II SA/Łd 748/22

II SA/Łd 748/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Magdalena Sieniuć /przewodniczący/
Michał Zbrojewski
Tomasz Porczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi K.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 22 czerwca 2022 r. nr SKO.4141.269.22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 22 czerwca 2022 r., nr SKO.4141.269.22 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a.; art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 615) – dalej: u.ś.r.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Sieradza z dnia 17 maja 2022 r., znak ŚR.4710.1116.2022.E.W o odmowie przyznania K.M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad synem - M.M.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż o przyznanie przedmiotowego świadczenia skarżący wystąpiła wnioskiem z dnia 14 marca 2022 r. Do wniosku strona załączyła między innymi: orzeczenia lekarza orzecznika ZUS I Oddziału w Łodzi z dnia 18 grudnia 2019 r. orzekające o uznaniu M.M. za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji oraz za osobę całkowicie niezdolna do pracy, na okres do 31 grudnia 2022 r.; zaświadczenie ZUS I Inspektorat w Sieradzu z dnia 18 marca 2022 r. o pobieraniu przez wnioskodawcę świadczenia rentowego, do którego uprawnienie nabył do dnia 1 stycznia 2016 r.; oświadczenie, z którego wynika, że skarżący nie ma zamiaru rezygnować z pobieranego świadczenia rentowego i wnosi o pomniejszenie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego na syna o kwotę wypłacanej renty; oświadczenie o zakresie sprawowanej opieki, nad synem, na którą składa się pomoc w ubieraniu, rozbieraniu, kąpieli, przygotowywanie posiłków, odprowadzanie i odbieranie ze szkoły. W oparciu o przeprowadzony w dniu 25 kwietnia 2022 r. wywiad środowiskowy oraz przedłożoną do akt sprawy dokumentacje ustalono, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z niepełnosprawnym synem. Jest wdowcem, żona zmarła na początku marca 2022 r. Posiada nadto dwójkę dorosłych pracujących dzieci, które zamieszkują na stałe w Holandii, od czasu do czasu przesyłają ojcu paczki żywnościowe. Rodzina utrzymuje się ze świadczeń rentowych wypłacanych skarżącemu oraz jego synowi, a nadto ze świadczenia uzupełniającego 500+. Do momentu śmierci, żona skarżącego pobierała świadczenie wychowawcze na syna. Dochód rodziny kwalifikuję ją do otrzymania pomocy z Banku Żywności. Niepełnosprawny M.M. uczęszcza do Szkoły Specjalnej Przysposabiającej do Pracy prowadzonej przez Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w S., gdzie zgodnie z zaświadczeniem placówki z dnia 2 czerwca 2022 r. przebywa 5 dni w tygodniu, po 7-8 godzin. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego zakres sprawowanej opieki, poza odprowadzaniem i przyprowadzaniem do szkoły, obejmuje pomoc przy czynnościach higienicznych, pomoc w ubieraniu, zaspokajanie codziennych potrzeb życiowych syna, podawanie lekarstw, robienie zakupów, sprzątanie, gotowanie, załatwianie spraw urzędowych.
Decyzją z dnia 17 maja 2022 r. Prezydent Miasta Sieradza odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia w oparciu o przepis art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r., z uwagi na wystąpienie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., to jest faktu pobierania przez wnioskodawcę renty, z której pomimo stosownego pouczenia, udzielonego w trybie art. 79a § 1 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., strona nie zrezygnowała.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał, że się z nią nie zgadza. Podkreślił, że po śmierci żony samodzielnie sprawuje opiekę nad synem i wnosi o pozytywne rozpatrzenie jego sprawy.
Zaskarżoną niniejszą skargą decyzja z dnia 22 czerwca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławczej w Sieradzu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Kolegium wskazało na przepisy u.ś.r. regulujące kwestie świadczenia pielęgnacyjnego, w tym na treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. określającego podmioty uprawnione do otrzymania przedmiotowego świadczenia. które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ponadto Kolegium przywołało art. 17 ust 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.
Dalej organ wskazał, iż na gruncie niniejszej sprawy bezspornym pozostaje, że wymagający opieki M.M. legitymuje się orzeczeniami lekarza orzecznika ZUS I Oddziału w Łodzi z dnia 18 grudnia 2019 r. orzekającymi o uznaniu w/w za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji oraz za osobę całkowicie niezdolną do pracy, na okres do 31 grudnia 2022 r., co w myśl art. 3 pkt 21 u.ś.r. oznacza, iż jest on osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Bezspornym pozostaje także ta okoliczność, iż sprawujący opiekę na wyżej wymienionym K.M., jest ojcem niepełnosprawnego M.M., a co za tym idzie zalicza się do podmiotów wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r., jak również, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnego syna, wynikający z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, aby wnioskodawca legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z akt sprawy wynika natomiast, że począwszy od dnia 1 stycznia 2016 r. skarżący nabył prawo do świadczenia rentowego, które pobierał i z którego, zgodnie ze złożonym oświadczeniem nie zrezygnuje.
Przechodząc do rozpatrzenia odwołania Kolegium wskazało, iż wbrew stanowisku organu I instancji fakt pobierania przez skarżącego renty, nie jest jedyną przesłanką uniemożliwiającą przyznanie wnioskowanego świadczenia. Organ podkreślił, że rezygnacja z aktywności zawodowej, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi być wymuszona przez konieczność sprawowania opieki nad chorym, zaś rozmiar tej opieki musi być na tyle duży, aby uniemożliwiał podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. Chodzi zatem o sprawowanie stałej, ciągłej i osobistej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie zawsze bowiem ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności automatycznie pozwala przyjąć, że rozmiar sprawowanej nad osobą niepełnosprawną opieki uniemożliwia opiekunowi podjęcie aktywności zawodowej nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. W ocenie Kolegium zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad synem, jak również fakt uczęszczania przez M.M. do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w S., gdzie zgodnie z zaświadczeniem placówki przebywa 5 dni w tygodniu, po 7-8 godzin, nie wyklucza możliwości podjęcia przez wnioskodawcę zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wykonywane przez stronę czynności w dużej mierze sprowadzają się do czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które są wykonywane w każdej rodzinie, a wskazywane czynności stricte opiekuńcze nad synem, nie mają charakteru szczególnego, stałego, których zakres uniemożliwia skarżącemu podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej.. Tym samym w ocenie organu odwoławczego w sprawie nie spełniona została przesłanka związku pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad synem.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi K.M. zarzucał naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. poprzez jego niewłaściwą wykładnię pozbawiającą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobę pobierająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jak również wadliwe dokonanie ustaleń faktycznych sprawy, prowadzących do uznania, że sprawowana przez niego opieka nad synem nie wymusza rezygnacji z aktywności zawodowej. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zobowiązanie organów do pozytywnego rozpatrzenia jego żądania.
Uzasadniając wskazał, iż podstawą pobieranej przez niego renty jest orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy, co w myśl orzecznictwa sądów administracyjnych nie pozbawia go prawa do przedmiotowego świadczenia. Tym samym stanowisko organów, co do konieczności zawieszenia pobieranej renty jest nieprawidłowe. Dalej skarżący zakwestionował stanowisko organu, co do braku związku pomiędzy brakiem aktywności zawodowej, a sprawowaną nad synem. Podkreślił, że syn uczęszcza do wskazanej placówki szkolno-wychowawczej od wielu lat i nie stanowiło to przeszkody w przyznaniu prawa do przedmiotowego świadczenia, pobieranego poprzednio przez zmarłą żonę. Co więcej, z posiadanej przez skarżącego wiedzy większość rodziców niepełnosprawnych dzieci uczęszczających do tej placówki pobiera świadczenie pielęgnacyjne. Skarżący wyjaśnił, że placówka, do której uczęszcza syn stanowi jedyna szansę na poszerzenie swoich umiejętności społecznych i nabycie wiedzy. W ocenie skarżącego, fakt zapisania syna do szkoły i umożliwienie mu uczęszczania w zajęciach stanowi przejaw sprawowanej przez niego opieki, która polega na zapewnieniu dziecku właściwej edukacji i pieczy podczas pobytu w placówce. Tym samym wypisanie syna ze szkoły byłoby sprzeczne z jego dobrem. Skarżący wskazał ponadto, iż czas w którym syn przebywa w placówce wykorzystuje na przygotowywanie posiłków, zakupy, sprzątanie, czy tez załatwienie spraw urzędowych. Brak jest osoby, która mogłaby go wspomóc w tych czynnościach. Po odebraniu syna ze szkoły poświęca czas na jego pielęgnacje i zaspokojenie jego podstawowych potrzeb życiowych. Ponadto, jak oświadczył sam ma problemy ze zdrowiem, a poza tym musi mieć czas na odpoczynek i regeneracje. Skarżący wyjaśnił, że do śmierci żony rodzina miała zapewnione środki z tytułu pobieranych rent i świadczenia pielęgnacyjnego. Aktualnie przyznanie wnioskowanego świadczenia i tak stanowiłoby pogorszenie sytuacji finansowej rodziny w stosunku do stanu wcześniejszego, niemniej jednak polepszyłoby ją w stosunku do stanu obecnego. Końcowo strona wskazała, że została sama z niepełnosprawnym synem i potrzebuje pomocy od Państwa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 20 listopada 2022 r. skarżący oświadczył, że począwszy od roku szkolnego 2022/2023 wypisał syna ze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w S., co dokumentuje stosownym zaświadczeniem. Wobec powyższego w jego ocenie nie powinno być już problemu z przyznaniem wnioskowanego świadczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że skarga K.M. została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) – dalej: ustawa covidowa. W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z dnia 14 września 2022 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, iż pomimo stosownego wezwania, w zakreślonym terminie skarżący nie złożył oświadczenia, co do posiadania możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie. Powyższe skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z dnia 21 października 2022 r.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą NSA standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu spraw na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W rozpoznawanej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi K.M. uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 22 czerwca 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Sieradza z dnia 17 maja 2022 r. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad synem - M.M.
Podstawę prawną wydania kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 615) - dalej: u.ś.r.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że wymagający opieki M.M. jest osoba legitymującą się orzeczeniami lekarza orzecznika ZUS I Oddziału w Łodzi z dnia 18 grudnia 2019 r. orzekającymi o uznaniu za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji oraz za osobę całkowicie niezdolną do pracy, na okres do 31 grudnia 2022 r. Powyższe w myśl art. 3 pkt 21 lit. b i lit. e u.ś.r. oznacza, że wyżej wymieniony legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Bezspornym pomiędzy stronami pozostaje również ta okoliczność, że skarżący K.M. jest ojcem niepełnosprawnego M.M., jak również to, że na skarżącym ciąży obowiązek alimentacyjny względem syna wynikający z art. 128, art. 129 § 1 i art. 133 § 2 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359). Skarżący nie legitymuje się także orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Wobec powyższego uznać należy, że skarżący należy do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 (Dz. U. z 2019 r. poz. 1257) orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż przywołany wyżej przepis w zakresie, w jakim został uznany za niezgodny z Konstytucją RP, traci moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw (to jest w dniu 9 stycznia 2020 r. – uwaga Sądu). Konsekwencją powyższego wyroku jest to, że norma prawna wyrażona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być odczytywana w ten sposób, iż zawarte w niej wyłączenie przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego osobom posiadającym ustalone prawo do wskazanych w tym przepisie świadczeń, nie obejmuje sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
W rozpoznawanej sprawie, jako jedną z przesłanek negatywnych pozytywnego rozpatrzenia żądania K.M., organy wskazywały fakt pobierania przez skarżącego świadczenia rentowego, z którego, co wynika z akt sprawy strona nie zamierzała, jak i nadal nie zamierza rezygnować. Sąd stwierdza, iż z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, poza wysokością pobieranej na dzień złożenia wniosku renty, jak również daty przyznania tego uprawnienia, nie wynika tytuł, na podstawie którego skarżącemu przyznana prawo do wskazanego wyżej świadczenia rentowego. Okoliczności tej nie wyjaśnia treść załączonego do akt administracyjnych sprawy zaświadczenia ZUS I Inspektoratu w Sieradzu z dnia 18 marca 2022 r., jaki również jakikolwiek inny dokument przedłożony w toku postępowania administracyjnego. Przy czym co wymaga podkreślenia o fakcie pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy skarżący informuje dopiero na etapie wniesionej skargi, nie przedkładając jednak na powyższą okoliczność jakiegokolwiek dokumentu.
Niemniej jednak pomimo braku należytego wyjaśnienia podstawy pobieranej przez skarżącego renty Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu zasadnie uznało, iż w sprawie nie doszło do łącznego spełnienia wszystkich warunków określonych w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r., gdyż skarżący nie wykazał istnienia bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad synem.
Wskazać bowiem należy, że powołanego wyżej przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w w/w przepisie osobom. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę oraz pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Zarówno charakter omawianego świadczenia, jak i jego cel pozwalają na stwierdzenie, iż stanowi ono pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna wynikających z rezygnacji z aktywności zawodowej, a co za tym idzie nie może stanowić alternatywnego źródła dochodu. Podkreślenia również wymaga, że zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym może się różnić w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Sprawowana opieka musi zatem w sposób oczywisty uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się oświadczenie pielęgnacyjne. Innymi słowy o rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, a składające się na nią szczególne czynności zajmują tyle czasu, że podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia jest niemożliwe. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (bądź niepodejmowania przez niego pracy), a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r. Przy czym, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych stały i długoterminowy charakter opieki nie może być utożsamiany z wykonywaniem czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę. Niemniej jednak w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę, dla uznania istnienia przedmiotowego związku istotny jest charakter wykonywanych czynności opiekuńczych, ich częstotliwość, powtarzalność czy też zakres wymaga stałej obecności i gotowości opiekuna, co uniemożliwiałoby równoległe podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej (por. wyroki NSA z 16 grudnia 2021 r., I OSK 716/21; z 2 lutego 2017, I OSK 2201/15; wyrok WSA w Łodzi z 20 czerwca 2020 r., II SA/Łd 218/20; wyrok WSA w Krakowie z 15 grudnia 2021 r., III SA/Kr 634/21; wyroki WSA w Gdańsku z 22 grudnia 2021 r., III SA/Gd 841/21; z 16 września 2021 r., III SA/Gd 563/21; wyroki WSA w Olsztynie z 21 października 2021 r., II SA/Ol 708/21, z 21 października 2021 r., II SA/Ol 776/21; wyrok WSA w Poznaniu z 28 listopada 2019 r. II SA/Po 827/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu słusznie zauważyło, że wskazany przez stronę charakter wykonywanych czynności nie stanowi stałej opieki, a co za tym idzie nie wyklucza całkowicie podjęcia przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w okresie w którym syn skarżącego przebywa na zajęciach w Szkole Specjalnej Przysposabiającej do Pracy prowadzonej przez Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w S. Zgodnie z załączonym do akt administracyjnych zaświadczeniem placówki z dnia 2 czerwca 2022 r., aktualnym na dzień podejmowania zaskarżonej decyzji, syn skarżącego przebywa w niej 5 dni w tygodniu, po 7-8 godzin. Zasadności powyższego twierdzenie nie przeczą, w ocenie Sądu podnoszony przez skarżącego zakres sprawowanej opieki nad synem, który to zakres, pomimo, co nie budzi wątpliwości zarówno Sądu, jak i organów administracji procedujących w sprawie, sprowadza się w istocie do prowadzenia gospodarstwa domowego. Czynności typu przygotowywanie i podawanie posiłków, pranie, sprzątanie, robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych, umawianie wizyt lekarskich, przygotowywanie opału, rozpalanie w piecu należą do typowych czynności dnia codziennego, które są również wykonywane przez osoby aktywne zawodowo, opiekujące się innymi osobami, czy też wychowującymi dzieci. Natomiast wskazane przez skarżącego czynności stricte opiekuńcze nad synem, to jest pomoc w ubraniu oraz utrzymywaniu higieny, podawanie lekarstw, czy też odprowadzanie i przyprowadzanie ze szkoły nie stanowią czynności wymagających stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r, uniemożliwiających podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu (por. wyroki NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20; z 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tego rodzaju opieki nie stanowi także, wbrew podnoszonemu w skardze stanowisku strony, sam fakt zapewnienia synowi właściwej edukacji poprzez umożliwienie mu uczęszczania na zajęcia prowadzone w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w S., podczas których, jak podkreśla sam skarżący, M.M. ma zapewnioną pieczę osób tam zatrudnionych. Zasadności powyższego stwierdzenia nie przeczą w ocenie Sądu, wskazane przez stronę schorzenia i ułomności, na które cierpi syn skarżącego. Nie bagatelizując stanu zdrowia M.M., którego ze zrozumiałych względów Sąd rozpoznający sprawę nie jest władny oceniać, podkreślenia jednak wymaga, że wyżej wymieniony nie jest osobą leżącą, całkowicie niesamodzielną i niesprawną ruchowo, co wymagałoby stałej pomocy i obecności skarżącego. Powyższe potwierdzają przywołane wyżej ustalenia faktyczne sprawy. Ponadto, co również należy podkreślić z zawartej w skardze argumentacji strony wprost wynika, że wystąpienie z wnioskiem z dnia 14 listopada 2021 r. miało między innymi na celu poprawienie sytuacji finansowej rodziny. Nie kwestionując niewątpliwie trudnej sytuacji rodzinnej, jak i materialnej strony przypomnieć raz jeszcze należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie może stanowić alternatywnego źródła dochodu, lecz ma na celu zrekompensowanie strat finansowych opiekuna, który z uwagi na zakres i charakter sprawowanej opieki, nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie. Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje także fakt wcześniejszego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na syna przez zmarłą żonę skarżącego, gdyż okoliczność ta nie stanowi ustawowej przesłanki mającej wpływ na ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia.
Odnosząc się natomiast do wskazanej w piśmie procesowym z dnia 20 listopada 2022 r. informacji o wypisaniu M.M. ze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w S., począwszy od roku szkolnego 2022/2023 wskazać należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. zdanie pierwsze, sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wynikająca z powyższego przepisu zasada orzekania na podstawie akt sprawy oznacza, iż sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, a wynikającego z akt sprawy. Ma zatem obowiązek ocenić, czy zebrany w postępowaniu materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia jaki stan faktyczny wynika z akt sprawy i, czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem (por. wyrok NSA z 12 października 2022 r., III OSK 1518/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd stwierdza, iż bezspornym w sprawie pozostaje, że w dacie podejmowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu objętej skargą decyzji M.M. pozostawał uczniem wyżej wymienionej placówki, a fakt jego wypisania ze szkoły miał miejsce już po jej wydaniu. Tym samym powyższa okoliczność pozostaje bez wpływu na wynik niniejszego rozstrzygnięcia. Natomiast okoliczność ta, niezależnie od pozytywnego, czy też jej negatywnego wpływu na szeroko pojęte dobro wymagającego opieki M.M., co pozostaje poza zakresem oceny sprawowanej przez sąd administracyjny, może mieć znaczenie dla wyniku rozstrzygnięcia ewentualnego, kolejnego wniosku skarżącego w tym przedmiocie, którego wniesienie skarżący może rozważyć w związku z zaistniałą zmianą stanu faktycznego, to jest zaprzestaniem przez M.M. udziału w zajęciach prowadzonych przez placówkę szkolno-wychowawczą.
Reasumując Sąd stwierdza, iż pomimo faktu, że skarżący należy do podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. uprawnionych do otrzymania wnioskowanego świadczenia, to jednak z uwagi na brak wykazania istnienia, w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji, wynikającej z powyższego przepisu przesłanki związku pomiędzy brakiem jego aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad synem, za prawidłowe uznać należy negatywne rozpatrzenie zgłoszonego przez niego żądania.
Z uwagi na powyższe zarzut skargi, co do naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. pomimo swojej zasadności, pozostawał bez wpływu na wynik wydanego przez Sąd orzeczenia.
W ocenie Sądu nie zasługiwał natomiast na uwzględnienie zarzut skargi, co do wadliwie dokonanych ustaleń faktycznych sprawy odnośnie zakresu sprawowanej opieki i wynikającej z powyższego braku możliwości podjęcia przez skarżącego jakiejkolwiek aktywności zawodowej. W tym zakresie Sąd stwierdza, iż procedujące w sprawie organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły cały materiał dowodowy, zarówno pod kątem możliwości uznania skarżącego za podmiot uprawniony do otrzymania wnioskowanego świadczenia, jak i pod kątem wystąpienia przesłanek zarówno pozytywnych, jak i negatywnych przemawiających za jego przyznaniem. Prowadząc postępowanie organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne (art. 7 k.p.a.), jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.) uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
k.ż.