II SA/Łd 705/22

II SA/Łd 705/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-11-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-08-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Magdalena Sieniuć /przewodniczący/
Michał Zbrojewski
Tomasz Porczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Odpady
Sygn. powiązane
III OSK 959/23 - Wyrok NSA z 2024-11-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 16, art. 30 par. 1, art. 97 par. 1 pkt 3 i 4, art. 156 par. 1 pkt 1-7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi B.M. - syndyka masy upadłości osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 15 czerwca 2022 r. nr KO.463.5.2022 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej usunięcie odpadów oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 15 czerwca 2022 r., nr KO.463.5.2022 wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1, art. 158 § 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Tomaszów Mazowiecki z dnia 18 stycznia 2022 r., nr RŚ.6236.6.2021 nakazującej posiadaczowi odpadów – firmie B. A.M. z siedzibą w S. usunięcie odpadów w postaci zużytych opon o kodzie 16 01 03, zgromadzonych na działkach oznaczonych nr ew. [...] i [...] w miejscowości K., w nieprzekraczalnym terminie dwóch miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna i pisemnego powiadomienia o wykonaniu nałożonego obowiązku.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że zawiadomieniem z dnia 31 sierpnia 2021 r. Wójt Gminy Tomaszów Mazowiecki wszczął postępowanie administracyjne w sprawie usunięcia odpadów zlokalizowanych na w/w nieruchomości. W toku postępowania ustalono, że właścicielem odpadów jest A.M. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą B. z siedzibą w S., która była najemcą przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy najmu z dnia 16 listopada 2019 r. Umowa została wypowiedziana przez wynajmującego z uwagi na niedochowanie przez najemcę ustalonych przez strony warunków. W następstwie przeprowadzonego postępowania wskazaną wyżej decyzją z dnia 18 stycznia 2022 r. nakazano firmie B. A.M. z siedzibą w S. usunięcie odpadów w zakreślonym terminie i pisemne poinformowanie organu o wykonaniu nałożonego obowiązku. Powyższa decyzja została doręczona A.M. na adres rejestrowy firmy w dniu 21 stycznia 2022 r. Strona nie skorzystała z przysługującego prawa wniesienia odwołania.
Z akt sprawy wynika nadto, że w toku prowadzonego postępowania w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów, Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim V Wydział Gospodarczy – Sekcja ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych postanowieniem z dnia 24 listopada 2021 r. , sygn. akt V GU 250/21 of ogłosił upadłość dłużnika A.M. nieprowadzącej działalności gospodarczej w celu likwidacji majątku oraz wyznaczył syndyka w osobie B.M. Z uzasadnienia wydanego postanowienia wynika, że z wnioskiem o ogłoszenie upadłości w/w wystąpiła w dniu 9 listopada 2021 r. Z akt sprawy wynika nadto, że organ prowadzący postępowanie w sprawie usunięcia odpadów nie posiadał wiedzy, co do toczącego się postępowania sądowego z wniosku o upadłość A.M., a o fakcie wydania postanowienia z dnia 24 listopada 2021 r. powziął wiadomość w dniu 27 stycznia 2022 r.
Wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2022 r. B.M. działając jako syndyk masy upadłości A.M. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy Tomaszowa Mazowieckiego z dnia 18 stycznia 2022 r. Jako podstawę zgłoszonego żądania strona wskazała przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to jest rażące naruszenie art. 144 i art. 145 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1228 ze zm,) – dalej: p.u. Przywołując treść w/w przepisów strona wywodziła, iż wraz z ogłoszeniem upadłości wszelkie postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości winny zostać zawieszone, celem umożliwienia wyznaczonemu syndykowi przystąpienia do toczących się postępowań. Zdaniem wnioskodawcy zarówno przedmiot, jak i samo rozstrzygnięcie oraz wynikające z niego obowiązki adresata wydanej w dniu 18 stycznia 2022 r. decyzji bezspornie wskazują, iż prowadzone w sprawie postępowanie dotyczy masy upadłości upadłej A.M. Wobec powyższego w ocenie strony po wszczęciu w dniu 31 sierpnia 2021 r. postępowania administracyjnego, Wójt Gminy Tomaszów Mazowiecki w następstwie ogłoszenia przez sąd upadłości A.M. zobowiązany był do zawieszenia postępowania oraz wezwania ustanowionego syndyka do wstąpienia do prowadzonego postępowania. Jednocześnie organ zobowiązany był do wezwania syndyka o uwzględnienie w masie upadłości wierzytelności w postaci kosztu usunięcia odpadów, a dopiero po odmowie uwzględnienia powyższego wniosku był władny do podjęcia zawieszonego postępowania. Zaniechanie powyższym obowiązkom stanowiło w ocenie strony rażące naruszenie wskazanych wyżej art. 144 i art. 145 p.u. , co uzasadnia żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z 18 stycznia 2022 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Odmawiając uwzględnienia zgłoszonego żądania Kolegium wskazało na podstawy prawne i charakter postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej. Kolegium podkreśliło, że postępowanie w tym przedmiocie nie ma na celu ponownego merytorycznego rozpatrzenia danej sprawy, a ma na celu weryfikację, czy w sprawie wystąpiły ustawowe przesłanki nieważności, enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Dalej Kolegium wskazało, iż w rozpoznawanej sprawie jako podstawę wniosku o stwierdzenie nieważności przywołanej wcześniej ostatecznej decyzji z dnia 18 stycznia 2022 r. strona wskazała przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to jest rażące naruszenie art. 144 i art. 145 p.u. W tym zakresie Kolegium odwołując się do stanowiska sądów administracyjnych stwierdziło, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu powołanej wyżej podstawy nieważności decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter naruszonego przepisu oraz skutki prawne jakie wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia to sytuacja, w której rozstrzygnięcie zawarte w kwestionowanej decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z jasno sformułowanym przepisem prawa, na podstawie którego decyzja została wydana, jak również wtedy, gdy ustalenia faktyczne organu wydającego decyzje nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Cechą rażącego naruszenia prawa jest zatem to, że treść podjętego aktu pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią obowiązującego przepisu poprzez proste ich zestawienie, a skutki jakie to naruszenie wywołuje są nie do zaakceptowania z punktu wymagań praworządności. Kolegium wskazało także na akcentowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych zasadę niekonkurencyjności nadzwyczajnych trybów postępowania uregulowanych przepisami k.p.a., podkreślając, iż naruszenie przepisów proceduralnych może stanowić przesłankę nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jedynie wtedy, gdy naruszenie to ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem. Żadna bowiem z ustawowych przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego określonych w art. 145 § 1 k.p.a. (dotyczących naruszenia przepisów procedury) nie może jednocześnie stanowić przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
W ocenie Kolegium w rozpoznawanej sprawie pomimo, co nie budzi wątpliwości organu, charakteru prowadzonego przez Wójta Gminy Tomaszów Mazowiecki postępowania , jako postępowania dotyczącego masy upadłości A.M. oraz wierzytelności podlegającym zgłoszeniu do tej masy, stanowisko syndyka, co do ciążącego na organie obowiązku zawieszenia prowadzonego postępowania w związku z ogłoszeniem upadłości w/w, Kolegium uznało za nieprawidłowe. Podkreśliło, iż powoływany przez stronę przepis art. 144 p.u. reguluje status prawny syndyka jako zarządcy masy upadłości w postępowaniach w nim wymienionych. Natomiast przepis art. 145 p.u. dotyczy postępowań administracyjnych wszczętych i zawieszonych przed datą wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości dłużnika. Zasadność powyższego Kolegium wywodziło z faktu, iż przepisy k.p.a., nie zawierają regulacji, które skutkowałyby zawieszeniem z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości toczących się postępowań administracyjnych. Rozwiązania tego typu przewidują przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czy też znajdują zastosowanie na gruncie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co wprost wynika z treści art 146 ust. 1 p.u., jednakże brak jest jakichkolwiek podstaw do analogicznego stosowania tych rozwiązań na gruncie k.p.a. Wobec powyższego zdaniem Kolegium brak jest przesłanek do uznania, iż doszło do rażącego naruszenia art. 145 p.u., a co za tym idzie wystąpienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. uzasadniającej uwzględnienie żądania strony. Jednocześnie Kolegium wskazało, że w sprawie nie wystąpiła żadna z pozostałych przesłanek nieważności określonych w art. 156 § 1 k.p.a , w szczególności przesłanka skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną (pkt 4). W tym zakresie organ odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych stwierdził, iż fakt oznaczenia adresata przedmiotowej decyzji poprzez wskazanie imienia i nazwiska oraz nazwę prowadzonej firmy, co może sugerować, ze decyzja została kierowana do firmy, nie uniemożliwia identyfikacji strony, to jest osoby fizycznej – A.M.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B.M. syndyk masy upadłości osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej A.M. zarzucał naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy Tomaszów Mazowiecki z dnia 18 stycznia 2022 r. , wydanej z rażącym naruszeniem art. 144 i art. 145 p.u. Wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji organu I instancji, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Strona zakwestionowała zasadność stanowiska Kolegium, co do braku ciążącego na Wójcie Gminy Tomaszów Mazowiecki obowiązku zawieszenia prowadzonego w stosunku do A.M. postępowania administracyjnego, po dacie wydania przez sąd postanowienia ogłaszającego jej upadłość. Podtrzymała dotychczas prezentowane stanowisko, iż z uwagi na fakt, że przedmiot postępowania, jak i obowiązki wynikające z wydanej decyzji bezspornie wskazują, iż prowadzone w sprawie postępowanie dotyczy masy upadłości upadłej. Tym samym, po wszczęciu w dniu 31 sierpnia 2021 r. postępowania administracyjnego, Wójt Gminy Tomaszów Mazowiecki w następstwie ogłoszenia przez sąd upadłości A.M. zobowiązany był do zawieszenia postępowania oraz wezwania ustanowionego syndyka do wstąpienia do prowadzonego postępowania. Jednocześnie zobowiązany był do wezwania syndyka o uwzględnienie w masie upadłości wierzytelności w postaci kosztu usunięcia odpadów, a dopiero po odmowie uwzględnienia powyższego wniosku był władny do podjęcia zawieszonego postępowania. Zaniechanie powyższym obowiązkom stanowiło w ocenie strony rażące naruszenie wskazanych wyżej art. 144 i art. 145 p.u. , co uzasadnia żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z 18 stycznia 2022 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Syndyk podnosił nadto, iż wskutek ogłoszenia upadłości A.M. nastąpiła zmiana podmiotu będącego stroną postępowania, co skutkowało tym, iż w/w utraciła legitymację do występowania jako strona tak w postępowaniu administracyjnym, jak i w postępowaniu sadowoadministracyjnym. Wobec powyższego argumentacja organu, jakoby A.M. cały czas była stroną prowadzonego postępowania uznać należy za nieprawidłowe.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że przedmiotowa skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) – dalej: ustawa covidowa. W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z dnia 14 września 2022 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, iż pomimo stosownego wezwania, w zakreślonym terminie nie wszystkie strony postępowania złożyły oświadczenia, co do posiadania możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie. Powyższe skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z dnia 21 października 2022 r.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą NSA standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu spraw na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano B.M. - syndyk masy upadłości osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej A.M. przedmiotem kontroli Sądu uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 15 czerwca 2022 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Tomaszów Mazowiecki z dnia 18 stycznia 2022 r. nakazującej posiadaczowi odpadów – firmie B. A.M. z siedzibą w S. usunięcie, w zakreślonym w decyzji terminie, odpadów w postaci zużytych opon o kodzie 16 01 03, zgromadzonych na działkach oznaczonych nr ew. [...] i [...] w miejscowości K.
Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a.
Wskazać na wstępie należy, że uregulowane w art. 156 i następne k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a. Postępowanie to nie stanowi typowego postępowania jurysdykcyjnego zmierzającego do powtórnego rozstrzygnięcia decyzją sprawy administracyjnej, lecz jest odrębnym postępowaniem administracyjnym, którego celem jest ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Obowiązkiem organu w postępowaniu nieważnościowym jest zatem dokonanie oceny, czy w świetle zaistniałego stanu faktycznego w sposób prawidłowy znalazły zastosowanie obowiązujące normy prawne, czy też wydanie decyzji nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Oceny zgodności z prawem, czyli zaistnienia przesłanki nieważnościowej, należy dokonywać według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego oraz obowiązującego w dacie wydania kwestionowanej decyzji. Natomiast w postępowaniu sądowoadministracyjnym mającym za przedmiot kontrolę decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym w postępowaniu nieważnościowym, rolą sądu jest dokonanie kontroli zgodności z prawem dokonanej przez organ oceny co do wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyroki NSA z 17 kwietnia 2013 r., I GSK 123/12, z 16 maja 2014 r., II OSK 2992/12; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Przepisów o milczącym załatwieniu sprawy nie stosuje się (art. 158 § 1 k.p.a.).
W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy tego, czy wskazana wyżej decyzja Wójta Gminy Tomaszów Mazowiecki z dnia 18 stycznia 2022 r. podjęta została z rażącym naruszeniem art. 144 i art. 145 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 1520) – dalej: p.u., co skutkowałoby koniecznością stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu powołanego przepisu to naruszenie tzw. kwalifikowane, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, oczywiste czyli takie, które stanowi zaprzeczenie stanu prawnego istotnego z punktu widzenia danego rozstrzygnięcia. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Takie znaczenie pojęcia "rażące naruszenie prawa" powoduje, że stwierdzenie nieważności decyzji z tej przyczyny może nastąpić w wypadku zastosowania w kwestionowanym rozstrzygnięciu normy prawnej, której znaczenie można ustalić w sposób niewątpliwy, bezsporny. Nie może być zatem podstawą do takiego działania norma prawna, co do której treści istnieją istotne rozbieżności w orzecznictwie sądowym. O oczywistym naruszeniu prawa można mówić tylko w odniesieniu do przepisu, którego treść nie budzi wątpliwości, a interpretacja w zasadzie nie wymaga sięgania po inne metody wykładni poza językową. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z powodu rażącego naruszenia prawa należy kierować się przede wszystkim gramatyczną wykładnią tego pojęcia, eliminując przy ocenie wystąpienia kwalifikowanej wady decyzji elementów rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. (por. wyroki NSA: z 23 czerwca 2005r., FSK 2475/04; z 20 października 2006r., II FSK 113/06; z 5 stycznia 2021 r., I GSK 1472/20; z 25 stycznia 2021 r., I OSK 1893/20; z 11 lutego 2021 r., III OSK 3362/21; z 18 maja 2021 r., III OSK 423/21; z 25 sierpnia 2021 r., II OSK 1708/18; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim zasadnie odmówiło stwierdzenia nieważności kwestionowanej przez stronę ostatecznej decyzji z dnia 18 stycznia 2022 r.
Stosownie bowiem do art. 144 ust. 1 p.u. po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (ust. 2).
Powyżej przywołany przepis, co jak słusznie zauważyło Kolegiom, a co nie jest kwestionowane przez stronę skarżącą, reguluje status prawny syndyka masy upadłości w postępowaniach wymienionych w analizowanym przepisie. Podkreślenia wymaga również, że pozostałe jednostki redakcyjne wskazanego wyżej przepisu (ust. 3 i 4) pozostają bez wpływu na wynik niniejszego rozstrzygnięcia z uwagi na przedmiot postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 18 stycznia 2022 r.
Natomiast zgodnie z art. 145 ust. 1 p.u. postępowanie administracyjne lub sądowoadministracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności.
Powyżej powołana norma prawna reguluje kwestie wpływu ogłoszenia upadłości na postępowania toczące się przeciwko upadłemu o wierzytelność podlegającą zaspokojeniu w postępowaniu upadłościowym. Z treści analizowanego przepisu wynika zakaz podjęcia po ogłoszeniu upadłości, wszczętego wcześniej postępowania obejmującego swym przedmiotem wierzytelność upadłego podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości. Podkreślenia wymaga również, że powyżej wskazany przepis nie jest normą wyłączną w tym zakresie, a jego znaczenie należy odczytywać łącznie z treścią powołanego wyżej art. 144 p.u., jak również odrębnymi regulacjami zawartymi między innymi w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (art. 174 § 1 pkt 4 i § 3), czy też w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 124 § 1 pkt 4).
Analiza przywołanych wyżej przepisów prowadzi do wniosku, że ogłoszenie upadłości podmiotu będącego stroną sądowego postępowania cywilnego, czy też stroną postępowania sądowoadministracyjnego, których przedmiot dotyczy masy upadłości, skutkuje zawieszeniem tych postępowań z mocy prawa, celem umożliwienia syndykowi wstąpienie do prowadzonego postępowania. Podjęcie zawieszonego postępowania z udziałem ustanowionego syndyka, jak słusznie wskazuje strona skarżąca, jest uzależnione od uprzedniego wezwania syndyka o uwzględnienie w masie upadłości wierzytelności, której dotyczy prowadzone postępowanie. Dopiero odmowa uwzględnienia powyższego wniosku uprawnia do podjęcia zawieszonego postępowania.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne pomiędzy stronami pozostaje, że nałożony na A.M. ostateczną decyzja z dnia 18 stycznia 2022 r. obowiązek, to jest nakaz usunięcia zgromadzonych na działkach o nr. ew. [...] i [...] odpadów, dotyczy masy upadłości upadłej.
Jednakże jak słusznie wskazuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze, pomijając kwestię posiadanej wiedzy Wójta Gminy Tomaszów Mazowiecki, co do faktu ogłoszenia w dniu 24 listopada 2021 r. upadłości A.M., co nastąpiło w toku prowadzonego przez ten organ postępowania administracyjnego, zarówno przepisy p.u., jak i przepisy k.p.a. nie przewidują regulacji, z których wprost wynikałoby, tak jak z przywołanych wcześniej przepisów k.p.c. oraz p.p.s.a., iż ogłoszenie upadłości w stosunku do strony postępowania administracyjnego skutkuje zawieszeniem tego postępowania z mocy prawa. Brak jest także jakichkolwiek podstaw prawnych do analogicznego stosowania powyższych rozwiązań na gruncie k.p.a. Tym samym stwierdzić należy, że wynikający z art. 145 p.u. zakaz odnośnie postępowań administracyjnych wszczętych wobec upadłego przed dniem ogłoszenia upadłości, dotyczy tylko tych postępowań administracyjnych, które zostały wcześniej, to jest przed ogłoszeniem upadłości zawieszone.
W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową skargę podstawy prawnej do zawieszenia pozostającego w toku postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na ogłoszenie upadłości strony nie stanowi per analogiam przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie którym postępowanie administracyjne zawiesza się, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wskazać bowiem należy, iż poprzez użyte w tym przepisie pojęcie "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie, która jest przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Jego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne. Przyjąć trzeba zatem, że kwestią prejudycjalną w rozumieniu powyższego przepisu może być tylko zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem. Taka sytuacja w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca.
Owej przesłanki zawieszenia nie mógł stanowić również przepis art. 97 § 1 pkt 3 k.p.a, gdyż jak słusznie wskazało Kolegium w postępowaniach dotyczących masy upadłości syndyk jest stroną w znaczeniu formalnym, zaś upadły pozostaje stroną tego postępowania w znaczeniu materialnym. Ogłoszenie upadłości, w przypadku osób fizycznych nie pozbawia nigdy upadłego zdolności do czynności prawnych (art. 11 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny), jak również zdolności procesowej, o której mowa w art. 65 Kodeksu postępowania cywilnego, dla której wyznacznikiem jest posiadanie zdolności do czynności prawnych. W postępowaniu administracyjnym zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 30 § 1 k.p.a.).
Wobec powyższego uznać należy, iż skoro zarówno powoływane w skardze art. 144 i art. 145 p.u., jak i żaden z pozostałych obowiązujących przepisów prawa nie przewidują zawieszenia z mocy prawa pozostającego w toku postępowania administracyjnego z uwagi na ogłoszoną upadłość podmiotu, w stosunku do którego postępowanie to jest prowadzone, to stawiany przez stronę skarżącą zarzut rażącego naruszenia prawa nie znajduje uzasadnienia.
W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową skargę podkreślenia wymaga również, że jakkolwiek wskutek ogłoszonej upadłości stroną postępowania dotyczącego masy upadłości może być jedynie wyznaczony syndyk (art. 144 w zw. z art. 160 ust. 1 p.u.), to brak jest jednak podstaw do wyprowadzenia wniosku, aby syndyk stawał się zupełnie niezależnym podmiotem praw i obowiązków, stroną postępowania w znaczeniu materialnoprawnym w miejsce dotychczasowej strony. Stwierdzenie ustawodawcy, że syndyk jest stroną w postępowaniach dotyczących masy upadłości oznacza, iż przysługuje mu legitymacja do występowania w tych postępowaniach. Jest to jednak strona w znaczeniu wyłącznie formalnym. Syndyk działa bowiem w imieniu własnym jako organ postępowania upadłościowego. W znaczeniu materialnym stroną pozostaje nadal upadły, który jest podmiotem stosunku prawnego, którego postępowanie dotyczy. Sam upadły nie posiada jednak legitymacji procesowej (formalnej), nie może więc działać osobiście i syndyk działa za niego. Zatem skutki czynności syndyka, wchodzących w zakres zarządu masą upadłości, dotyczą bezpośrednio upadłego. Na gruncie postępowania administracyjnego oznacza to, że jako jego strona powinien nadal być oznaczany upadły. W szczególności decyzja administracyjna powinna jako stronę oznaczać właśnie upadłego. Natomiast realizacja uprawnień strony, będącej upadłym, musi się odbywać z uwzględnieniem treści art. 144 ust. 1 p.u. (por. wyrok WSA w Gliwicach z 24 listopada 2020 r., II SA/Gl 76/20; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powyższych względów Sąd podziela także przywołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko Kolegium, iż fakt oznaczenia adresata decyzji Wójta Gminy Tomaszów Mazowiecki z dnia 18 stycznia 2022 r. poprzez wskazanie imienia i nazwiska A.M. oraz nazwę firmy pod jaką prowadziła działalność gospodarczą, nie uniemożliwiało prawidłowej identyfikacji strony, do której kierowana była decyzja, a co za tym idzie brak jest podstaw do stwierdzenia, iż decyzja ta została skierowana do podmiotu niebędącego stroną niniejszego postępowania.
Reasumując Sąd stwierdza, iż wbrew stanowisku strony skarżącej w sprawie brak było podstaw do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy Tomaszów Mazowiecki z dnia 18 stycznia 2022 r. zarówno w oparciu o zawartą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłankę rażącego naruszenia prawa, to jest art. 144 i art. 145 p.u., jak również w oparciu o przesłankę z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a, to jest skierowania przedmiotowej decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim zasadnie uznało, że w sprawie nie wystąpiła żądna z pozostałych przesłanek nieważności, wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 5-7 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
k.ż.