II SA/Łd 729/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS, które odmawiały przyznania świadczenia wychowawczego K. J. na jej wnuka K. S. Babcia sprawuje nad wnukiem bieżącą pieczę na mocy prawomocnych postanowień sądowych, które powierzyły jej pieczę i prawo do decydowania o leczeniu i edukacji dziecka, a także ustaliły miejsce jego zamieszkania u niej. Organy ZUS odmówiły przyznania świadczenia, argumentując, że K. J. nie jest wymieniona w art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jako osoba uprawniona, ponieważ nie wystąpiła do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka, a jedynie sprawuje pieczę bieżącą. Sąd administracyjny uznał to stanowisko za nieprawidłowe. Podkreślono, że odmowa przyznania świadczenia oparta na literalnej wykładni przepisów narusza Konstytucję RP (art. 72 ust. 1 i 2) oraz Konwencję o Prawach Dziecka (art. 3, 20, 27), które zapewniają ochronę praw dziecka i pomoc państwa dla dzieci pozbawionych opieki rodzicielskiej. Sąd wskazał, że państwo ma obowiązek zapewnić pomoc materialną dzieciom, a osoby sprawujące pieczę na mocy orzeczenia sądowego powinny być uwzględniane. Ponadto, odmowa przyznania świadczenia narusza zasadę równego traktowania (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), gdyż kryterium wykluczające osoby sprawujące bieżącą pieczę nie pozostaje w związku z celem ustawy. Sąd zwrócił również uwagę na naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących uzasadnienia decyzji (art. 107 § 1, 3, art. 11 k.p.a.), które nie zawierały wystarczającego wyjaśnienia podstaw faktycznych i prawnych. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżone decyzje i nakazał organowi administracji ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem powyższej oceny prawnej, uznając, że skarżąca sprawująca pieczę bieżącą jest podmiotem uprawnionym do świadczenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących świadczenia wychowawczego w kontekście opieki bieżącej sprawowanej przez osoby inne niż rodzice, a także znaczenie praw konstytucyjnych i międzynarodowych w wykładni przepisów prawa administracyjnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej osoby sprawującej pieczę bieżącą na mocy orzeczenia sądu. Może wymagać analizy w kontekście innych przepisów dotyczących pieczy zastępczej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba sprawująca bieżącą pieczę nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego jest uprawniona do świadczenia wychowawczego, mimo braku wniosku o przysposobienie dziecka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoba sprawująca bieżącą pieczę nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego jest uprawniona do świadczenia wychowawczego, a odmowa przyznania świadczenia oparta na literalnej wykładni przepisów narusza prawa dziecka i zasadę równego traktowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że odmowa przyznania świadczenia wychowawczego osobie sprawującej bieżącą pieczę nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądowego, tylko dlatego, że nie wystąpiła ona o przysposobienie, jest nieprawidłowa. Taka interpretacja narusza Konstytucję RP i Konwencję o Prawach Dziecka, które zapewniają ochronę praw dziecka i pomoc państwa. Państwo ma obowiązek zapewnić wsparcie materialne dzieciom pozbawionym opieki rodzicielskiej, a osoby sprawujące pieczę na mocy orzeczenia sądowego powinny być uwzględniane. Ponadto, narusza to zasadę równego traktowania.
Czy decyzje ZUS odmawiające świadczenia wychowawczego były prawidłowo uzasadnione?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzje ZUS były wadliwie uzasadnione z powodu naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wymogów formalnych uzasadnienia decyzji.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że decyzje organów administracji nie spełniały wymogów art. 107 § 1, 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. Uzasadnienia nie zawierały wystarczającego wskazania faktów, dowodów, przyczyn odmowy wiarygodności innym dowodom, ani wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego nie ustosunkowało się do zarzutów odwołania.
Przepisy (24)
Główne
p.p.w.d. art. 4 § 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
p.p.w.d. art. 4 § 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Sąd uznał, że definicja opiekuna faktycznego (art. 2 pkt 10) w powiązaniu z art. 4 ust. 2 nie może być interpretowana literalnie w sposób wykluczający osoby sprawujące bieżącą pieczę na mocy orzeczenia sądu.
k.p.a. art. 145 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 135
Kodeks postępowania administracyjnego
P.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 72 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sąd powołał się na obowiązek ochrony praw dziecka i prawo dziecka pozbawionego opieki rodzicielskiej do pomocy władz publicznych.
Konstytucja RP art. 72 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sąd powołał się na obowiązek ochrony praw dziecka i prawo dziecka pozbawionego opieki rodzicielskiej do pomocy władz publicznych.
Konwencja o Prawach Dziecka art. 20
Konwencja o Prawach Dziecka
Dziecko pozbawione środowiska rodzinnego ma prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa.
Konwencja o Prawach Dziecka art. 3 § 1
Konwencja o Prawach Dziecka
Nadrzędna zasada najlepszego zabezpieczenia interesów dziecka.
Konwencja o Prawach Dziecka art. 27 § 3
Konwencja o Prawach Dziecka
Państwa-Strony podejmują kroki dla wspomagania rodziców i udzielają pomocy materialnej.
Pomocnicze
p.p.w.d. art. 2 § 10
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Definicja opiekuna faktycznego, która wymaga wystąpienia do sądu rodzinnego o przysposobienie, została uznana przez sąd za zbyt wąską w kontekście świadczenia wychowawczego.
p.p.w.d. art. 28 § 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
k.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie przepisów dotyczących elementów decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie przepisów dotyczących uzasadnienia decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 8 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio.
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równego traktowania.
k.r.o. art. 96 § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odmowa przyznania świadczenia wychowawczego osobie sprawującej bieżącą pieczę nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądu jest niezgodna z Konstytucją RP i Konwencją o Prawach Dziecka. • Literalna wykładnia przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która wyklucza osoby sprawujące bieżącą pieczę, narusza zasadę równego traktowania. • Decyzje ZUS były wadliwie uzasadnione, co stanowi naruszenie przepisów k.p.a.
Odrzucone argumenty
Skarżąca nie mieści się w katalogu osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego, ponieważ sprawuje jedynie pieczę bieżącą, a nie wystąpiła o przysposobienie dziecka.
Godne uwagi sformułowania
Pozbawienie przez organy małoletniego pozostającego pod bieżącą pieczą skarżącej dostępności do świadczenia wychowawczego w oparciu jedynie o literalną wykładnię art. 4 ust. 2 w związku z art. 2 pkt 10 p.p.w.d. nie uwzględnia bowiem istoty tego świadczenia oraz praw wynikających z Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka • Niezgodne z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka byłoby zawężenie grupy osób legitymowanych do otrzymania świadczenia wychowawczego wyłącznie do osób, które z jednej strony faktycznie opiekują się dzieckiem, a z drugiej jedynie pod warunkiem, że wystąpiły do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. • Uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wymogów tych nie spełnia, co także dowodzi wadliwości zaskarżonej decyzji z powodu naruszeń przepisów postępowania administracyjnego - art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skład orzekający
Piotr Mikołajczyk
przewodniczący
Jarosław Czerw
sprawozdawca
Beata Czyżewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia wychowawczego w kontekście opieki bieżącej sprawowanej przez osoby inne niż rodzice, a także znaczenie praw konstytucyjnych i międzynarodowych w wykładni przepisów prawa administracyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej osoby sprawującej pieczę bieżącą na mocy orzeczenia sądu. Może wymagać analizy w kontekście innych przepisów dotyczących pieczy zastępczej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne stosują Konstytucję i prawa człowieka do interpretacji przepisów, chroniąc prawa dziecka i rodziny w sytuacjach, gdy organy administracji stosują zbyt wąską wykładnię przepisów. Jest to przykład walki o sprawiedliwość i wsparcie dla najbardziej potrzebujących.
“Babcia walczy o 800+ dla wnuka: sąd staje po stronie dziecka, krytykując ZUS za 'literalne' przepisy.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.