II SA/Łd 729/25

II SA/Łd 729/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-12-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Beata Czyżewska
Jarosław Czerw /sprawozdawca/
Piotr Mikołajczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1576
art. 2 pkt 10, art. 4 ust. 1, art. 4 ust. 2
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 11, art. 107 par. 1 pkt 4, art. 107 par. 1 pkt 6, art. 107 par. 3, art. 138 par. 1 pkt 1, art. 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 4 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.) Asesor WSA Beata Czyżewska Protokolant st. asystent sędziego Nina Krzemieniewska-Oleszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2025 roku sprawy ze skargi K. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 sierpnia 2025 roku znak: 010070/680/2615260/2025 postępowanie: [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 czerwca 2025 roku, znak: 010070/680/2615260/2025 postępowanie [...]. dc
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzją
z dnia 25 sierpnia 2025 r. znak: 010070/680/2615260/2025 postępowanie: [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 czerwca 2025 r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego.
Jak wynika z akt sprawy w dniu 24 lutego 2025 r. K.J. złożyła w ZUS wniosek o świadczenie wychowawcze na dziecko K.S. na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2025 r. do 31 maja 2026 r. Do wniosku dołączono postanowienie Sądu Rejonowego w Pabianicach z [...] maja 2023 r. sygn. akt [...] na mocy, którego powierzono wnioskodawcy pieczę nad dzieckiem K.S. oraz upoważniono do decydowania o sytuacji edukacyjnej małoletniego oraz do podejmowania decyzji odnośnie leczenia, nadto ustalono miejsce pobytu dziecka w miejscu zamieszkania wnioskodawcy.
Po weryfikacji sprawy, pismem z dnia 14 maja 2025 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez doręczenie do akt sprawy zaświadczenia z Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie albo od innego organizatora pieczy zastępczej, które potwierdza umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej, wraz z datą umieszczenia, w terminie 14 dni.
Na powyższe wezwanie wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi wobec czego decyzją z dnia 13 czerwca 2025 r. znak: 010070/680/2615260/2025, postępowanie: [...], ZUS odmówił przyznania wnioskowanego prawa do świadczenia wychowawczego, powołując się na art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła K.J., wskazując że dziecko zamieszkuje z nią i znajduje się pod jej opieką od uprawomocnienia się postanowienia Sądu z 17 lutego 2022 r. Matka dziecka nie interesowała się dzieckiem i sąd w dniu [...] maja 2023 r. ograniczył jej władzę rodzicielską. Do odwołania dołączono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 558/24.
Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 25 sierpnia 2025 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz. 1576, z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w toku postępowania odwoławczego, na mocy posiadanych dokumentów ustalono, iż powierzona wnioskodawcy opieka nad dzieckiem K.S. ma charakter pieczy bieżącej, której powierzenie następuje sądownie na podstawie art. 96 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Piecza bieżąca nie jest równoważna z pieczą zastępczą i w znacznej części przypadków powierzana jest osobom spokrewnionym z dzieckiem, a charakter ustanowionej pieczy jest doraźny. W rozumieniu art. 4 ust. 2 ustawy prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje rodzicom, opiekunom faktycznym, opiekunom prawnym, dyrektorowi domu pomocy społecznej, rodzinom zastępczym, osobom prowadzącym rodzinne domy dziecka, dyrektorom placówek opiekuńczo-wychowawczych, dyrektorom regionalnych placówek opiekuńczo terapeutycznych, dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego. Wobec faktu, iż sprawowana przez wnioskodawcę opieka nad dzieckiem K.S. jest wykonywana w ramach pieczy bieżącej wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w powołanym przepisie, a tym samym brak jest podstaw prawnych do przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła K.J.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez przyjęcie, iż bieżąca opieka nad małoletnim nie uzasadnia przyznania świadczenia wychowawczego, gdyż osoby, którym sąd powierzył pieczę bieżącą nad dzieckiem nie zostały wskazane w katalogu osób uprawnionych do świadczenia i w konsekwencji nie są uprawnione do świadczenia wychowawczego i tym samym przyjęcie, iż skarżąca nie spełnia wszystkich przesłanek do otrzymania świadczenia wychowawczego na wnuka K.S., 2) przepisów Konstytucji RP (art. 72 ust. 1 zd. 1 i ust. 2) oraz Konwencji o Prawach Dziecka (art. 3 ust. 1, art. 20 i art. 27) poprzez ich niezastosowanie. Wskazując na powyższe wniosła o 1) uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na K.S. na okres od 1 czerwca 2025 roku do 31 maja 2026 r. - stosownie do wniosku z dnia 24 lutego 2025 r., 2) dopuszczenie dowodów z dokumentów wskazanych w odwołaniu oraz dowodu z przesłuchania skarżącej celem wykazania, iż K.S. ma miejsce zamieszkania u skarżącej, jest na jej wyłącznym utrzymaniu i pozostaje pod jej bieżącą pieczą, 3) zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła, że w dniu 24 lutego 2025 r. wystąpiła z wnioskiem o świadczenie wychowawcze 800+ dla wnuka K.S. na okres od 1 czerwca 2025 r. do 31 maja 2026 r. Wniosek o świadczenie 800+ argumentowała tym, iż Sąd Rejonowy dla Łodzi [...] w Łodzi [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia 17 marca 2022 r. umieścił K.S., syna jej córki M.S. pod jej bieżącą opieką w jej miejscu zamieszkania, a powyższe postanowienie jest prawomocne od dnia 6 maja 2022 r. - sygn. akt [...] [...]. Podniosła, iż K. zamieszkał z nią i to wyłącznie ona się nim zajmuje, zaś matka M. S. w ogóle nie interesowała się nigdy synem, nie płaciła też na niego żadnych alimentów. W związku z powyższym Sąd Rejonowy w Pabianicach [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich w dniu [...] maja 2023 r. ograniczył władzę rodzicielską M.S. nad małoletnim K.S. poprzez powierzenie skarżącej bezpośredniej pieczy nad małoletnim i ustalenie, iż jego miejsce zamieszkania jest w jej miejscu zamieszkania. Ponadto Sąd powierzył skarżącej prawo decydowania o wyborze sposobu leczenia i wyborze sposobu kształcenia małoletniego, zmieniając tym samym treść postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi [...] w Łodzi z dnia 17 marca 2022 r. wydanego w sprawie [...]. Podniosła, że powyższe postanowienie Sądu Rejonowego w Pabianicach uprawomocniło się w dniu 19 maja 2023 r. - sygn. akt [...]. Wskazała, że za poprzednie okresy także składała wnioski o przyznanie świadczenia wychowawczego. ZUS decyzją z dna 27 czerwca 2022 r. przyznał początkowo to świadczenie, ale następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin decyzją z dnia 9 sierpnia 2023 r. uchylił przyznane prawo do świadczenia wychowawczego, podnosząc, iż skarżąca nie jest uprawniona do złożenia wniosku o to świadczenie. Jednocześnie ZUS nakazał zwrócić świadczenie wychowawcze za okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r., bo stanowi ono nienależnie pobrane świadczenie. Prezes ZUS następnie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 lipca 2024 r. przychylił się w całości do jej skargi - sygn. akt I SA/Wa 558/24 uchylając decyzję ZUS z dnia 9 sierpnia 2023 r. i przyznał, iż wypłacone świadczenie jest świadczeniem należnie pobranym i tym samym skarżąca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia 500+ na wnuka. W piśmie z dnia 29 października 2024 r. ZUS przyznał, iż zgodnie z powyższym wyrokiem przysługuje skarżącej świadczenie wychowawcze na K. na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. Także za kolejny okres świadczenia od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. i od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. skarżąca składała wnioski o świadczenie 800+ i za każdym razem musiała składać skargi do WSA. Sądy administracyjne przyznawały jej rację, uznając, że przysługuje jej świadczenie na wnuka, mimo, że pozostaje on tylko pod bieżącą pieczą, a nie pieczą zastępczą. Skarżąca oświadczyła, że świadczenie wychowawcze w całości przeznacza na potrzeby małoletniego K., gdyż jego matka, w ogóle się nim nie interesuje, nic mu nie kupuje i nie przekazuje żadnych pieniędzy. Nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, gdyż zostało oparte na dowolnej ocenie przedłożonych dowodów i jako takie jest całkowicie błędne. Zdaniem skarżącej odmowa przyznania prawa do świadczenia wychowawczego jest bardzo niesprawiedliwa, gdyż to wyłącznie ona sprawuje wyłączną i faktyczną opiekę nad K.S.. Zgodnie z zamiarem ustawodawcy pomoc państwa w postaci świadczenia wychowawczego ma przysługiwać dziecku, a skoro to wyłącznie skarżąca sprawuje pieczę nad tym dzieckiem, zaś jego matka ma ograniczoną władzę rodzicielską, to skarżąca ma pełne prawo domagać się przyznania świadczenia wychowawczego. Jej zdaniem nie do zaakceptowania jest sytuacja, gdy w pewnym okresie dziecko pozbawione pieczy rodziców może znaleźć się poza wsparciem ze strony Państwa.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu skarżąca jest babcią K.S. i sprawuje nad nim faktyczną opiekę. Jako babcia nie mieści się jednak w kręgu osób uprawnionych do otrzymania świadczenia wychowawczego. Weryfikację prawa do świadczenia wychowawczego przeprowadzono z uwzględnieniem przepisów ustawowych, które nie stwarzają warunków do tego, aby dziadkowie mogli ubiegać się o świadczenia finansowane ze środków publicznych na rzecz swoich wnuków. Dla uznania K. J. za opiekuna faktycznego wnuka konieczne byłoby, poza sprawowaniem opieki faktycznej, także wystąpienie przez nią z wnioskiem do sądu opiekuńczego, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca. Z akt rozpatrywanej sprawy wynika jednoznacznie, że skarżąca nie jest żadną z osób, o której mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, nie można jej wypłacić świadczenia jako osobie faktycznie opiekującej się dzieckiem, gdyż nie wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o jego przysposobienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1576, dalej: p.p.w.d.).
Zgodnie z art. 4 ust. 1 p.p.w.d., celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Stosownie zaś do art. 4 ust. 2 p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje:
1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, albo
2) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo
3) opiekunowi prawnemu dziecka, albo
4) dyrektorowi domu pomocy społecznej.
Z kolei w świetle definicji zawartej w art. 2 pkt 10 p.p.w.d., opiekunem faktycznym dziecka, jest osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka.
Dokonując analizy zgromadzonego w kontrolowanej sprawie materiału dowodowego z perspektywy powołanych regulacji należy stwierdzić, że z akt niniejszej sprawy wynika, iż skarżąca na mocy prawomocnych postanowień Sądu Rejonowego dla Łodzi-[...] w Łodzi z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt [...] i Sądu Rejonowego w Pabianicach [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] maja 2023 r., sygn. akt [...], sprawuje pieczę bieżącą nad małoletnim wnukiem K.S. Z przedłożonych dokumentów wynika, że małoletni K.S. zamieszkuje wspólnie ze skarżącą, której sąd przyznał jednocześnie prawo decydowania o wyborze sposobu leczenia i kształcenia małoletniego wnuka. Powyższe okoliczności pozostają bezsporne pomiędzy stronami i nie budzą jakichkolwiek wątpliwości Sądu.
Sporną natomiast pozostaje kwestia zasadności odmowy przyznania skarżącej prawa do wnioskowanego przez nią świadczenia wychowawczego na rzecz małoletniego K. S., na skutek uznania przez organy administracji, że skarżąca nie jest wymieniona w katalogu podmiotów uprawnionych do przyznania przedmiotowego świadczenia, zawartego w powołanym wyżej art. 4 ust. 2 p.p.w.d.
W ocenie Sądu, prezentowane przez organy stanowisko skutkujące odmową przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego, z uwzględnieniem jedynie literalnego brzmienia powołanego przepisu, należy uznać za nieprawidłowe. Pozbawienie przez organy małoletniego pozostającego pod bieżącą pieczą skarżącej dostępności do świadczenia wychowawczego w oparciu jedynie o literalną wykładnię art. 4 ust. 2 w związku z art. 2 pkt 10 p.p.w.d. nie uwzględnia bowiem istoty tego świadczenia oraz praw wynikających z Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka, a tym samym stanowi naruszenie przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci mających zastosowanie w kontrolowanej sprawie. Przepisy te powinny być interpretowane z uwzględnieniem norm konstytucyjnych i obowiązków państwa wynikających z ratyfikowanej Konwencji o Prawach Dziecka, w szczególności z uwzględnieniem art. 72 ust. 1 zd. 1 i ust. 2 Konstytucji RP oraz przepisów wskazanej Konwencji (art. 20, art. 3, art. 27 ust. 3).
W tym aspekcie należy podkreślić, że zgodnie z art. 8 Konstytucji RP, Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, zaś jej ust. 2 stanowi, że przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Stosownie zaś do art. 72 ust. 1 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Każdy ma prawo żądać od organów władzy publicznej ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją. W myśl z kolei ust. 2 tego artykułu, dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych.
Zauważyć przy tym należy, że zgodnie z art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka, dziecko pozbawione czasowo lub na stałe swego środowiska rodzinnego lub gdy ze względu na swoje dobro nie może pozostawać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa. We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, nadrzędną zasadą powinno być jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka (art. 3 ust. 1 Konwencji). W rozważanym aspekcie istotny jest również art. 27 ust. 3 Konwencji, który przewiduje, że Państwa-Strony, zgodnie z warunkami krajowymi oraz odpowiednio do swych środków, będą podejmowały właściwe kroki dla wspomagania rodziców lub innych osób odpowiedzialnych za dziecko w realizacji tego prawa oraz będą udzielały, w razie potrzeby, pomocy materialnej oraz innych programów pomocy, szczególnie w zakresie żywności, odzieży i mieszkań.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd w pełni podziela ugruntowany już w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym, osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka, której państwo powierzyło bieżącą pieczę nad jego wychowaniem i rozwojem na mocy orzeczenia sądowego, ma nie tylko prawo skutecznego domagania się pomocy, ale państwo ma obowiązek tę pomoc zapewnić, w tym również pomoc materialną, a więc przynajmniej w zakresie częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka. Niezgodne z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka byłoby zawężenie grupy osób legitymowanych do otrzymania świadczenia wychowawczego wyłącznie do osób, które z jednej strony faktycznie opiekują się dzieckiem, a z drugiej jedynie pod warunkiem, że wystąpiły do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. Regulacja taka pomija bowiem osoby, które na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego wykonują bieżącą pieczę nad dzieckiem. Należy także podkreślić, że odmowa przyznania świadczenia wychowawczego osobie sprawującej bieżącą pieczę nad dzieckiem narusza standardy w zakresie obowiązku równego traktowania podmiotów prawa, o którym mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji. Z zasady równego traktowania wynika nakaz równego, czyli jednakowego traktowania wszystkich adresatów norm prawnych charakteryzujących się w takim samym stopniu tą samą relewantną cechą. Zróżnicowanie bowiem w traktowaniu podmiotów prawa jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na jasno sformułowane obiektywne kryterium. Kryterium to musi mieć charakter relewantny, czyli pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma. Należy stwierdzić, że tego właśnie wymogu nie spełnia kryterium przyjęte przez ustawodawcę w art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 10 p.p.w.d., albowiem pominięcie wśród osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego, tych które na mocy orzeczenia sądu sprawują bieżącą pieczę nad dzieckiem pozostaje w sprzeczności z celem tej ustawy i celem świadczenia wychowawczego, którym jest częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Stąd też wprowadzając odstępstwo od zasady równości ustawodawca nie może się tylko ograniczyć do jasnego (w sensie językowym) sformułowania kryterium, ale przede wszystkim przyjęte kryterium musi pozostawać w bezpośrednim związku z celem przyjętej regulacji (por. wyroki: NSA z 27 sierpnia 2019 r., I OSK 2707/17; NSA z 1 sierpnia 2019 r., I OSK 202/19; NSA z 1 sierpnia 2019 r., I OSK 203/19, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W dalszej kolejności podkreślić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 4 i 6 oraz § 3 k.p.a. Przepisy te określają elementy decyzji administracyjnej, do których zalicza się powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Tymczasem w decyzji z 13 czerwca 2025 r. organ I instancji w ramach podstawy prawnej wskazał ogólnie ustawę o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, natomiast organ odwoławczy w podstawie zaskarżonej decyzji wskazał jedynie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 28 ust. 1 p.p.w.d., zapominając całkowicie o materialnoprawnej podstawie rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Zawarte w decyzji organu I instancji, jak i w zaskarżonej decyzji, uzasadnienie faktyczne nie odpowiada przy tym wymogom powołanego art. 107 § 3 k.p.a.
Biorąc pod uwagę powyższe uchybienia, Sąd uznał za konieczne przypomnieć, że na tle powołanego art. 107 § 3 k.p.a. w orzecznictwie sądów administracyjnych zostały sformułowane cechy prawidłowo sporządzonego uzasadnienia decyzji (dobrego uzasadnienia), do których zaliczono: logiczny związek oraz zgodność z rozstrzygnięciem i jego treścią, brak wywodów sprzecznych lub rozbieżnych z rozstrzygnięciem, ścisłość i dokładność wywodów, ich zwięzłość i prostota ujęcia oraz kompletność motywów (por. wyrok WSA w Łodzi z 25 czerwca 2025 r., sygn. II SA/Łd 207/25, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podzielając powyższy pogląd, Sąd zwraca uwagę, że organ prowadzący postępowanie nie może zapominać, że w motywach decyzji, zgodnie z wymogami powołanego art. 107 § 3 k.p.a., powinien przedstawić ustalony stan faktyczny i prawny sprawy, przeanalizować i ocenić dowody, którymi dysponuje, wskazać, które z nich posiadają wartość dowodową, a którym odmawia wiarygodności i mocy dowodowej. Funkcją uzasadnienia jest bowiem przekonanie strony, że wyrażone przez nią stanowisko w sprawie, w tym stanowisko zawarte w odwołaniu, zostało wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygniecie, to że przyczyną tego są istotne powody. Prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ. Jednocześnie treść uzasadnienia powinna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji wydawanej przez organ odwoławczy powinno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wymogów tych nie spełnia, co także dowodzi wadliwości zaskarżonej decyzji z powodu naruszeń przepisów postępowania administracyjnego - art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Powyższe wskazuje, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja ZUS zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania - tj. art. 107 § 1 pkt 4 - 6 i § 3 w związku z art. 11 k.p.a., zaś w przypadku decyzji organu odwoławczego doszło także do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji I instancji pomimo przysługujących organowi uprawnień reformatoryjnych wynikających z art.138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji uwzględni powyższą ocenę prawną, uznając, że w okolicznościach faktycznych sprawy, skarżąca sprawując pieczę bieżącą nad wnukiem K.S., co do zasady jest podmiotem uprawnionym do wystąpienia z żądaniem przyznania świadczenia wychowawczego i oceni spełnienie pozostałych przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie tego świadczenia.
Z powyższych względów Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
dc