II SA/Łd 711/25

II SA/Łd 711/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-12-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /przewodniczący/
Jarosław Czerw
Robert Adamczewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Dnia 16 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.), Sędzia WSA Jarosław Czerw, , Protokolant Asystent sędziego Izabela Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2025 roku sprawy ze skargi E.Z. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 28 listopada 2024 roku nr 010070/680/3021312/2024 (postępowanie [...]) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. dc
Uzasadnienie
II SA/Łd 711/25
Uzasadnienie
E.Z. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 28 listopada 2024 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 4 lipca 2024 r. o odmowie prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2024/2025 dla dziecka W.Z. (znak sprawy: 010070/680/3021312/2024, postępowanie: [...].). Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia w szczególności wskazano art. 129 i 134 k.p.a.
Z akt sprawy wynika, że 26 marca 2024 r. skarżąca złożyła wniosek
o świadczenie wychowawcze na okres 2024/2025 dla dzieci M. i W. Z. Świadczenie dla dziecka M. zostało przyznane informacją z 9 kwietnia 2024 r. Następnie organ zwrócił uwagę, że jednocześnie ojciec dziecka 5 lutego 2024 r. również wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa do ww. świadczenia dla dziecka W.Z., któremu w postępowaniu automatycznym zostało przyznane prawo do świadczenia informacją z 20 lutego 2024 r.
Z uwagi na powyższe, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wezwał oboje rodziców do nadesłania dokumentów potwierdzających sprawowanie wyłącznej opieki nad dzieckiem oraz złożenia wyjaśnień jak sprawowana jest opieka nad dzieckiem, gdzie dziecko zamieszkuje i kto ponosi koszty jego utrzymania. Żaden z rodziców nie odpowiedział na powyższe wezwanie, w związku z tym decyzją z 4 lipca 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko W.Z. za okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. Jako uzasadnienie odmowy organ wskazał brak odpowiedzi strony na wezwanie do złożenia wyjaśnień.
Również 4 lipca 2024 r. ojciec dzieci wycofał swój wniosek o świadczenie wychowawcze, a decyzją ZUS z 9 lipca 2024 r. uchylono prawo do świadczenia od 1 sierpnia 2024 r. do 31 maja 2025 r.
Następnie z akt sprawy wynika, że 11 lipca 2024 roku skarżąca stawiła się w siedzibie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. w sprawie świadczenia wychowawczego na dziecko W.Z. za wyżej wskazany okres. Z protokołu spisanego na tę okoliczność wynika, że skarżąca złożyła oświadczenia o treści: "W odpowiedzi na pismo z 04.07.2024 dotyczące odmowy prawa do świadczenia informuję, że mój mąż M. Z. (...) złożył do ZUS wyjaśnienia, że rezygnuje z wypłaty świadczenia za okres 01.06.2024 - 31.05.2025, ponieważ żona będzie pobierała 800+ na córkę, którą wspólnie wychowujemy, proszę o wypłatę w/w świadczenia." Pod protokołem widnieją podpisy strony oraz pracownika organu, a także data 11 lipca 2024 r.
W dalszej kolejności pismem złożonym na formularzu odwołania poprzez kanał elektroniczny 21 sierpnia 2024 r. skarżąca podniosła, że w protokole z 11 lipca 2024 r. odniosła się decyzji z 4 lipca 2024 r. i prosi o pilne potraktowanie tego odwołania, bowiem od sierpnia 2024 r. otrzymuje tylko jeden przelew i nie rozumie czy na córkę W. ma przyznanie sporne świadczenie.
W tym stanie rzeczy Prezes ZUS 28 listopada 2024 r. wydał postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania wskazując, iż zgodnie z informacjami z systemu Informatycznego ZUS, wspomagającego obsługę świadczeń dla rodzin, decyzja z 4 lipca 2024 r. została doręczona skarżącej w tym samym dniu, tj. 4 lipca 2024 r. (numer UPD [...]). Organ wskazał, że ww. decyzji strona została poinformowana, że przysługuje jej prawo do wniesienia odwołania do Prezesa ZUS, które należy wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, tj. do 18.07.2024 r. włącznie. Odwołanie strony wpłynęło do ZUS w formie elektronicznej poprzez profil zaufany na platformie PUE-ZUS (numer UPP [...]) 21 sierpnia 2024 r., czyli po terminie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi E.Z. wskazała, że nie zgadza się z zaskarżonym rozstrzygnięciem, bowiem organ nie uwzględnił oświadczenia strony złożonego do protokołu 11 lipca 2024 r. Strona załączyła do skargi oryginał protokołu z 11 lipca 2024 r, którego kopia znajduje się także w aktach administracyjnych. Skarżąca wskazała, że niezrozumiałe jest czemu organ nie wypłaca świadczenia na córkę W. Poprosiła o ponowne sprawdzenie terminowości wpływających dokumentów do ZUS z jej profilu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zwrócił uwagę, że ojciec dzieci ponownie 29 listopada 2024 r. wystąpił z wnioskiem o świadczenie wychowawcze na okres 2024/2025 dla córki W., zaś informacją z 9 grudnia 2024 r. ZUS powiadomił wnioskodawcę o przyznaniu prawa do świadczenia od 1 listopada 2024 r. do 31 maja 2025 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną, jest natomiast związany granicami sprawy (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej: ustawa p.p.s.a.). Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 3 ustawy p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Prezesa ZUS z 28 listopada 2024 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez E. Z. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 4 lipca 2024 r., którą odmówiono skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko W.Z. za okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r.
Z akt sprawy wynika, że decyzja wydana w toku procedowania w organie pierwszej instancji została doręczona stronie 4 lipca 2024 roku. Decyzja ta zawierała prawidłowe pouczenie o terminie złożenia odwołania. W skardze strona skarżąca nie kwestionuje daty odbioru decyzji ZUS, a jedynie podnosi, że w zaskarżonym rozstrzygnięciu organ nie odniósł się w ogóle do protokołu z 11 lipca 2024 r. Okoliczność ta okazała się kluczowa dla wyniku kontrolowanego postępowania.
W tym miejscu należy przypomnieć podstawowe zasady, którymi powinien kierować się organ administracji publicznej przy rozpoznawaniu sprawy. W szczególności zauważyć należy, iż zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Niewątpliwie zachowanie tego terminu stanowi warunek konieczny skutecznego podważenia rozstrzygnięcia, z którym nie zgadza się strona. W razie upływu wskazanego terminu, organ odwoławczy jest zobowiązany w świetle art. 134 k.p.a. do stwierdzenia w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że regulacja ustanowiona w art. 134 k.p.a. wyznacza zakres postępowania organu odwoławczego, określanego mianem postępowania wstępnego, rozpoczynającego działania organu wyższego stopnia od badania zaistnienia formalnych przesłanek dopuszczalności środka zaskarżenia. Na tym etapie postępowania organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy dany środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w terminie. W ramach tego obowiązku wstępnej oceny dopuszczalności odwołania organ winien zastosować się do reguł panujących w całym postępowaniu administracyjnych, bowiem na ten organ nałożone są również obowiązki wynikające z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Na mocy art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej podejmują z urzędu lub na wniosek strony wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Stosownie zaś do art. 77 § 1 k.p.a. na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, a następnie, zgodnie z art. 80 k.p.a., dokonania oceny - na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Przenosząc powyższe ogólne rozważania na realia niniejszej sprawy należy dostrzec, że oceniając terminowość złożonego przez skarżącą odwołania Prezes ZUS mylnie ograniczył się jedynie do pisma złożonego przez skarżącą 21 sierpnia 2024 r. na formularzu poprzez kanał elektroniczny, w którym skarżąca wprost podniosła, że w protokole z 11 lipca 2024 r. odniosła się decyzji z 4 lipca 2024 r. i prosi o pilne potraktowanie tego odwołania. Organ zatem błędnie przyjął, że to dopiero pismo złożone 21 sierpnia 2024 r. jest odwołaniem strony, a zupełnie nie podjął rozważań, że już w protokole z 11 lipca 2024 r. skarżąca odniosła się do decyzji z 4 lipca 2024 r. Jednocześnie Sąd zauważa, że oryginał wspomnianego protokołu załączony przez stronę do skargi oraz jego kopia, którą przesłał organ do sądu są tożsame. Nie znajduje więc akceptacji zachowanie organu, który pomija dokumenty złożone w sprawie i na podstawie tak wybiórczo zakreślonego materiału aktowego feruje zaskarżone rozstrzygnięcie. Innymi słowy, stanowisko organu o uchybieniu terminu do złożenia odwołania nie znajduje odzwierciedlenia w aktach. Ewidentnie bowiem strona - w terminie ustawowym do złożenia odwołania - stawiła się w siedzibie organu i złożyła oświadczenie do protokołu z 11 lipca 2024 r., w którym bezpośrednio zakwestionowała decyzję z 4 lipca 2024 r. Z tych tez względów, w ocenie Sądu, działania organu odwoławczego w zakresie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie znajdują uzasadniania.
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu są dla organów wiążące (art. 153 ustawy p.p.s.a.), co oznacza, że ponownie rozstrzygając sprawę Prezes ZUS rozpozna odwołanie skarżącej złożone do protokołu z 11 lipca 2024 r. Wobec stwierdzonego istotnego uchybienia przepisom postępowania, za przedwczesne należało uznać natomiast odnoszenie się do zarzutów skargi co do zasadności odmowy przyznania spornego świadczenia na córkę skarżącej.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł w jak w sentencji.
dc