II SA/Kr 946/25

II SA/Kr 946/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /przewodniczący/
Jacek Bursa
Mirosław Bator /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1121
art 234
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędzia WSA Jacek Bursa Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik – Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2025 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 19 maja 2025 r. znak: SKO.PW/4171/33/2025 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego i wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę.
Uzasadnienie
Burmistrz Brzeska decyzją z dnia 19 marca 2025 r. nr OS.6331.1.2024 działając na podstawie art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne oraz art. 104 K.p.a. odmówił nakazania S. P., A. K. L. i K. U. przywrócenia stanu poprzedniego odpowiednio na dziatkach nr [...], [...] i [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [...] położonej w S. . W uzasadnieniu organ podniósł, że w dniu 8 lutego 2024 r. wpłynął wniosek S. K., w którym stwierdził, że na jego działce o numerze [...] położonej w S. wystąpiła zmiana stanu wód, co jest wynikiem działań prowadzonych na działce sąsiedniej, a polegających m.in. na systematycznym, znacznym podniesieniu terenu (ok. 2-3. lata temu) wobec stanu pierwotnego (nawiezienie ziemi), co powoduje systematyczne zalewanie jego działki i podniesienie poziomu wód gruntowych, a to z kolei powoduje znaczne szkody na nieruchomości. Podczas rozprawy w dniu 11 kwietnia 2024 r. dokonano oględzin miejsca sporu ustalając, że działka wnioskodawcy nr [...] nie przylega bezpośrednio do działek, na których wskazano zaistnienie zmian nr [...], [...], [...]. Rozdziela je działka, której właścicielem jest Gminy B. przeznaczona pod drogę oraz położona po wschodniej stronie drogi, działka prywatna nr [...]. Naturalne nachylenie działki [...] jest w kierunku południowym, działka [...] jest ogrodzona, betonowe murki są posadowione na ziemi, nie są wkopane. S. K. oświadczył, że jego działka nr [...] jest zalewana wodami powierzchniowymi, które po większych opadach oraz po roztopach wlewają się z wyższych miejsc na niższe, czyli z działek A. i K. L., K. U., S. P. na działkę wnioskodawcy, co powoduje okresowe podnoszenie się wód gruntowych na działce nr [...]. Do powyższego w ocenie S. K. przyczynia się również niedrożny rów, a właściwie przepust, przy ul. [...]. [...] wykonany przez Gminę B.. S. K. oświadczył, że w ciągu ostatnich 2-3 lat na działce A. i K. L. nie były dokonywane zmiany poziomu gruntu. Natomiast na działkę przylegającą od strony zachodniej do działki nr [...] (nie objętą sporem wodnym) wyprowadzony jest wylot z rynien budynku A. i K. L.. Na działce nr [...] własności K. U. w ostatnim czasie został wybudowany dom. Budowa była rozpoczęta w 2021 r. Ustalono, że teren wokół nowo wybudowanego domu jest zadarniony. Wydaje się, że teren wokół budynku jest wyższy niż część działki przylegającej od zachodniej strony. S. K. podtrzymał, że działka [...] była stopniowo w ciągu ostatnich 2-3 lat znacznie podniesiona dowożoną, obcą ziemią. Stwierdził, że przywieziono kilka samochodów ziemi. Według oświadczenia K. U., ziemia nie była przywożona na w/w działkę. Ziemia była przemieszczana w obrębie działki. Wybierano ją przed posadowieniem fundamentów oraz przed utwardzeniem kruszywem drogi dojazdowej. Dowieziono jeden samochód piasku na podjazd po wschodniej stronie garażu. Wg oświadczenia właścicielki teren przy budowie zostanie zniwelowany i dostosowany do poziomu nowo powstałej drogi gminnej planowanej w ramach scaleń. Dokonano również oględzin działki [...] własności S. P., która w południowej części jest zadarniona (pastwisko dla owiec), natomiast w części pomiędzy domem a pastwiskiem widoczny jest użytek zielony. S. K. stwierdził, że na działkę [...] w ciągu 2-3 lat była przywożona samochodami ziemia. Było to zgłaszane na policję w 2021 lub w 2022 r. Ponadto S. K. stwierdził, że ma udokumentowaną lokalizację zaworu po poszukiwaniach złóż gazu w 1980 r. W czasie rozprawy nie wskazano miejsca lokalizacji zaworu. Natomiast według współrzędnych określonych przez PGNiG, ustalono, że punk ten jest pod budynkiem gospodarczym znajdującym w linii zabudowy istniejącej od kilkudziesięciu lat na działkach [...] i [...]. Do akt sprawy dołączono jako dowody m.in. pisma S. P., w których wyjaśnia, że w 2021 r. prowadził wymianę gruntu pod uprawę borówki amerykańskiej i jagody kamczackiej. Zakupił wówczas ziemię ogrodniczą. Na stwierdzenia, dotyczące nawożenia ziemią działki [...], K. U. oświadczyła, że nie obserwuje zalewania jej działki wodami pochodzącymi z posesji S. P., do której przylega jej nieruchomość. W tym miejscu A. L. stwierdziła, że od 1994 r., tj. od czasu stałego zamieszkania, w okresach po intensywnych opadach oraz po roztopach teren był podmokły, a na powierzchni okresowo stagnowała woda. Wskazuje na to samo ukształtowanie terenu oraz gleby ilasto-gliniaste. S. K. stwierdził, że późną jesienią 2000 roku wybierał ziemię pod fundamenty domu to na głębokości l m było sucho. W 2011 r. gdy firma budowała przydomową oczyszczalnię ścieków to na głębokości 2 m było sucho. A. L. stwierdziła, że jej wypowiedź dotyczyła nie wód gruntowych, lecz stagnowania okresowo wód powierzchniowych po opadach i roztopach. Odnosząc się do wypowiedzi S. K., K. U. stwierdziła, że jest w posiadaniu badania poziomu wód gruntowych z kwietnia 2021 r., wskazującego, że sięgały one 1,5 m pod poziomem terenu. Dlatego mogła uzyskać pozwolenie na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków tylko ze szczelnym zbiornikiem na oczyszczone ścieki. Do akt sprawy doręczono opinię geotechniczną określającą warunki gruntowo- wodne dla celów projektu i budowy budynku mieszkalnego (...) oraz przydomowej oczyszczalni ścieków (...) na dz. nr [...] w miejscowości S.. Zgodnie z przedłożoną przez K. U. opinią w podłożu zalegają grunty mało przepuszczalne dlatego wg strony na poziom wód gruntowych mogą mieć wpływ przydomowe oczyszczalnie z rozsączem ścieków.
Organ zlecił wykonanie opinii, która została opracowana na podstawie oględzin terenowych, badań wgłębnych z pobraniem próbek gruntów z otworów geotechnicznych oraz pomiarów terenowych i przy wykorzystaniu mapy sytuacyjno-wysokościowej opracowanej przez uprawnionego geodetę. Opinia została przygotowana zgodnie z umową, z należytą starannością. Zawiera część opisową, dokumentację fotograficzną, załączniki mapowe i graficzne. Biegły stwierdził w opinii, że w okresie przewidzianym do rozpatrywania spraw w trybie ustawy Prawo wodne, nie wystąpiły zmiany kierunku lub natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych na terenach działek nr: [...], [...] i [...] w odniesieniu do innych gruntów. Dokonane, przez sporządzającego opinię, ustalenia dowodzą, że nie wystąpiły zmiany stanu wody na gruncie działek nr: [...] [...] i [...], które mogłyby spowodować szkodliwe oddziaływanie na grunty sąsiednie działki nr [...]. Analiza wyników badań wykazała, że środowisko wód gruntowych jest determinowane naturalnymi warunkami gruntowo - wodnymi. l tak na działce [...] płytko występuje ponad 3-metrowe warstwa gruntów mato przepuszczalnych co uniemożliwia swobodne wsiąkanie wód i rozsączanie ścieków w głębsze podłoże. Na pozostałych działkach objętych sporem nr [...], [...] i [...] również występuje warstwa gruntów mało przepuszczalnych posiadająca miąższość od 0,2 m na działce nr [...] m na działce [...] i 0,7 m na działce nr [...]. Natomiast analiza ukształtowania powierzchniowego wg biegłego wykazuje, że spływ wód opadowych lub roztopowych następuje od strony północnej, częściowo po trawiastej działce nr [...], częściowo w kierunku zaniżonego terenu na działce [...] Analiza wysokościowa terenów położonych na południe od drogi powiatowej - ulicy Św. S. , wskazuje na występowanie naturalnych warunków charakteryzujących się powolnym odpływem wód opadowych determinowanym płaskim ukształtowaniem terenów. Istotną zmianą wpływającą na stosunki wodne na omawianym obszarze jest wykonanie nieodpowiedniej dla warunków gruntowych, przydomowej oczyszczalni ścieków z płytkim systemem rozsączającym, który może oddziaływać na grunty otaczające poprzez przenikanie wód ściekowych poza granice nieruchomości, która jest dopuszczona do rozsączania oczyszczonych ścieków. Ponieważ nie potwierdzono występowania szkodliwego odziaływania ze strony gruntów działek nr: [...],[...] i [...] na nieruchomość stanowiącą działkę nr [...], dlatego biegły nie może formalnie określić rodzaju urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [...]. W dalszej części uzasadnienia organ stwierdził, że podstawą podjęcia działań i wydania decyzji nakazującej przywrócenie terenu do stanu pierwotnego (poprzedniego) lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom jest nie tylko zaistnienie zmiany stanu wody na gruncie ale również ustalenie szkodliwego oddziaływania tych zmian na sąsiednią nieruchomość. Dopiero w przypadku dokonania zmiany stanu wody na gruncie powodującej szkody na nieruchomości sąsiedniej, i zanim upłynie okres 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt, burmistrz może w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Zmiany jakie zaistniały w ostatnich latach w miejscu sporu, to prowadzona budowa domu jednorodzinnego i budynku gospodarczego na działce nr [...] oraz dowiezienie ziemi ogrodniczej pod uprawę na działce nr [...]. Na działce nr [...] nie nastąpiła żadna zmiana, co zostało potwierdzone przez S. K. w czasie rozprawy w terenie. Pomiary wysokościowe, zawarte w opinii biegłego wykazały, że część działki nr [...] (nie objętej sporem wodnym) ma taką samą wysokość (poziom) jak zachodnia część dziatki nr [...] dlatego nie znajduje potwierdzenia oświadczenie wnioskodawcy o stopniowym znacznym podniesieniu poziomu działki K. U. dowożoną ziemią. Ponieważ szkody jakie zgłaszał wnioskodawca dotyczyły zmian w strukturze gruntu, spowodowanej jego przesiąknięciem, zagrożeniu stabilizacji posadowienia budynku, częstych podtopieniach nieruchomości oraz koniecznością znacznie częstszego opróżniania przydomowej oczyszczalni ścieków, nie można było ich potwierdzić w trakcie rozprawy na podstawie samych obserwacji, a stało się to na podstawie opinii biegłego. Jest to tym bardziej uzasadnione, że biegły posiadając specjalistyczną wiedzę dokonał również rozpoznania warunków gruntowo-wodnych poprzez wykonanie sondowań próbnikowych podłoża gruntowego w pięciu punktach na wszystkich działkach objętych sporem wodnym (działce nr [...]dwa punkty i po jednym punkcie na działkach [...], [...] i [...] Biegły stwierdził w opinii, że w okresie przewidzianym do rozpatrywania spraw w trybie ustawy Prawo wodne, nie wystąpiły zmiany kierunku lub natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych na terenach działek nr: [...]1, [...] i [...] w odniesieniu do innych gruntów. Dokonane przez sporządzającego opinię ustalenia dowodzą, że nie wystąpiły zmiany stanu wody na gruncie działek nr: [...], [...] i [...], które mogłyby spowodować szkodliwe oddziaływanie na grunty sąsiednie tj. działkę wnioskodawcy nr [...]. Istotną zmianą wpływającą na stosunki wodne na omawianym obszarze jest wykonanie nieodpowiedniej dla warunków gruntowych, przydomowej oczyszczalni ścieków z płytkim systemem rozsączającym, który może oddziaływać na grunty otaczające poprzez przenikanie wód ściekowych poza granice nieruchomości, która jest dopuszczona do rozsączania oczyszczonych ścieków.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł S. K..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 19 maja 2025 r. nr SKO.PW/4171/33/2025 utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że ocena zmiany stosunków wodnych na gruncie wymaga co do zasady wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich analiza, badań, pomiarów lub obliczeń, co przekracza możliwości organu prowadzącego postępowanie. Na konieczność dopuszczenia dowodu z biegłego w sprawach uregulowania stosunków wodnych na gruncie zwraca uwagę orzecznictwo administracyjnych podkreślając, że są to sprawy wymagające fachowej wiedzy. W przedłożonej do niniejszej sprawy opinii biegły stwierdzi, że obserwacje objawów wodnych w gruntach dowodzą, że tereny charakteryzują się skomplikowanymi warunkami hydrogeologicznymi. Przy stosunkowo niedużych odległościach obserwuje się różne poziomy stabilizacji wód gruntowych. Na terenie zachodnim, na działce [...] stabilizacja wody w otworze SP1 nastąpiła około rzędnych: 220,15 - 220,20 m npm; zaś w otworze SP2 położonym w odległości około 60 m na południowy wschód nie stwierdzono wód podziemnych do poziomu rzędnej 219,55 m npm, natomiast w odległości około 40 m, w otworze SP4, nadziałce [...] stabilizacja wody w gruncie następowała na rzędnej 221,47 m npm, przewyższając o około 1,3 m poziom wody w otworze SP1, podczas gdy w głębokiej studni kopanej na działce [...] poziom wody stabilizował się na rzędnej 211,2 m npm, czyli 9 metrów poniżej poziomu wody w otworze ŚPI. Jak podsumował biegły przedstawione porównania jednoznacznie dowodzą baku powiązań występowania wód gruntowych na poszczególnych posesjach. Także bardzo różne są warunki występowania w gruntach wsiąkowych wód opadowych (tzw. wód infiltracyjnych). Biegły odniósł się także do przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr [...] wskazując, że przy występowaniu ponad 3-metrowej warstwy gruntów izolującej ośrodek rozsączania od ośrodka piaszczystego nie jest możliwe skuteczne rozsączenie ścieków na gruncie działki nr, [...] W szczególności, zaś w okresach mokrych zachodzi przesycenie nasypowych gruntów na działce nr [...] z możliwą migracją wód i ścieków z tej działki na tereny okoliczne. Biegły dodał, że zasadą zastosowania przydomowej oczyszczalni ścieków z systemem rozsączania jest zapewnienie ograniczenia oddziaływania takiej instalacji do terenu własnego użytkownika, co oznacza,, że instalacja może być zastosowana w przypadku istnienia warunków gruntowo - wodnych zapewniających rozsączenie ścieków w ośrodku własnych gruntów, bez uzależnienia od warunków zewnętrznych. Tymczasem na działce nr [...] grunty powierzchniowe są nieodpowiednie do rozsączania ścieków, a także teren działki [...] nie jest niezależny od warunków zewnętrznych. Przechodząc do oceny spływu wód powierzchniowych biegły zwrócił uwagę, że charakter spływu powierzchniowego wód opadowych można ustalić na podstawie opracowanej przez biegłego mapy powierzchniowego ukształtowania terenu, na podkładzie mapy sytuacyjno - wysokościowej sporządzonej przez uprawnionego geodetę. Jak wskazał według tej interpretacji jako tereny wyniesione oznaczono obszary występujące powyżej warstwicy 224,5 m npm, które obejmują cały teren działki nr [...], co jest zgodnie z informacją właściciela, który oświadczył, że przy wykonywaniu otworów pod ogrodzenie stwierdzał płytkie występowanie wody w gruncie; natomiast nie informował o obecności zastoisk powierzchniowych wody na terenie, w sytuacji gdy teren w miejscu odwiercenia otworu SP1 ukształtowany jest na rzędnej 224,55 m npm. Według takiej kwalifikacji tereny wyniesione obejmują całą działkę nr [...] oraz sąsiadującą od południa działkę nr [...], a także najbliższą od północnego - wschodu działkę nr [...]. Terenem wyniesionym jest również większa część działki nr [...] oraz tereny zabudowane domami jednorodzinnymi i budynkami gospodarczymi na działkach [...] i [...]. Najwyższe wyniesienie naturalne ponad rzędną 224,7 znajduje się na południowej części działki [...], w sąsiedztwie nowej zabudowy na działce [...]. W odpowiedzi na pytanie czy doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych na gruncie (działki nr [...], [...] i [...] w S. ), biegły stwierdził, że w okresie przewidzianym dla rozpatrywania spraw w trybie ustawy z dnia 20 lipca 2017 Prawo wodne, nie wystąpiły zmiany kierunku lub natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych na terenach działek nr: [...],[...] i [...] w odniesieniu do innych gruntów. Stwierdzony przez biegłego na gruncie, wylot rury pod ogrodzeniem działki [...] przypuszczalnie został wykonany w okresie budowy domu 47,który powstał ponad 5 lat temu. Analiza ukształtowania powierzchniowego wykazuje, że spływ powierzchniowych wód opadowych lub roztopowych następuje od strony północnej, częściowo po trawiastej drodze na działce nr [...], z której część wody odpływa na niższy teren zagłębienia w sąsiedztwie ogrodzenia posesji nr [...], a część spływa w kierunku południowym na teren zaniżonej, trawiastej drogi na działce nr [...], gdyż nie stwierdza się oznak stagnowania wód opadowych. Oględziny terenowe oraz interpretacja wysokościowa terenów położonych na południe od trasy ul. Św. S. wskazują na występowanie naturalnych warunków charakteryzujących się powolnym odpływem wód opadowych lub roztopowych determinowanym płaskim ukształtowaniem terenów, bez zasadniczego wpływu czynnika ludzkiego". W podsumowaniu biegły stwierdził, iż nie wystąpiły zmiany stanu wody na działkach nr [...] [...] i [...], które miałyby negatywny wpływ na działkę nr [...]. Istotna zmiana, jak wskazuje, biegły, wpływająca na stosunki wodne na omawianym obszarze, to wykonanie, nieodpowiedniej dla warunków gruntowych, przydomowej oczyszczalni ścieków z płytkim systemem rozsączający m, który może oddziaływać na grunty otaczające poprzez przenikanie wód ściekowych poza granice nieruchomości, która jest dopuszczona do rozsączania ścieków. W ocenie Kolegium analiza treści opinii z listopada 2024 r. nie budzi wątpliwości. Opinia jest spójna, logiczna, zupełna, nie zawiera niejasności, błędów, braków istotnych dla ustalenia tego czy w niniejszej sprawie doszło do naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla gruntu tj. działki nr [...]. Zawiera dokładną analizę i opis nieruchomości, opis czynności podjętych przez biegłego i wyników badań oraz pomiarów, które posłużyły do końcowej oceny tego czy należy uznać fakt wystąpienia naruszenia stosunków wodnych.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł S. K. zarzucając naruszenie:
1/ art. 234 ust. 1 i 3 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów. W szczególności organy administracji bezzasadnie odmówiły wydania nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, podczas gdy spełnione były przesłanki zastosowania art. 234 ust. 3 Prawo wodne (tj. nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie właścicieli działek nr [...], [...] i [...] ze szkodą dla gruntu sąsiedniego - działki skarżącego nr [...]);
2/ art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez nierzetelne i wybiorcze przeprowadzenie postępowania dowodowego, w szczególności przyjęcie jako podstawy rozstrzygnięcia opinii biegłego, która nie odpowiada na istotne pytania sformułowane w orzeczeniu wynikowym z dnia 21 marca 2024 r. (str. 10 opinii), w sposób nieuzasadniony ogranicza analizę do zdarzeń z ostatnich 5 lat, pomijając wcześniejsze zmiany stosunków wodnych, których trwałe skutki oddziałują na nieruchomość skarżącego do dziś. Takie ograniczenie czasowe, wprowadzone arbitralnie przez biegłego, stanowi niedopuszczalne zawężenie zakresu dowodu i doprowadziło do pominięcia kluczowych okoliczności faktycznych związanych z podniesieniem terenu i zablokowaniem odpływu wód opadowych;
3/ art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy obu instancji nie wyjaśniły w sposób pełny i wszechstronny stanu faktycznego, dokonały błędnej oraz wybiorczej oceny zgromadzonych dowodów i pominęły istotne ich fragmenty. W szczególności opinie biegłego potraktowano wybiorczo, pomijając kluczowe ustalenia.
W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.
Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu, poddana jest ocena legalności decyzji wydanej w postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych, w której organ stwierdził, że na działkach nr [...], [...], [...] nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie oddziałujące na działkę nr [...], właścicielem której jest skarżący i odmówił nakazania właścicielom tych działek przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Ustalenia swoje organ poczynił w oparciu o dowód z opinii hydrogeologicznej. W ocenie sądu decyzja jest prawidłowa.
Zgodnie z dyspozycją art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 z późn. zm. dalej; ustawa) właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie (ust 1).
Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (ust 3).
W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych powinnością organu jest ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym zmiana ta polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim czy wpływ ten jest szkodliwy dla terenów sąsiednich tj. czy powoduje lub może powodować powstanie szkody na gruncie lub gruntach, nie należących do sprawcy naruszenia. Dla przypisania odpowiedzialności za zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem (naruszeniem stosunków wodnych) a szkodą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2022 r. III OSK 5094/21, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2022 r. III OSK 390/22, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2022 r. III OSK 4782/21). Samo naruszenie stosunków wodnych należy rozumieć, jako ingerencję w teren działki, skutkującą zmianą zastanego stanu gospodarki wodnej na tym gruncie np. ingerencją, na skutek której nastąpiła zmiana kierunku czy też intensywności spływu wód z terenu działki, z której naruszenia dokonano na teren działek sąsiednich. Jak zasadnie wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 8 kwietnia 2019 II SA/Gl 714/18 spowodowanie przez właściciela działki zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakich mowa w art. 29 ust. 3 ustawy prawo wodne, to takie działanie właściciela lub innych osób na jego gruncie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie, związany przykładowo z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi, czy też hydrologicznymi. Podkreślić też należy, iż naruszenie stosunków wodnych, to świadome czy też nieświadome działanie właściciela terenu, które w jakikolwiek sposób zmienia dotychczasowy stan wód na tym terenie (jej zaleganie czy odprowadzanie) ze szkodą dla terenów do niego nie należących.
W orzecznictwie podkreśla się, iż wydanie decyzji w trybie art. 29 ust 3 ustawy wymaga przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego. Wszędzie tam, gdzie sprawa nie jest oczywista i w drodze logicznego rozumowania nie da się ustalić tych dwóch elementów tj. faktu naruszenia stosunków wodnych (zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na gruncie wód opadowych lub roztopowych) i szkody z tym związanej dla nieruchomości sąsiednich (lub braku szkody, pomimo zmian dokonanych na gruncie), organy administracji z reguły obowiązane są w prowadzonym postępowaniu, do pozyskania stosownej ekspertyzy biegłego z zakresu hydrologii, która okoliczności te ustali (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2015 r. II OSK 1621/13, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r. II OSK 1538/11). Postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych prowadzone jest na wniosek lub z urzędu. Niezależnie od trybu wszczęcia tego postępowania pełne zastosowanie mają ogólne reguły rządzące postępowaniem przed organami administracji. Mowa tu o wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasadzie, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (zasada prawdy obiektywnej]) a także zasada oficjalności, zgodnie z którą organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1). W postępowaniu tym bezwzględnie istotną jest prawidłowe stosowanie przez organ administracji reguły o której mowa w art. 80 K.p.a. - organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Niniejsze postępowanie toczyło się na wniosek skarżącego, który przyczyny szkód występujących na jego działce (zalewania przydomowej oczyszczalni ścieków), upatrywał w zagospodarowaniu działek sąsiednich nr [...]1, [...], [...], w szczególności nawiezienia na te działki znacznych mas - według oświadczenia złożonego na rozprawie w dniu 15 października 2025 r. było to 350 ciężarówek. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe, okoliczności tej nie potwierdziły.
Przede wszystkim działka skarżącego nr [...] nie sąsiaduje bezpośrednio z działkami nr [...], [...] i [...]. Rozdziela je działka przeznaczona pod drogę gruntową której właścicielem jest Gminy B., oraz działka nr [...]. Szerokość tych działek (teren odgradzający działkę skarżącego, od działek na których zmiany stosunków wodnych, w ocenie skarżącego, są przyczyną szkód występujących na jego nieruchomości) to około 30-35 m. (na wysokości działki [...]
Jak wynika z decyzji, która swoje ustalenia opiera, na logicznej, kompletnej opinii hydrogeologicznej, na działkach nr [...], [...] i [...] nie wystąpiły zmiany kierunku lub natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych w odniesieniu do innych gruntów, w tym do działki skarżącego. Jak wynika z opinii biegłego, na działce nr [...] płytko występuje ponad 3-metrowe warstwa gruntów mato przepuszczalnych, co uniemożliwia swobodne wsiąkanie wód i rozsączanie ścieków w głębsze podłoże. Na działkach nr [...], [...] i [...] również występuje warstwa gruntów mało przepuszczalnych posiadająca miąższość od 0,2 m na działce nr [...] m na działce [...] i 0,7 m na działce nr [...]. Analiza ukształtowania powierzchniowego wg biegłego wykazuje, że spływ wód opadowych lub roztopowych następuje od strony północnej, częściowo po trawiastej działce nr [...], częściowo w kierunku zaniżonego terenu na działce [...] Analiza wysokościowa terenów położonych na południe od drogi powiatowej - ulicy Św. S. wskazuje na występowanie naturalnych warunków charakteryzujących się powolnym odpływem wód opadowych determinowanym płaskim ukształtowaniem terenów.
Istotną zmianą wpływającą na stosunki wodne na działce skarżącego nr [...] (co wynika z opinii biegłego) to realizacja na niej nieodpowiedniej dla warunków gruntowych, przydomowej oczyszczalni ścieków. Opinia wykazuje, że szkód (zalewanie przydomowej oczyszczalni ścieków) jakie skarżący przypisuje zagospodarowaniu działek nr [...], [...] i [...], wynikają z rodzaju gruntu występującego na działce nr [...], oraz faktu realizacji na niej przydomowej oczyszczalni ścieków z płytkim systemem rozsądzającym, a więc oczyszczalni ścieków nieodpowiedniej dla do tego rodzaju gruntu.
Co należy podkreślić, a wynika to nie tylko z opinii biegłego ale też materiałów fotograficznych oraz map dołączonych do opinii, teren działki skarżącego oraz działek, których zagospodarowaniu skarżący przypisuje przyczynę występowania szkód na swojej nieruchomości, odgradza znacznej wielkości obszar składający się z działki gminnej przeznaczonej pod drogę, oraz działki nr [...]. Szerokość tego pasa gruntu to około 30-25 m. Teren działek nr [...] i [...] jest plaski. Jak wynika z opinii (znajduje to potwierdzenie w materiale fotograficznym) działka nr [...] ma podobną wysokość jak zachodnia część dziatki nr [...]. Jest oczywistym, ze nawiezienie tak znacznych mas ziemnych jak sugeruje to skarżący (350 ciężarówek) na działki nr [...] [...] i [...] skutkowało by znacznym podniesieniem terenów tych działek względem, nie tyko działki skarżącego, ale przede wszystkim działki nr [...], co choćby z analizy materiału fotograficznego, należy wykluczyć. Z opinii biegłego, w sposób logiczny wynika, jaka jest przyczyna okresowego zalania (konieczności częstego jej wypróżniania) przydomowej oczyszczalni ścieków zlokalizowanej na działce skarżącego. Jest to rodzaj gruntów na jakich oczyszczalnia ta została zrealizowana a w zasadzie jej nieprzystosowanie do tego rodzaju gruntu. Nie sposób jednak powiązać szkód, jakie opisuje skarżący ze zmianą stosunków wodnych na działkach nr [...], [...] i [...]. Znaczne oddalenie tych działek od nieruchomości skarżącego, oddzielenie ich dwoma innymi działkami oraz fakt, że tereny tych działek są płaskie i zbliżone wysokością ich powierzchni do działki skarżącego, wyklucza powiązanie szkód opisywanych przez skarżącego ze sposobem zagospodarowania tych działek.
Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, sąd na zasadzie art 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.