II SA/Łd 747/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2024-12-18
NSAAdministracyjneWysokawsa
odpady komunalnerecyklingkara pieniężnaustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminachodpady cmentarnegospodarka odpadamiadministracyjne postępowanieWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Archidiecezji na decyzję nakładającą karę pieniężną za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych z cmentarza.

Sąd rozpoznał skargę Archidiecezji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Zgierza o nałożeniu kary pieniężnej. Kara została nałożona za nieosiągnięcie w 2021 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych odebranych z cmentarza. Archidiecezja kwestionowała m.in. charakter odpadów cmentarnych jako komunalnych oraz podstawę prawną sprostowania wpisu do rejestru działalności regulowanej. Sąd uznał, że odpady cmentarne są odpadami komunalnymi, a Archidiecezja, poprzez swoją jednostkę organizacyjną, była podmiotem odbierającym te odpady i podlegała obowiązkowi osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę Archidiecezji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Zgierza o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 12.739 zł. Kara została nałożona za nieosiągnięcie w 2021 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych odebranych z terenu cmentarza Rzymskokatolickiego w Zgierzu. Archidiecezja podnosiła, że odpady cmentarne nie są odpadami komunalnymi, kwestionowała również podstawę prawną sprostowania wpisu do rejestru działalności regulowanej, które skutkowało uznaniem jej za stronę postępowania. Sąd, analizując przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, uznał, że odpady o kodzie 20 02 03 (inne odpady nieulegające biodegradacji), odbierane z cmentarzy, są zaliczane do kategorii odpadów komunalnych. Stwierdził, że Administracja Nieruchomościami Archidiecezji, jako jednostka organizacyjna Archidiecezji, odbierała te odpady i podlegała obowiązkowi osiągnięcia wymaganego prawem 20% poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Ponieważ w 2021 r. poziom ten wyniósł 0 Mg, sąd uznał karę pieniężną za zasadnie nałożoną. Sąd oddalił skargę, uznając zarzuty strony skarżącej za nieuzasadnione, w tym dotyczące charakteru odpadów, podstawy prawnej sprostowania wpisu do rejestru oraz braku przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, odpady o kodzie 20 02 03 (inne odpady nieulegające biodegradacji), odbierane z cmentarzy, są zaliczane do kategorii odpadów komunalnych.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na przepisach rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska oraz obwieszczeniu Ministra Klimatu i Środowiska, które klasyfikują odpady cmentarne do szerszej kategorii odpadów komunalnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (54)

Główne

u.c.p.g. art. 9x § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 9x § ust. 3

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 9g § pkt 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 9zb § ust. 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 3b § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 3b § ust. 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 9g § pkt 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 9x § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 9x § ust. 3

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 9zb § ust. 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 3b § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 9g § pkt 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 3b § ust. 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.c.p.g. art. 9ba

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

k.p.a. art. 189f

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189e

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189g § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.o.ś. art. 290 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie sposobu obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych art. 3 § ust. 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 § ust. 3 pkt 2

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej art. 13 § ust. 1

Konstytucja RP art. 87 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.p.p. art. 4

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

u.c.p.g. art. 9b § ust. 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 9c § ust. 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 9b § ust. 2

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 6 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 5 § ust. 1 pkt 3b

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ordynacja podatkowa art. 63 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

p.o.ś. art. 291 § ust. 1 i ust. 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska

Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie sposobu obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych art. 3 § ust. 1

k.p.a. art. 189f § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189f § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189e

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189g § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.c.p.g. art. 9c

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 7

Ustawa o odpadach

Dyrektywa 2010/75/UE art. 3 § pkt 39

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2010/75/UE

Argumenty

Odrzucone argumenty

Odpady cmentarne nie są odpadami komunalnymi. Brak podstawy prawnej do sprostowania wpisu w rejestrze działalności regulowanej. Archidiecezja nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Wykreślenie Administracji Nieruchomościami z rejestru wyklucza odpowiedzialność.

Godne uwagi sformułowania

podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpady o kodzie 20 02 03 (inne odpady nieulegające biodegradacji) zaliczono do kategorii 20 02 (odpady z ogrodów i parków w tym z cmentarzy), a te z kolei do szerszej kategorii 20 (odpady komunalne) waga stwierdzonego naruszenia prawa nie jest znikoma, gdyż różnica pomiędzy wymaganym a osiągniętym w 2021 r. poziomem przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynosi 100% nie ulega wątpliwości, że do stwierdzonego naruszenia nie doszło wskutek wystąpienia siły wyższej

Skład orzekający

Jarosław Czerw

przewodniczący

Piotr Mikołajczyk

sędzia

Tomasz Porczyński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpadów komunalnych, w tym odpadów z cmentarzy, obowiązków podmiotów odbierających odpady, kar pieniężnych za nieosiągnięcie poziomu recyklingu oraz zasad prowadzenia rejestru działalności regulowanej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego przypadku odpadów cmentarnych i interpretacji przepisów w kontekście jednostek organizacyjnych kościelnych, ale ogólne zasady dotyczące odpadów komunalnych i recyklingu mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy nietypowego rodzaju odpadów (cmentarnych) i ich klasyfikacji jako komunalnych, co może być zaskakujące dla wielu. Pokazuje również, jak przepisy dotyczące ochrony środowiska mogą dotyczyć nawet instytucji kościelnych.

Czy odpady z cmentarza to śmieci komunalne? Sąd rozstrzyga w sprawie Archidiecezji.

Dane finansowe

WPS: 12 739 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 747/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-12-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Jarosław Czerw /przewodniczący/
Piotr Mikołajczyk
Tomasz Porczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Kara administracyjna
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 189f, art. 189e, art. 189g
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 399
art. 9x ust. 2 pkt 1 , ust. 3, art. 9g pkt 1, art. 9zb ust. 1, art. 9 ba
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Sentencja
Dnia 18 grudnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 grudnia 2024 roku sprawy ze skargi Archidiecezji [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 21 sierpnia 2024 roku znak: SKO.4141.909.2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 21 sierpnia 2024 r., nr SKO.4141.909.2024 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) – dalej: k.p.a.; art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 9g pkt 1, art. 9zb ust. 1ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 399) – dalej: u.c.p.g.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Zgierza z dnia 8 lipca 2024 r., znak GO.0640.18.2023 orzekającą o nałożeniu na Archidiecezję [...], z siedzibą w Ł. przy ul. [...], karę pieniężną w wysokości 12.739 zł za nieosiągnięcie w 2021 r. w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych, wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.
Wskazane wyżej decyzje podjęte zostały w postępowaniu wszczętym zawiadomieniem z dnia 10 października 2023 r. Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż w dniu 17 kwietnia 2012 r. Administracja Nieruchomościami Archidiecezji [...] wystąpiła do Prezydenta Miasta Zgierza z wnioskiem o dokonanie wpisu do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych. Do wniosku załączono oświadczenie złożone pod odpowiedzialnością karną, że dane zawarte we wniosku są kompletne i zgodne z prawdą oraz, że podmiot wnioskujący zna i spełnia warunki wykonywania działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości określone przepisami u.c.p.g.p. Nadto ustalono, że Administracja Nieruchomościami Archidiecezji [...] jest nieposiadającą osobowości prawnej, wydzieloną jednostką organizacyjną Archidiecezji [...], utworzoną na podstawie dekretu Arcybiskupa Metropolity [...] z dnia 1 lipca 2006 r. Natomiast Archidiecezja [...], stosownie do przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, jest osobą prawną i posiada osobowość prawną. Bezsporne pozostaje również, że w ramach wykonywanej działalności regulowanej Administracja Nieruchomościami Archidiecezji [...] świadczyła usługę odbioru odpadów komunalnych z nieruchomości niezamieszkałej – cmentarza Rzymskokatolickiego [...] w Z., co potwierdzają coroczne sprawozdania. W oparciu o powyższe uznano, że podmiotem wykonującym działalność regulowaną w zakresie odbioru odpadów komunalnych jest Archidiecezja [...], jako organ prowadzący Administrację Nieruchomościami Archidiecezji [...], co stanowiło również podstawę do dokonania przez Prezydenta Miasta Zgierza, stosownie do art. 9ba u.p.p.g., sprostowania z urzędu istniejącego wpisu w rejestrze działalności regulowanej, celem jego doprowadzenia do stanu zgodności z istniejącym stanem faktycznym.
Dalej ustalono, że zgodnie ze złożonym w dniu 13 stycznia 2022 r. sprawozdaniem nr [...], w roku 2021 r. Administracja Nieruchomościami Archidiecezji [...] z terenu cmentarza Rzymskokatolickiego w Z. odebrała własnym sprzętem łącznie 230,6000 Mg odpadów komunalnych o kodzie 20 02 03 (inne odpady nieulegające biodegradacji), które co wynika z załączonej do akt sprawy dokumentacji przekazała do instalacji prowadzonych przez F. sp. z o.o. oraz do Z. Sp. z o.o. w K.. Odebrane odpady przed ich przekazaniem do w/w instalacji były magazynowane przez odbierającego w jednym z pięciu punktów zlokalizowanych na terenie województwa łódzkiego. Transport odpadów do w/w instalacji odbywał się przy wykorzystaniu usług firmy transportowej. W w/w okresie masa odpadów przekazanych do recyklingu wynosiła 0 Mg. Tym samym ustalono, że w 2021 r. strona nie uzyskała wymaganego prawem 20% poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odebranych odpadów komunalnych, który mając na uwadze łączną masę odebranych w tym okresie odpadów komunalnych z terenu cmentarza Rzymskokatolickiego w Z., winien odpowiadać masie 46,1200 Mg.
W toku prowadzonego postępowania Archidiecezja [...] wskazywała, iż charakter prowadzonych prac w zakresie utrzymania czystości i porządku na cmentarzu Rzymskokatolickim w Z., polegających na pielęgnacji zieleni, utrzymaniu czystości alejek i opróżnianiu ustawionych przy nich koszy na odpady, skutkuje stwierdzeniem, że strona jest wytwórcą odpadów, a co za tym idzie nie jest zobowiązana do prowadzenia ewidencji odpadów, nie podlega wpisowi do rejestru działalności regulowanej. Jednocześnie strona oświadczyła, że w roku 2021 odpady odbierane z terenu cmentarza Rzymskokatolickiego w Z. nie były segregowane, gdyż wcześniej podejmowane próby segregacji tego rodzaju odpadów spotykały się z odmową ich przyjęcia z uwagi na jakość szkła, plastiku oraz masy zielonej, nieklasyfikującej ich jako surowiec do recyklingu (pismo z dnia 15 grudnia 2023 r. ).
W oparciu o tak dokonane ustalenia faktyczne wskazaną na wstępie decyzją z dnia 8 lipca 2024 r. Prezydent Miasta Zgierza nałożył na Archidiecezję [...], jako podmiot odbierający w roku 2021 r. odpady komunalne z terenu cmentarza Rzymskokatolickiego w Z., karę pieniężną w wysokości 12.739 zł za nieosiągnięcie w roku 2021 r. wymaganego prawem, 20% poziomu, w odniesieniu do masy odebranych w tym okresie odpadów komunalnych, przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. W uzasadnieniu organ przywołując mające zastosowanie w sprawie przepisy: u.c.p.g.; rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie sposobu obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1530) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. z 2017 r. poz. 2490 ze zm.) wskazał na podstawy prawne podjętego rozstrzygnięcia, w tym na sposób obliczenia nałożonej kary, jak również rozważył możliwość wystąpienia ustawowych przesłanek przemawiających za odstąpieniem od nałożenia przedmiotowej kary, określonych w art. 189f, art. 189e oraz art. 189g § 1 k.p.a.
W odwołaniu od powyższej decyzji Archidiecezja [...] wnosząc o jej uchylenie, zarzucała naruszenie:
- art. 9ba u.c.p.g. poprzez dokonanie, bez podstawy prawnej i z naruszeniem prawa, sportowania w rejestrze działalności regulowanej prowadzonym przez Prezydenta Miasta Zgierza w zakresie zmiany podmiotu ujawnionego w tym rejestrze, co skutkowało uznaniem za stronę niniejszego postępowania, jako podmiotu odbierającego odpady komunalne z terenu cmentarza Rzymskokatolickiego w Z. Archidiecezję [...]; jak również dokonanie powyższego sprostowania pomimo wcześniejszego wykreślenia Administracji Nieruchomościami Archidiecezji [...] z tego rejestru, co miało miejsce z dniem 1 września 2021 r.;
- art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1587) w zakresie definicji odpadu komunalnego poprzez wadliwe uznanie, że odpady z cmentarzy mają charakter "domopochodnych" oraz art. 3 ust. 39 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 listopada 2010 r., nr 2010/75/UE w sprawie emisji przemysłowych pochodzących z chowu zwierząt gospodarskich (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola) (Dz.U.UE.L. 2010.334.17);
- art. 9c u.c.p.g. poprzez uznanie odpadów cmentarnych za odpady komunalne, a w konsekwencji uznanie wystąpienia przesłanki wpisywania podmiotów prowadzących cmentarze do rejestrów działalności regulowanej;
- art. 9g pkt 1 u.c.p.g. poprzez uznanie odpadów cmentarnych za odpady komunalne, a w konsekwencji uznanie wystąpienia przesłanki do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1 u.c.p.g.
Uzasadniając podniesione zarzuty strona przedstawiła obszerną argumentację, zarówno co do braku podstaw do dokonanego sprostowania w rejestrze działalności regulowanej, jak i uznania Archidiecezji [...] za podmiot podlegający wpisowi do tego rejestru w związku z wykazywanym brakiem możliwości utożsamienia odbieranych odpadów cmentarnych z odpadami komunalnymi, a co za tym idzie braku podstaw do nałożenia kwestionowanej administracyjnej kary pieniężnej.
Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia 21 sierpnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazując na podstawy prawne podjętego rozstrzygnięcia Kolegium podkreśliło, że decyzja w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 9g u.c.p.g. ma charakter związany, a samo obliczenie wysokości kary jest działaniem arytmetycznym, uwzględniającym dane przekazane przez przedsiębiorcę, działającego w wykonaniu obowiązku, o którym mowa w art. 9n ustawy. W odróżnieniu od decyzji uznaniowych organ administracji nie może odstąpić od wydania decyzji związanej, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
Dalej organ wskazał, iż z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych oraz zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż w roku 2021 odbiorcą odpadów komunalnych z terenu cmentarza Rzymskokatolickiego w Z. była Administracja Nieruchomościami Archidiecezji [...], stanowiąca wyodrębnioną, nieposiadającą osobowości prawnej jednostkę organizacyjną Archidiecezji [...]. Tym samym w ocenie organu odwoławczego za podmiot odbierający w w/w okresie odpady z terenu przedmiotowego cmentarza uznać należy Archidiecezję [...], niezależnie od treści dokonanego wpisu w rejestrze działalności regulowanej prowadzonym przez Prezydenta Miasta Zgierza, jak i dokonanego przez organ jego sprostowania.
Odnosząc się do kwestii charakteru odpadów odebranych z terenu cmentarza Kolegium wskazało, że zarówno kod jak i rodzaj odpadu określiła sama strona w złożonym do Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO) sprawozdaniu za rok 2021, w treści "Działu III TABELA A: INFORMACJA O ODPADACH KOMUNALNYCH NIEULEGAJĄCYCH BIODEGRADACJI" oświadczając, iż w okresie objętym sprawozdaniem odebrała łącznie w tonach 230,6000 odpadów komunalnych przekazanych do zagospodarowania, o kodzie 20 02 03 (inne odpady nieulegające biodegradacji). Kolegium zaznaczyło, że naliczanie kar na podstawie przepisów u.c.p.g. następuje w oparciu o dane zgłoszone przez odbiorców odpadów do BDO, które to dane są dla organów administracji wiążące. Kolegium podkreśliło jednocześnie, że zgodnie z obwieszczeniem Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 9 września 2020 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2021 (M.P. 2020 poz. 961) odpady o kodzie 20 02 03 (inne odpady nieulegające biodegradacji) zaliczono do kategorii 20 02 (odpady z ogrodów i parków w tym z cmentarzy), a te z kolei do szerszej kategorii 20 (odpady komunalne łącznie z frakcjami gromadzonymi selektywnie). Tym samym w ocenie organu odwoławczego, zasadne jest stwierdzenie, że odpady cmentarne zaliczane są do kategorii odpadów komunalnych.
Organ odwoławczy wskazał, iż z zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, że z łącznej masy 230,6000 Mg odebranych przez stronę w w/w okresie odpadów komunalnych, łączna masa tych odpadów przekazana do ponownego użycia i recyklingu wyniosła 0 Mg. Tym samym strona nie osiągnęła w roku 2021, wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynoszącego 20% wagowo (art. 3b ust. 1 pkt 1 u.c.p.g.), a wymierzona jej kara w wysokości 12 739 zł (po zaokrągleniu do pełnych złotych), zgodnie z art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy, została obliczona jako iloczyn brakującej masy odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddana recyklingowi – 46,1200 Mg (odpowiadającej brakującego 20 % wymaganego do osiągnięcia poziomu) oraz obowiązującej w 2021 r. stawki opłaty za umieszczenie na składowisku zmieszanych odpadów komunalnych – 276.21 zł/Mg.
Wobec powyższego Kolegium za nieuzasadnione uznało zarzuty odwołania, co do naruszenia art. 9 ba, 9b, 9g pkt 1 u.c.p.g., art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy o odpadach oraz art. 3 pkt 39 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2010/75/UE polegającego na wadliwym uznaniu Archidiecezji [...] za podmiot odbierający w roku 2021 r. odpady komunalne z terenu cmentarza rzymskokatolickiego w Z., a w konsekwencji braku możliwości nałożenia na stronę administracyjnej kary pieniężnej za nieosiągnięcie w roku 2021 wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.
W ocenie Kolegium za prawidłowe uznać również należało stanowisko organu I instancji, co do braku wystąpienia ustawowych przesłanek odstąpienia od nałożenia na stronę administracyjnej kary pieniężnej, określonych w art. 189f k.p.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż waga stwierdzonego naruszenia prawa nie jest znikoma, gdyż różnica pomiędzy wymaganym a osiągniętym w 2021 r. poziomem przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynosi 100%. Jednocześnie strona nie zaprzestała naruszenia prawa pomimo, że jak podkreślił organ odwoławczy jest podmiotem władającym terenem cmentarza Rzymskokatolickiego w Z., a co za tym idzie miała pełny wpływ na zorganizowanie segregacji odpadów na przedmiotowej nieruchomości (art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.). W sprawie bezspornym pozostaje, iż za to samo naruszenie na stronę nie została nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna (art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a.). W sprawie nie wystąpiła także przesłanka z art. 189f § 2 k.p.a. bowiem brak jest możliwości usunięcia naruszenia prawa, które miało miejsce w roku 2021, jak i zasadności powiadomienia jakichkolwiek innych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa. Nie ulega również wątpliwości, że do stwierdzonego naruszenia nie doszło wskutek siły wyższej (art. 189e k.p.a.), a od dnia naruszenia nie upłynął okres 5 lat, co wyłączałoby możliwość wymierzenia przedmiotowej kary (art. 189g k.p.a.).
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Archidiecezja [...] zarzucała naruszenie:
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zakresie w jakim organ nie dostrzegł, że dokonane przez Prezydenta Miasta Zgierza sprostowanie w rejestrze działalności regulowanej nieistniejącego wpisu, skutkujące uznaniem skarżącej za podmiotu odbierającego odpady komunalne z terenu cmentarza rzymskokatolickiego w Z. nastąpiło bez podstawy prawnej, co stanowiło naruszenie art. 9ba u.c.p.g.;
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zakresie w jakim organ nie rozpatrzył całości materiału dowodowego, co skutkowało wadliwym uznaniem odpadów cmentarnych za odpady komunalne, a w konsekwencji niezasadnym stwierdzeniem, że istnieje podstawa do wpisania podmiotów prowadzących cmentarze do rejestru działalności regulowanej oraz nałożenia na te podmioty obowiązku osiągnięcia określonego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odebranych w danym roku odpadów komunalnych, co stanowiło naruszenie zarówno art. 9c, art. 9g pkt 1 u.pc.g., jak i art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy o odpadach oraz art. 3 pkt 39 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2010/75/UE.
Strona skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Strona wnosiła nadto o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Uzasadniając podniesione zarzuty strona skarżąca wskazywała, iż dokonane w dniu 11 maja 2023 r. sprostowanie w prowadzonym przez Prezydenta Miasta Zgierza rejestrze działalności regulowanej dotyczyło wpisu nieistniejącego, gdyż Administracja Nieruchomościami Archidiecezji [...] została wykreślone z tego rejestru z dniem 1 września 2021 r. Tym samym w ocenie skarżącej, wskutek dokonanego sprostowania doszło do bezpodstawnego wykreowania strony postępowania, co w ocenie skarżącej miało celu nałożenie przedmiotowej kary pieniężnej. Dalej przywołując treść art. 29 k.p.a zawierającego definicję strony postępowania administracyjnego; art. 9c u.c.p.g. określający obowiązek przedsiębiorcy odbierającego odpady komunalne uzyskania wpisu do rejestru działalności regulowanej; art. 4 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 poz. 236) definiujący pojęcie przedsiębiorcy, skarżąca wywodziła, że zgodnie z art. 5 Konkordatu zawartego w dniu 28 lipca 1993 r. pomiędzy Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską, Państwo zapewnia Kościołowi Katolickiemu, bez względu na obrządek, swobodne i publiczne pełnienie jego misji, łącznie z wykonywaniem jurysdykcji oraz zarządzaniem i administrowaniem jego sprawami na podstawie prawa kanonicznego. Wobec powyższego, zdaniem skarżącej, uwzględniając treść w/w art. 5 Konkordatu, jak i to, że zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Konkordat jako ratyfikowana umowa międzynarodowa stanowi źródło powszechnie obowiązującego prawa, literalna wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że w zakresie wykonywania jurysdykcji, zarządu i administrowania w sprawach związanych z misją Kościoła Katolickiego odpowiednie regulacje zawiera prawo kanoniczne. W konsekwencji wątpliwość skarżącej budzi ta okoliczność, czy dokonanie w dniu 17 kwietnia 2012 r. wpisu Administracji Nieruchomościami Archidiecezji [...] do rejestru działalności regulowanej było rzeczywiście konieczne i prawidłowe. Strona skarżąca kwestionowała nadto stanowisko organów, co do możliwości zaliczenia odpadów cmentarnych do odpadów komunalnych, wykazując w tym zakresie odmienny charakter odbieranych przez siebie odpadów, związanych z kultem zmarłych, o specyficznym składzie, zgoła odmiennym od odpadów "domopochodnych", zdefiniowanych w obowiązujących przepisach jako odpady komunalne.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w łodzi wnosiło o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 22 października 2024 r., sygn. akt II SA/Łd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga Archidiecezji [...] z siedzibą w Ł. przy ul. [...] została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie z żądaniem rozpoznania skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. wystąpiły obie strony postępowania.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przedmiotem skargi Archidiecezja [...] uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 21 sierpnia 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Zgierza z dnia 8 lipca 2024 r. orzekającą o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 12.739 zł za nieosiągnięcie w 2021 r. w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych, wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.
Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 399) – dalej: u.c.p.g.
Zgodnie z art. 3b ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. gminy są obowiązane osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 20 % wagowo - za rok 2021.
W myśl art. 9g pkt 1 u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1.
Natomiast jak wynika z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.p.c.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
Karę pieniężną, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.p.c.g., oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania (art. 9x ust. 3 u.p.c.g.).
Kary pieniężne, o których mowa w art. 9x ust. 1 i 2, nakłada, w drodze decyzji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce wpisania przedsiębiorcy do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2 (art. 9zb ust. 1 u.c.p.g.).
Podmiot, na który nałożono karę pieniężną, jest obowiązany uiścić tę karę w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (art. 9zd ust. 1 u.c.p.g.).
Do kar pieniężnych stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta oraz wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska (art. 9zf u.c.p.g.). Zgodnie z art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej, podstawy opodatkowania, kwoty podatków, odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, oprocentowanie nadpłat oraz wynagrodzenia przysługujące płatnikom i inkasentom zaokrągla się do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych, z zastrzeżeniem § 1a i 2.
Jak stanowi art. 291 ust. 1 i ust. 2 Prawa ochrony środowiska stawki opłat, ustalone w art. 290 ust. 1 oraz określone na podstawie art. 290 ust. 2, za rok poprzedni, podlegają z dniem 1 stycznia każdego roku podwyższeniu w stopniu odpowiadającym średniorocznemu wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem ogłaszanemu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w formie komunikatu, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej Monitor Polski. Minister właściwy do spraw klimatu, nie później niż do dnia 31 października każdego roku, ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej Monitor Polski, wysokość stawek opłat na rok następny, uwzględniając dotychczasowe zmiany wysokości stawek oraz zasadę, o której mowa w ust. 1.
Zgodnie z załącznikiem nr 2 pkt II wiersz 1051 tabeli, obwieszczenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 9 września 2020 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2021 (M.P. z 2020 r., poz. 961), wydanym na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, stawka opłat za umieszczenie na składowisku niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych wynosi 276.21 zł/Mg.
Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie sposobu obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 1530) – dalej: "rozporządzenie", poziomy przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oblicza się zgodnie ze wzorem: P = Mr/Mw x 100 % gdzie: P - oznacza poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, wyrażony w %, Mr - oznacza łączną masę odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi, wyrażoną w Mg, Mw - oznacza łączną masę wytworzonych odpadów komunalnych, wyrażoną w Mg.
Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi, w ocenie Sądu w pierwszej kolejności koniecznym jest odniesienie się do kwestii możliwości uznania skarżącej za podmiot zobowiązany do uiszczenia przedmiotowej administracyjnej kary pieniężnej.
W tym zakresie wskazać należy, iż jak wynika z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, co istotne bezspornych pomiędzy stronami postępowania, Agencja Nieruchomościami Archidiecezji [...] w roku 2021 odbierała odpady z terenu cmentarza Rzymskokatolickiego [...] w Z., działając na podstawie wpisu do rejestru działalności regulowanej prowadzonego przez Prezydenta Miasta Zgierza, dokonanego na wniosek w/w podmiotu z dnia 17 kwietnia 2012. Powyższe potwierdza złożone przez Agencję Nieruchomości Archidiecezji [...], w dniu 13 stycznia 2022 r., do Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO) sprawozdanie za rok 2021. Cmentarz Rzymskokatolicki w Z. pozostaje w władaniu Archidiecezji [...]. Z akt sprawy wynika również, że Administracja Nieruchomościami Archidiecezji [...] jest nieposiadającą osobowości prawnej, wydzieloną jednostką organizacyjną Archidiecezji [...], o charakterze administracyjno-usługowym, utworzoną na podstawie dekretu Arcybiskupa Metropolity [...] z dnia 1 lipca 2006 r. Z informacji zawartych na ogólnodostępnej stronie internetowej (http://archidiecezja.[...].pl/nieruchomosci/index.html) wynika, że "celem Administracji jest zarządzanie nieruchomościami kościelnymi, tj. budynkami i gruntami oraz racjonalne ich wykorzystanie. Do zadań Administracji w szczególności należy: uzyskiwanie pożytków z gospodarczego wykorzystania budynków i gruntów w wyniku najmu, dzierżawy lub innych form usługowych; wykonywanie prac porządkowych na terenie cmentarzy rzymskokatolickich archidiecezji [...], w tym zbiórki i wywozu odpadów cmentarnych; dokonywanie remontów i konserwacji oraz wykonywanie innych prac siłami własnymi lub w formie zleceń, mających na celu zachowanie właściwego funkcjonowania obiektów. Podstawową działalnością Administracji Nieruchomościami Archidiecezji [...] jest gospodarka odpadami komunalnymi pochodzącymi z terenu cmentarzy. Do prowadzenia działalności w zakresie świadczenia usług komunalnych, Administracja uzyskała wszelkie wymagane pozwolenia i decyzje administracyjne, posiada nowoczesny sprzęt oraz współpracuje z wykwalifikowanymi firmami".
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1966) archidiecezja jako terytorialna jednostka organizacyjna Kościoła stanowi osobę prawną, której organem jest arcybiskup archidiecezjalny lub administrator archidiecezji. Kościelne jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 7 i 8 oraz art. 9 ust. 1 pkt 7, nabywają osobowość prawną z chwilą powiadomienia właściwego organu administracji państwowej o ich utworzeniu przez władzę kościelną, jeżeli ratyfikowane umowy nie stanowią inaczej (art. 13 ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej).
W doktrynie prawa podkreśla się, że ogólną podstawę dla możliwości prowadzenia działalności gospodarczej przez kościelne osoby prawne stanowią przepisy Konstytucji RP formułujące zasadę równości wobec prawa (art. 32), zasadę równouprawnienia kościołów i innych związków wyznaniowych (art. 25 ust. 1), zasadę wolności gospodarczej (art. 20 i 22 w zw. z art. 31). Taką ogólną podstawę stanowią również przepisy art. 43¹ k.c. oraz art. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 236) – dalej: u.p.p. Natomiast podstawa szczegółowa zawarta jest w ustawach, regulujących stosunek państwa polskiego do poszczególnych kościołów i związków wyznaniowych, w przypadku Kościoła Katolickiego, jest to przywołana wyżej ustawa z dnia 17 maja 1989 r. (art. 40 pkt 5-7, art. 55 ust. 2 i 3 ustawy). Przy czym co należy zaznaczyć pomimo, iż wskazana ustawa jedynie w sposób pośredni odnosi się do działalności gospodarczej kościelnych osób prawnych, nie upoważniając tych osób wprost do podejmowania takiej działalności, nie sposób wywodzić, że podejmowanie (i wykonywanie) działalności gospodarczej przez kościelne osoby prawne nie jest dopuszczalne. Jak już zostało bowiem wskazane, ogólnej podstawy do uzyskania statusu przedsiębiorcy przez kościelne osoby prawne należy poszukiwać w przepisach, które regulują działalność gospodarczą, a nie w normach zawartych w ustawach wyznaniowych. Zgodnie bowiem z art. 22 Konstytucji RP ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko na podstawie ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Generalnie więc, jeśli przepisy rangi ustawowej nie zawierają ograniczeń w podejmowaniu i prowadzeniu działalności gospodarczej, dokonywanych według kryterium "ważnego interesu publicznego", każdy podmiot może potencjalnie stać się przedsiębiorcą. W świetle tego przepisu nie ulega wątpliwości, że także kościelne osoby prawne mogą zajmować się prowadzeniem działalności gospodarczej i uzyskać status przedsiębiorcy (por. M Pietraszewski, M. Tyrakowska, Status Kościelnych osób prawnych jako przedsiębiorców, Przegląd Prawa i Administracji LXXXIV, Wrocław 2011).
Wskazać również należy, że stosownie do art. 9b ust. 1 u.c.p.g., działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości jest działalnością regulowaną w rozumieniu przepisów powołanej wyżej u.p.p. Zgodnie z art. 9c ust. 1 w zw. z art. 9b ust. 2 u.c.p.g. działalność taka podlega wpisowi do rejestru działalności regulowanej. Przepis art. 9c ust. 1 u.c.p.g. wprost stanowi o tym, że przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do uzyskania wpisu do rejestru w gminie, na terenie której zamierza odbierać odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Powyższe oznacza, że uzyskanie wpisu do rejestru, prowadzonego zgodnie z art. 9b ust. 2 u.c.p.g. przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce odbierania odpadów komunalnych, od właścicieli nieruchomości, jest warunkiem koniecznym i jednocześnie niezbędnym do prowadzenia działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na danym terenie. Istotnym pozostaje również to, że ustawodawca obciążył także właścicieli nieruchomości, którzy nie są zobowiązani do ponoszenia opłat na rzecz gminy, obowiązkiem udokumentowania w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, wpisanego do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2 u.c.p.g. Owo udokumentowanie obejmuje zarówno okazanie tak zawartych umów jak i potwierdzeń uiszczania opłat za te usługi (art. 6 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. w związku z art. 5 ust. 1 pkt 3b tej ustawy). Reasumując wskazać należy, że nałożenie przez ustawodawcę obowiązku uzyskania wpisu do rejestru działalności regulowanej ma ściśle określone cele i zapewnia możliwość kontroli tego rodzaju działalności z uwagi na jej charakter. Przepisy dotyczące rejestru zostały wprowadzone w celu zidentyfikowania przedsiębiorców odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości działających na terenie danej gminy oraz potwierdzenia spełnienia warunków prowadzenia działalności określonych w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, jak i możliwości wprowadzenia sankcji za niedopełnienie tych warunków (por. wyrok NSA z 10 października 2023 r., II OSK 496/22; wyrok WSA w Poznaniu z 6 lutego 2020 r., II SA/Po 248/19; wyrok WSA w Kielcach z 26 lipca 2018 r., II SA/Ke 336/18; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec powyższych rozważań, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę procedujące w sprawie organy administracji obu instancji zasadnie uznały, iż w roku 2021 podmiotem odbierającym odpady komunalne z terenu cmentarza Rzymskokatolickiego w Z. była Archidiecezja [...] jako organ prowadzący jednostkę organizacyjną - Administrację Nieruchomościami Archidiecezji [...], a w konsekwencji skarżąca w sposób prawidłowy uznana została za adresata kwestionowanego skargą rozstrzygnięcia. Powyższe ustalenia stanowiły również podstawę do dokonania przez Prezydenta Miasta Zgierza sprostowania z urzędu istniejącego wpisu w rejestrze działalności regulowanej, celem jego doprowadzenia do stanu zgodności z istniejącym stanem faktycznym, a podstawę prawną tego działania stanowił właśnie przepis art. 9ba u.c.p.g. Przy czym, co należy wyraźnie podkreślić konieczność wpisu Archidiecezji [...] do rejestru działalności regulowanej wynika nie z faktu prowadzenia cmentarza Rzymskokatolickiego w Z. lecz z faktu prowadzenia działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych. W ocenie Sądu bez wpływu na prawidłowość dokonanego sprostowania pozostaje również podnoszona przez stronę skarżącą okoliczność wykreślenia z przedmiotowego rejestru, z dniem 1 września 2021 r. Administracji Nieruchomościami Archidiecezji [...]. Jak wynika bowiem z przedłożonego w dniu 13 stycznia 2022 r. sprawozdania do bazy BDO, której dane, jak zasadnie wskazuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi są dla organów wiążące i stanowią podstawę do naliczania kar na podstawie przepisów u.c.p.g., pomimo deklarowanego przez skarżącą wykreślenia z rejestru, Administracja Nieruchomościami Archidiecezji [...] w spornym okresie nadal odbierała odpady z terenu cmentarza Rzymskokatolickiego w Z.. Tym samym argumentacja skarżącej, zmierzająca de facto do wykazania, iż wobec "luki prawnej", której strona upatruje w braku jednoznacznego wskazania wprost, że Archidiecezja [...] jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów u.c.p.g. zobowiązanym do uzyskania wpisu do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbioru odpadów komunalnych, nie zasługuje na uwzględnienie. Przyznanie racji skarżącej skutkowałoby bowiem obejściem obowiązujących przepisów prawa, a co więcej stanowiłoby przejaw nieuczciwej konkurencji, w stosunku do innych podmiotów, które prowadzą działalność zakresie odbioru odpadów komunalnych.
Wbrew stanowisku strony skarżącej procedujące w sprawie organy zasadnie wskazały, że zgodnie z obwieszczeniem Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 9 września 2020 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2021 (M.P. 2020 poz. 961) odpady o kodzie 20 02 03 (inne odpady nieulegające biodegradacji) zaliczono do kategorii 20 02 (odpady z ogrodów i parków w tym z cmentarzy), a te z kolei do szerszej kategorii 20 (odpady komunalne łącznie z frakcjami gromadzonymi selektywnie). Powyższe potwierdza treść § 2 pkt 20 i § 3 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz. 10). Dlatego też prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie ich odbioru odpadów cmentarnych wiąże się z koniecznością uzyskania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wybranych frakcji. Ustawodawca nie dokonał bowiem podziału frakcji odpadów komunalnych na te, których odbiór wymaga uzyskania odpowiednich poziomów i te, które są zwolnione z tego obowiązku, a traktuje wszystkie odpady komunalne łącznie. Zakwalifikowanie przez ustawodawcę odpadów z cmentarzy do grupy 20 02 - odpady z ogrodów i parków (w tym z cmentarzy) nie oznacza, że odpady te nie podlegają segregacji i selektywnej zbiórce. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której odpady będące w podgrupie 20 03 tj. odpady niesegregowane (zmieszane) o kodzie 20 03 01, mogłyby być pomieszane z tworzywami sztucznymi, papierem i szkłem i nie wymagałyby segregacji, ponieważ są przypisane do podgrupy trzeciej (por. wyrok WSA w Poznaniu z 10 lipca 2024 r., IV SA/Po 349/24; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto zarówno kod jak i rodzaj odpadów (odpady komunalne) odebranych z terenu cmentarza Rzymskokatolickiego w Z. określiła sama strona skarżąca w złożonym do BDO sprawozdaniu za rok 2021.
Tym samy zarzuty skargi, co do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z powiązanymi z nimi przepisami art. 9ba, art. 9c, art. 9g pkt 1 u.pc.g., jak i art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy o odpadach oraz art. 3 pkt 39 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2010/75/UE w ocenie Sądu uznać należało za nieuzasadnione.
Jednocześnie Sąd stwierdza, iż wobec bezspornych ustaleń faktycznych, co do łącznej masy 230,6000 Mg odebranych przez stronę w roku 2021 z terenu cmentarza Rzymskokatolickiego w Z. odpadów komunalnych, spośród której łączna masa odpadów komunalnych przekazanych do ponownego użycia i recyklingu wyniosła 0 Mg., nie ulega wątpliwości, że strona nie osiągnęła w spornym okresie, wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynoszącego 20% wagowo (art. 3b ust. 1 pkt 1 u.c.p.g.). W konsekwencji, niewypełnienie przez skarżącą ciążącego na niej ustawowego obowiązku, wynikającego z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. stanowiło dostateczną podstawę do wymierzenia stronie administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 12 739 zł (po zaokrągleniu do pełnych złotych), która zgodnie z art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.c.p.g., została obliczona jako iloczyn brakującej masy odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddana recyklingowi – 46,1200 Mg (odpowiadającej brakującego 20 % wymaganego do osiągnięcia poziomu) oraz obowiązującej w 2021 r. stawki opłaty za umieszczenie na składowisku zmieszanych odpadów komunalnych – 276.21 zł/Mg.
Zaznaczyć należy, iż zarówno sposób obliczenia kary za w/w okres, jak i jej wysokość nie budzą jakichkolwiek wątpliwości Sądu rozpoznającego niniejszą skargę, a co więcej nie są kwestionowane przez stronę skarżącą. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że przepisy art. 9g pkt 1 u.c.p.g. w zw. z art. 3b ust. 1 pkt 1 i 2 u.c.p.g. mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że podmiot odbierający odpady komunalne został zobligowany przez ustawodawcę do osiągnięcia w konkretnym roku kalendarzowym określonego przepisem ustawy poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Ustawodawca nie pozostawił podmiotom odbierającym odpady jakiejkolwiek swobody w podjęciu decyzji, czy taki poziom zechcą osiągnąć, czy też nie, nie przewidział również jakichkolwiek okoliczności, w świetle których ów podmiot mógłby się uwolnić od konieczności realizacji nałożonego ustawą obowiązku.
Za prawidłowe w ocenie Sądu uznać również należy stanowisko procedujących w sprawie organów administracji, co do braku wystąpienia ustawowych przesłanek odstąpienia od nałożenia na skarżącą przedmiotowej kary pieniężnej, określonych w art. 189f, art. 189e oraz art. 189g § 1 k.p.a. Wskazać bowiem należy, iż zgodnie z art. 189a k.p.a. w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu (§ 1). W przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: pkt 1 - przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, pkt 2 - odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, pkt 3 - terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, pkt 4 - terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, pkt 5 - odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, pkt 6 - udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się (§ 2). Przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie regulują kwestii przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, a co za tym idzie w tym zakresie znajdują zastosowanie przepisy Działu IVa k.p.a. Administracyjne kary pieniężne.
Stosownie do treści art. 189f § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. W przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia (§ 2).
W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że waga stwierdzonego naruszenia prawa nie jest znikoma, gdyż różnica pomiędzy wymaganym a osiągniętym w 2021 r. poziomem przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynosi 100%. Co więcej, nie doszło także do zaprzestania naruszania prawa, gdyż spełnienie tej przesłanki w roku 2021 nie jest możliwe (art. 189 § 1 pkt 1 k.p.a.). W sprawie bezspornym pozostaje, iż za to samo naruszenie na stronę nie została nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna (art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a.). W sprawie, jak słusznie podnosi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi nie wystąpiła także przesłanka z art. 189f § 2 k.p.a. bowiem brak jest możliwości usunięcia naruszenia prawa, które miało miejsce w roku 2021, jak i zasadności powiadomienia jakichkolwiek innych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa.
Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że do stwierdzonego naruszenia nie doszło wskutek wystąpienia siły wyższej, która utrudniła bądź też uniemożliwiła skarżącej wywiązanie się z ciążącego na niej określonego prawem obowiązku (art. 189e k.p.a.). Wręcz przeciwnie, z przedłożonych do akt administracyjnych sprawy wyjaśnień wprost wynika, iż zaniechanie segregacji odbieranych odpadów z terenu cmentarza Rzymskokatolickiego w Z. było działaniem świadomym i celowym. Ponadto od dnia powstania naruszenia nie upłynął okres 5 lat, co wyłączałoby możliwość wymierzenia skarżącej przedmiotowej kary (art. 189g k.p.a.).
Jednocześnie Sąd stwierdza, iż procedujące w sprawie organy administracji obu instancji działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, stosownie do obowiązku wynikającego z art. 6 k.p.a. W toku postępowania zebrały kompletny materiał dowodowy, który poddały następnie wnikliwej i wszechstronnej ocenie, ustalając na jego podstawie niewadliwy stan faktyczny sprawy (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Wyniki poczynionych uprzednio ustaleń przedstawione zostały jasno i klarowanie w motywach decyzji sporządzonych z poszanowaniem reguł zdefiniowanych w art. 107 § 3 k.p.a. i art. 11 k.p.a. Stosownie do wymogu wynikającego z art. 10 § 1 k.p.a, strona skarżąca miała zapewnione prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił
P.K.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI