II SA/Łd 712/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2004-04-02
NSAnieruchomościŚredniawsa
wywłaszczeniezwrot nieruchomościnieruchomościgospodarka nieruchomościamitermincel wywłaszczeniaodszkodowanieprawo administracyjnedecyzja administracyjnaskarga

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Zarządu Miasta B. na decyzję Wojewody, utrzymującą w mocy odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia w wymaganym terminie.

Sprawa dotyczyła zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia (poszerzenie ulicy) w ciągu 7 lat od decyzji o wywłaszczeniu. Starosta zwrócił część nieruchomości, odmówił zwrotu innej (oddanej w użytkowanie wieczyste) i zobowiązał do zwrotu odszkodowania. Wojewoda utrzymał tę decyzję, uznając, że mimo braku środków finansowych, cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w terminie. Zarząd Miasta B. zaskarżył decyzję, argumentując, że cel jest nadal aktualny. Sąd oddalił skargę, potwierdzając, że po upływie 7 lat od wywłaszczenia, jeśli prace nie zostały rozpoczęte, nieruchomość staje się zbędna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę Zarządu Miasta B. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Starosty dotyczącą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Sprawa dotyczyła nieruchomości wywłaszczonej na cele poszerzenia ulicy A. w B. Po latach okazało się, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Starosta zwrócił część nieruchomości wnioskodawczyniom, odmówił zwrotu innej części, która została oddana w użytkowanie wieczyste spółdzielni mieszkaniowej, i zobowiązał do zwrotu wypłaconego odszkodowania. Wojewoda podtrzymał tę decyzję, wskazując, że zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość uznaje się za zbędną, jeśli w ciągu 7 lat od ostateczności decyzji o wywłaszczeniu nie rozpoczęto prac związanych z celem. Zarząd Miasta B. w skardze argumentował, że cel wywłaszczenia jest nadal aktualny ze względów finansowych i komunikacyjnych. Sąd uznał jednak, że brak realizacji celu w ciągu kilkunastu lat od wywłaszczenia, mimo braku środków finansowych, czyni twierdzenie o aktualności celu hipotetycznym. Sąd podkreślił, że przepis art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami kategorycznie określa przesłanki uznania nieruchomości za zbędną. W związku z tym, sąd oddalił skargę jako bezzasadną, potwierdzając legalność zaskarżonej decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, nieruchomość powinna zostać zwrócona, jeśli w ciągu 7 lat od ostateczności decyzji o wywłaszczeniu nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu, nawet jeśli cel ten jest nadal aktualny.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który kategorycznie określa przesłanki uznania nieruchomości za zbędną. Brak realizacji celu w ciągu 7 lat od wywłaszczenia, niezależnie od późniejszej aktualności celu, stanowi podstawę do zwrotu nieruchomości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.g.n. art. 137 § 1 pkt 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu.

u.g.n. art. 229

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Wyłączenie roszczenia o zwrot nieruchomości, jeżeli przed 1 stycznia 1998 r. została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Pomocnicze

u.g.n. art. 136 § 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Przesłanka zwrotu nieruchomości.

p.u.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi jako bezzasadnej.

u.z.n. art. 6

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

Podstawa nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia w ciągu 7 lat od ostateczności decyzji o wywłaszczeniu, co zgodnie z art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. czyni ją zbędną. Prawo użytkowania wieczystego do działki nr 728/1 zostało ustanowione przed 1 stycznia 1998 r. i ujawnione w księdze wieczystej, co wyłącza roszczenie o zwrot na podstawie art. 229 u.g.n.

Odrzucone argumenty

Cel wywłaszczenia (poszerzenie ulicy A.) jest nadal aktualny ze względów finansowych i komunikacyjnych, a jego realizacja może nastąpić w najbliższym czasie.

Godne uwagi sformułowania

nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu twierdzenie skarżącego jakoby cel ten miał być zrealizowany w najbliższym czasie należy ocenić w kategorii stricte hipotetycznej nie zmienił się i jest nadal aktualny

Skład orzekający

Jolanta Rosińska

sprawozdawca

Wojciech Chróścielewski

przewodniczący

Zygmunt Zgierski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, w szczególności kryterium 7-letniego terminu na rozpoczęcie prac oraz skutków ustanowienia prawa użytkowania wieczystego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów, ale zasady dotyczące terminu realizacji celu wywłaszczenia i skutków ustanowienia praw osób trzecich pozostają aktualne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, które ma znaczenie praktyczne dla właścicieli i samorządów. Interpretacja przepisów dotyczących terminu realizacji celu wywłaszczenia jest kluczowa.

Kiedy wywłaszczona nieruchomość wraca do właściciela? Sąd rozstrzyga po latach.

Dane finansowe

WPS: 4935 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 712/01 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2004-04-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Jolanta Rosińska /sprawozdawca/
Wojciech Chróścielewski /przewodniczący/
Zygmunt Zgierski
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ
Wojewoda
Sentencja
Dnia 2 kwietnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędziowie: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Protokolant : Arkadiusz Widawski po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2004 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi Prezydenta Miasta B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] , Nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] , Nr [...] w przedmiocie zwrotu M. K. i M. T. - K. nieruchomości położonej w B. nr działki 727/1 o pow. 0,0525 ha, objętej księgą wieczystą nr KW [...] , odmowy zwrotu działki nr 728/1 będącej w użytkowaniu wieczystym [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, objętej księgą wieczystą nr KW [...] i zobowiązania M. K. i M. T. - K. do zwrotu na rzecz Gminy Miasta B. wypłaconego odszkodowania za w/w nieruchomość, które po waloryzacji wynosi 4935 zł.
Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, w dniu [...] aktem notarialnym Rep. A [...] została sprzedana na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w B. przy ul. A. , nr działki 1605 o powierzchni 0,1697 ha. Dla tego terenu opracowano plan realizacyjny budowy osiedla mieszkaniowego "Ł. " zatwierdzony decyzją Wojewódzkiego Zarządu Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego w P. (Nr [...] z dnia [...] ). W myśl w/w planu dokonano podziału działki nr 1605 na działkę nr 1605/2 stanowiącej pas gruntu na poszerzenie ulicy A. i na działkę nr 1605/1 przeznaczą na cele inwestycyjne osiedla, w szczególności zieleń, ciągi komunikacyjne, bloki mieszkalne. W związku z takim przeznaczeniem działek zostały one nabyte na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64).
W wyniku modernizacji ewidencji gruntów oraz kolejnych podziałów, wywłaszczona nieruchomość weszła w skład innych działek (nr 1605/1 w skład działki nr 728/1 natomiast działka nr 1605/2 w skład działki nr 727/1).
M. K. i M. T. - K. wystąpiły z wnioskiem o zwrotu przedmiotowej nieruchomości z uwagi na niezrealizowanie inwestycji stanowiącej powód wcześniejszego wywłaszczenia.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy jak i aktualny stan zagospodarowania tych działek stwierdzony w wyniku oględzin na gruncie w lipcu 1999r. potwierdził, iż wywłaszczone działki nr 1605/2 i część działki 1605/1 nie zostały wykorzystane na cel, dla którego nastąpiło nabycie. W miejscu, gdzie zgodnie z planem realizacyjnym powołanym w umowie nabycia miało nastąpić poszerzenie ulicy A. , znajduje się pas gruntu w żaden sposób niezagospodarowany, nie porośnięty też roślinnością. Również część działki nr 1605/1, gdzie zgodnie z planem realizacyjnym miała znajdować się zieleń osiedlowa, na dzień złożenia wniosku o zwrot stanowiła niezagospodarowany pas gruntu. Pozostała część działki nr 1605/1 wykorzystana została zgodnie z celem nabycia - tereny komunikacyjne i bloki mieszkalne.
W tym stanie rzeczy Starosta [...] decyzją z dnia [...] zwrócił na rzecz wnioskodawczyń nieruchomość stanowiącą własność Gminy Miasta B. oznaczoną numerem 727/1 o pow. 0,0525 ha; odmówił zwrotu działki nr 728/1. Jednocześnie zobowiązał wnioskodawczynie do zwrócenia na rzecz Gminy Miasta B. wypłaconego odszkodowania za nieruchomość, które po waloryzacji wynosiło 4935 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, iż aktualny stan zagospodarowania opisanych działek potwierdza istnienie przesłanek zawartych w art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.). Jednakże działka nr 728/1 powstała z podziału działki nr 728 oddana została (aktem notarialnym Rep. A. Nr [...] z dnia [...] ) w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, a prawo to ujawniono w księdze wieczystej. Obecny właściciel Gmina Miasto B. negatywnie rozpatrzył możliwość rozwiązania umowy użytkowania wieczystego w stosunku do przedmiotowej działki. Wobec powyższego roszczenie o zwrot tej części wywłaszczonej nieruchomości nie przysługiwało (art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami).
Orzeczenie to zakwestionowała M. T. - K. i Zarząd Miasta B. . Odwołująca się podała, że nieruchomość oznaczona numerem 728/1 była całkowicie niezagospodarowana i dlatego powinna również zostać zwrócona. Natomiast Zarząd Miasta B. w swoim odwołaniu wskazał, iż cel wykupu - poszerzenie ulicy A. nie został osiągnięty ze względów finansowych, ale jego realizacja może nastąpić w najbliższym czasie.
Po rozpatrzeniu odwołań Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy kontestowane rozstrzygnięcie. Podniesiony w odwołaniu Zarządu Miasta B. zarzut, iż z uwagi na konieczność poszerzenia ulicy nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia jest niezasadny. Od momentu wykupienia nieruchomości upłynęło bowiem 17 lat i od tego czasu nie prowadzi się żadnych prac związanych z realizacją tej inwestycji. Samo przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego bądź zamierzenia wykonania takiej inwestycji w przyszłości nie stanowi przeszkody do zwrotu nieruchomości. Zgodnie z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami - nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji. Natomiast odnosząc się do odwołania M. T. - K. , organ odwoławczy wskazał, iż w świetle regulacji art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma ono uzasadnienia. Przepis ten stanowi, że roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r., nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.
Skargę na powyższą decyzję złożył Zarząd Miasta B. wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej zwrotu działki nr 727/1. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż cel wykupu nie został w pełni osiągnięty ze względów finansowych, ale nie oznacza to, że nie nastąpi w najbliższym czasie jego realizacja. Z uwagi na fakt, iż ulica A. jest ciągiem komunikacyjnym niezwykle przeciążonym, gdyż stanowi jedyny dojazd do pobliskiego szpitala i szkoły istnieje konieczność jej poszerzenia. Działka nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, gdyż cel ten od momentu nabycia nie zmienił się i jest nadal aktualny.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej . Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 art. 1 powołanego aktu ).
Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej . Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.
Skarżący nie kwestionuje w niej ustalenia organu administracji architektoniczno -budowlanej, iż przedmiotowa działka nr 727/1 ( poprzednio 1605/2 ) nie została dotychczas wykorzystana na cel poszerzenia ulicy A. . Nie ulega wątpliwości, iż leży ona w pasie drogowym tej ulicy, a skarżący z uwagi na brak środków finansowych nie przystąpił do realizacji inwestycji. Skoro przez okres kilkunastu lat nie przystąpiono do realizacji celu związanego z wywłaszczeniem, twierdzenie skarżącego jakoby cel ten miał być zrealizowany w najbliższym czasie należy ocenić w kategorii stricte hipotetycznej.
W uzasadnieniu podlegającej kontroli decyzji powołano się m. innymi na przepis art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm. ), który w sposób kategoryczny określa, kiedy nieruchomość stała się "zbędna" na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a następuje to, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu ( por. wyrok NSA z dnia 23.10.1998 r. IVSA 1900/96 LEX nr 45893 w Warszawie; wyrok NSA z 22.06.2001 r. ISA 241/00 LEX nr 54436 w Warszawie ).
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że cel na który nieruchomość wywłaszczono nie został zrealizowany w okresie 7 lat od daty wywłaszczenia, a zatem spełniona została przesłanka zwrotu nieruchomości przewidziana przepisem art. 136 ust. 3 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, a podniesiona przez skarżącego okoliczność aktualności celu wywłaszczenia nie ma w tej sprawie żadnego znaczenia.
Uznając przeto, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) skargę jako bezzasadną oddalił.