II SA/Łd 711/05

II SA/Łd 711/05 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2005-12-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Stępień /przewodniczący/
Barbara Rymaszewska /sprawozdawca/
Ewa Cisowska-Sakrajda
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Sentencja
Dnia 2 grudnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie : Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant : asystent sędziego Arkadiusz Widawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2005 roku sprawy ze skargi Z. W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [..] Nr [..] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania z wniosku Z. W. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty Powiatowego w P. z dnia [...] o znaku [...] 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Z. W. kwotę złotych 100 (sto) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu; 3. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawo- mocnienia się niniejszego wyroku.
Uzasadnienie
II SA/Łd 711/05
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia [...] znak [...] wydanym na podstawie art. 264 k.p.a. Starosta Powiatu [...] ustalił koszty postępowań prowadzonych z wniosku Z. W. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonych w M. gm. M., oznaczonej numerem działki 901 o pow. 7,91 ha i w O. gm. G., oznaczonej numerami działek 8/2 i 8/3 o łącznej powierzchni 16,12 ha, na kwotę 3.170,00 zł.
W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji podał, że Z. W. wystąpił z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w/w nieruchomości. Z. W. nabył prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w O. w dniu 13 czerwca 1995r. aktem notarialnym Rep. A Nr [...], natomiast nieruchomości położonej w M. w dniu 4 lipca 1994r. aktem notarialnym Rep. A [...] Treść powołanych umów nie wskazuje, aby Z. W. mógł skorzystać z prawa nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Organ podjął czynności zmierzające do określenia wartości nieruchomości jako przedmiotu prawa własności i jako przedmiotu prawa użytkowania wieczystego dla ustalenia opłaty za przekształcenie, o której mowa w art. 4 w związku z art. 4a ustawy z dnia 4 września 1997 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (tekst jedn. Dz.U. z 2001r., Nr 120, poz. 1299 ze zm.). W toku postępowania, działając na podstawie art. 84 § 1 k.p.a., powołano rzeczoznawcę majątkowego, który sporządził opinię o wartości nieruchomości na potrzeby ustalenia wysokości opłaty za przekształcenie. Za sporządzenie powołanej opinii rzeczoznawca majątkowy otrzymał wynagrodzenie w kwocie 3.170,00 zł. Według art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w jej interesie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie. W ustawie z dnia 4 września 1997r. brak jest przepisu prawa, który nakłada na organ orzekający o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności obowiązek poniesienia kosztów tego postępowania. W związku z tym należy uznać, że skoro postępowanie prowadzone było w interesie wnioskodawcy, który w decyzji o przekształceniu nabywa prawo własności nieruchomości, to wnioskodawca jest zobowiązany do poniesienia kosztów tego postępowania. Tym samym, zgodnie z art. 264 § 1 k.p.a., jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustalił w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia.
Wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności Z. W. złożył w dniu 2.10.2001r. Jako podstawę prawną wskazał przepisy ustawy z dnia 21.06.2001r. o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, ostatecznie jednak organ rozstrzygał w trybie ustawy z dnia 4.09.1997r.
Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji zawiesił postępowanie na podstawie art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. z uwagi na toczące się przed sądem powszechnym postępowanie w sprawie aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, iż Z. W. zakwestionował wycenę nieruchomości przyjętą do aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Rozstrzygnięcie tego sporu zdaniem organu stanowi zagadnienie wstępne istotne w niniejszej sprawie a to wobec treści art. 4a ust.2 ustawy z dnia 4.09.1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli nie wcześniej niż w okresie dwóch ostatnich lat przed dniem złożenia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności była dokonana aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, dla ustalenia opłaty za przekształcenie przyjmuje się wartość nieruchomości określonej dla celów tej aktualizacji.
Postępowanie zostało podjęte postanowieniem Starosty Powiatowego w P. z dnia [...] w związku z zakończeniem postępowania w sprawie aktualizacji opłat. Następnie organ przeprowadził postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia wartości nieruchomości Postępowanie zostało zakończone decyzją Starosty [...] z dnia [..] o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego prawo własności. Decyzja ta jest ostateczna.
W zażaleniu na postanowienie obciążające go kosztami postępowania dowodowego Z. W. zarzucił organowi naruszenie art. 262 § 1 pkt 2, art. 6, 7, 8, 9 k.p.a. i wniósł o wstrzymanie realizacji postanowienia Starosty [...] oraz zbadanie sprawy zasadności obciążania go kosztami postępowania. W ocenie wnoszącego zażalenia, nie zachodzi żadna z przesłanek obciążenia go kosztami postępowania wskazana w art. 262 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Zwrócił uwagę, że w podobnej sytuacji w Starostwie w T. kosztami postępowania nie obciążono wnioskodawcy.
Postanowieniem z dnia [...] znak [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...]
Organ odwoławczy podał, że obowiązujące przepisy prawa nie nakładają na organ prowadzący postępowanie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności obowiązku poniesienia kosztów tego postępowania. Brak jest bowiem uregulowań, z których wynikałby taki obowiązek - zarówno w ustawie z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego, osobom, fizycznym w prawo własności (Dz.U. z 2001r., Nr 120, poz. 1299 z późn. zm.), jak i w ustawach odrębnych.
Pojęcia interesu w poniesieniu kosztów postępowania w rozumieniu przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. nie można ograniczać jedynie do wąsko pojmowanych bezpośrednich korzyści w przeprowadzeniu postępowania wyrażających się w inicjatywie wszczęcia tego postępowania. Pojęcie to dotyczy bowiem również interesu prawnego. Nie budzi wątpliwości, że postępowanie w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności nie jest prowadzone w interesie dotychczasowego właściciela nieruchomości, którym w niniejszej sprawie jest Skarb Państwa, skoro w jego wyniku następuje uszczuplenie majątku publicznego (w tym przypadku przynoszącego dochód w postaci opłat rocznych). Przekształcenie dokonywane jest w interesie prawnym dotychczasowego użytkownika wieczystego, któremu ustawodawca przyznaje prawo żądania wszczęcia postępowania i który w wyniku tego postępowania uzyskuje pełnię uprawnień w stosunku do nieruchomości.
Odnosząc się do zawartego w treści zażalenia wniosku o wstrzymanie realizacji zaskarżonego postanowienia, Wojewoda [...] stwierdził, że stosownie do dyspozycji art. 143 k.p.a. wstrzymanie wykonania postanowienia w przypadku wniesienia zażalenia leży w gestii organu administracji publicznej, który je wydał, nie zaś organu rozpatrującego sprawę w II instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. W. wniósł o uchylenie postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zwolnienie go z kosztów postępowania wynikających z szacunku biegłego.
W uzasadnieniu skargi Z. W. zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 7, 8 i 10 k.p.a. poprzez podjęcie decyzji przez Starostę [...] o konieczności oszacowania przedmiotowej nieruchomości bez udziału wnioskodawcy oraz wyznaczenie biegłego (także bez jego udziału), który pobrał ponad dwukrotnie wyższą opłatę niż opłaty za porównywalne szacunki w Starostwie w T. Zarzucił nadto naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnego uznania administracyjnego. W ocenie Z. W., Wojewoda [...] zupełnie nie zauważył, że jako użytkownik wieczysty skarżący faktycznie wnosił opłaty roczne, ale przekształcił prawo użytkowania wieczystego we własność dlatego, że ustawodawca w interesie nie tyko użytkowników wieczystych, ale i samego Skarbu Państwa, dopiero teraz taką formę prawną przewidział.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [..] wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz.1270, dalej w skrócie ustawa o p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą w/w okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu.
W świetle tak zakreślonej kognicji skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn, niż w niej wskazane.
Organ wskazał art. 262 §1 k.p.a. jako podstawę prawną zobowiązania Z. W. do poniesienia kosztów postępowania (kosztów wyceny nieruchomości). Organ dokonał przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w trybie powołanej wcześniej ustawy z dnia 4.09.1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Wniosek o przekształcenie wpłynął w dniu 2.10.2001r. . Jak wynika z uzasadnienia postanowienia o zawieszeniu postępowania z dnia 7.11.2001r., toczyło się postępowanie w przedmiocie aktualizacji rocznej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości. Organ I instancji uznał rozstrzygnięcie sporu co do wartości aktualizacji wyceny nieruchomości za istotne, powołując się na unormowanie zawarte w przepisie art. 4a ust.2 ww ustawy z 4.09.1997r. Zgodnie z tym przepisem , jeżeli nie wcześniej niż w okresie dwóch ostatnich lat przed dniem złożenia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności była dokonana aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, dla ustalenia opłaty za przekształcenie przyjmuje się wartość nieruchomości określonej dla celów tej aktualizacji.
Z dokumentów w załączonych aktach administracyjnych wynika, że organ administracji wskazał nową wysokość opłaty od dnia 1.01.2001r., została ona ponadto poddana weryfikacji w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w P., które zakończyło się w 2003r.
Organ prowadząc postępowanie dowodowe winien był dokładnie ustalić datę aktualizacji wartości nieruchomości i rozważyć celowość powoływania biegłego w niniejszym postępowaniu, w razie zaś odstąpienia od zasady wyrażonej w art. 4a ust.2 ustawy z 4.09.1997r. o przekształceniu..... i konkluzji, iż dowód taki jest niezbędny, niezależnie od aktualizacji, winno to znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podejmowanych rozstrzygnięć. Nie wyjaśnienie przyczyn odstąpienia od powyższej regulacji jest uchybieniem procesowym, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 "c" ustawy o u.p.s.a.)
. Niezastosowanie regulacji z art. 4a ustawy z dnia 4.09.1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. z 2001r. Nr 120 poz.1299 ze zm.) stanowiło w tej sytuacji naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 "a" ustawy o u.p.s.a.). .
Z uwagi na powyższe sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie organu i instancji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 a i c w zw. z art. 145 , rozstrzygając o kosztach z mocy art. 200 ustawy o p.s.a..
Na podstawie art. 152 ustawy o p.s.a. sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się orzeczenia.