II SA/Łd 711/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-11-24
NSAnieruchomościWysokawsa
ochrona gruntów leśnychplanowanie przestrzennezabudowa mieszkaniowainteres publicznyinteres prywatnydecyzja uznaniowaWSAgmina

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Gminy O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymującą w mocy odmowę zgody na przeznaczenie gruntów leśnych na cele nieleśne pod zabudowę mieszkaniową, uznając prymat interesu publicznego ochrony lasów nad interesem prywatnym właścicieli.

Gmina O. zaskarżyła decyzję odmawiającą zgody na przeznaczenie 21,7 ha gruntów leśnych na cele nieleśne pod zabudowę mieszkaniową. Organy administracji uznały, że interes publiczny ochrony cennych przyrodniczo gruntów leśnych, zwłaszcza w gminie o niskim wskaźniku lesistości, przeważa nad interesem właścicieli i gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, podzielając stanowisko organów o konieczności ochrony lasów jako dobra publicznego.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, która utrzymała w mocy decyzję Marszałka Województwa Łódzkiego o odmowie wyrażenia zgody na przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gruntów leśnych (o powierzchni 21,7075 ha) na cele nieleśne, pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Organy administracji argumentowały, że przedmiotowe grunty stanowią zwarte kompleksy leśne o wysokich klasach bonitacyjnych, mają znaczenie dla ekosystemu i łagodzenia zmian klimatu, a ich przeznaczenie na cele nieleśne prowadziłoby do naruszenia kompleksu leśnego i zwiększenia presji urbanizacyjnej w gminie o niskim wskaźniku lesistości. Podkreślono, że ochrona gruntów leśnych, zgodnie z ustawą, polega na ograniczaniu przeznaczania ich na cele nieleśne, a zgoda marszałka województwa ma charakter uznaniowy. Gmina O. zarzucała organom naruszenie przepisów dotyczących planowania przestrzennego, zrównoważonego rozwoju oraz błędną wykładnię przepisów, pominięcie interesu właścicieli i gminy oraz sprzeczność w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły stan faktyczny i prawny, a interes publiczny ochrony cennych gruntów leśnych przeważa nad interesem prywatnym właścicieli. Sąd podkreślił, że decyzje uznaniowe podlegają kontroli sądowej pod względem zgodności z prawem, a organy wykazały się należytym wyważeniem interesów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, interes publiczny ochrony cennych gruntów leśnych przeważa nad interesem prywatnym.

Uzasadnienie

Organy administracji i sąd uznały, że grunty leśne o wysokich klasach bonitacyjnych, stanowiące zwarty kompleks i położone w gminie o niskim wskaźniku lesistości, mają znaczną wartość przyrodniczą i ekologiczną. Ich przeznaczenie na cele nieleśne prowadziłoby do nieodwracalnej utraty zasobów środowiskowych i zwiększenia presji urbanizacyjnej, co jest sprzeczne z zasadami ochrony lasów. Interes publiczny ochrony tych zasobów jest nadrzędny wobec prywatnych aspiracji właścicieli i gminy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

u.o.g.r.l. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 7 § 2

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 7 § 2

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 6 § 1

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.g.r.l. art. 4 § 6

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

K.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.z.p. art. 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 2 § 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 9

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Interes publiczny ochrony cennych przyrodniczo gruntów leśnych przeważa nad interesem prywatnym właścicieli i gminy. Gmina ma niski wskaźnik lesistości, a grunty stanowią zwarty kompleks leśny o wysokich klasach bonitacyjnych. Przeznaczenie gruntów leśnych na cele nieleśne prowadziłoby do nieodwracalnej utraty zasobów środowiskowych i zwiększenia presji urbanizacyjnej. Ustalenia studium uwarunkowań nie są wiążące dla organów rozpatrujących wniosek w trybie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Opinia izby rolniczej nie jest wiążąca dla organu rozpatrującego wniosek.

Odrzucone argumenty

Naruszenie interesu prawnego właścicieli nieruchomości. Arbitralne uznanie, że las stanowi wartościowy ekosystem. Naruszenie przepisów o planowaniu przestrzennym i zrównoważonym rozwoju. Pominięcie kierunku społeczno-gospodarczego wykorzystania prawa własności wyrażonego w Studium. Sprzeczność w uzasadnieniu decyzji organu II instancji. Pominięcie woli właścicieli gruntów i trendu urbanizacji sąsiednich terenów.

Godne uwagi sformułowania

interes publiczny związany z potrzebą ochrony gruntów leśnych przeważa w niniejszej sprawie nad interesami leżącymi u podstaw złożenia wniosku sama chęć czynienia inwestycji na terenach stanowiących grunty leśne nie może stanowić przesłanki obligującej organ do wydania zgody na zmianę przeznaczenia takich gruntów prymat presji inwestycyjnej ustąpić musi poszanowaniu trudno odnawialnych zasobów środowiskowych zwarστε i rozległe obszary leśne należy chronić całościowo obecni właściciele nieruchomości muszą zaakceptować, że są właścicielami lasu ze wszelkimi wynikającymi z tego konsekwencjami

Skład orzekający

Piotr Mikołajczyk

przewodniczący sprawozdawca

Sławomir Wojciechowski

sędzia

Marcin Olejniczak

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie prymatu interesu publicznego ochrony gruntów leśnych nad interesem prywatnym w kontekście planowania przestrzennego i decyzji uznaniowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne w ramach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje konflikt między rozwojem urbanistycznym a ochroną środowiska, pokazując, jak sądy rozstrzygają takie spory, stawiając interes publiczny ponad prywatnym.

Las czy domy? Sąd rozstrzygnął spór o 21 hektarów zieleni w gminie.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 711/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-11-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-07-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Marcin Olejniczak
Piotr Mikołajczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Wojciechowski
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 547/24 - Wyrok NSA z 2025-12-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 par.1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2409
art. 3 ust. 2 pkt 1, art. 4 pkt 6, art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t. j.)
Sentencja
Dnia 24 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Asesor WSA Marcin Olejniczak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2023 roku sprawy ze skargi Gminy O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 22 maja 2023 r. nr SKO.4174.8.2023 w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gruntów leśnych na cele nieleśne oddala skargę. a.bł.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 22 maja 2023 r. znak SKO.4174.8.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa Łódzkiego o odmowie wyrażenia zgody na przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gruntów leśnych na cele nieleśne.
1. Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia 20 marca 2023 r. znak: RŚI.7151.3.33.2022, wydaną z powołaniem art. 7 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (dalej u.o.g.r.l.) oraz art. 104 K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku Wójta Gminy O., Marszałek Województwa Łódzkiego odmówił wyrażenia zgody na przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gruntów leśnych niestanowiących własności Skarbu Państwa o łącznej powierzchni 21,7075 ha, położonych na działkach nr: [...] i [...] w obrębie M., na cele nieleśne, tj. pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wolnostojącą.
1. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zmiana przeznaczenia gruntów leśnych o powierzchni 21,7075 ha objętych opracowaniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działek ewidencyjnych nr [...] i [...] w obrębie M. na cele nieleśne, tj. pod teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej wolnostojącej nie znajduje wystarczającego uzasadnienia. Przedmiotowe grunty stanowią zwarte kompleksy leśne oraz stanowią miejsce bytowania zwierzyny leśnej. Wielkość lasu stanowi wartościowy ekosystem, mający wielokierunkowy wpływ na tereny sąsiednie oraz przesłanki polityki zwiększania lesistości państwa sprawiły, iż w tej sprawie zajęto stanowisko negatywne.
2. Zgodnie z "Polityką ekologiczną Państwa 2030" prowadzenie wielofunkcyjnej i trwale zrównoważonej gospodarki leśnej umożliwia zachowanie równowagi między świadczonymi przez lasy funkcjami: przyrodniczymi (ochronnymi), społecznymi i gospodarczymi. Równocześnie stwarza ono warunki do zachowania bogactwa przyrodniczego lasów przy jedoczesnym korzystaniu z ich zasobów w celu zaspokojenia potrzeb społecznych i gospodarczych. Lasy posiadają duży potencjał do łagodzenia zmian klimatu, który można zwiększać poprzez prowadzenie dodatkowych działań w sektorze leśnym. Działania takie przyczyniają się również do wzrostu różnorodności biologicznej. Zdaniem organu proponowane przeznaczenie gruntów leśnych na cele nieleśne, prowadziłoby do naruszenia kompleksu leśnego, zmniejszenia ogólnej powierzchni gruntów zalesionych na terenie miasta, a przez to również na terenie województwa i jednocześnie zwiększyłoby presję urbanizacyjną na przedmiotowym obszarze. Dlatego zmiana przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne powinna dotyczyć nieużytków i gruntów o najniższej przydatności produkcyjnej. Ponadto, las stanowi wartościowy ekosystem, mający wielokierunkowy wpływ na tereny sąsiednie.
3. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Wójt Gminy O., wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie interesu prawnego właścicieli nieruchomości oraz arbitralne, niepoparte żadnymi dowodami uznanie, że przedmiotowy las stanowi wartościowy ekosystem i w świetle Polityki ekologicznej Państwa 2030, który ma służyć prowadzeniu trwale zrównoważonej gospodarki leśnej, a tym samym wzrostowi różnorodności biologicznej.
2. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 22 maja 2023 r. znak SKO.4174.8.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
1. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 ust. 1 u.o.g.r.l. przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W myśl art. 7 ust. 2 pkt 5 u.o.g.r.l. przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne "pozostałych gruntów leśnych" (czyli gruntów leśnych niestanowiących własności Skarbu Państwa) wymaga uzyskania zgody marszałka województwa wyrażanej po uzyskaniu opinii izby rolniczej. W świetle art. 7 ust. 3 u.o.g.r.l. wyrażenie zgody, o której mowa w ust. 2 pkt 1, 2 i 5, następuje na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta), będącego z mocy art. 7 ust. 3a u.o.g.r.l. stroną w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2. W art. 10 u.o.g.r.l. zostały określone szczegółowe wymogi dotyczące treści wniosku i załączników. Ponadto stosownie do art. 2 ust. 2 u.o.g.r.l. gruntami leśnymi, w rozumieniu u.o.g.r.l., są grunty: 1) określone jako lasy w przepisach o lasach; 2) zrekultywowane dla potrzeb gospodarki leśnej; 3) pod drogami dojazdowymi do gruntów leśnych. Ilekroć zaś w u.o.g.r.l. jest mowa o przeznaczeniu gruntów na cele nieleśne - rozumie się przez to ustalenie innego niż leśny sposobu użytkowania gruntów leśnych (art. 4 pkt 6 u.o.g.r.l.). Zgodnie z art. 3 ust. 2 u.o.g.r.l. ochrona gruntów leśnych polega na: 1) ograniczaniu przeznaczania ich na cele nieleśne lub nierolnicze; 2) zapobieganiu procesom degradacji i dewastacji gruntów leśnych oraz szkodom w drzewostanach i produkcji leśnej, powstającym wskutek działalności nieleśnej i ruchów masowych ziemi; 3) przywracaniu wartości użytkowej gruntom, które utraciły charakter gruntów leśnych wskutek działalności nieleśnej; 4) poprawianiu ich wartości użytkowej oraz zapobieganiu obniżania ich produkcyjności; 5) ograniczaniu zmian naturalnego ukształtowania powierzchni ziemi. Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.o.g.r.l. na cele nierolnicze i nieleśne można przeznaczać przede wszystkim grunty oznaczone w ewidencji gruntów jako nieużytki, a w razie ich braku - inne grunty o najniższej przydatności produkcyjnej.
2. Kolegium wyjaśniło, że w rozpatrywanej sprawie przedmiotem wniosku Wójta Gminy O., złożonego do Marszałka Województwa Łódzkiego w dniu 27 grudnia 2022 r., jest przeznaczenie gruntów leśnych stanowiących własność osób fizycznych o łącznej powierzchni 21,7075 ha położonych na działkach nr [...] i [...] w obrębie M., na cele nieleśne, konkretnie pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wolnostojącą. Zmiana dotychczasowego przeznaczenia tych gruntów miałaby nastąpić w projektowanym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dla działek ewidencyjnych nr: [...] i [...] w obrębie M., do którego sporządzenia przystąpiono w wykonaniu uchwały nr [...] Rady Gminy O. z dnia 29 października 2020 r.
3. W art. 7 ust. 2 u.o.g.r.l. ustawodawca wprowadził warunek uzyskania opinii izby rolniczej, odnoszącej się do planowanego przeznaczenia gruntów leśnych niestanowiących własności Skarbu Państwa na cele nieleśne, która nie jest dla organu wiążąca. Kolegium wskazało, że w aktach sprawy znajduje się pismo Izby Rolniczej Województwa Łódzkiego z dnia 26 stycznia 2023 r., w którego treści zostało wyrażone pozytywne stanowisko co do projektowanego przeznaczenia na cele nieleśne gruntów leśnych o łącznej powierzchni 21,7075 ha położonych w obrębie M., gminie O.. Kolegium dostrzegło uchybienia, jakich dopuścił się organ samorządu rolniczego przy wyrażeniu tej opinii (np. niezachowanie formy postanowienia, brak pouczenia o możliwości wniesienia zażalenia), jednakże uznało, że nie ma potrzeby uzyskania nowej opinii, która odpowiadałaby wszystkim warunkom określonym w art. 106 i innych przepisach K.p.a. Wzięło przy tym pod uwagę, że: a) analizowane pismo spełnia minimalne wymogi pozwalające na potraktowanie go jako postanowienia, obejmujące wskazanie organu wydającego ten akt i strony postępowania, rozstrzygnięcie oraz podpis osoby upoważnionej do jego wydania; b) zostało ono - jak wynika z rozdzielnika - doręczone stronie, a przynajmniej miała ona możliwość zapoznania się z jego treścią przed wydaniem zaskarżonej decyzji, zgodnie z informacją udzieloną jej w oparciu o art. 10 § 1 K.p.a.; c) sformułowane w nim stanowisko jest pozytywne dla strony i - jak wynika z treści odwołania - w pełni przez nią aprobowane.
4. Kolegium zaznaczyło, że postępowanie w sprawie wyrażenia zgody na przeznaczenie gruntów leśnych na cele nieleśne jest postępowaniem administracyjnym stanowiącym fragment procedury uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W postępowaniu tym marszałek województwa musi ocenić zasadność takiego zamiaru, a także zbadać, czy argumenty podniesione we wniosku przemawiają za udzieleniem takiej zgody. Wiąże się to z koniecznością rozważenia czy doniosłość celów założonych przez wnioskodawcę uzasadnia zmianę sposobu wykorzystania gruntów. W tym celu organ powinien dokonać zrównoważonej oceny potencjalnych korzyści płynących ze zmiany sposobu zagospodarowania gruntów leśnych oraz wynikających z generalnej zasady ograniczania przeznaczania gruntów leśnych na cele nieleśne, wynikającej z art. 3 ust. 2 pkt 1 u.o.g.r.l.
5. Organ wskazał, że decyzja wydawana na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 5 u.o.g.r.l. ma charakter uznaniowy, co oznacza, że pozostawiono właściwemu organowi ocenę danej sytuacji przez pryzmat posiadanej specjalistycznej wiedzy. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Kolegium wskazało, że wyrażenie zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne, o jakiej mowa w art. 7 ust. 2 u.o.g.r.l., powinno być traktowane jako odstępstwo od ogólnej zasady ochrony tych gruntów, realizowanej jako ograniczanie tego rodzaju działań.
6. W ocenie organu II instancji sama chęć czynienia inwestycji na terenach stanowiących grunty leśne nie może stanowić przesłanki obligującej organ do wydania zgody na zmianę przeznaczenia takich gruntów, gdyż obowiązek taki stałby w sprzeczności z kierunkami ochrony gruntów leśnych wyrażonymi w art. 3 ust. 2 u.o.g.r.l. Organy mają bowiem przede wszystkim na względzie określony ustawowo interes publiczny, jakim jest ochrona gruntów leśnych jako dobra publicznego. Również samo położenie terenu w sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej, z dostępem do infrastruktury, nie może przesądzać o zasadności złożonego wniosku. Prymat presji inwestycyjnej ustąpić musi poszanowaniu trudno odnawialnych zasobów środowiskowych, a zwarte i rozległe obszary leśne należy chronić całościowo. Zasoby leśne są częścią całości dostępnych zasobów przyrodniczych o odpowiednich właściwościach ilościowych i jakościowych, przeznaczonych do zaspokojenia określonych celów. Stosowanie instrumentów prawnych ochrony gruntów leśnych, takich jak wyrażenie zgody na przeznaczenie na cele nieleśne gruntów leśnych, wymaga podejścia systemowego. Polega ono na dostrzeganiu w całokształcie norm prawnych regulujących sprawy ochrony gruntów leśnych cech współzależności zasobów środowiska, do których należy zaliczyć grunty leśne. Racjonalne traktowanie zasobów leśnych oznacza głównie dążenie do osiągnięcia celów ustawowych uregulowanych w u.o.g.r.l. Jest to zatem taki sposób postępowania organu wyrażającego zgodę lub odmawiającego wyrażenia zgody, który będzie zgodny z celami ustawowymi, z uwzględnieniem przewidywanych skutków racjonalnego gospodarowania gruntami leśnymi, obejmujących ich ochronę. Racjonalna ochrona gruntów leśnych wyklucza przede wszystkim działania, które są sprzeczne z celami uregulowanymi w art. 3 ust. 2 u.o.g.r.l. oraz wynikającymi z trwałej zrównoważonej gospodarki leśnej.
7. Następnie Kolegium zaznaczyło, że kwestia opracowania projektu planu miejscowego pod kątem zgodności z zapisami obowiązującego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy nie ma istotnego znaczenia dla oceny przeprowadzanej przez organy orzekające w trybie u.o.g.r.l. Organy powołane do wyrażenia zgody dokonują bowiem oceny wniosku pod kątem przesłanek wskazanych w u.o.g.r.l. i nie są w tej mierze związane postanowieniami studium.
8. W uzasadnieniu wniosku złożonego w niniejszej sprawie Wójt Gminy O. umotywował potrzebę przeznaczenia na cele nieleśne gruntów leśnych o łącznej powierzchni 21,7075 ha objętych uproszczonym planem urządzenia lasów obrębu ewidencyjnego M. i ujętych w rejestrze gruntów jako lasy, przede wszystkim z powołaniem się na konieczność dostosowania sposobu użytkowania tych gruntów do oczekiwań ich właścicieli, planujących realizację na nich zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. W związku z tym podniósł, że projektowana zmiana ich przeznaczenia związana jest m.in. z zapewnieniem odpowiedniej ilości miejsc mieszkalnych dla rozwijającego się obszaru, stanowiących kontynuację sposobu zagospodarowania w granicach obrębu. Wskazał też na wymaganą zgodność proponowanych rozwiązań z ustaleniami aktualnego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy O.. Podkreślił, że nie przewiduje się, by ich realizacja odbiła się ujemnie na gospodarce leśnej w obrębie M.. W jego ocenie ustalenia projektowanego planu miejscowego pozwalają bowiem na utrzymanie istniejących powiązań przyrodniczych, m.in. poprzez ustalenie minimalnego udziału powierzchni biologicznie czynnej na działce budowlanej czy nakazu zachowania drzewostanu w sytuacji, gdy nie koliduje on z zabudową realizowaną na takiej działce. Strona zaznaczyła ponadto, że wnioskowane do przeznaczenia na cele nieleśne grunty obejmują jedynie niewielką część wszystkich gruntów leśnych zlokalizowanych na terenie gminy O. Wskazała, że przy wyborze terenów do zmiany przeznaczenia kierowano się również zasadami zrównoważonego i racjonalnego rozwoju. Przedstawiona argumentacja została następnie podtrzymana i rozwinięta w odwołaniu od decyzji Marszałka Województwa Łódzkiego, w którym zaakcentowano wagę interesu właścicieli nieruchomości oraz zbieżnego z nim społeczno-gospodarczego interesu Gminy O. Powołano się przy tym na okoliczność, że przedmiotowy las wyrósł na gruntach objętych wnioskiem w czasie, gdy ich obecni właściciele nie mieli do nich tytułu prawnego, a w konsekwencji nie mieli także wpływu na sposób ich użytkowania. Po odzyskaniu utraconego wskutek wywłaszczenia prawa własności nie są oni zainteresowani prowadzeniem na tych gruntach gospodarki leśnej, lecz chcą w pełni korzystać z uprawnień wynikających z przysługującego im prawa. Treść odwołania zawiera również dodatkowe wyjaśnienia odnoszące się do rozwiązań przewidzianych w projekcie planu miejscowego, prowadzących w założeniu do znaczącego ograniczenia wpływu przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne na funkcję przyrodniczą terenu, zachowanie jego bioróżnorodności i umożliwienie bytowania zwierzyny leśnej.
9. Kolegium zgodziło się ze stroną, że motywy złożenia przez nią wniosku na podstawie art. 7 ust. 3 u.o.g.r.l. nie są błahe i zasługują co najmniej na wnikliwe rozważenie, jednakże po przeanalizowaniu całokształtu okoliczności związanych ze sprawą stanęło na stanowisku, że potrzeba zaspokojenia prywatnego interesu właścicieli gruntów i społeczno-gospodarczego interesu Gminy O. musi w tym przypadku ustąpić interesowi publicznemu przejawiającemu się w potrzebie utrzymania i ochrony istniejących gruntów leśnych, realizowanej m.in. za pomocą środka w postaci ograniczania przeznaczania ich na cele nieleśne (art. 3 ust. 2 pkt 1 u.o.g.r.l.). Wniosek złożony przez Wójta Gminy O. dotyczy gruntów leśnych o powierzchni odpowiadającej ponad 2% ogólnej powierzchni lasów i ponad 7% powierzchni lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa na obszarze gminy O. (według danych z wniosku).
10. Mając przy tym na uwadze, że aktualny wskaźnik lesistości dla tej gminy (11%) jest niższy od wskaźnika lesistości dla całego województwa łódzkiego (21%), który z kolei jest niższy od wskaźnika lesistości Polski (29,6%), organ uznał, że powierzchnia gruntów leśnych będących przedmiotem postępowania jest znaczna, a ewentualne wyrażenie zgody na przeznaczenie tych gruntów na cele nieleśne prowadziłoby do istotnego uszczuplenia areału leśnego na obszarze i tak już słabo zalesionej gminy. Co więcej, z dokumentów załączonych do wniosku wynika, że owe grunty leśne są integralną częścią o wiele większego kompleksu leśnego, rozciągającego się na południowy zachód, południe i południowy wschód, co niewątpliwie podnosi ich wartość przyrodniczą. Hipotetyczna zabudowa tych gruntów wiązałaby się z naruszeniem istniejącej jednolitości tego kompleksu i zagrażałaby, ze względu na wytworzenie presji urbanizacyjnej, zachowaniu w przyszłości funkcji leśnej na innych gruntach wchodzących w jego skład (w szczególności położonych przy drodze publicznej na południowy wschód od działki nr [...]).
11. Zdaniem Kolegium przeciwko zasadności żądania strony przemawiają również okoliczności odnoszące się do charakteru lasu porastającego przedmiotowe grunty. Już z treści samego wniosku można się dowiedzieć, że jest to las należący do typu siedliskowego lasu mieszanego świeżego (LMŚW), z dobrze rozwiniętym drzewostanem i podszytem. SKO podkreśliło, że drzewostan - złożony z sosny zwyczajnej i brzozy oraz pojedynczych okazów dębu, klonu i czeremchy w wieku 35-80 lat, o wysokości 20-24 m - zlokalizowany jest na gruntach leśnych o wysokich klasach bonitacyjnych (I, III), a jego zwarcie określono jego pełne. Fakty te zostały potwierdzone w trakcie wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 15 lutego 2023 r. przez upoważnionych pracowników organu pierwszej instancji, w wyniku której ustalono, że na obu działkach: [...] i [...] występuje gęste zadrzewienie oraz że stanowią one zwarty kompleks, sąsiadujący z lasami państwowymi.
12. Zdaniem Kolegium, powołane okoliczności i wynikające z nich argumenty bezsprzecznie świadczą o tym, że interes publiczny związany z potrzebą ochrony gruntów leśnych przeważa w niniejszej sprawie nad interesami leżącymi u podstaw złożenia wniosku o przeznaczenie wskazanych w nim gruntów leśnych na cele nieleśne. W sprawie mamy w istocie do czynienia z sytuacją, w której przesłanki przemawiające za uwzględnieniem żądania strony sprowadzają się wyłącznie do przychylenia się do woli właścicieli gruntów, zamierzających zagospodarować je na cele budowlane, oraz kontynuacji zgodnego z tym celem trendu w zagospodarowaniu terenów sąsiednich, czyli poddania się istniejącej presji urbanizacyjnej. Kwestie związane z ochroną gruntów leśnych nie zostały w ogóle zaadresowane przez wnioskodawcę, np. przez wykazanie, że brak jest możliwości realizacji interesu Gminy O., polegającego na "zapewnieniu odpowiedniej ilości miejsc mieszkalnych dla rozwijającego się obszaru", na gruntach o mniejszej wartości przyrodniczej i przydatności produkcyjnej, czy przedstawienie rozwiązań kompensujących ubytek gruntów leśnych w wyniku akceptacji wniosku i zmiany przeznaczenia terenu, np. przewidujących zwiększenie areału leśnego w innych częściach gminy O.. Sam wnioskodawca zauważa we wniosku, że "z perspektywy przyrodniczej, krajobrazowej oraz stanu środowiska przyrodniczego przekształcenie wnioskowanych terenów może być postrzegane jako niekorzystne, jest jednak zgodne z postulatami właścicieli nieruchomości, stanowiących przedmiot wniosku". W uzupełnieniu dotychczasowego wywodu organ dodał, że niezależnie od konkretnych ustaleń projektowanego planu miejscowego, dotyczących np. powierzchni i intensywności zabudowy czy powierzchni biologicznie czynnej na działkach budowlanych, nie ulega wątpliwości, iż w razie przeznaczenia przedmiotowych gruntów leśnych na cele nieleśne ich funkcja uległaby zasadniczej i nieodwracalnej zmianie, co podważa twierdzenia strony o realnym wpływie tych rozwiązań na "utrzymanie istniejących powiązań przyrodniczych" czy "zachowanie bioróżnorodności terenu, w tym umożliwienie bytowania zwierzyny leśnej".
13. W ocenie Kolegium nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności związane ze stanem prawnym działek nr: [...] i [...], w tym jego zmianami w okresie od powstania lasu do daty orzekania w ramach niniejszego postępowania. Obecni właściciele nieruchomości muszą zaakceptować, że są właścicielami lasu ze wszelkimi wynikającymi z tego konsekwencjami, w tym określonymi w przepisach o lasach oraz o ochronie gruntów rolnych i leśnych, nawet jeżeli w czasie kształtowania się lasu nie przysługiwało im prawo własności w stosunku do tych gruntów i chcieliby zagospodarować je w inny sposób.
14. W opinii Kolegium planowana zmiana przeznaczenia gruntów będących przedmiotem postępowania nie sprzyjałaby kształtowaniu polityki przestrzennej oraz ustalaniu zasad zagospodarowania terenów z uwzględnieniem zrównoważonego rozwoju jako podstawy tych działań (art. 1 w związku z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 503 z późn. zm.). Zdaniem Kolegium, o zasadności wniosku nie mogą również przesądzać korzyści ekonomiczne, jakie wiązałyby się z tą zmianą i wyłączeniem gruntów z produkcji leśnej, gdyż wyższą wagę należy przypisać dobru publicznemu w postaci utrzymania i ochrony zasobów środowiska naturalnego.
15. Ustosunkowując się na zakończenie do opinii wydanej w tej sprawie przez Izbę Rolniczą Województwa [...], Kolegium podkreśliło, że choć opinia organu samorządu rolniczego jest obligatoryjna, to nie wiąże organów właściwych w sprawie przy wydaniu rozstrzygnięcia w oparciu o art. 7 ust. 2 pkt 5 u.o.g.r.l. zwłaszcza, gdy argumenty przeciwko uwzględnieniu wniosku górują nad argumentami przemawiającymi za jego uwzględnieniem, mimo pozytywnej opinii izby rolniczej. Tym bardziej, że treść opinii jest bardzo schematyczna, ogólnikowa i nie świadczy o wnikliwym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy przez organ opiniujący. Kolegium doszło do konkluzji, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu I instancji jest prawidłowe, natomiast braki w uzasadnieniu faktycznym i prawnym tej decyzji zostały uzupełnione w uzasadnieniu decyzji Kolegium, które spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a.
3. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła Gmina O., reprezentowana przez Wójta Gminy O..
1. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
a) obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 1 w zw. z art. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U z 2022 poz. 503 ze zm.) poprzez jego nieprawidłową wykładnię wyrażającą się w niesłusznym przejęciu przez organ II instancji, że planowana zmiana przeznaczenia gruntów będących przedmiotem postępowania nie sprzyjałaby kształtowaniu polityki przestrzennej oraz ustalaniu zasad zagospodarowania terenów z uwzględnieniem zrównoważonego rozwoju jako podstawy tych działań,
b) obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 9 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. u.p.z.p. poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach przedmiotowej sprawy i pominięcie przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy kierunku społeczno-gospodarczego wykorzystania prawa własności wyrażonego w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy O. przyjętego uchwałą Nr [...] Rady Gminy O. z dnia 12 listopada 2015 r. - określenia kierunku zagospodarowania przedmiotowego terenu jako terenu mieszkalnictwa jednorodzinnego,
c) obrazę przepisów prawa procesowego mogącego mieć istotny wpływ na treść skarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 107 w zw. z art. 144 K.p.a poprzez brak prawno-relewantnej argumentacji organu II instancji dlaczego żądanie strony i interesy leżące u podstaw złożenia wniosku o przeznaczenie wskazanych w nim gruntów leśnych na cele nieleśne są pomijane, zaś interes publiczny związany z potrzebą ochrony gruntów leśnych przeważa w niniejszej sprawie, podczas gdy wnioskodawca wskazywał na sposób zagospodarowania powyższych gruntów na cele budowlane oraz kontynuację zgodną z tym celem trendem w zagospodarowaniu działek sąsiednich czy poddania istniejącej presji urbanizacyjnej,
d) obrazę przepisów prawa procesowego mogącego mieć istotny wpływ na treść skarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 107 w zw. z art. 144 K.p.a wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia skarżonej decyzji polegającej na tym, przez organ II Instancji uzasadnia odmowę wyrażenia zgody na przeznaczenie w miejscowym planie gruntów nieleśny na cele nieleśne tj. pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wolnostojącą niskim wskaźnikiem lesistości dla tej gminy, co doprowadziłoby do uszczuplenia areału leśnego na obszarze i tak już słabo zalesionej gminy podczas gdy z drugiej strony organ II instancji wskazuje, że owe grunty leśne są integralną częścią o wiele większego kompleksu leśnego rozciągającego się na południowy - zachód, południe i południowy - wschód co podnosi ich wartość przyrodniczą,
e) obrazę przepisów prawa procesowego mogącego mieć istotny wpływ na treść skarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 107 w zw. z art. 144 K.p.a poprzez pominięcie przy ocenie zgromadzonego materiału dowodowego woli właścicieli gruntów zmierzających zagospodarować grunty leśne na cele budowlane oraz kontynuacji zgodnego z celem trendu w zagospodarowaniu terenów sąsiednich, czyli poddania ich urbanizacji,
f) obrazę przepisów prawa procesowego mogącego mieć istotny wpływ na treść skarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 107 w zw. z art. 144 K.p.a poprzez pominięcie przy ocenie zgromadzonego materiału dowodowego kierunku społeczno-gospodarczego wykorzystania prawa własności wyrażony w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy O. przyjętego uchwałą Nr [...] Rady Gminy O. z dnia 12 listopada 2015 r. - określenia kierunku zagospodarowania przedmiotowego terenu jako terenu mieszkalnictwa jednorodzinnego.
2. Wskazując na powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa Łódzkiego.
3. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa materialnego Kolegium podkreśliło, że argumenty przytoczone przez skarżącego nie podważają dotychczasowego twierdzenia organu, iż zaproponowana we wniosku wszczynającym postępowanie zmiana przeznaczenia gruntów leśnych nie sprzyjałaby kształtowaniu polityki przestrzennej oraz ustalaniu zasad zagospodarowania terenów z uwzględnieniem zrównoważonego rozwoju jako podstawy tych działań. W świetle poglądów judykatury ustalenia zawarte w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, niebędącym aktem prawa miejscowego, nie są zaś wiążące dla organów administracji publicznej orzekających na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 5 u.o.g.r.l., kierujących się przede wszystkim wyrażonymi w tej ustawie zasadami ochrony gruntów leśnych. W odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa procesowego, sprowadzających się wyłącznie do naruszenia art. 107 K.p.a., Kolegium stanęło na stanowisku, że zaskarżona decyzja, która została wydana w ramach uznania administracyjnego, spełnia wszystkie warunki określone w tym przepisie, co w szczególności dotyczy jej uzasadnienia, które jest wyczerpujące, spójne, konkretne i zawiera argumentację świadczącą o należytym wyważeniu, z uwzględnieniem art. 7 K.p.a., słusznego interesu strony oraz interesu publicznego, na straży którego stoją przepisy u.o.g.r.l. Wbrew twierdzeniu skarżącego odrębne argumenty - dotyczący niskiego wskaźnika lesistości gminy O. oraz opierający się na ustaleniu, iż grunty objęte wnioskiem wchodzą w skład dużego i zwartego kompleksu leśnego - nie stoją ze sobą w sprzeczności, lecz przeciwnie - wzajemnie się uzupełniają. Skoro bowiem gmina O. już teraz należy do gmin słabo zalesionych w skali województwa łódzkiego i całego kraju, to wnioskowane przeznaczenie na cele nieleśne gruntów leśnych o znacznej powierzchni i wartości przyrodniczej spowodowałoby, w przypadku wyrażenia na nie zgody, dalsze pogorszenie stanu ochrony gruntów leśnych na jej obszarze, niezrównoważone w żaden inny sposób i nieznajdujące dostatecznego uzasadnienia w ewentualnych korzyściach płynących ze zmiany przeznaczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
4. Skarga okazała się niezasadna.
1. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie przejmuje sprawy do jej końcowego załatwienia, ale bada co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
2. Materialnoprawne regulacje stanowiące podstawę wydanych w sprawie decyzji zawarte są w przepisach z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2409 z późn. zm.), cytowanej dalej także w skrócie jako "u.o.g.r.l.". Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych ma na celu uregulowanie zasad ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji i poprawiania wartości użytkowej gruntów. Ochrona gruntów leśnych polega m.in. na ograniczaniu przeznaczania ich na cele nieleśne lub nierolnicze, co wynika z art. 3 ust. 2 pkt 1 u.o.g.r.l. Zgodnie zaś z art. 7 ust. 2 pkt 5 u.o.g.r.l. przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne pozostałych gruntów leśnych wymaga uzyskania zgody marszałka województwa wyrażanej po uzyskaniu opinii izby rolniczej. A zatem, aby ubiegać się o wyłączenie gruntu z produkcji rolnej lub leśnej najpierw grunt ten winien być w miejscowym planie przeznaczony na inny cel niż produkcja rolna lub leśna i winien on uzyskać stosowną zgodę na taką zmianę przeznaczenia. Dodać przy tym należy, że zgodnie z art. 4 pkt 6 u.o.g.r.l. pod terminem "przeznaczeniu gruntów na cele nierolnicze lub nieleśne" – rozumie się ustalenie innego niż rolniczy lub leśny sposobu użytkowania gruntów rolnych oraz innego niż leśny sposobu użytkowania gruntów leśnych.
3. Zgoda na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne następuje w formie decyzji administracyjnej, czyli rozstrzyga sprawę co do istoty, a zatem spełnia wymogi określone w art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Zawsze jest to władcze rozstrzygnięcie organu administracji. Konsekwencją powyższego jest nałożenie na organ administracji jako organ prowadzący własne postępowanie administracyjne mające na celu rozstrzygnięcie kwestii dopuszczalności przeznaczenia gruntów na cele nierolnicze lub nieleśne, obowiązków wynikających z k.p.a. Należy jednak podkreślić, iż decyzja wydawana na podstawie art. 7 ust. 2 u.o.g.r.l. ma charakter uznaniowy, co ma istotne znaczenie z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Jak wyżej była już o tym mowa, przeznaczenie gruntów leśnych niestanowiących własności Skarbu Państwa wymaga uzyskania zgody marszałka województwa i dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Rolą organów jest w takiej sytuacji dokonanie oceny, czy przeznaczenie gruntu leśnego na cel nieleśny jest uzasadnione w świetle przepisów ustawy, a w szczególności jej art. 3 ust. 2 pkt 1 u.o.g.r.l. stanowiącego, że ochrona gruntów leśnych polega m.in. na ograniczaniu przeznaczania ich na cele nieleśne oraz art. 6 ust. 1 u.o.g.r.l. - określającego, że na cele nierolnicze i nieleśne można przeznaczać przede wszystkim grunty oznaczone w ewidencji gruntów jako nieużytki, a w razie ich braku - inne grunty o najniższej przydatności produkcyjnej. Powołane przepisy wyrażają zatem zasadnicze wytyczne jakimi winien kierować się organ administracji przy wydawaniu zgody na zmianę przeznaczenia gruntu leśnego na cele nieleśne. Wskazane wytyczne wyznaczają zaś granice uznania administracyjnego, przesądzając, że właściwemu organowi pozostawiono ocenę każdej konkretnej sytuacji faktycznej przy zastosowaniu jego najlepszej merytorycznej wiedzy.
4. Zaznaczyć należy, że decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego, jak każde inne, jednakże zakres sprawowanej nad nimi kontroli sądowej jest inaczej ukształtowany. Sąd bada bowiem ich zgodność z prawem, ale nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ prawidłowo ustalił stan faktyczny, przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. wyrok WSA w Warszawie z 30.10.2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1443/19; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 k.p.a. ma obowiązek kierowania się słusznym interesem strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych. W szczególności zaś, przy podejmowaniu decyzji uznaniowej organ powinien zmierzać do realizacji zasady prawdy obiektywnej. Dlatego też trafność rozstrzygnięcia w każdym indywidualnym przypadku wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia wszelkich argumentów, które stanowiłyby podstawę do przyjęcia określonego stanowiska, a uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać odniesienie się do wszystkich okoliczności sprawy i zarzutów strony w celu realizacji zasady przekonywania (art. 8 k.p.a.). Dla realizacji tych obowiązków, organ winien w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a wyraz tego stanowić winno uzasadnienie decyzji sporządzone według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
5. Przeprowadzona, w świetle powyższych rozważań, kontrola sądowa decyzji organów obu instancji wykazała, iż podjęte zostały one zgodnie z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny. Zarówno decyzja organu Kolegium jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne w szczególności z przepisami art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 §, art. 80 i art. 107 § 3, w konsekwencji czego uznać należy, że nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego.
6. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że złożony wniosek o wyrażenie zgody na przeznaczenie w m.p.z.p. gruntów leśnych na cele nieleśne spełnia wymogi formalne z art. 10 u.o.g.r.l.
7. Ponadto, zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 7 ust. 2 pkt 5 u.o.g.r.l., organ zobowiązany był wystąpić do właściwej izby rolniczej o wydanie opinii w przedmiocie zgody na zmianę przeznaczenia na cele nieleśne przedmiotowych gruntów leśnych. Izba Rolnicza Województwa [...] opinią z dnia 26 stycznia 2023 r. pozytywnie oceniła wniosek Wójta Gminy O.. Kolegium dokonało oceny tej opinii uznając jednakże, że opinia ta nie ma charakteru wiążącego, a także odniosło się do jej merytorycznej zawartości. Stanowisko Kolegium wyrażone w tej mierze nie budzi wątpliwości. Podkreślić należy, że wydanie opinii jako formy współdziałania organów administracji publicznej nie obliguje organu prowadzącego postępowanie do jej uwzględnienia i nie nakazuje organowi prowadzącemu akceptacji stanowiska wyrażonego opinią w wydanej decyzji administracyjnej (por. uchwała NSA z 15 lutego 1999 r., sygn. akt OPK 14/98). Istotne jest natomiast to, że organ I instancji, zgodnie z wymogiem proceduralnym określonym w art. 7 ust. 2 pkt 5 u.o.g.r.l., wystąpił do właściwej izby rolniczej, a także, iż organ II instancji odniósł się w uzasadnieniu swojej decyzji, z jakich powodów nie uwzględniono stanowiska organu opiniodawczego. Zdaniem Sądu argumentacja zaprezentowana przez organy jest wystarczająco przekonująca.
8. W ocenie Sądu organy administracji sprostały wymogom jakie winny spełniać decyzje uznaniowe. Marszałek Województwa, a następnie Kolegium prawidłowo ustaliły stan faktyczny, dokonały jego wyczerpującej oceny, co istotne, wyważając interes strony i interes społeczny. Z pewnością zaś nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Organy odniosły się do argumentacji podanej w treści wniosku o wyrażenie zgody na przeznaczenie na cele nieleśne gruntów leśnych oraz w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wbrew opinii strony skarżącej organy w sposób wyczerpujący wyjaśniły przesłanki jakimi kierowały się odmawiając wyrażenia zgody na przeznaczenie gruntów leśnych na cele nieleśne. Organy uznały bowiem, że wniosek dotyczy gleb klas I i III. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 u.o.g.r.l. na cele nierolnicze i nieleśne można przeznaczać przede wszystkim grunty oznaczone w ewidencji gruntów jako nieużytki, a w razie ich braku - inne grunty o najniższej przydatności produkcyjnej. Wykładnia powołanego art. 6 ust. 1 u.o.g.r.l. prowadzi do wniosku, że zmiana przeznaczenia gruntów rolnych odnosić się powinna do nieużytków i gruntów o najniższej przydatności produkcyjnej, zaś wyjątkowo do gruntów najwyższej klasy. Nie budzi wątpliwości, że organy rozpoznające wniosek o zmianę przeznaczenia gruntów w niniejszej sprawie kierowały się wskazanymi przez ustawodawcę zasadami ochrony gruntów i uwzględniły cel tej regulacji prawnej jakim jest szeroko rozumiany interes ogółu społeczeństwa czy też interes publiczny (por. wyrok NSA z 6.05.2022 r., sygn. akt I OSK 1733/21). Na taki też interes powoływał się w zaskarżonej decyzji organ administracji. Dostrzegając – wbrew twierdzeniom zawartym w skardze - żądania właścicieli spornych terenów organy dały prymat poszanowaniu trudno odnawialnych zasobów środowiskowych (najcenniejszych gleb), uznając, że zwarte i rozległe obszary leśne należy chronić całościowo. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza ustalenia organów, wedle których obszar 21,7 ha to teren zwartego kompleksu leśnego z gęstym zadrzewieniem sąsiadujący z lasami Skarbu Państwa. Sąd w pełni podziela wyrażone przez Kolegium zapatrywanie, że interes publiczny związany z potrzebą ochrony gruntów leśnych winien przeważać nad interesami właścicieli gruntów leżącymi u podstaw złożenia w niniejszej sprawie wniosku o przeznaczenie wskazanych w nim gruntów leśnych na cele nieleśne. Należy mieć na uwadze, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wyraźnie wskazało, jakie czynniki w ocenie tego organu decydują o tym, że przeznaczenie gruntu leśnego na cele nieleśne w niniejszej sprawie nie jest zasadne. Organ wskazał bowiem w szczególności na naruszenie jednolitości kompleksu leśnego związanego z wytworzeniem presji urbanizacyjnej, na wysokie klasy bonitacyjne gruntu, którego przeznaczenie miałoby zostać zmienione. Mając na uwadze powyższe zupełnie niezrozumiały jest też zarzut skargi dotyczący "braku prawno-relewantnej argumentacji organu II instancji, dlaczego żądanie strony i interesy leżące u podstaw złożenia wniosku o przeznaczenie wskazanych w nim gruntów leśnych na cele nieleśne są pomijane, zaś interes publiczny związany z potrzebą ochrony gruntów leśnych przeważa w niniejszej sprawie".
9. Warto też zaznaczyć, że projektowany m.p.z.p. obejmuje wyłącznie grunty leśne i jest procedowany – co bezsprzecznie wynika ze stanowiska prezentowanego przez skarżącego - celem umożliwienia właścicielom działek położonych na jego obszarze, a stanowiących grunty leśne, ich przeznaczenie pod zabudowę jednorodzinną. Jak słusznie jednak zauważyły organy orzekające w sprawie, sama chęć czynienia inwestycji na gruntach stanowiących grunty leśne, nie może stanowić przesłanki zobowiązującej organ do wydania zgody na zmianę przeznaczenia takich gruntów. Obowiązek taki stałby bowiem w sprzeczności z kierunkami ochrony gruntów leśnych wyrażonymi w art. 3 ust. 2 u.o.g.r.l. (por. wyrok WSA w Warszawie z 30.10.2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1443/19). W ocenie Sądu nie ma też znaczenia z punktu widzenia rozstrzygnięć organów, a przede wszystkim przepisów u.o.g.r.l. mających zastosowanie w niniejszej sprawie, podnoszona przez stronę skarżącą kwestia utrzymania istniejących powiązań przyrodniczych poprzez minimalny udział powierzchni biologicznie czynnej na działce budowlanej czy nakaz zachowania drzewostanu w sytuacji, gdy nie koliduje on z zabudową realizowaną na takiej działce w przypadku przyszłej zabudowy.
10. Podkreślenia wymaga też, że wbrew stanowisku strony skarżącej, Kolegium odniosło się do zarzutu dotyczącego powoływanego obowiązku zachowania zgodności postanowień projektu procedowanego planu miejscowego z zapisami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania. W ocenie Sądu rację ma Kolegium, że kwestia opracowania projektu planu zgodnego w zakresie przedmiotowego obszaru z zapisami obowiązującego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania nie ma istotnego znaczenia dla oceny przeprowadzanej przez organy orzekające w trybie u.o.g.r.l. Organy powołane do wyrażenia zgody, dokonują bowiem oceny wniosku pod kątem przesłanek wskazanych w u.o.g.r.l. i nie są w tej mierze związane postanowieniami studium (por. wyrok WSA w Poznaniu z 18.10.2019 r., sygn. akt II SA/Po 295/19; wyrok WSA w Warszawie z 30.10.2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1443/19; wyrok WSA w Warszawie z 13.05.2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 159/21). Z tego też powodu podnoszone w powyższym zakresie w skardze zarzuty (naruszenie art. 9 u.p.z.p.) są w pełni niezasadne.
11. Na marginesie należy zgodzić się z wyrażonym przez Kolegium poglądem, że z punktu widzenia realizacji celów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych zmiany stanu prawnego (prawa własności) działek ewidencyjnych objętych wnioskiem, nie mogą mieć żadnego wpływu na konieczność zastosowania w sprawie norm ustanowionych przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Nie można uzasadniać zmiany przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne jedynie czynnikami ekonomicznymi. Argument taki nie ma nic wspólnego z ochroną gruntów rolnych oraz racjonalnym gospodarowaniem terenami leśnymi. Nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że grunty leśne, a w szczególności o najwyższych klasach bonitacyjnych winny służyć właśnie produkcji leśnej. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu dotyczącego rzekomej wewnętrznej sprzeczności uzasadnienia decyzji, to zgodzić też należy się z twierdzeniem Kolegium prezentowanym w odpowiedzi na skargę, iż argument dotyczący niskiego wskaźnika lesistości gminy O. oraz argument opierający się na ustaleniu, iż grunty objęte wnioskiem wchodzą w skład dużego i zwartego kompleksu leśnego, nie pozostają ze sobą w sprzeczności. Podzielić należy stanowisko organu, że argumenty te wzajemnie się uzupełniają. Skoro bowiem (jak wskazano w uzasadnieniu decyzji i strona skarżąca tego nie kwestionuje) gmina O. należy do gmin słabo zalesionych w skali zarówno województwa łódzkiego jak i całego kraju, to przeznaczenie na cele nieleśne gruntów leśnych o znacznej powierzchni i wartości przyrodniczej (o czym była mowa wyżej) spowodowałoby dalsze pogorszenie stanu ochrony gruntów leśnych na obszarze gminy, które nie zostałoby zrównoważone w żaden inny sposób. Nie można zgodzić się także ze sformułowanym w skardze zarzutem naruszenia art. 1 w związku z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Kolegium szeroko bowiem uzasadniło z jakich przyczyn zmiana przeznaczenia gruntów nie jest zasadna, a tym samym z jakich przyczyn takowa zmiana nie sprzyjałaby kształtowaniu polityki przestrzennej oraz ustalaniu zasad zagospodarowania terenów z uwzględnieniem zrównoważonego rozwoju jako podstawy tych działań.
12. Zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymagania o jakich mowa w art. 107 § 3 K.p.a. Organ w sposób spójny i logiczny, w oparciu o cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wyczerpująco i w sposób przekonywujący uzasadnił swoje stanowisko, z uwzględnieniem słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony. Nie można uznać, by wydając rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie przekroczono granice uznania administracyjnego, czy też naruszono przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.
13. Mając na względzie powyższe zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa procesowego oraz przepisów prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
14. Ze względu na powyższe skargę Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI