II SA/Łd 75/23

II SA/Łd 75/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2625
art. 1, art. 9 ust. 2, art. 16 pkt 73, art. 268 ust. 1 pkt 1, art. 280 pkt 1, art. 281 ust. 1 pkt 1, art. 298 pkt 1, art. 334 pkt 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 189f par. 1, art. 189d pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 27 kwietnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw Asesor WSA Marcin Olejniczak Protokolant Asystent sędziego Izabela Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2023 roku sprawy ze skargi P. W. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Sieradzu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 5 grudnia 2022 roku nr PO.ZUO.5.471.210.OP.2019.AK w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę. AŁ
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 5 grudnia 2022 r. nr PO.ZUO.5.471.210.OP.2019.AK Dyrektor Zarządu Zlewni w Sieradzu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 281 ust. 8, art. 281. ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 280 pkt 1) lit. a) ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2625., dalej jako: "Prawo wodne") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") w zw. z art. 14 ust. 2 oraz ust. 6 pkt 2) Prawa wodnego, art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.) w zw. z art. 300 ust. 1 Prawa wodnego określił P. W. prowadzącemu działalność gospodarczą pn. P. ul. [...], za okres 1 października 2019 r. - 31 grudnia 2019 r., tj. IV kwartału 2019 r. opłatę podwyższoną w wysokości 1450,00 PLN, za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego z ujęcia zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] obręb [...], powiat p., województwo ł..
Powyższa decyzja zapadła w oparciu o następujący stan faktyczny.
Decyzją z dnia 12 maja 2016 r. nr 203/2016 Starosta P. m.in. udzielił D. Sp. z o.o. z siedzibą w P., ul. [...], pow. .., woj. Ł., pozwolenia wodno-prawnego na szczególne korzystanie z wód, tj. pobór wody podziemnej z ujęcia zlokalizowanego na terenie zakładu (działka nr ew. [...], obręb [...]) poprzez studnię ujmującą wody podziemne z utworów czwartorzędowych w ramach zasobów eksploatacyjnych określonych w dokumentacji hydrogeologicznej w wysokości Q = 18,2 m3/h przy S = 4,5 m (przyjętej zawiadomieniem Starosty P., znak OŚ.7521/7-1/05 z dn. 14.03.2005 r.)
w ilości:
Q max h = 6,8 m3/h
Qsrd = 27,0m3/d
Q max a = 9907,6 m3/a
do zaopatrzenia zakładu w wodę do celów technologicznych polegających na wytwarzaniu i wykańczaniu dzianin, socjalno-bytowych i energetycznych.
Prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia 7 czerwca 2018 r. w sprawie o sygn. akt I Co 539/18, uzupełnionym postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia 12 czerwca 2018 r. w sprawie o sygn. akt I Co 539/18, m.in. odjęto dłużnikowi D. D. Sp. z o.o. z siedzibą w P. zarząd nad nieruchomościami objętymi księgami wieczystymi [...] w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. M. K. w sprawie sygn. KM 232/18 i powierzono zarząd P. W. bez wynagrodzenia.
Wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2022 r. P. W., prowadzący działalność gospodarczą pn. P. ul. [...] wystąpił do Dyrektora Zarządu Zlewni w Sieradzu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie o wydanie decyzji stwierdzającej przejście pozwolenia wodnoprawnego w stosunku do nowego właściciela nieruchomości, zgodnie z art. 411 i 411a Prawa wodnego. Do swojego wniosku załączył oświadczenie likwidatora D. D. Sp. z o.o. w P. w likwidacji o wyrażeniu zgody na przeniesienie wszystkich warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym (tj. decyzji Starosty P. nr 203/2016) na rzecz P. W. firma P., ul. [...], a więc aktualnego właściciela nieruchomości położonej w P. przy ul. [...]. Ponadto własne oświadczenie o wyrażeniu zgody na przyjęcie wszystkich warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym.
Decyzją z dnia 9 września 2022 r. nr PO.ZUZ.5.4211.19.2022.PŁ Dyrektor Zarządu Zlewni w Sieradzu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie orzekł o przeniesieniu pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty P. nr 203/2016 z dnia 12 maja 2016 r. Spółce D. D. Sp. z o.o. z siedzibą w P. przy ul. [...], na rzecz P. W., prowadzącego działalność gospodarczą pn. P. O. M. przy [...].
Informacją z dnia 8 listopada 2022 r. nr [...] S., OP/IV kwartał/2019 ustalającą wysokość opłaty podwyższonej za usługi wodne za IV kwartał 2019 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Sieradzu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na podstawie art. 281 ust. 1 pkt 1 Prawa Wodnego ustalił P. W., prowadzącemu działalność gospodarczą pn. P. przy ul. [...] opłatę podwyższoną za okres IV kwartału 2019 r. za pobór wód podziemnych w wysokości 1.450 zł, a więc 500 % opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych.
Reklamację na powyższą informację złożył P. W., wskazując, iż w spornym kwartale był uprawniony do korzystania z pozwolenia wodnoprawnego udzielonego D. Sp. z o.o. z siedzibą w P., gdyż został ustanowiony przez Sąd Rejonowy w P. zarządcą nieruchomości położonej w P. przy ul. [...]. Nie doszło zatem do sytuacji, w której dokonywałby poboru wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w spornym kwartale.
Jak wskazano powyżej, decyzją z dnia 5 grudnia 2022 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Sieradzu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie określił P. W. prowadzącemu działalność gospodarczą pn. P., ul. [...], za okres 1 października 2019 r. - 31 grudnia 2019 r., tj. IV kwartał 2019 r. opłatę podwyższoną w wysokości 1450,00 PLN, za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego z ujęcia zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] obręb [...], powiat p., województwo ł..
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż odjęcie dłużnikowi D. Sp. z o.o. zajętej nieruchomości w trybie art. 935 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1805 ze zm. dalej również jako: "k.p.c.") zarządu nieruchomością nie daje ustanowionemu zarządcy nieruchomości P. W. prawa do korzystania z usługi wodnej polegającej na poborze wód podziemnych, na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego dłużnikowi D. Sp. z o.o., decyzją Starosty P. z dnia 12 maja 2016 r., znak: OŚ.6341.13.2016. W konsekwencji nie jest możliwym przerzucenie możliwości wykonywania uprawnień wynikających z przytoczonego pozwolenia wodnoprawnego przez P. W. .
P. W. w okresie od 7 czerwca 2018 r. do 23 października 2022 r., korzystał zatem z usługi wodnej polegającej na poborze wód podziemnych bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1) Prawa wodnego obowiązany jest ponosić opłatę za usługi wodne, a zgodnie z art. 280 pkt 1) lit. a) Prawa wodnego obowiązany jest także ponosić opłatę podwyższoną. Nie dołożył on bowiem należytej staranności, aby złożyć wniosek o przeniesienie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego, z odpowiednim wyprzedzeniem czasowym. Reklamujący, jak wynika z załączonych dokumentów, objął zarząd nad nieruchomością w czerwcu 2018 r., a co za tym idzie to wówczas powinien wystąpić z wnioskiem o przeniesienie praw i obowiązków wynikających z decyzji Starosty P. . Uczynił to jednak dopiero po upływie niemal 4 lat.
Mając przy tym na względzie fakt, że opłata podwyższona, o której mowa w art. 280 Prawa wodnego wypełnia przesłanki definicji administracyjnej kary pieniężnej zawartej w przepisie art. 189b k.p.a., Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w Sieradzu PGW WP rozważył możliwość wynikającą z przepisu art. 189f k.p.a., który przewiduje instytucję odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Organ podkreślił, iż w materiale dowodowym brak jest dokumentu, z którego wynikałoby, iż reklamujący został prawomocnie ukarany za wykroczenie (art. 476 Prawa wodnego) lub wykroczenie skarbowe lub prawomocnie skazany za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe w tym zakresie, więc nie można było stwierdzić, że wymierzona została kara, która spełniłaby cele, dla których miałaby być nałożona opłata podwyższona. Natomiast oceny, czy waga naruszenia prawa jest znikoma organ dokonał z uwzględnieniem art. 189d pkt 1) k.p.a. Wprawdzie w dniu 9 września 2022 r. P. W. uzyskał decyzję o przeniesieniu praw i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty P. z dnia 12 maja 2016 r., znak: OŚ.6341.13.2016, zatem zaprzestał naruszania prawa. Jednak, w ocenie organu, ciężar gatunkowy naruszenia prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku przeniesienia praw i obowiązków wynikających z decyzji Starosty P. z dnia 12 maja 2016 r., znak: OŚ.6341.13.2016 jest znaczący. Powyższe niedopełnienie obowiązku spowodowane było bowiem zawinionym zachowaniem P. W., a naruszanie przez niego prawa trwało niemal 4 lata. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, w ocenie organu nie zaistniały w rozpatrywanej sprawie przesłanki, o których mowa w art. 189f § 1 pkt 1) k.p.a., które mogłyby stanowić podstawę do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Organ ponownie podkreślił, iż w niniejszej sprawie bezspornie P. W. prowadzący działalność gospodarczą pn. P. w okresie, za który została ustalona opłata podwyższona, tj. IV kwartału 2019 r., korzystał z usługi wodnej polegającej na poborze wód podziemnych z ujęcia z ujęcia zlokalizowanego na terenie zakładu (działka nr ew. [...], obręb [...]) bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Bezspornym jest także fakt, że beneficjentem pozwolenia wodnoprawnego, na które powołał się reklamujący w analizowanym okresie, nie jest P. W. prowadzący działalność gospodarczą pn. P., ponieważ nie nastąpiła zmiana podmiotu obowiązanego do regulowania opłat objętych pozwoleniem wodnoprawnym. Organ przywołał także stanowisko wyrażone we wskazanych orzeczeniach sądów administracyjnych, zgodnie z którym "ustalenie opłaty podwyższonej jest formą odpowiedzialności prawnej, którą ponosi podmiot korzystający ze środowiska (w tym przypadku z wód) za brak wymaganego pozwolenia (...). Wskazany przepis wiąże odpowiedzialność administracyjną, polegającą na obowiązku poniesienia podwyższonej opłaty, z samym faktem naruszenia wymagania ochrony środowiska przez korzystanie z jego zasobów bez koniecznego pozwolenia. W świetle tej regulacji bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia wynika z winy korzystającego podmiotu".
Organ wskazał, że pozwolenia wodnoprawne stanowią instrumenty zarządzania zasobami wodnymi, w których ustala się warunki korzystania z wód w celu ochrony zasobów wodnych przed zanieczyszczeniami oraz niewłaściwą lub nadmierną eksploatacją.
W rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka obligująca Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Sieradzu PGW WP do wydania decyzji określającej wysokość opłaty podwyższonej za okres 1 października 2019 r. - 31 grudnia 2019 r., tj. IV kwartału 2019 r., która wynosi 1450,00 PLN, za pobór wód podziemnych bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego, albowiem reklamacja P. W. prowadzącego działalność gospodarczą pn. P., nie została uznana przez PGW WP Zarząd Zlewni w Sieradzu.
Określenia wysokości opłaty zmiennej Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w Sieradzu PGW WP dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 281 ust. 1 pkt 1) Prawa wodnego. Opłata podwyższona określona w niniejszej decyzji została obliczona zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 1) Prawa wodnego w wysokości 500 % opłaty zmiennej ustalonej przez PGW WP Zarząd Zlewni w Sieradzu w informacji Nr 7562 ZZ Sieradz, OZ/IV kwartał/2019 z dnia 8 listopada 2022 r. w wysokości 290,00 PLN za okres 1 października 2019 r. - 31 grudnia 2019 r., tj. IV kwartału 2019 r., za pobór wód podziemnych.
Skargę na powyższą decyzję złożył P. W. prowadzący działalność gospodarczą pn. P. ul. [...], zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia tj.:
a) art. 189d pkt 1) k.p.a. oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że w niniejszej sprawie ciężar gatunkowy naruszenia prawa polegający na niedopełnieniu obowiązku przeniesienia praw i obowiązków wynikających z decyzji Starosty P. z dnia 12 maja 2016 r. (znak: OS.6341.13.2016) jest znaczący, pomimo iż okoliczności niniejszej sprawy przemawiają za uznaniem znikomej wagi naruszonego prawa, zaś skarżący zaprzestał nieumyślnego naruszania prawa uzyskując na swoją rzecz stosowną decyzję o przeniesieniu praw i obowiązków z pozwolenia wodnoprawnego udzielonych ww. decyzją Starosty P., przy uwzględnieniu faktu, że skarżący wcześniej korzystał z uprawnień przyznanych pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym na rzecz D. sp. z o.o. dla lokalizacji ul. [...] jako zarządca tej nieruchomości ustanowiony przez sąd w postępowaniu egzekucyjnym,
b) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej i wszechstronnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz pominięcie jego istotnej części w szczególności poprzez nieuwzględnienie okoliczności pełnienia przez skarżącego w toku postępowania egzekucyjnego funkcji zarządcy nieruchomości objętej przedmiotową decyzją Starosty P. jak również słusznego i zasadnego przekonania skarżącego co do możliwości zarządzania ww. nieruchomością położoną w P. przy ul. [...], w oparciu o uprawnienia wynikające z pozwolenia wodnoprawnego wydanego na rzecz dłużnika będącego właścicielem tej nieruchomości tj. D. sp. z o.o.
W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji wydanej przez Dyrektora Zarządu Zlewni w Sieradzu, Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie i zasądzenie od Organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż organ przy wydawaniu skarżonego rozstrzygnięcia pomija szereg istotnych okoliczności, które zdaniem skarżącego uzasadniałyby odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Przede wszystkim stwierdzenie, że strona nie ponosi odpowiedzialności prawnej z tego powodu, iż nie posiada wymaganego pozwolenia, może dotyczyć sytuacji wyjątkowej i wymaga oceny indywidualnej w każdej sprawie oraz oczywiście po uwzględnieniu wszystkich okoliczności. Dopiero ich łączna ocena pozwoli na sformułowanie wniosku, że w danej sprawie naliczenie i wymierzenie opłaty podwyższonej jest w sprzeczności z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) i wynikającą z niej zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz z zasadą bezpieczeństwa prawnego, zasadą sprawiedliwości, a także z zasadą praworządności materialnej. W ocenie skarżącego taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyż waga naruszenia prawa - tj. uiszczanie opłaty w wysokości wynikającej z pozwolenia wodnoprawnego przez zarządcę nieruchomości, dla której ww. pozwolenie było wydane - jawi się jako znikoma. Przemawiają za tym zarówno brak umyślności w działaniu skarżącego, jak również sam charakter prawny, na podstawie którego wszedł on w zarząd przedmiotowej nieruchomości. Skarżący podkreśla, iż jako zarządca nieruchomości przy ul. [...] był uprawniony, a nawet zobowiązany do wykonywania czynności w ramach zarządu nieruchomością (pobór wody), które wiązało się z posiadanym przez D. sp. z o.o. pozwoleniem wodnoprawnym. Nie doszło zatem do sytuacji, w której skarżący dokonał poboru wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w spornym kwartale. Skarżący jako zarządca nieruchomości działał w przeświadczeniu, że skoro jego obowiązkiem jest wykonywać czynności potrzebne do prowadzenia prawidłowej gospodarki, pobierać wszelkie pożytki z nieruchomości oraz rozporządzać nimi w granicach zwykłego zarządu, to tym bardziej uprawniony jest do uiszczenia wszelkich niezbędnych danin publicznych w oparciu oraz wysokości oznaczonej w stosownych pozwoleniach publicznoprawnych udzielonych dla zarządzanej nieruchomości. Skarżący nadmienił również, że w momencie dowiedzenia się przez skarżącego o konieczności wystąpienia z wnioskiem o przeniesienie praw i obowiązków z dotychczasowej decyzji wydanej przez Starostę P., ten od razu skierował stosowne pismo w tym zakresie.
Skarżący podkreślił również, że decyzja o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej nie ma charakteru uznaniowego, a jej wydanie jest obowiązkiem organu w każdym przypadku gdy ziszczą się przesłanki określone w art. 189f §1 pkt 1 k.p.a. Ponadto przepisy regulujące problematykę danin publicznych i ich stosowanie musi być zgodne z całokształtem obowiązujących norm i zasad konstytucyjnych. Stosowanie przepisów zobowiązujących do uiszczania opłat za usługi wodne nie może prowadzić do naruszenia wartości objętych ochroną konstytucyjną, a w szczególności nie może prowadzić do tego, ażeby opłaty te stały się instrumentem nadmiernego fiskalizmu.
W konsekwencji skarżący wniósł jak w petitum skargi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni w Sieradzu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie podtrzymał argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji i w konsekwencji wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.), dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także gdy daje podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z at. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w Sieradzu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 5 grudnia 2022 r. nr PO.ZUO.5.471.210.OP.2019.AK, na mocy której organ określił skarżącemu, prowadzącemu działalność gospodarczą pn. P. za okres 1 października 2019 r. - 31 grudnia 2019 r., tj. IV kwartału 2019 r. opłatę podwyższoną w wysokości 1450,00 PLN, za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego z ujęcia zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] obręb [...], powiat p., województwo ł. .
Materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2625., dalej jako: "Prawo wodne" lub "u.p.w.").
Ustawa Prawo wodne określa rodzaje usług wodnych, co do których pobierana jest określona przez przepisy ustawy opłata. Stosownie do art. 268 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne opłaty za usługi wodne uiszcza się za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych.
Stosownie do art. 280 pkt 1 Prawa wodnego opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych (ppkt a) lub wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi (ppkt b) bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Wysokość opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 280 pkt 1, w przypadku dokonywania poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych (art. 281 ust. 1 pkt 1 u.p.w.).
W niniejszej sprawie nie jest sporną okoliczność, że w okresie objętym decyzją beneficjentem pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych była spółka D. sp. z o.o. Zważywszy, że skarżący w tym okresie sprawował zarząd przedmiotową nieruchomością na podstawie art. 931 k.p.c. należy w pierwszej kolejności ustalić, czy funkcjonująca w obrocie decyzja Starosty P. z dnia 12 maja 2016 r. adresowana do spółki D. sp. z o.o. – właściciela nieruchomości, pozwalała skarżącemu na korzystanie z usługi wodnej objętej tą decyzją.
Zagadnienia związane z zarządem nieruchomości zajętej w toku postępowania egzekucyjnego regulowane są przez przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Podstawową zasadą jest oddanie nieruchomości w zarząd samemu dłużnikowi – właścicielowi zajętej nieruchomości (art. 931 § 1 k.p.c.). Dłużnik bowiem powinien być bowiem zainteresowany tym, aby nieruchomość nie utraciła swej wartości do czasu przeprowadzenia licytacji komorniczej, a także aby przynosiła jak największy dochód, który zostanie zabezpieczony i następnie zaliczony na poczet wierzytelności dochodzonych w drodze postępowania egzekucyjnego z nieruchomości. Zgodnie z treścią art. 931 § 2 k.p.c., który stanowi, iż "jeżeli prawidłowe sprawowanie zarządu tego wymaga, sąd odejmie dłużnikowi zarząd i ustanowi innego zarządcę, to samo dotyczy ustanowionego zarządcy", możliwe jest dokonywanie zmian na stanowisku zarządcy w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Stosownie do art. 931 § 2 k.p.c. jeżeli prawidłowe sprawowanie zarządu tego wymaga, sąd odejmie dłużnikowi zarząd i ustanowi innego zarządcę; to samo dotyczy ustanowionego zarządcy. Wprowadzenie zarządcy ma na celu zabezpieczenie prawidłowego biegu egzekucji i uchronienie nieruchomości przed utratą wartości i atrakcyjności dla potencjalnych nabywców licytacyjnych. Celem takiego rozwiązania jest przeciwdziałanie sytuacji, w której dłużnik swoim działaniem będzie np. niweczył możliwość pobierania pożytków z tej nieruchomości bądź w inny sposób będzie zmierzał do obniżenia jej wartości czy zmniejszenia szans na przeprowadzenie efektywnej egzekucji z niej. Z chwilą poddania nieruchomości zarządowi przymusowemu ustaje zarząd i użytkowanie dłużnika. Zarządca zajętej nieruchomości obowiązany jest wykonywać czynności potrzebne do prowadzenia prawidłowej gospodarki. Brak jest jednak w przepisie objaśnienia, co oznacza pojęcie czynności potrzebne do prowadzenia prawidłowej gospodarki. Należy uznać, że czynnościami, o których mowa w przepisie, są czynności prowadzące do utrzymania nieruchomości w stanie co najmniej niepogorszonym do czasu jej sprzedaży w drodze licytacji. Zarządca ma prawo pobierać zamiast dłużnika wszelkie pożytki z nieruchomości, spieniężać je w granicach zwykłego zarządu oraz prowadzić sprawy, które przy wykonywaniu takiego zarządu okażą się potrzebne. Za czynności zwykłego zarządu należy uznać takie czynności, które związane są ze zwykłą eksploatacją i utrzymywaniem powierzonej rzeczy w stanie niepogorszonym przez cały okres trwania zarządu. Przykładem czynności zwykłego zarządu mogą być czynności związane z bieżącymi naprawami, remontami. Czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu są możliwe natomiast tylko za zgodą stron (wierzycieli, dłużnika), a w jej braku – za zezwoleniem sądu. Z mocy art. 933 k.p.c. jeżeli zarządca przy obejmowaniu zarządu napotyka przeszkody, komornik na polecenie sądu wprowadza go w zarząd nieruchomości.
W orzecznictwie funkcjonuje utrwalony od kilkudziesięciu lat pogląd co do tego, że zarządca przymusowy nie jest przedstawicielem lub pełnomocnikiem żadnej ze stron. Nie mogą one wpływać na ustawowy zakres jego obowiązków oraz uprawnień i sposób sprawowania przez niego zarządu, powołanego dla strzeżenia interesów wszystkich uczestników postępowania (por. Wyrok SN z 13.04.1966 r., II CR 24/66, LEX nr 5970; Piaskowska Olga Maria. Kodeks postepowania cywilnego. Postępowanie egzekucyjne. Lex/el 2023).
Sąd zważył także pogląd wyrażany przez Naczelny Sąd Administracyjny, że relacja pomiędzy zarządcą a właścicielem nieruchomości opiera się na konstrukcji upoważnienia do działania w cudzej sferze prawnej, przy czym ustanowienie zarządcy upoważnia go do wykonywania uprawnień i obowiązków w zakresie własności i zarazem wyłącza taką kompetencję właściciela. Zarządca działa zatem w miejsce właściciela i w jego sferze prawnej, wykonując w granicach udzielonej kompetencji jego uprawnienia i obowiązki. Zarządca dokonuje czynności prawnych, których skutki realizują się w sferze prawnej właścicieli nieruchomości, ale nie właściciel, lecz zarządca staje się stroną tych czynności prawnych (wyroki NSA: z dnia 3 lutego 2011 r., sygn. II OSK 245/10; z dnia 12 kwietnia 2018 r., II OSK 1395/16, CBOSA).
Jednakże w realiach kontrolowanej sprawy na podkreślenie zasługuje fakt, że skarżący korzystał z powierzonej mu nieruchomości na potrzeby własnej działalności gospodarczej. Wszedł w jej posiadanie w związku z powierzeniem mu zarządu na podstawie art. 931 § 2 k.p.c. jako osoba fizyczna nie prowadząca działalności gospodarczej. Wskazuje na to treść postanowienia Sądu Rejonowego w P. I Wydział Cywilny z dnia 7 czerwca 2018 r. oraz z dnia 12 czerwca 2018 r. Natomiast, jak wynika z akt postępowania administracyjnego, w tym oświadczeń skarżącego, przedmiotowa nieruchomość od czerwca 2018 r. służyła skarżącemu do prowadzenia własnej działalności gospodarczej pod firmą P. . Nieruchomość, w tym zlokalizowane na niej ujęcie wodne, stanowiły zatem w znaczeniu funkcjonalnym część przedsiębiorstwa Skarżącego, zaś pobór wód podziemnych dokonywany był na potrzeby tegoż przedsiębiorstwa. Skarżący korzystał z ujęcia wodnego jako przedsiębiorca, dokonując czynności faktycznych i prawnych we własnym imieniu i na własną rzecz, wykraczając w tym zakresie poza działanie w sferze prawnej właściciela nieruchomości, tj. spółki D. sp. z o.o.
Zważywszy zatem, że skarżący w powyższym okresie korzystał z usługi wodnej we własnym imieniu i na własne potrzeby, jako przedsiębiorca prowadzący działalność pod firmą P. , za prawidłowe Sąd uznał ustalenia organu odwoławczego, że obowiązek posiadania pozwolenia wodnoprawnego, którego adresatem byłby zakład skarżącego, powstał już w czerwcu 2018 r. Trafnie organ wskazuje, że skarżący powinien wówczas wystąpić z wnioskiem o przeniesienie praw i obowiązków wynikających z decyzji Starosty P. z dnia 12 maja 2016 r., Nr 203/2016, znak: OŚ.6341.13.2016. W konsekwencji należało ustalić, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją, skarżący jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą, korzystał z usługi wodnej polegającej na poborze wód podziemnych bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego, a zatem zgodnie z art. 298 pkt 1) u.p.w. zobowiązany jest ponosić opłatę za usługi wodne, a zgodnie z art. 280 pkt 1 lit. a) u.p.w. obowiązany jest także ponosić opłatę podwyższoną.
W dalszej kolejności rozważenia wymaga kwestia spełnienia przesłanek określonych w art. 189f § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:
1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub
2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
Przed dokonaniem oceny zaskarżonej decyzji przez pryzmat przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary należy zauważyć, że instytucja prawna odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu). Istotą odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest bowiem nienakładanie tej kary, mimo że doszło do naruszenia prawa przez obowiązanego (zob. Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, publ. LEX/el. 2020). Co do zasady administracyjne kary pieniężne stanowią instrument prewencji ogólnej. Ich wymierzanie ma na celu przede wszystkim ochronę wartości określonych przez normy prawa administracyjnego i zapobieganie naruszającym to dobro działaniom sprzecznym z prawem. Jak wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, administracyjne kary pieniężne mają na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa, gdyż mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Poprzez zapowiedź negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w wypadku naruszenia obowiązków określonych w ustawie albo w decyzji administracyjnej, motywują adresatów do wykonywania ustawowych obowiązków (wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 2021 r., VII SA/Wa 1345/20, Lex nr 3145877). Pełnią one zatem funkcje prewencyjne, ale również mają działać represyjne, poprzez karanie za zachowania niezgodne z prawem. Kary pieniężne są wymierzane przez organy administracji publicznej niezależnie od winy sprawcy, jak i zaistnienia rzeczywistej szkody. Dział IVa - "Administracyjne kary pieniężne" obejmujący przepis art. 189f wprowadzony został do Kodeksu postępowania administracyjnego z dniem 1 czerwca 2017 r., ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw. W uzasadnieniu projektu tej nowelizacji negatywnie oceniono to, że dotychczas nakładanie kar administracyjnych niejednokrotnie cechował automatyzm oraz nieuwzględnianie przyczyn i okoliczności dopuszczenia się naruszenia prawa. W doktrynie wskazuje się, że dla zrozumienia wprowadzonych regulacji Działu IVa k.p.a. i prawidłowego ich stosowania w praktyce należy mieć na względzie orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczące kar administracyjnych, w którym występuje tendencja do traktowania postępowań mających za swój przedmiot wymierzanie tego typu sankcji jako szeroko rozumianych "spraw karnych" i to niezależnie od tego, jak są one kwalifikowane w prawie krajowym (por. S. Dudziak, Zasady wymiaru administracyjnych kar pieniężnych po nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego, ST 2018, nr 6, s. 23-32). Na podkreślenie zasługuje również to, że unormowanie art. 189f § 1 k.p.a. ma zastosowanie także do decyzji związanych. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21 stwierdził, że przepisy działu IVa k.p.a. stanowią dopełnienie konstrukcji administracyjnych kar pieniężnych, które obowiązywały w systemie prawa w dniu wejścia w życie przepisów działu IVa k.p.a., w zakresie elementów określonych w art. 189a § 2 k.p.a. Z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej k.p.a. wynika, że intencją prawodawcy było, aby przepisy działu IVa k.p.a. miały charakter ogólny ale również subsydiarny, pomocniczy względem obowiązujących regulacji, które dotyczą administracyjnych kar pieniężnych, co potwierdza w szczególności treść uzasadnienia projektu ustawy (VIII kadencja, druk sejmowy nr 1183, s. 69-72). W art. 189f k.p.a. nie określono rodzajów administracyjnych kar pieniężnych. Przyjąć zatem należy, że przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej mogą mieć zastosowanie do wszystkich rodzajów administracyjnych kar pieniężnych.
Wobec faktu, iż w sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości niewystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. oraz zaprzestanie naruszenia prawa przez skarżącego, przedmiotem dalszej analizy należało uczynić przesłankę w postaci znikomej wagi naruszenia.
Ustawodawca w analizowanym przepisie nie wyjaśnił, jakie przypadki naruszenia prawa uznaje za znikome. Istotne znaczenie dla oceny wagi naruszenia prawa, o której mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., mają chronione prawem wartości i dobra, w odniesieniu do których rozważana jest skala ich naruszenia (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 września 2022 r., III SA/Gd 5/22, Lex nr 348876).
W doktrynie wyróżnia się stopnie naruszenia prawa: naruszenia kwalifikowane, naruszenia, które nie mają ciężaru kwalifikowanego, ale dla zachowana porządku prawnego są istotne i naruszenie prawa nieistotne. Za naruszenie nieistotne uznaje się w szczególności naruszenie przepisów prawa, które nie wywołało negatywnych następstw dla wartości podlegających ochronie. Nieistotne naruszenie prawa wypełnia warunek odstąpienia od nałożenia kary, w takim przypadku należy bowiem uznać, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, s. 969). Z kolei w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przy ocenie wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia (art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.) należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń), jak i podmiotowym (np. czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, a jeżeli tak, to z jaką formą winy), przy czym decydujące znaczenie należy przyznać skutkom naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa administracyjnego. W świetle art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., stwierdzenie przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa uzasadniającej odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wymaga przeprowadzenia swego rodzaju testu proporcjonalności, tj. wyważenia hierarchii dóbr (wartości) chronionych przez prawo na tle konkretnego stanu faktycznego (por. np. wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 2 marca 2023 r., II SA/Go 749/22, Lex nr 3506481; z dnia 22 lutego 2023 r., II SA/Go 750/22, Lex nr 3502756, WSA w Gdańsku z dnia 22 września 2022 r., III SA/Gd 8/22, Lex nr 3417249). Przyjmuje się także, iż przy określeniu, jakie okoliczności należy brać pod uwagę przy ocenie wagi naruszenia prawa pomocna jest treść art. 189d pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę: wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia. W piśmiennictwie przyjmuje się na tle tego unormowania, że uwzględniając dyrektywę wagi naruszenia prawa, należy ocenić wagę (znaczenie, ciężar gatunkowy) naruszonego zakazu oraz wagę naruszenia zakazu (tak A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el.2020). Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 641/22, wypowiedział się co do tego, że tzw. test proporcjonalności składa się z trzech kryteriów: przydatności, konieczności, oraz proporcjonalności sensu stricto. Kryterium przydatności jest spełnione wówczas, gdy dany środek jest przydatny do realizacji danego celu, tj. za pomocą tego środka możliwe jest osiągnięcie wyznaczonego celu. Kryterium konieczności jest spełnione wówczas, gdy dany środek jest konieczny do realizacji danego celu, tj. nie istnieje taki środek, który mógłby osiągnąć wyznaczony mu cel z równą skutecznością, a który jednocześnie byłby łagodniejszy dla prawnie chronionych wartości, zasad czy celów (por. A. Mudrecki, Zasada proporcjonalności w prawie podatkowym, Warszawa 2020, LEX).
Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy należało w pierwszej kolejności rozważyć wagę (ciężar gatunkowy) naruszonego zakazu z perspektywy dóbr prawnie przezeń chronionych.
Jak wynika z akt sprawy i co było przedmiotem ustaleń organów oraz oceny Sądu, skarżący naruszył zakaz działania polegającego na szczególnym korzystaniu z wód, tj. poborze wód podziemnych bez pozwolenia wodnoprawnego, co wynika z treści przepisu art. 389 ustawy Prawo wodne, który przewiduje, że jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane m.in. na usługi wodne oraz szczególne korzystanie z wód.
Zgodnie z art. 1 Prawa wodnego ustawa reguluje gospodarowanie wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, w szczególności kształtowanie i ochronę zasobów wodnych, korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi. Stosownie natomiast do art. 9 ust. 2 u.p.w. w gospodarowaniu wodami uwzględnia się zasadę wspólnych interesów i wymaga się współdziałania administracji publicznej, użytkowników wód i przedstawicieli lokalnych społeczności w zakresie pozwalającym uzyskać maksymalne korzyści społeczne. W doktrynie wskazuje się na pierwszoplanowe znaczenie wskazanej w art. 1 u.p.w. problematyki gospodarowania wodami, w ramach którego istotę regulacji określa zasada zrównoważonego rozwoju, w tym w odniesieniu do takich kwestii, jak korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi. Należy w tym miejscu nadmienić, że źródłem zasady zrównoważonego rozwoju jest prawo wspólnotowe, a konkretnie art. 11 (poprzednio artykuł 6 TWE) Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z 26.10.2012 r. (Dz. Urz. UEC Nr 326, str. 47). Wskazuje się także, iż obowiązek ochrony środowiska, adresowany jest do władz publicznych, o czym mowa w art. 74 Konstytucji RP, ale też do każdego podmiotu korzystającego ze środowiska, co unormowano w art. 86 Konstytucji RP (por. Szuwalski Przemysław, Prawo wodne. Komentarz do wybranych przepisów. Lex/el. 2019). Istotnym elementem systemu ochrony wód mającego zapewnić realizację zasady zrównoważonego rozwoju jest (stosownie do art. 1 u.p.w.) zarządzanie zasobami wodnymi, które z kolei obejmuje w szczególności kontrolę gospodarowania wodami dotyczącą przestrzegania warunków ustalonych w decyzjach wydanych na podstawie ustawy, o czym stanowi art. 334 pkt 2 u.p.w. Pozwolenie wodnoprawne, będące decyzją adresowaną do konkretnego podmiotu służy zatem zapewnieniu realizacji powyższych zasad poprzez określenie konkretnych warunków szczególnego korzystania z wód czy też usług wodnych, do przestrzegania których zobowiązany jest właśnie adresat tej decyzji. W konsekwencji uprawniona jest teza, że szczególne korzystanie z wód oraz usług wodnych przez podmiot nie legitymujący się taką decyzją jest zachowaniem godzącym w podstawy skonstruowanego przez ustawodawcę systemu gospodarowania wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Oceniając zatem wagę naruszonego zakazu określonego zachowania bez wymaganego przepisami pozwolenia wodnoprawnego a także wagę (ciężar gatunkowy) samego naruszenia w zakresie istoty naruszonego dobra prawnie chronionego, należy wskazać, że brak podstaw do uznania, aby była to waga znikoma. Powyższe wynika również z wagi, jaką przywiązano do wody, jako podstawowego dobra o charakterze publicznym i swoistej z tej perspektywy wyłączności w wielu aspektach reglamentacji wodami, zarówno gdy chodzi o korzystanie z wód, jak również zarządzania wodami oraz kształtowania i ochrony zasobów wodnych zbiorczo ujmowanego, jako gospodarowanie wodami na zasadach, które określa ustawa (por. Szuwalski Przemysław, Prawo wodne. Komentarz do wybranych przepisów. Lex/el. 2019).
W nawiązaniu do powyższego, w ocenie Sądu bezpodstawne jest twierdzenie skarżącego jakoby skarżący w okresie od czerwca 2018 r. do października 2022 r. korzystał z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego spółce D. spółka z o.o. decyzją Starosty P. z dnia 12 maja 2016 r. Pozwolenie wodnoprawne jest bowiem decyzją adresowaną do konkretnego podmiotu (zakładu). Stroną, która winna być wskazana w sentencji decyzji, jest zakład, który o pozwolenie wnioskował i któremu to pozwolenie zostaje udzielone. Zgodnie z art. 16 pkt 73 u.p.w. zakładem jest podmiot korzystający z wód w ramach usług wodnych, wykonujący urządzenia wodne lub wykonujący inne działania wymagające zgody wodnoprawnej. Pozwolenie wodnoprawne jest wydawane na wniosek i to wnioskodawca we wniosku określa zakres swego żądania. Korzystanie ze źródła przez podmiot, który tak jak skarżący w niniejszej sprawie, nie jest adresatem pozwolenia wodnoprawnego, godzi zatem w ocenie Sądu w dobro prawnie chronione jakim jest ochrona wód poprzez zarządzanie zasobami wodnymi realizowane przez organy państwa oraz inne podmioty. Zdaniem Sądu dla oceny wagi naruszenia tego właśnie dobra prawnie chronionego nie jest decydująca wielkość faktycznego poboru wód podziemnych przez skarżącego, nawet jeżeli mieściła się w granicach wyznaczonych w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym innemu podmiotowi – w tym przypadku właścicielowi nieruchomości. Stanowisko przeciwne skutkowałoby tym, że sam fakt funkcjonowania w obrocie pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego konkretnego ujęcia wód podziemnych, jest wystarczający dla odstąpienia od naliczenia opłaty podwyższonej dla podmiotów nie będących jego stronami, o ile nie przekroczyły warunków określonych w tym pozwoleniu. Taka wykładnia pozostawałaby w sprzeczności z zasadniczym celem kary administracyjnej, a zarazem ustanowienia opłaty podwyższonej, jakim jest jej znaczenie prewencyjne. Trafnie wskazuje organ w zaskarżonej decyzji, że pozwolenia wodnoprawne stanowią instrumenty zarządzania zasobami wodnymi, w których ustala się warunki korzystania z wód w celu ochrony zasobów wodnych. Ważąc zatem ciężar gatunkowy naruszenia prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku przeniesienia prawa i obowiązków wynikających z decyzji Starosty P. i w konsekwencji na szczególnym korzystaniu z wód bez wymaganego prawem pozwolenia, w zakresie w jakim godzi ono w dobro w postaci ochrony wód poprzez zarządzanie zasobami wodnymi, za prawidłowe Sąd uznał stanowisko, iż nie jest on znikomy. Na podkreślenie zasługuje, że organ określił w zaskarżonej decyzji jak identyfikuje interes prawny, który został naruszony zachowaniem skarżącego, wskazując, że pozwolenia wodnoprawne stanowią instrumenty zarządzania zasobami wodnymi, w których ustala się warunki korzystania z wód w celu ochrony zasobów wodnych przed zanieczyszczeniami oraz niewłaściwą lub nadmierną eksploatacją, co w kontekście niniejszej sprawy organ odniósł do kwestii oceny przesłanki wagi naruszenia z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Sąd uznał za prawidłowe również ustalenia organu odnośnie czasu trwania naruszenia jako kolejnego z elementów podlegających ocenie w zakresie wystąpienia przesłanki znikomego charakteru naruszenia. W niniejszej sprawie okres ten wynosił niemal cztery lata tj. od czerwca 2018 r. do kwietnia 2022 r., kiedy to skarżący wystąpił z wnioskiem o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego. Jak to zostało już wyżej wykazane obowiązek złożenia wniosku o udzielenie czy też przeniesienie pozwolenia zrealizował się bowiem niezwłocznie po wprowadzeniu skarżącego w zarząd nad przedmiotową nieruchomością, na której znajduje się ujęcie wód podziemnych. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w oświadczeniach samego skarżącego, że korzysta z tych wód na potrzeby własnej działalności gospodarczej od czerwca 2018 r. Uzasadnione jest zatem stanowisko organu, którego ustalenia w niniejszej sprawie doprowadziły do konkluzji, że czas trwania naruszenia wskazuje na brak podstaw do uznania, że waga naruszenia była znikoma.
Analizując stroną podmiotową naruszenia, tj. kwestię winy, braku staranności czy rżącego niedbalstwa, nie można pominąć niespornego faktu, iż skarżący działał jako profesjonalista. Podjął się roli zarządcy nieruchomości, co zważywszy na omówione wcześniej uregulowanie tej instytucji prawnej w przepisach kodeksu postępowania cywilnego wskazuje, że miał zapewniony dostęp do wszelkich informacji dotyczących nieruchomości, w tym pozwolenia wodnoprawnego, którego treść w sposób jednoznaczny przesądza, iż adresatem tej decyzji nie był skarżący, lecz spółka D. sp. z o.o. Skarżący nie kwestionuje, że treść tej decyzji była mu znana. Ponadto należało uwzględnić, że skarżący korzystał usługi wodnej jako przedsiębiorca, w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Trudno przypuszczać, że nie miał wiedzy, iż na przedmiotowej nieruchomości prowadzi własną działalność gospodarczą pod firmą P., że korzysta z usługi wodnej na potrzeby tej działalności, nie zaś jako pełnomocnik czy przedstawiciel spółki D. sp. z o.o. oraz że na korzystanie z wód podziemnych wymagane jest pozwolenie wodnoprawne. Okoliczności powyższe zostały wskazane przez samego skarżącego. Wskazują one co najmniej na rażące niedbalstwo z jego strony. Z tego względu za nieuzasadnione Sąd uznał podnoszone w skardze stanowisko, co do braku zawinienia po stronie skarżącego.
Organ prawidłowo ustalił wysokość opłaty, zgodnie z regulacją zawartą w art. 281 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne.
W ocenie Sądu organ w zaskarżonej decyzji dokonał wszechstronnej analizy prawidłowo zebranego i kompletnego materiału dowodowego, w zakresie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, czemu dal wyraz w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W konsekwencji za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.
dj