II SA/Łd 709/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na postanowienie Wojewody odmawiające wglądu do akt sprawy pozwolenia na budowę, uznając skarżące za niebędące stronami postępowania.
Skarżące D.A. i T.A. wniosły o dostęp do akt sprawy dotyczącej pozwolenia na budowę, jednak Wojewoda odmówił, uznając je za niebędące stronami postępowania. Sąd administracyjny w Łodzi, opierając się na wcześniejszym orzecznictwie, potwierdził, że skarżące nie wykazały swojego statusu strony, a ich interes prawny nie wynika z przepisów prawa budowlanego. W konsekwencji, skarga została oddalona.
Sprawa dotyczyła skargi D.A. i T.A. na postanowienie Wojewody Łódzkiego odmawiające im wglądu do akt sprawy zakończonej wydaniem pozwolenia na budowę. Skarżące twierdziły, że mają interes prawny jako właścicielki sąsiednich nieruchomości i zarzucały naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących dostępu do akt. Wojewoda odmówił, argumentując, że skarżące nie wykazały, iż inwestycja oddziałuje na ich nieruchomości w sposób określony w Prawie budowlanym, a ich interes ma charakter jedynie faktyczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, oddalił skargę. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na wcześniejszym wyroku sygn. II SA/Łd 732/22, który przesądził, że skarżące nie posiadają statusu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, ponieważ nie wykazały, aby inwestycja ograniczała ich prawo własności lub zagospodarowania nieruchomości w sposób określony przepisami prawa. Sąd podkreślił, że dostęp do akt przysługuje wyłącznie stronom postępowania, a interes faktyczny, taki jak potencjalne uciążliwości związane z hałasem czy ruchem, nie daje podstaw do uznania kogoś za stronę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, prawo do wglądu w akta sprawy przysługuje wyłącznie stronom postępowania administracyjnego. Interes faktyczny, taki jak potencjalne uciążliwości związane z inwestycją, nie nadaje statusu strony.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wcześniejszym orzecznictwie, zgodnie z którym status strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę wymaga wykazania, że inwestycja powoduje ograniczenia w zagospodarowaniu sąsiedniej nieruchomości wynikające z przepisów prawa. Interes faktyczny, np. związany z hałasem czy ruchem, nie jest wystarczający.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
k.p.a. art. 73 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Zakres jawności jest ograniczony podmiotowo do stron postępowania.
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania administracyjnego.
u.p.b. art. 28 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Określa krąg stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę, w tym właścicieli sąsiednich nieruchomości, jeśli inwestycja powoduje ograniczenia w ich zagospodarowaniu.
u.p.b. art. 3 § pkt 20
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja obszaru oddziaływania obiektu budowlanego.
Pomocnicze
k.p.a. art. 74 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odmawia udostępnienia akt, gdyby mogło to naruszyć określone interesy lub gdy żądanie dotyczy informacji niejawnych.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie organów i sądów oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
k.p.a. art. 10 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 77 § §1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Prawo własności.
k.c. art. 145 § § 3
Kodeks cywilny
Służebność drogi koniecznej.
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżące nie wykazały, że posiadają status strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, ponieważ nie udowodniły, aby inwestycja powodowała ograniczenia w ich prawie własności lub zagospodarowania nieruchomości wynikające z przepisów prawa. Interes prawny skarżących nie wynika z przepisów prawa budowlanego, a ich zarzuty dotyczą jedynie interesu faktycznego, który nie jest chroniony w postępowaniu administracyjnym. Sąd jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim orzeczeniu dotyczącym statusu stron.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżących dotyczące naruszenia art. 9, 10, 73 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 § 1 k.p.a. poprzez udaremnianie dostępu do akt. Zarzuty naruszenia art. 74 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, gdy żądania nie dotyczą spraw niejawnych ani interesu publicznego, a jedynie interesu prawnego skarżących. Zarzuty naruszenia art. 28 k.p.a., art. 7 k.p.a. oraz art. 77 §1 k.p.a. poprzez sprzeczność ustaleń faktycznych z rzeczywistym stanem prawnym.
Godne uwagi sformułowania
Sąd administracyjny nie orzeka merytorycznie, lecz bada zgodność z prawem. Jawność względna (wewnętrzna) postępowania administracyjnego. Postępowanie w przedmiocie udostępnienia akt sprawy ma charakter wpadkowy, incydentalny i zależny od postępowania zasadniczego. Krąg stron na potrzeby postępowania wpadkowego nie ustala się odrębnie niż ten, który organ ustalił na potrzeby postępowania zasadniczego. Sąd jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym orzeczeniu sądu. Skutki funkcjonowania projektowanej zabudowy takie jak hałas czy wzmożony ruch samochodowy nie decydują o statusie strony właścicieli nieruchomości na nie narażonych.
Skład orzekający
Robert Adamczewski
przewodniczący sprawozdawca
Tomasz Porczyński
sędzia
Michał Zbrojewski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę oraz prawa do wglądu do akt sprawy dla sąsiadów inwestycji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, gdzie status strony nie został przyznany sąsiadom inwestycji budowlanej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest istotna dla prawników procesowych i budowlanych, ponieważ precyzuje zasady dostępu do akt i definicję strony w kontekście Prawa budowlanego, choć nie zawiera przełomowych wniosków.
“Czy sąsiad inwestycji budowlanej zawsze ma prawo wglądu do akt sprawy? WSA w Łodzi wyjaśnia.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Łd 709/22 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2025-12-02 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-08-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Michał Zbrojewski Robert Adamczewski /przewodniczący sprawozdawca/ Tomasz Porczyński Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II OZ 470/23 - Postanowienie NSA z 2023-08-24 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 74 § 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Dnia 2 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Porczyński, Sędzia WSA Michał Zbrojewski, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2025 roku sprawy ze skargi T. A. i D. A. na postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia 13 czerwca 2022 roku nr 49/2022 znak: [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wgląd w akta sprawy dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę. dc Uzasadnienie II SA/Łd 709/22 Uzasadnienie Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga D.A. oraz T. A. na postanowienie Wojewody Łódzkiego z 13 czerwca 2022 r. (Nr 49/2022, znak: [...]), wydane na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wgląd w akta sprawy postępowania administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że pismem z 16 marca 2022 r. D.A. oraz T.A. wniosły o pełny dostęp do dokumentów akt sprawy, w tym wgląd do dokumentów i wydanie odpisów, postępowania zakończonego wydaniem decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 17 grudnia 2020 r. (nr DPRG - UA XIII.3406.2020) zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, budynku gospodarczego z instalacjami zewnętrznymi: wody, energii elektrycznej, kanalizacji sanitarnej na działce nr ewid. [...] w obrębie [...] przy ul [...] w Ł. Prezydent Miasta Łodzi postanowieniem z 29 kwietnia 2022 r. (nr DPRG-UA-XIII.754.2022) odmówił wyrażenia zgody na wgląd w akta sprawy. W ustawowo przewidzianym terminie zażalenie na postanowienie złożyła D.A. zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu rażącym. W szczególności skarżąca zarzuciła organowi świadome jak i celowe naruszenie art. 73 § 1 k.p.a. poprzez nieudostępnienie wglądu do akt sprawy, naruszenie art. 74 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy żądanie nie dotyczy uzyskania informacji niejawnych o klauzuli "tajne" lub "ściśle tajne", jak również żądanie nie dotyczy ważnego interesu prawnego tylko interesu wnioskujących w celu niedopuszczenia do ingerencji organów w prawo własności, oczywiste i rażące złamanie przez Prezydenta Miasta Łodzi zasady wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. Wspomnianym na wstępie postanowieniem Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ zażaleniowy podniósł, że w postępowaniu toczącym się w niniejszej sprawie dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, budynku gospodarczego z instalacjami zewnętrznymi: wody, energii elektrycznej, kanalizacji sanitarnej, skarżąca nie była stroną postępowania. Zdaniem Wojewody przymiot strony należy rozpatrywać w kontekście art. 28 k.p.a. oraz art. 28 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj.: Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.) w zw. z art. 3 pkt 20 tej ustawy, zaś obowiązkiem organu administracji jest wydanie postanowienia w trybie art. 74 § 2 k.p.a. o odmowie udostępnienia akt także wówczas, gdy przyczyną odmowy jest nieuznanie wnioskodawcy za stronę postępowania. Wojewoda następnie wyjaśnił, że możliwość posiadania przymiotu strony może być związana z przysługującym jej prawem własności, jednakże jedynie w przypadku wystąpienia w obrębie jej nieruchomości ograniczeń lub utrudnień w jej rozbudowie, powstałych na skutek inwestycji objętej pozwoleniem na budowę. Organ zażaleniowy wskazał, że skarżąca swój interes prawny w rzeczywistości upatrywała w tym, że jest właścicielką nieruchomości znajdującej się w sąsiedztwie przedmiotowej inwestycji. Skarżąca nie wykazała na czym polegać ma jej interes prawny w żądaniu udostępnienia akt administracyjnych postępowania. Organ wskazał, że D.A. oraz T.A. są współwłaścicielkami działki o nr ewid. [...], ponadto T.A. jest właścicielką działki o nr ewid. [...]. Działka o nr ewid. [...] przylega bezpośrednio do nieruchomości, na której planowana jest inwestycja. Projektowany budynek mieszkalny jednorodzinny zlokalizowany jest w odległości ok. 24 m od działki nr ewid. [...], zaś projektowany budynek gospodarczy zlokalizowany jest w odległości ok. 51 m od granicy z działką nr ewid. [...]. Biorąc pod uwagę zakres i przedmiot powyższego zamierzenia oraz odległość działek, których właścicielami są skarżące, od planowanej inwestycji, organ zażaleniowy stwierdził, że działki nr ewid. [...] oraz [...] obręb [...] nie znajdują się w obszarze oddziaływania przedmiotowego zamierzenia. Sporne przedsięwzięcie nie powoduje bowiem jakichkolwiek ograniczeń - które wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa - w zakresie możliwości zabudowania działki należącej do skarżącej. Zdaniem organu wnioskodawczyni może zatem bez przeszkód zagospodarować działki będące jej własnością, zaś realizacja spornej inwestycji objętej wskazanym pozwoleniem na budowę w najmniejszym nawet stopniu nie wpływa na zakres - wyznaczony przepisami prawa - dopuszczalnego zagospodarowania i zabudowania. Tym samym, organ nie mógł udostępnić akt sprawy osobie, która nie była stroną postępowania i nie podsiada przymiotu strony także w kwestii udostępnienia akt sprawy. W konsekwencji Wojewoda uznał, iż nie naruszono również art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo budowlane, bowiem skarżąca nie wykazała własnego, indywidualnego interesu do udziału w postępowaniu w charakterze strony. W skardze Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi D.A. oraz T.A. podtrzymały dotychczasowe stanowisko. Skarżące zarzuciły organowi: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 9 ,art. 10 oraz art. 73 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 § 1 k.p.a. poprzez świadome i celowe udaremnianie dostępu do kompletnych akt sprawy zawierające wszelki materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jak również tym samym udaremnienie przedstawienia swojego stanowiska co do tych materiałów; 2. naruszenie art. 74 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy żądania nie dotyczą spraw niejawnych o klauzuli "tajne" ,czy też "ściśle tajne", ani interesu publicznego, tylko interesu prawnego skarżących mającego swoje źródło w prawie cywilnym art. 140 k.c., 145 § 3 k.c. jak również w ustawie - Prawo budowlanej, tj. art. 5, 10 §1; 3. art. 74 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że skarżące nie posiadają interesu prawnego, a w konsekwencji doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. tj. pozbawienia skarżących ich uprawnień wynikających z przywołanego art. 5; 4. naruszenie art. 28 k.p.a., art. 7 k.p.a. oraz art. 77 §1 k.p.a., tj. sprzeczność ustaleń faktycznych z rzeczywistym stanem prawnym oraz wskazane wyżej uchybienia proceduralne, które w konsekwencji doprowadziły do wydania orzeczenia niezgodnego z prawem, w szczególności poprzez brak całościowej oceny sytuacji prawnej skarżących, co skutkowało uznaniem, że skarżące nie mają statusu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę; 5. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane w zw. z art. 28 k.p.a. Skarżące wniosły o zobowiązanie Wojewody do udostępnienia spornych dokumentów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.] sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. w sytuacji, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega natomiast wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznając niniejszą sprawę uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a.: "Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania". Jak podkreśla się w doktrynie i judykaturze udostępnianie akt sprawy w postępowaniu administracyjnym, uregulowane w art. 73 ale także w art. 74 k.p.a., jest przejawem jawności względnej (wewnętrznej) postępowania administracyjnego. Poza zakresem powyższej regulacji pozostaje tzw. jawność zewnętrzna. Przepis art. 73 § 1 k.p.a. gwarantuje stronie prawo wglądu w akta sprawy oraz sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów w każdym stadium postępowania, również po jego zakończeniu. Zakres jawności akt sprawy w postępowaniu administracyjnym jest jednak ograniczony podmiotowo. Z uprawnień wynikających z przepisów rozdziału 3 działu II k.p.a. mogą korzystać jedynie strony postępowania administracyjnego i - na tych samych zasadach - podmioty (uczestnicy) na prawach strony. Podmioty te mogą również żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania im z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ich ważnym interesem (por.: H. Knysiak-Sudyka (w]: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, WKP 2019 r., LEX/el; wyrok NSA z 2 lipca 2010 r., I OSK 3161/19). Wyjaśnić również należy, że postępowanie w przedmiocie udostępnienia akt sprawy ma charakter wpadkowy, incydentalny i zależny od postępowania zasadniczego. Krąg stron na potrzeby postępowania wpadkowego nie ustala się odrębnie niż ten, który organ ustalił na potrzeby postępowania zasadniczego. Również po zakończeniu postępowania zasadniczego, organ nie ustala na potrzeby w sprawie udostępnienia akt, odrębnie i na nowo kręgu uczestników postępowania zasadniczego (głównego). Niewątpliwie dostęp do akt będą mieli następcy prawni stron postępowania zasadniczego, ale nie nowe podmioty, które wskazują, że takie prawo im przysługiwało, a nie zostało ono przez organ w postępowaniu zasadniczym zrealizowane (por. wyrok NSA z 9 kwietnia 2019 r., I OSK 1589/17). O tym, kto jest stroną postępowania rozstrzyga art. 28 k.p.a., z którego wynika, że stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przepis art. 73 § 1 k.p.a. wyraźnie stanowi, że strona ma prawo wglądu do akt a także sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, to przepis ten wyraźnie wskazuje na pojęcie strony ustalone przez organ na potrzeby postępowania zasadniczego (głównego). Tym samym skoro w toku postępowania zasadniczego organ określił krąg stron, to taki krąg i tylko takie strony mogą skorzystać z odrębnego postępowania, jakim jest postępowanie regulowane art. 73 i art. 74 k.p.a. dotyczące udostępnienia akt. Nie ma odrębnego katalogu stron na potrzeby postępowania w sprawie udostępnienia akt i odrębnego katalogu stron w postępowaniu zasadniczym. Ani art. 73 i art. 74 k.p.a., ani jakikolwiek inny przepis nie kreuje odrębnego interesu prawnego w sposób odrębny i niezależny od interesu prawnego statuującego strony w postępowaniu zasadniczym (por. wyrok NSA z 9 kwietnia 2019 r., I OSK 1589/17). W realiach niniejszej sprawy przesądzające znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma zapadły pod sygn. akt II SA/Łd 732/22 wyrok tutejszego Sądu. Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 732/22 była decyzja Wojewody Łódzkiego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 1 grudnia 2021 r. odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 17 grudnia 2020 r. (nr DPRG-UA-XIII.3406.2020) zatwierdzającej projekt budowany i udzielającą D.G. pozwolenia na budowę. Kontrolowana w tym postępowaniu decyzja została wydana na skutek wznowienia postępowania, zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Skarżące D.A. i T.A. jako podstawę prawną wniosku wskazywały art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. podnosząc, iż bez własnej winy nie brały udziału w postępowaniu mimo, iż - jak podnosiły winny mieć w ramach tego postępowania przyznany status strony. W obecnie prowadzonym, w ramach niniejszego postępowania sądowego, postępowaniu rolą tutejszego Sądu jest rozstrzygnięcie, czy organy prawidłowo odmówiły skarżącym D.A. i T.A. dostępu do akt postępowania zakończonego wydaniem właśnie decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 17 grudnia 2020 r. udzielającej pozwolenia na budowę, w tym wglądu do dokumentów oraz wydania z nich odpisów. Przypomnieć w związku z tym należy, iż zgodnie z treścią art. 153 ustawy p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie oceną prawną oznacza, że sąd rozpoznający ponownie sprawę, która dotyczy tego samego skarżącego musi przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak określono ją w prawomocnym, wcześniejszym orzeczeniu. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest bowiem z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy, a jej oddziaływaniem objęte jest przede wszystkim przyszłe postępowanie w danej sprawie. Związanie dotyczy oceny prawnej, czyli wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w konkretnej sprawie, co może odnosić się zarówno do stanu faktycznego, jak i wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego (por. wyrok NSA z 12 września 2025 r., III OSK 178/24). Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się temu w pełnym zakresie (por. wyrok WSA w Krakowie z 29 lipca 2025 r., III SA/Kr 164/25). Oznacza to, że w ponownym postępowaniu dotyczącym tej samej strony nie jest możliwe dokonywanie odmiennych ocen prawnych w odniesieniu do kwestii przesądzonych we wcześniejszym uzasadnieniu. W realiach kontrolowanej sprawy sprowadza się to do tego, że Sąd orzekający o prawidłowości orzeczenia o odmowie wglądu do dokumentów oraz wydania z nich odpisów nie może czynić nowych ustaleń co do podmiotowości skarżących jako stron tegoż postępowania administracyjnego. Innymi słowy, obecnie orzekający skład Sądu związany jest rozstrzygnięciami co do statusu stron zapadłymi w wyroku z 15 kwietnia 2025 r., II SA/Łd 732/22. W wyroku tym Sąd w sposób jednoznaczny przesądził, że niezasadne okazały się podnoszone przez skarżące zarzuty naruszenia art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane poprzez błędne uznanie, że skarżące nie posiadają statusu strony. W swojej argumentacji ówcześnie Sąd wskazywał, że Skarżące nie wykazały, aby realizacja spornej inwestycji ograniczała je w korzystaniu z nieruchomości obejmującej działki [...] oraz [...], pobieraniu pożytków, dochodów lub w rozporządzaniu tą nieruchomością. Z akt sprawy nie wynika również, aby skarżące zostały pozbawione władztwa nad nieruchomością, ani też aby własność skarżących została w inny sposób naruszona. Sąd słusznie podkreślał w powoływanym wyroku, że status strony postępowania nie może wynikać z każdego rodzaju oddziaływania inwestycji na nieruchomość, lecz jedynie z oddziaływania w sposób określony w art. 3 pkt 20 ustawy – Prawo budowlane, tj. powodującego ograniczenie w zagospodarowaniu sąsiadującego z obiektem terenu będące skutkiem obowiązywania "odrębnych przepisów", na podstawie których został wyznaczony teren w otoczeniu obiektu budowlanego. Nie może to być wpływ inwestycji polegający wyłącznie na wzroście uciążliwości dla otoczenia w związku z przyszłym użytkowaniem obiektu budowlanego, polegającym na wjeżdżaniu na nieruchomość inwestycyjną przez wjazd w bezpośrednim sąsiedztwie działki skarżących. Potencjalne pojawienie się zwiększonych immisji związanych z korzystaniem z dojazdu w głąb działki inwestora wzdłuż działki skarżących, może rodzić jedynie określone roszczenia cywilnoprawne, lecz nie daje praw strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo budowalne (por. wyrok NSA z 26 lutego 2013 r., II OSK 2011/11). Sąd zgodził się z twierdzeniem, że skutki funkcjonowania projektowanej zabudowy takie jak hałas czy wzmożony ruch samochodowy nie decydują o statusie strony właścicieli nieruchomości na nie narażonych. Aby właściciel sąsiedniej nieruchomości mógł być uznany za stronę postępowania musiałby istnieć przepis, z którego wynikałby zakaz wykorzystywania nieruchomości w określony sposób w sytuacji, gdy na tę nieruchomość dociera hałas z sąsiedniej nieruchomości. Tego rodzaju przepisy, które ograniczałyby możliwość zagospodarowania nieruchomości skarżących nie funkcjonują. Tylko osoby, których prawo zagospodarowania nieruchomości doznaje ograniczeń ze względu na realizację jakiegoś obiektu, są stronami postępowania o pozwolenie na budowę dla tego obiektu (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. II OSK 338/10). Odnosząc się do kwestii naruszenia praw rzeczowych sąd w powoływanym wyroku wskazał również trafnie, że skarżące w żadnym zakresie nie wykazały, aby nabyły własność działki nr 331/1. Nie wykazały także, aby doszło do zasiedzenia przez nie służebności drogi koniecznej. Skład orzekający w niniejszym postępowaniu w pełni zgadza się też, że przedmiotowa inwestycja nie niesie ze sobą ograniczeń związanych z przesłanianiem obiektu na działkach [...] oraz [...] ani nasłonecznieniem pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Nie wpływa także na warunki ochrony przeciwpożarowej, nie pozbawia nieruchomości skarżących dostępu do mediów ani też do drogi publicznej. Zasadnie zatem organ ustalił, że sporne przedsięwzięcie nie powoduje jakichkolwiek ograniczeń wynikających z obowiązujących przepisów prawa, w zakresie możliwości zabudowania działek będących własnością skarżących. Co więcej za uzasadnione należy uznać także stanowisko organu, zgodnie z którym inwestycja na działce [...] w najmniejszym nawet stopniu nie wpływa na wyznaczony przepisami prawa zakres nie tylko zabudowania, ale również zagospodarowania nieruchomości skarżących. Podsumowując, skarżące nie wskazały skutecznie przepisu prawa materialnego, w oparciu o który możliwe byłoby wyznaczenie obszaru oddziaływania spornej inwestycji obejmującego ich nieruchomość. Wskazały na okoliczności faktyczne, które jednak nie mają powiązania z przepisem prawa materialnego pozwalającym uznać, że skarżącym przysługuje interes prawny wywodzący się z tego, że planowana inwestycja będzie wpływać na nieruchomość skarżących ze względu na konkretne uprawnienia do jej zagospodarowania. Zarzuty podnoszone przez skarżące mogą świadczyć natomiast o posiadaniu przez nie interesu faktycznego niepodlegającego jednakże ochronie przez obowiązujące normy prawa. Wskazując na powyższe rozważania, stwierdzić należało, że prawidłowo przyjęły organy, iż skarżące nie były stronami postępowania głównego zakończonego wydaniem decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 17 grudnia 2020 r. udzielającej pozwolenia na budowę. W efekcie tego, skarżącym nie przysługiwało uprawnienie z art. 73 k.p.a., a więc dostępu do akt sprawy oraz żądania wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii akt sprawy, gdyż nie były one stroną postępowania zakończonego wydaniem ww. decyzji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - oddalił skargę. Końcowo wskazać należy, iż sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 powoływanej ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie". dc
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI