II SA/Łd 728/21

II SA/Łd 728/21 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-04-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-08-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /sprawozdawca/
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący/
Marcin Olejniczak
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1324/22 - Wyrok NSA z 2023-05-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 291
art. 12 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 119 pkt 2, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi E. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021r., poz. 735), zwanej k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Ł. z dnia [...] r. odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na W. T.
W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że w dniu 26 marca 2021r. E.T. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem W.T.
Organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, ponieważ skarżąca nie spełnia przesłanek do jego przyznania, ma bowiem ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, a zatem zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020r., poz. 111 ze zm.), zwanej u.ś.r., nie przysługuje jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na syna.
Kolegium wskazało, że syn skarżącej W.T. (ur. [...].09.2008r.) orzeczeniem o niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] r., znak: [...], został zaliczony do osób niepełnosprawnych do 31 marca 2022r. (niepełnosprawność datuje się od 7-go roku życia). W orzeczeniu wskazano, że wymaga koniecznej stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ponadto dodało, że E.T. pobiera od 1 października 2009r. rentę z tytułu niezdolności do pracy (pismo z dnia [...] r. sygn. sprawy: [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S.), która została przyznana do 30 listopada 2021r.
Kolegium stwierdziło, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. jest jasny i nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych, bowiem ustalenie prawa do renty wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym takie jednoznaczne rozwiązanie prawne jest przejawem wyboru ustawodawcy w kształtowaniu polityki pomocowej Państwa i wspierania rodzin. Jednocześnie Kolegium zwróciło uwagę, iż przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. częściowo został uznany za niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019r., sygn. akt OSK 2/17 (Dz. U. z 2019r., poz. 1257) z dniem 9 stycznia 2020r. Zgodnie z tym wyrokiem ww. przepis traci moc w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Kolegium wskazało przy tym, że powoływany wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma charakter zakresowy i dotyczy jedynie rent z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Zdaniem Kolegium, skutków tego wyroku nie należy odnosić do skarżącej, ponieważ pobierana przez nią renta z tytułu niezdolności do pracy wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Ponadto Kolegium podniosło, że występowanie okoliczności, iż skarżąca jest okresowo od 1 października 2009r. do 30 listopada 2021r. niezdolna do pracy ma istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie. Skoro bowiem skarżąca jest niezdolna do pracy, to trudno uznać, aby w jej przypadku można było mówić, w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r., o rezygnacji z zatrudnienia lub jej niepodejmowaniu w związku z koniecznością podjęcia się opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Dodatkowo Kolegium stwierdziło, że E.T. jest niezdolna do pracy od 1 października 2009r., a niepełnosprawność syna powstała w 2015r. Kolegium wyjaśniło, że o rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić - jak się przyjmuje w orzecznictwie NSA - w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (nie podejmowania przez niego pracy), a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r.
Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania dotyczących wypłaty różnicy pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a pobieraną przez skarżącą rentą Kolegium wskazało, że podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie, iż nie można zaakceptować takiej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która sprowadzałaby się do odmowy jego zastosowania i wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego stanowiącego różnicę między wysokością świadczenia emerytalno-rentowego netto (pomniejszonego o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne), a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego. Wypłata różnicy pozostaje bowiem w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. W orzecznictwie niektórych wojewódzkich sądów administracyjnych zauważa się, że praktyka taka spowodowałaby również wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno – rentowe.
W ocenie zatem Kolegium, powyższe przemawia za celowością przyjęcia rozwiązania polegającego na umożliwieniu osobom spełniającym warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, a pobierającym świadczenie emerytalno-rentowe, wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Jednakże Kolegium podkreśliło, że sytuacja ta nie znajduje odniesienia w okolicznościach sprawy. Niezależnie od wystąpienia w sprawie przesłanki negatywnej, o jakiej mowa w ww. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., skarżąca nie spełnia podstawowej przesłanki umożliwiającej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.), tj. brak jest związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem, a sprawowaną opieką nad synem.
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła E.T., zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 lit. a u.ś.r. poprzez błędną interpretację i uznanie, że nie przysługuje skarżącej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego.
W oparciu o ten zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżąca podniosła, że została jej przyznana renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości 1060 zł. Syn, którym się opiekuje – W.T. - jest pod opieką wielu specjalistów i skarżąca zaciąga kredyty na jego leczenie i rehabilitację. Dodała, że nie ma przyznanych alimentów na syna i z otrzymywanej renty musi utrzymać siebie i syna oraz zapewnić mu leczenie. Zdaniem skarżącej, różnica w wysokości renty (1060 zł), a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, pozwoliłaby chociaż w części uregulować zaciągnięte zobowiązania na leczenie i rehabilitację syna.
Skarżąca wskazała również, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w tej sprawie renty. Dodała przy tym, że organ powinien wskazać w jaki sposób może to uczynić. Zdaniem skarżącej, organy zaniechały poinformowania o możliwości zawieszenia prawa do renty, wobec tego, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości rezygnacji z renty. W ocenie skarżącej, organy naruszyły art. 9 k.p.a.
W odpowiedzi na tę skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Pismem z dnia 28 października 2021r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę oraz wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2022 r. poz. 329 z późn. zm) zwanej p.p.s.a., stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W rozpatrywanej sprawie zarówno skarżący jak i organ złożyli wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Sądy administracyjne stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie), jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Ł. z dnia [...] r., w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego przez skarżącą na syna W. T. Zasadniczym powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia był brak związku przyczynowego między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną opieką oraz ustalone skarżącej prawo do renty z powodu niezdolności do pracy, które na mocy art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a. u.ś.r. wyklucza przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
Świadczenie pielęgnacyjne jest obok zasiłku pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego jednym ze świadczeń opiekuńczych, zaliczanym do świadczeń rodzinnych (art. 2 pkt 2 u.ś.r.). Przesłanki materialnoprawne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zostały uregulowane w art. 17 u.ś.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: pkt 1 - matce albo ojcu, pkt 2 - opiekunowi faktycznemu dziecka, pkt 3 - osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, pkt 4 - innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 17 ust. 1 u.ś.r.).
Natomiast przepis art. 17 ust. 5 u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne, nie przysługuje, jeżeli:
1) osoba sprawująca opiekę:
a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,
b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
2) osoba wymagająca opieki:
a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;
3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;
4) (uchylony);
5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Z przywołanych unormowań, jasno wynika, że jednym z podstawowych i koniecznych warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, by opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
W niniejszej sprawie okolicznością niesporną, podnoszoną przez skarżącą, jest ustalone skarżącej prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na okres od 1 października 2009 r. do 30 listopada 2021 r. Niesporne również jest to, że syn skarżącej został zaliczony do osób niepełnosprawnych do 31 marca 2022 r. a w orzeczeniu zawarto wskazania o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Fakty te nie były kwestionowane na żadnym etapie postępowania.
W konsekwencji Sąd wskazuje, że skarżąca, jako matka, mieści się w katalogu osób uprawnionych do przyznania wnioskowanego świadczenia w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. natomiast podopieczny jest osobą, nad którą opieka ta, w rozumieniu ustawy, może być sprawowana.
Istotą sporu jest natomiast wykładnia art. 17 ust.5 pkt 1 lit a u.ś.r. oraz zastosowanie w niniejszej sprawie art. 17 ust.1. u.ś.r. w zakresie związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawnym synem.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 291 z późn. zm.) niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu, przy czym za całkowicie niezdolną do pracy rozumie się osobę, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Jak wynika z orzecznictwa sądowego, dokonując analizy pojęcia "całkowita niezdolność do pracy" należy brać pod uwagę zarówno kryterium biologiczne (stan organizmu dotkniętego schorzeniami naruszającymi jego sprawność w stopniu powodującym całkowitą niezdolność do jakiejkolwiek pracy), jak i ekonomiczne (całkowita utrata zdolności do zarobkowania wykonywaniem jakiejkolwiek pracy) (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 marca 2022 r., II SA/Łd 650/21, Lex nr 3330475).
Jeżeli więc skarżąca posiada rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, należy przyjąć, że zarówno ze względów biologicznych jaki i ekonomicznych, przynajmniej do 30 listopada 2021 r., utraciła zdolność do podjęcia pracy w ogóle. W konsekwencji, nie sposób przyjąć by skarżąca nie podejmowała pracy lub z niej zrezygnowała ze względu na sprawowaną opiekę, jeśli pracy tej od 1 października 2009 r. w ogóle nie może podejmować.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia, lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Jest to świadczenie rekompensujące brak możliwości uzyskiwania dochodu z pracy, w związku z jej niepodjęciem lub rezygnacją z niej, w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (wyrok NSA z 21 sierpnia 2018 r.,I OSK 1124/18, Lex nr 2588317). A zatem, zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (wyrok NSA z 7 listopada 2019 r.,I OSK 1549/19, Lex nr 2755167; wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 marca 2022 r., II SA/Łd 650/21, Lex nr 3330475).
Trafnie zatem ustalił organ odwoławczy brak w niniejszej sprawie związku przyczynowego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., co skutkuje niemożliwością zaliczenia skarżącej do kręgu osób uprawnionych do świadczenia w rozumieniu powyższego przepisu.
Odnosząc się do zarzutu skargi związanego z wykładnią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a Sąd w pierwszej kolejności wskazuje na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r.(OSK 2/17, Dz.U. z 2019 r., poz. 1257), uznający art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, za niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wyroku Trybunał wskazał, że przejawem niewłaściwego zinterpretowania przez ustawodawcę obowiązku wsparcia osób i rodzin jest ograniczenie możliwości pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekuna, który ma ustalone prawo renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, ale jednocześnie pracy tej nie podejmuje z uwagi na sprawowanie opieki. Trybunał wskazał, że podmiotem prawa do tego świadczenia jest osoba (zdolna do pracy) rezygnująca z zatrudnienia w celu sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny; świadczenie ma jej częściowo rekompensować utracony zarobek.
Świadczenie pielęgnacyjne stanowi pomoc ze strony państwa dla osoby zdolnej do pracy, lecz niezatrudnionej i niewykonującej innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, wobec którego ciąży na niej obowiązek alimentacyjny (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2008 r., P 27/07; wyrok TK z 22 lipca 2008 r., P 41/07, OTK ZU nr 6/A/2008, poz. 109).
W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowała się linia orzecznicza, zgodnie z którą osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę lub rentę, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla opiekuna o statusie emeryta, czy rencisty, wynikająca z przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. rozumiana jest jako wiążąca się nie z samym prawem do tych świadczeń, lecz z ich realizacją w postaci wypłaty świadczenia. W konsekwencji osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (wyrok NSA z 13 kwietnia 2022 r., I OSK 1727/21, Lex nr 3337433; wyrok WSA w Poznaniu z 1 kwietnia 2022 r., IV SA/Po 145/22, Lex nr 3334622; wyroki WSA w Gdańsku: z 7 kwietnia 2022 r., III SA/Gd 1115/21, Lex nr 3337061, z dnia 7 kwietnia 2022 r., III SA/Gd 44/22, Lex nr 3334992; wyrok WSA w Poznaniu z 7 kwietnia 2022 r., IV SA/Po 169/22, Lex nr 3336835; wyroki WSA w Olsztynie: z 20 kwietnia, II SA/Ol 206/22, Lex nr 3337797 i z 26 kwietnia 2022 r., II SA/Ol 238/22, Lex nr 3340919).
Należy jednak podkreślić, że warunkiem prawa wyboru jednego z ww. świadczeń jest ustalenie spełnienia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Dopiero spełnienie przez ubiegającego się o świadczenie pielęgnacyjne wszystkich przesłanek pozytywnych z art. 17 u.ś.r. rodzi możliwość wyboru tego świadczenia przy jednoczesnej rezygnacji z pobierania świadczenia z tytułu renty, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca. W konsekwencji Sąd nie podziela podnoszonego w skardze zarzutu naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 9 k.p.a. poprzez niepoinformowanie skarżącej o możliwości zawieszenia prawa do renty. Obowiązek taki aktualizowałby się po stronie organu w sytuacji braku innych przeszkód do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, co nie miało miejsca ze względu całkowitą niezdolność skarżącej do pracy, skutkującą niespełnieniem przesłanki z art. 17 ust.1. w postaci związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym synem.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
dc