazanego przepisu decyzji, w której nie uchyla się dotychczasowej decyzji i orzeka wyłącznie o istocie sprawy stanowiłoby rażące naruszenie przywołanej normy prawnej (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2018 r., I GSK 3357/18; wyrok WSA z 19 stycznia 2017 r., II SA/Wa 1523/16; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych też względów Sąd za niezasadny uznał zarzut skargi, co do naruszenia art. 127 § 1 k.p.a. Odnosząc się natomiast do podjętego przez organy rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji wskazać należy, iż zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.z.p. zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Przepis art. 50 ust. 2 stosuje się odpowiednio. W sprawie bezspornym pozostaje, że teren, na którym zlokalizowana jest działka o nr ew. [...]., na którym inwestor – A. G. zamierza zrealizować przedmiotową inwestycję nie jest objęta aktualnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy Z. Tym samym ustalenie warunków zabudowy dla planowanego przedsięwzięcia wymagało wydania decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. wydanie decyzji o warunkach zabudowy możliwe jest jedynie w przypadku łącznego spełnienia warunków określonych w tym przepisie tj.: 1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i 12 wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu; 2) teren ma dostęp do drogi publicznej; 3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem art. 5, jest wystarczające dla projektowanego zamierzenia budowlanego; 4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1; 5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi. Przy czym zgodnie z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. przepisów ust. 1 pkt 1 nie stosuje się do zabudowy zagrodowej, w przypadku gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu zasadnie uznało, iż w sprawie znajdzie zastosowanie wyłączenie, o którym mowa w wyżej przywołanym art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Jak wynika bowiem z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych i zgromadzonego materiału dowodowego gospodarstwo inwestora ma powierzchnię 26 ha i wyraźnie przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w Gminie Z. wynosząca 3 ha. Ponadto planowany przez inwestora budynek inwentarsko-składowy stanowić będzie rozbudowę istniejących na działce o nr ew. [...] budynków gospodarskich i pozostaje w ścisłym powiązaniu z gospodarstwem rolnym prowadzonym przez A.G. Co więcej, planowana przez inwestora nowa zabudowa będzie zlokalizowana w niedalekiej odległości od istniejącego siedliska, znajdującego się na działce przeciwnej w stosunku do terenu planowanej inwestycji, na co wskazuje sama skarżąca. Natomiast braku możliwości zastosowania w sprawie art. 61 ust. 4 u.p.z.p. skarżąca, a w ślad za nią ustanowiony dla strony pełnomocnik z urzędu, dopatrują się w konieczności ścisłego powiązania niezdefiniowanego ustawowo pojęcia "zabudowa zagrodowa" z miejscem zamieszkania rolnika. W konsekwencji zdaniem strony skarżącej, zabudowa zagrodowa to funkcjonalnie zorganizowane siedlisko w ramach jednego podwórka, co prowadzi do wniosku, iż dla zastosowania normy z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. niezbędnym jest aby nowo projektowany budynek był lokalizowany na tej samej działce zabudowanej budynkami o charakterze gospodarczym oraz mieszkaniowym. W ocenie Sądu powyższe twierdzenie nie znajduje uzasadnienia. W wyroku z dnia 22 maja 2020 r., II OSK 3184/19 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, zgodnie z którym zabudowa zagrodowa może obejmować budynki o charakterze mieszkalnym, gospodarczo-produkcyjnym i inwentarskim, które łącznie stanowią bazę i zaplecze do prowadzenia gospodarstwa rolnego, przy czym obszar zagrodowy może składać się z jednej lub kilku działek ewidencyjnych stanowiących wydzielone części jednego gospodarstwa rolnego. O zabudowie zagrodowej możemy zatem mówić, kiedy obejmuje ona budynek mieszkalny, bez którego nie mogą funkcjonować zgodnie z przeznaczeniem inne budowle rolnicze. Natomiast związanie gospodarstwa rolnego z zabudową zagrodową należy rozumieć funkcjonalnie, przyjmując cywilistyczne rozumienie gospodarstwa jako pewnej całości produkcyjnej. Nie jest zatem uzasadnione twierdzenie, że co najmniej jeden budynek mieszkalny oraz budynki gospodarcze związane z prowadzeniem działalności rolniczej w ramach tego samego gospodarstwa rolnego muszą koniecznie mieścić się granicach jednej działki. Przeciw takiemu, tradycyjnemu rozumieniu zabudowy wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 kwietnia 2018 r. o sygn. II OSK 1674/17 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdzając, iż nie sposób postrzegać współczesnego gospodarstwa rolnego jako archaicznej zagrody, w której budynek mieszkalny otoczony jest budynkami gospodarczymi zlokalizowanymi na jednej działce czy podwórzu. Takie definiowanie budownictwa zagrodowego nie wytrzymuje bowiem próby czasu. Układ przestrzenny nowoczesnego dużego gospodarstwa rolnego, związanego z wyspecjalizowaną produkcją rolną, niekoniecznie musi być nawet skoncentrowany na jednej działce i oceniany z perspektywy działki siedliskowej, czy siedliska. Skoncentrowanie na terenie działki siedliskowej budynków gospodarczych jest często ekonomicznie i gospodarczo nieuzasadnione. Rozproszenie zabudowy w ramach dużego gospodarstwa rolnego jest zatem jak najbardziej dopuszczalne. Trudno bowiem wymagać, by bezwarunkowo koncentrować chlewnie, kurniki i inne budynki gospodarcze w ramach jednego siedliska. Analogiczne stanowisko, zajął też Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 8 listopada 2017 r., II OSK 2860/16 oraz z dnia 29 stycznia 2020 r., II OSK 726/18 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl) podkreślając, że nie istnieją aktualnie powody, aby pojęcie zagrody rozumianej jako zaplecze mieszkaniowe, maszynowe i infrastrukturalne dla gospodarstwa rolnego ograniczać do pojęcia podwórza lub obejścia, na którym przede wszystkim znajduje się budynek mieszkalny. Poszczególne budynki, budowle i urządzenia mogą być położone w oddaleniu od centralnego punktu zagrody. Istotne jest jednak to, aby były one funkcjonalnie i organizacyjnie powiązane z gospodarstwem rolnym, którego elementem jest zagroda (siedlisko). Sąd rozpoznający niemniejszą skargę w pełni podziela stanowisko wyrażone w przywołanych wyżej orzeczeniach. Wobec powyższego uznać należy, iż w sprawie brak było potrzeby oceny, co do spełnienia przesłanek z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Za prawidłową Sąd uznał także dokonaną przez organy ocenę spełnienia przez inwestora pozostałych przesłanek z art. 61 ust. 1 pkt 2-5 u.p.z.p. Teren planowanej inwestycji posiada bowiem dostęp do gminnej drogi publicznej poprzez istniejący zjazd (pkt 2), a istniejąca infrastruktura techniczna jest wystarczająca na realizacje przedsięwzięcia (pkt 3). Przy czym wskazać w tym miejscu wymaga, iż bez znaczenia dla wyniku rozstrzygnięcia pozostaje podnoszona przez skarżąca kwestia "istnienia" trzech zjazdów na drogę publiczną z działki o nr ew. [...]. Zgodzić się należy ze stwierdzeniem Kolegium, że w przypadku wielości możliwych zjazdów, to inwestor jako inicjator postępowania, jest uprawniony do wyboru zjazdu, który wskaże we wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji. Ponadto działka o nr ew. [...], na której inwestor planuje inwestycję nie wymaga uzyskania uprzedniej zgody na zmianę przeznaczenia na cele nierolnicze i nie leśne, o której mowa w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jedn." Dz.U. z 2017 r. poz. 1161). Znajdujący się na terenie inwestycji poza wyznaczonymi liniami zabudowy obszar leśny, stanowi grunty leśne LsV. Ponadto w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania Gminy Z., zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy Z. z dnia 14 stycznia 1993 r., nr 88/1993, który utracił moc na podstawie art. 67 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym z 1994 r., teren ten był przeznaczony na cele rolne (pkt 4). Planowana inwestycja jest zgodna z przepisami odrębnymi, a nadto została uzgodniona ze Starostą [...] w zakresie ochrony gruntów, Dyrektorem Zarządu Zlewni w Sieradzu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w zakresie melioracji wodnych. Dyrektorem Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Łodzi, a sam projekt decyzji został sporządzony przed podmiot uprawniony, zgodnie z art. 60 ust. 4 u.p.z.p. Wbrew stanowisku skarżącej wydane w sprawie rozstrzygnięcie obliguje inwestora do realizacji przedsięwzięcia poza strefą zbliżenia do linii elektroenergetycznej zgodnie z obowiązującymi przepisami. Za niezasadne zdaniem Sądu uznać również należy zarzuty skargi, co do braku zobowiązania inwestora do uprzedniego uzyskania decyzji środowiskowej dla przedmiotowego przedsięwzięcia. W tym zakresie wskazać należy, że zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 247) - dalej: u.i.o.ś. przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: 1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; 2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 u.i.o.ś. W sprawie bezsporne pomiędzy stronami postępowania pozostaje, że planowane przez inwestora przedsięwzięcie, którego dotyczy wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla polega na budowie budynku inwentarsko-składowego o obsadzie staniu istniejącego i projektowanego poniżej 39 DJP. Zakładane przez inwestora przedsięwzięcie o maksymalnej obsadzie DJP trzody chlewnej, zarówno na gruncie przepisów obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r. poz. 1839) - § 2 pkt 51 lit. b oraz § 3 pkt 104 lit. a; jak również na gruncie obowiązującego w dacie złożenia wniosku o ustalenie warunków zabudowy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 71) - § 2 pkt 51 oraz § 3 pkt 103 lit. a, nie było klasyfikowane ani jako przedsięwzięcie zawsze znacząco oddziaływujące na środowisko, ani jako przedsięwzięcie potencjalnie mogące oddziaływać na środowisko. Końcowo, w świetle zarzutów i wątpliwości skarżącej wskazać należy, że decyzja o warunkach zabudowy stanowi jedynie rodzaj wiążącej informacji o ogólnym możliwym sposobie zagospodarowania konkretnej nieruchomości, nie przesądzając zarazem, czy taka inwestycja w ogóle powstanie, ani jaki będzie jej ostateczny, precyzyjnie określony kształt. Wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu ma na celu udzielenie informacji stronie wnioskującej czy planowane przez nią przedsięwzięcie jest możliwe do realizacji na danym terenie. Przy czym nawet uzyskanie tego rozstrzygnięcia dla danej inwestycji nie jest równoznaczne z jej realizacją, gdyż decyzja w tym przedmiocie nie stanowi podstawy prawnej do rozpoczęcia jakichkolwiek robót. Zgodnie bowiem z art. 63 ust. 1 i 3 u.p.z.p. decyzja o warunkach zabudowy nie rodzi praw do terenu, ani nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich. Wobec powyższego za chybione uznać należało zarzuty i argumentację strony skarżącej, co do braku dokonania przez organy administracji własnych ustaleń, niezależnych od deklaracji inwestora, dotyczących maksymalnej możliwej obsady inwentarza w planowanym do realizacji budynku inwentarsko-składowym. Kwestie te winny być oceniane na etapie postępowania o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę dla przedmiotowego budynku i to właśnie w tym postępowaniu, organy architektoniczno-budowlane będą zobowiązane do ustalenia, czy planowane do realizacji przedsięwzięcie pozostaje zgodne z udzielonymi warunkami zabudowy. Powyższe stanowisko potwierdza treść przywołanego w skardze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2017 r., II OSK 95/17, który to wyrok zapadł w sprawie o zatwierdzenie projektu budowlanego i wydanie decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę budynku tuczarni. Tym samym zarzut naruszenia przepisów ustawy z dnia 21 lipca 1997 r. o ochronie zwierząt oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej nie zasługuje na uwzględnienie. Reasumując Sąd stwierdza, że organy administracji publicznej podjęły zgodnie z art. 7 k.p.a. niezbędne działania do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywateli. Zgromadzony materiał dowodowy został przy tym zebrany w sposób wyczerpujący i rozpatrzony jako całość, co czyni w konsekwencji zadość art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Natomiast stwierdzona zgodność planowanego przedsięwzięcia z wymogami określonymi w art. 61 ust. 1 w zw. z ust. 4 u.p.z.p. obligowała organy administracji publicznej procedujące w sprawie do ustalenia, w drodze decyzji warunków zabudowy przedmiotowego przedsięwzięcia, zgodnie z żądaniem inwestora zawartego we wniosku z dnia 23 sierpnia 2017 r. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 18).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI