II SA/Bd 1/25

II SA/Bd 1/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Korycka
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1429
art. 63 ust. 1, 2 i 3
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Katarzyna Korycka asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2025 r. sprawy ze skargi I. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] października 2024 r., nr [...]
Uzasadnienie
Burmistrz Ż. decyzją z dnia [...] 2024 r., odmówił I. D., zwanej dalej: "skarżącą", świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4, ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz.323), zwanej dalej: "u.ś.r."
Powyższe rozstrzygnięcie organ I instancji oparł o następujące ustalenia i rozważania:
W dniu [...]-2024r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mamą S. K., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym do dnia [...]2027r.
Skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym matką (z oświadczenia skarżącej wynika, że nie pracuje od 2010 r. vide: k. 7 akt administracyjnych organu I instancji – uwaga Sądu). Staż pracy skarżącej wynosi 18 lat. Zakres czynności jakie wykonuje w stosunku do swojej mamy to: pomoc przy wstawaniu z łóżka, pomoc przy przemieszczaniu się po mieszkaniu, pomoc przy toalecie, w tym mycie włosów, obcinanie paznokci, pomoc przy ubieraniu się, przygotowanie posiłków, dopilnowanie branie leków o stałej godzinie oraz kontrola pomiaru cukru i ciśnienia, umawianie wizyt lekarskich, domowych oraz pielęgniarki na pobranie wyników, spacery, ćwiczenia fizyczne usprawniające kończyny górne i dolne, realizowanie recept, ogólne prowadzenie domu, utrzymywanie domu w czystości, robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych. Na podstawie przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego w dniu [...]-2024 ustalono, że matka skarżącej choruje długotrwale na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, otyłość, zespól pozakrzepowy kończyn dolnych, dnę moczanową, przewleką niewydolność nerek i miażdżycę. Ma ograniczoną sprawność, korzysta z łóżka rehabilitacyjnego i porusza się na wózku inwalidzkim z pomocą córki. Z wywiadu środowiskowego wynika, że matka skarżącej ze względu na stan zdrowia wymaga stałej, całodobowej opieki i pomocy osoby drugiej i taką opiekę sprawuje skarżąca. Fakt sprawowania opieki został również potwierdzony oświadczeniami stron z dnia [...]-2024r. (ww. oświadczenia złożyła strona postępowania – skarżąca oraz jej matka – vide: k. 27 – 28 ww. akt). Po dokonaniu analizy sprawy ustalono, że nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające przyznanie wnioskowanego świadczenia o czym świadczy fakt, iż niepełnosprawność S. K. nie została ustalona do ukończenia 18 roku życia lub do ukończenia 25 roku życia w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej.
Z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.) przeszkodą dla przyznania świadczenia jest niepowstanie niepełnosprawności do 18 lub 25 roku życia. Jakkolwiek Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014r. (sygn. akt 38/13) uznał przepis art. 17 ust. 1 lit. b u.ś.r., za niezgodny z Konstytucją - w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności - to jednak skoro dotychczas przepis ten nie został zmieniony, to funkcjonował w obrocie prawnym i winien być stosowany.
Na podstawie decyzji [...] z dnia [...]-2022 skarżącej zostało przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4, u.ś.r., na okres od [...]-2022 do [...]-2024 tj. do czasu ważności orzeczenia o niepełnosprawności mamy. Następnie tut. organ przedłużył z urzędu okres przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na S. K. na okres od [...].2024 r. do [...].2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności stanie się ostateczne. W związku z przedłożonym przez stronę nowym orzeczeniem o niepełnosprawności [...] 2024 r., zakończono realizację świadczenia, które zostało przez skarżącą pobrane do dnia [...].2024 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca, zaskarżyła ją w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej wnioskowanego świadczenia od miesiąca złożenia wniosku. Skarżąca wskazała, iż jej mama jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i wymaga całodobowej opieki, z uwagi na co skarżąca zmuszona jest do rezygnacji z pracy zarobkowej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2024 r., na podstawie art. 63 ust. 1, ust. 2, ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429), zwanej dalej: "u.ś.w." oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 572) - dalej zwanej: "kpa", utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł o następujących ustaleniach i rozważaniach:
Jako przyczynę odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego organ pierwszej instancji wskazał negatywną przesłankę określoną w art. 17 ust. 1b u.ś.r., tj. ustalenie w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...].2024 r., że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...].2022r., tj. po ukończeniu wieku, o którym mówi art. 17 ust. 1 b u.ś.r..
Przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., stracił jednakże przymiot konstytucyjności w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Tym samym, w konsekwencji przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium wiekowego określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r., skoro straciło ono przymiot konstytucyjności. Wobec powyższego, organ pierwszej instancji wadliwie zakwalifikował ustalenia w orzeczeniu o niepełnosprawności z dnia [...].2024r. daty w której istniała niezdolność do samodzielnej egzystencji u matki strony, jako przyczynę uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w rozpatrywanej sprawie w związku z treścią ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego niedopuszczalne było oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która uznana została za niezgodną z Konstytucją RP (zob. np. wyroki NSA: z 6 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 223/16; z 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 923/16; z 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 755/16; z 21października 2016 r., sygn. akt I OSK 1853/16; z 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1578/16; z 10 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1512/16; z 2 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2407/16; wyrok; WSA w Bydgoszczy: z 29 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1201/17; z 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 134/18, z 7 lipca 2020 r. II SA/Bd 364/20 - dostępne pod adresem: www.orzeczenia.nsa. gov.pl).
Pomimo niedokonania przez ustawodawcę zmiany treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. zgodnie z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego przy rozpatrywaniu od dnia [...] 2014 r. wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej - wobec wynikającego z tego wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 u.ś.r., która z ww. dniem została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.
Niezależnie od powyższego wywodu skarżąca nie spełnia jednak warunków pozwalających na ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia [...] 2023 r.
Decyzją tut. Kolegium z dnia [...] 2022 r. nr [...] skarżącej przyznano świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. na okres od [...] 2022 r. do [...] 2024 r., tj. do czasu upływu ważności orzeczenia o niepełnosprawności matki skarżącej. Następnie organ, z urzędu przedłużył świadczenie na okres od [...] 2024 r. do [...] 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności stanie się ostateczne. W związku z przedłożeniem przez skarżącą nowego orzeczenia dot. jej matki, od września zakończono realizację świadczenia wynikającego z w/w decyzji.
Skarżąca [...] 2024 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad chorą matką, legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...].2024 r., nr [...]. stwierdzającego znaczny stopień niepełnosprawności do dnia [...] 2027 r. Z orzeczenia wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] 2022 r. Natomiast wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności złożono [...] 2024 r., a więc przed upływem terminu ważności wcześniejszego orzeczenia (ważnego do [...] 2024 r.). Ta okoliczność powoduje, że skarżąca nie spełniła warunków określonych w art. 63 ust. 3 u.ś.w.
Zgodnie z art. 63 u.ś.w., w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zamienianej w art. 43 (Świadczenia rodzinne) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
Art. 63 ust. 2 u.ś.w., wskazuje iż, osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (1.01.2024), albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4.
Ust. 3 art. 63 u.ś.e.,, z kolei stanowi, iż osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności.
W związku z powyższym mając na uwadze literalne brzmienie przepisu wskazać należy, że uprawnienie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. przysługuje tylko tym osobom, których podopieczni uzyskali nowe orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności, jednak pod warunkiem, że wniosek o wydanie takiego orzeczenia został złożony najwcześniej dzień po upływie ważności poprzedniego orzeczenia. W nin. sprawie wniosek złożono przed upływem ważności orzeczenia. To powoduje, że nie spełniono warunku koniecznego do zachowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., natomiast zgodnie z obecnym brzmieniem ustawy świadczenie pielęgnacyjne dotyczy jedynie opiekunów osób, które nie ukończyły 18 roku życia.
Mając na uwadze obecnie obowiązujący stan prawny uznać należy, że obecnie osobą uprawnioną do uzyskania pomocy w związku z istniejącą niepełnosprawnością jest S. K., co wynika z art. 3 ust. 1 u.ś.w., który stanowi, że celem świadczenia wspierającego jest udzielenie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę wsparcia pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób.
W skardze złożonej do Sądu na ww. decyzję skarżąca wskazała, że w projekcie ustawy wprowadzającej świadczenie wspierające stwierdzono, że osoby które nabyły lub nabędą prawo do świadczeń opiekuńczych za okres przed wejściem w życie ustawy będą mogły zachować do niech prawo na zasadzie praw nabytych na podstawie przepisów przejściowych, o ile osoba niepełnosprawna, nad którą jest sprawowana opieka nie wybierze własnego świadczenia wspierającego. Mama skarżącej wniosku takiego nie złożyła. Dlatego też w ocenie skarżącej art. 63 ust. 3 u.ś.w., nie powinien być interpretowany ściśle tj. że wniosek o wydanie nowego orzeczenia powinien być złożony jedynie w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, ponieważ ustawodawca wprowadzając powyższe zasady dążył do zapewnienia osobom pobierającym m. in. świadczenie pielęgnacyjne ciągłości prawa do tego świadczenia. Skarżąca wskazała, że jej mama świadomie złożyła wniosek w okresie ważności orzeczenia o niepełnosprawności właśnie dlatego aby mieć kontynuację. Skarżąca podniosła, że jej mama wymaga całodobowej opieki, którą to zapewnia skarżąca a w związku z rezygnacją z podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, skarżąca została bez dochodu.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz.1267 t.j.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz.935 t.j.); dalej zwaną: "p.p.s.a.", doprowadziła Sąd do stanowiska, że w toku postępowania administracyjnego organy obu instancji - uchybiły materialnemu, w sposób uzasadniający uwzględnienie skargi oraz wyeliminowanie z obrotu decyzji obu instancji.
Jakkolwiek organy obu instancji analizowały prawnomaterialne warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przepisy u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., to należy w pierwszej kolejności wskazać, że od 1 stycznia 2024 r. nastąpiła znacząca zmiana przepisów u.ś.r., dokonana na mocy art. 43 u.ś.w., w której całkowicie zmieniono kryteria przyznania ww. świadczenia, ponieważ obecnie nie jest możliwe uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia, bądź innej pracy zarobkowej z uwagi na sprawowanie opieki nad pełnoletnią osobą niepełnosprawną, a ponadto uchylono m.in. art. 17 ust. 1b u.ś.r., który stanowił podstawę rozstrzygnięcia organu I instancji.
Zgodnie jednak z art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w u.ś.r., w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe czyli przepisy obowiązujące przed 1 stycznia 2024 r.
Bezspornym jest, że skarżąca nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego pod rządami u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Na podstawie decyzji [...] z dnia [...]-2022 skarżącej zostało bowiem przyznane świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4, u.ś.r., na okres od [...]-2022 do [...]-2024 r. tj. do czasu ważności o niepełnosprawności mamy.
Następnie organ przedłużył z urzędu okres przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na okres od [...].2024 r. do [...].2024 r. Skarżąca ww. świadczenie pobierała do [...].2024 r. i [...].2024 r. złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne w niniejszej sprawie.
W konsekwencji, zasadniczy spór sprowadza się do tego, czy skarżąca spełniła warunki do kontynuacji pobierania świadczenia pielęgnacyjnego po [...] 2024 r. Skarżąca do wniosku o świadczenie załączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w M. z [...].2024 r., który zaliczył jej matkę do znacznego stopnia niepełnosprawności do [...].2027 r., stwierdzając, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności, a stwierdzony stopień niepełnosprawności istnieje od [...].2022 r.
Z uwagi na niemożność ustalenia okresu od kiedy powstała niepełnosprawność organ I instancji odmówił prawa do świadczenia na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.), uznając, że przeszkodą dla przyznania świadczenia jest niepowstanie niepełnosprawności do 18 lub 25 roku życia.
Decyzja pierwszoinstancyjna w oczywisty sposób naruszała prawo, albowiem została oparta na przepisie art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r., który stracił przymiot konstytucyjności w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji R.P.
Zasadnie więc organ odwoławczy zakwestionował błędne stanowisko organu I instancji. W sposób wadliwy natomiast, naruszając normy materialnoprawne rozstrzygnął o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.
Zdaniem organu odwoławczego literalne brzmienie art. 63 ust. 3 u.ś.w. wyklucza możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że wniosek o wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności został złożony [...] 2024 r., a więc przed upływem ważności dotychczasowego orzeczenia (ważnego do [...] 2024 r.). Powyższy przepis stanowi, że osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności. Z kolei zgodnie z art. 63 ust. 2 u.ś.w. osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. do 31 grudnia 2023 r.), albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. od 1 stycznia 2024 r.), na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (u.ś.r.) w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4.
Wobec powyższego należało uznać, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bezpodstawnie odmawiając skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z naruszeniem art. 63 ust. 3 u.ś.w., w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r., co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
W ocenie organu odwoławczego - literalne brzmienie art. 63 ust. 3 u.ś.w., wyklucza możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Jej matka wystąpiła bowiem o orzeczenie o niepełnosprawności przed upływem terminu ważności poprzedniego orzeczenia, a nie jak stanowi przepis art. 63 ust. 3 w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia.
W konsekwencji istota sporu koncentruje się na właściwej wykładni art. 63 ust. 3 u.ś.w. W ocenie Sądu wbrew stanowisku organu odwoławczego przy interpretacji tego artykułu nie może mieć zastosowania wykładnia literalna albowiem prowadziłaby ona do wniosków wręcz absurdalnych, a w tym sprzecznych z założeniami samej ustawy. Wprawdzie proces wykładni prawa zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to jednak nie można się jedynie do nich ograniczać, zwłaszcza gdy wykładnia literalna prowadzi do uznania, że ustawa zawiera przepisy wewnętrznie niespójne i jej wyniki są niezgodne z rzeczywistymi intencjami ustawodawcy, którego zamiarem nie było pozbawianie praw już nabytych osób, które do 31 grudnia 2023 r. świadczenie pielęgnacyjne pobierały. Wskazuje na to jednoznacznie treść uzasadnienia projektu ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, gdzie wskazano: "Natomiast osoby, które nabyły lub nabędą prawo do świadczeń opiekuńczych za okres przed wejściem w życie ustawy będą mogły zachować do nich prawo na zasadzie ochrony praw nabytych na podstawie przepisów przejściowych, o ile osoba z niepełnosprawnościami, nad którą jest sprawowana opieka, nie wybierze własnego świadczenia wspierającego" (por. Uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o świadczeniu wspierającym, druk nr 3130 Sejm RP IX kadencji). W konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie w takiej sytuacji możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych, stosowanych na podstawie art. 63 ust. 1 u.ś.w.
Analizując powyższy problem, należy zwrócić uwagę na fakt, że skarżąca należy właśnie do osób, które korzystają z uregulowania ww. ustawy pozwalającego na zachowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach. Nabyła ona prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na "starych zasadach" i prawo to przysługiwało jej w dacie [...] 2024 r. Po drugie, stwierdzić należy, że sporny przepis art. 63 ust. 3 u.ś.w., w ocenie Sądu, miał ograniczyć sytuacje występowania z wnioskami o świadczenie pielęgnacyjne bez ograniczenia terminu do ich składania. Stąd też ustawodawca wprowadził zastrzeżenie, że wnioski muszą być złożone w określonym terminie. Rzeczą oczywistą jest, że termin na potrzeby tej regulacji musiał zawierać nie tylko jego długość (liczbę miesięcy), lecz również punkt odniesienia w rozpoczęciu biegu terminu, co skutkowało wskazanie: "od daty utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności". Jest to wskazanie literalnie dość niefortunne, ponieważ z jednej strony w sposób jasny zakreśla cezurę czasową po przekroczeniu której wnioskodawca utraci możliwość kontynuacji świadczenia na dotychczasowych warunkach, ale z drugiej strony w sposób dezinformujący adresata normy, sugeruje, że nie tylko późniejsze złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ale i zbyt wczesne (przed dniem następującym po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności), odnosi taki sam skutek, co opóźnione złożenie takiego wniosku, a ustawodawca zamiaru takiego nie wyraził, kiedy dokona się wykładni omawianego przepisu w sposób funkcjonalny i systemowy.
Nie sposób zatem przyjąć za racjonalne założenia, iż w sytuacji (jak w niniejszej sprawie), gdzie skarżąca wystąpiła o orzeczenie o niepełnosprawności przed datą utraty jego ważności, w konsekwencji pozbawiona została prawa do kontynuowania pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem z wnioskiem wystąpiła zbyt wcześnie. W praktyce skarżąca zrobiła więcej niż się od niej wymagało. Winna wystąpić z wnioskiem o ustalenie niepełnosprawności w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od daty utraty ważności dotychczasowego orzeczenia, tymczasem wystąpiła z takowym wnioskiem niejako "na zapas" – przed upływem jego terminu ważności. Raz zatem jeszcze należy podkreślić, iż nie było celem przepisu art. 63 ust. 3 u.ś.w., wykluczenie z kręgu osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne "na starych zasadach", osób które jeszcze przed terminem upływu ważności orzeczenia o niepełnosprawności wystąpiły o nowe orzeczenie (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 22.01.2025 r., sygn. akt: II SA/Łd 750/24; wyrok WSA w Łodzi z dnia 21.11.2024 r., sygn. akt: II SA/Łd 648/24; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 13.11.2024 r., sygn. akt: II SA/Bd 767/2024 r.).
Dodatkowo zauważyć należy, iż zgodnie z art. 6bb ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jeżeli wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności został złożony w okresie ważności odpowiednio orzeczenia ustalającego niepełnosprawność albo orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności, to zachowuje ono ważność do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność.
Warto także zauważy, iż skarżąca formalnie dochowała terminu 3 miesięcy do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, licząc od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
W tych warunkach – w ocenie Sądu – doszło do naruszenia przepisu art. 63 ust. 3 u.ś.w., co miało oczywisty wpływ na wynik sprawy, bowiem błędna wykładnia treści art. 63 ust. 3 ww. ustawy ukierunkowała charakter rozstrzygnięcia, tj. utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji z przyjęciem, że odmowa przyznania świadczenia jest zasadna. Wszystko to uzasadniało zakwestionowanie prawidłowości decyzji organu I jak i II instancji i powodowało konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
Ponownie rozpatrując sprawę, organy administracji przede wszystkim uwzględnią wyżej wskazaną wykładnię art. 63 ust. 3 u.ś.w. W konsekwencji sprawa powinna zostać rozpatrzona przy zastosowaniu przepisów dotychczasowych, tj. sprzed nowelizacji, która weszła w życie 1 stycznia 2024 r., o ile nie zajdą inne przesłanki wyłączające.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji wyroku.