II SA/Łd 702/21

II SA/Łd 702/21 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2021-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
Anna Dębowska
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 6, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 107  par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 624
art. 16 pkt 59, pkt 65 lit. a, art. 35 ust. 3 pkt 7, art. 269 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Anna Dębowska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chrzanowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za usługi wodne 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezydenta Miasta Z. na rzecz skarżącej A Centrum Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 1.084 (jeden tysiąc osiemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] r. znak: [...] Prezydent Miasta Z. ustalił dla A Sp. z o.o. ul. B 36, [...] Z. będącego użytkownikiem nieruchomości nr 176/2, 176/3, 176/4, 176/9 i 176/10 obręb [...], nr 175 obręb [...], nr 177/2 obręb [...], nr 180 i 181 obręb [...], nr 176/1 i 196 obręb [...], nr 176/8 i 179/2 obręb [...], zlokalizowanych w Z. przy ul. B 36 opłatę za usługi wodne za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej w kwocie 4173,63 PLN.
Jak wynika z akt sprawy Prezydent Miasta Z. informacją z 24 r. ustalił dla A Sp. z o.o. opłatę za usługi wodne za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej w kwocie 4173,63 PLN. Wysokość opłaty za usługi wodne została ustalona, na podstawie art. 272 ust. 8 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne oraz § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 736) w opisany poniżej sposób. Przyjęte dane: powierzchnia nieruchomości - 38283 m2; powierzchnia nieruchomości wyłączona z powierzchni biologicznie czynnej - 33389 m2; urządzenia do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemność - brak; jednostkowa stawka opłaty - 0,50 zł za 1m2 na rok; czas wyrażony w latach - 0,25 roku. Opłata za usługi wodne za I kwartał 2021 r. została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wynoszącej 0,50 zł, utraconej powierzchni biologicznie czynnej wyrażonej w m2 wynoszącej 33389 m2 oraz czasu wyrażonego w latach: 0,25 roku. Wysokość opłaty za usługi wodne ustalono na podstawie oświadczenia podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłaty oraz danych z ewidencji gruntów i budynków.
W reklamacji z 9 czerwca 2021 r. A Sp. z o.o. podniosła, że nie jest zobowiązana do ponoszenia opłaty za usługi wodne za zmniejszenie retencji terenowej od działek wskazanych w informacji. Spółka argumentowała, że przedmiotowy teren został ujęty w system kanalizacji deszczowej, cytując jednocześnie treść materiału pomocniczego dla gmin opublikowanego na stronie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (https://www.wody.gov.pl/nasze-dzialania/oplaty-za-zmniejszenie-naturalnej-retencji/114-nieprzypisany/478), tj. "Definiując pojęcie "system kanalizacji otwartej lub zamkniętej" należy kierować się jego słownikowym znaczeniem. Zgodnie ze Słownikiem języka polskiego PWN przez system rozumie się "zespół wielu urządzeń, dróg, przewodów itp., funkcjonujących jako całość", natomiast określenie kanalizacja oznacza "zespół urządzeń sanitarnych przeznaczonych do odprowadzania ścieków oraz wód opadowych; też: zespół urządzeń do oczyszczania ścieków". Zatem "system kanalizacji otwartej lub zamkniętej", którym posługuje się Prawo wodne należy rozumieć jako zespół urządzeń służących do odprowadzania z danego obszaru wód opadowych i roztopowych, którymi mogą być zarówno urządzenia kanalizacji deszczowej, jak i ogólnospławnej. Otwarte systemy kanalizacji deszczowej to urządzenia takie jak np. korytka odwadniające, rynsztoki, rynny, rowy, systemy odwodnień i profili dróg, chodników oraz innych powierzchni utwardzonych. Zamknięte systemy kanalizacji deszczowej to rurociągi oraz zamknięte kanały ściekowe wraz ze studzienkami. Obowiązek ponoszenia opłat za zmniejszenie retencji zachodzi w sytuacji, gdy nieruchomość jest nieujęta w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej. Ustawową przesłankę "obszarów nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej" stanowiącą podstawę do objęcia danej nieruchomości opłatą za zmniejszenie retencji należy oceniać przez pryzmat tego, czy konkretna nieruchomość objęta jest takim systemem, czy też nie. O zaistnieniu tej przesłanki przesądza rzeczywisty brak wyposażenia danej nieruchomości w system kanalizacyjny, niezależnie od potencjalnej możliwości przyłączenia nieruchomości do systemu kanalizacyjnego albo funkcjonowania takiego systemu w danej miejscowości." Do reklamacji Spółka załączyła mapy inwentaryzacyjne potwierdzające funkcjonowanie systemu odprowadzania wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej.
Powołaną na wstępie decyzją z [...] r. Prezydent Miasta Z., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 – dalej w skrócie – "k.p.a."); art. 269 ust. 1 pkt 1, art. 270 ust. 7, art. 272 ust. 8, 10, 22 i 23, art. 298 pkt 2 oraz art. 273 ust. 6 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 624 – dalej w skrócie "Prawo wodne"), ustalił Spółce opłatę za usługi wodne w wysokości 4173,63 PLN za I kwartał 2021 roku.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył brzmienie art. 269 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego i stwierdził, że rozpatrując reklamację należy wziąć pod uwagę część treści artykułu PGW Wody Polskie dotyczącą wyjaśnienia wątpliwości dotyczących opłat za usługi wodne (https://www.wody.gov.pl/nasze-dzialania/oplaty-za-zmniejszenie-naturalnej-retencji/114-nieprzypisany/748-wyjasnienie-watpliwosci-dotyczacych-ustalania-oplaty-za-uslugi-wodne-za-zmniejszenie-naturalnej-retencji-terenowej-w-przypadku-gdy-wody-opadowe-lub-roztopowe-sa-odprowadzane-z-nieruchomosci-do-wod-lub-do-urzadzen-wodnych-przy-pomocy-wewnetrznego-systemu-kanalizacji-deszczowej-istniejacego-na-danej-nieruchomosci). Przepis art. 269 ust. 1 pkt 1 in fine Prawa wodnego wiąże system kanalizacji otwartej lub zamkniętej z obszarem, a nie z nieruchomością. Wynika to wprost z jego treści, w której jest mowa o obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej. Przy czym samo funkcjonowanie systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej na obszarze jest niewystarczające do przyjęcia, że zachodzi negatywna przesłanka do ponoszenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej. Dodatkowo konieczne jest przyłączenie nieruchomości do funkcjonującego na danym obszarze systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej. Podstawą do sformułowania takiego wniosku jest brzmienie przepisu art. 269 ust. 1 pkt 1 in fine Prawa wodnego, który określając przesłanki, od których zależy obowiązek opłatowy wymaga nieujęcia w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej. Inaczej rzecz ujmując z istnieniem systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej na obszarze oraz przyłączeniem nieruchomości do takiego systemu wiąże się brak obowiązku ponoszenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej. (...) Funkcjonowanie na nieruchomości zagospodarowanej w sposób, który doprowadził do zmniejszenia naturalnej retencji terenowej wewnętrznego systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej, który służy do odprowadzania do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych z danej nieruchomości nie jest wystarczające do przyjęcia, że w takim przypadku brak jest obowiązku ponoszenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej. (...) Korzystanie z nieodpłatnej usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do urządzeń wodnych, po ich uprzednim ujęciu w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast również nie stanowi okoliczności wyłączającej obowiązek ponoszenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej."
Jak stwierdził dalej organ teren przedmiotowej nieruchomości posiada system odprowadzania wód opadowych włączony do miejskiej sieci kanalizacji deszczowej prowadząc wody do rowu melioracyjnego oznaczonego symbolem D-2 uchodzącym do rzeki B. Wobec powyższego organ nie uznał reklamacji i w trybie art. 273 ust. 6 Prawa wodnego określił wysokość opłaty za usługi wodne.
W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A Sp. z o.o. z siedzibą w W. reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, podnosząc zarzuty:
1) naruszenia przepisów prawa materialnego tj.:
a) art. 269 ust. 1 pkt 1 Prawo wodne, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że pomimo posiadania przez teren przedmiotowej nieruchomości systemu odprowadzania wód opadowych włączonego do miejskiej sieci kanalizacji deszczowej, prowadzącej wody do rowu melioracyjnego D-2 uchodzącego do rzeki C, spełniona została przesłanka nieujęcia nieruchomości w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej, w sytuacji gdy za "system kanalizacji otwartej lub zamkniętej", o którym mowa w ww. przepisie należy rozumieć zespół urządzeń służących do odprowadzania z danego obszaru wód opadowych i roztopowych, którymi mogą być zarówno urządzenia kanalizacji deszczowej, jak i ogólnospławnej, co oznacza, że rów melioracyjny stanowi cześć systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej, o którym stanowi art. 269 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego,
b) art. 272 ust. 8 Prawa wodnego poprzez nieokreślenie w decyzji okresu, za jaki ustalona została opłata za usługi wodne;
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik spraw tj.:
a) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z ww. przepisów, w szczególności poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, wynikające z braku dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz ograniczenie się do powołania w uzasadnieniu decyzji fragmentów wyjaśnień zawartych na stronach internetowych Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, z jednoczesną błędną oceną złożonego przez skarżącą oświadczenia z 27 stycznia 2021 r. oraz błędnym ustaleniem, że podłączenie nieruchomości do systemu kanalizacji deszczowej nie jest jednoznaczne z podłączeniem do funkcjonującego na danym obszarze systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej;
b) art. 8 i 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania oraz zasady przekonywania, będące konsekwencją nie wyjaśnienia w dostateczny sposób przesłanek, jakimi kierował się organ, wydając rozstrzygnięcie;
c) art. 6 k.p.a. tj. zasady praworządności w konsekwencji wydania decyzji niezgodnej z prawem,
d) art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe oznaczenie strony postępowania tj. błędne oznaczenie siedziby skarżącej jako ul. B 36, [...] Z., w sytuacji, gdy ww. adres jest adresem zakładu głównego i adresem do korespondencji, zaś siedziba spółki znajduje się przy ul. D 1 piętro [...],[...] W.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie zdalnej przeprowadzonej 30 listopada 2021 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, wnosząc i wywodząc jak w jej treści oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W rozpatrywanej sprawie sądowej kontroli poddano decyzję Prezydenta Miasta Z. z [...] r., mocą której ustalono A Sp. z o.o. ul. B 36, [...] Z. – użytkownikowi nieruchomości nr 176/2, 176/3, 176/4, 176/9 i 176/10 obręb [...], nr 175 obręb [...], nr 177/2 obręb [...], nr 180 i 181 obręb [...], nr 176/1 i 196 obręb [...], nr 176/8 i 179/2 obręb [...], zlokalizowanych w Z. przy ul. B 36 opłatę za usługi wodne za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trawle związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70 % powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej lub w kwocie 4173,63 PLN.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 624). Zgodnie z art. 269 ust. 1 pkt 1 tej ustawy opłatę za usługi wodne uiszcza się także za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.
Z powyższego unormowania wynika, że wydanie przez właściwy organ decyzji ustalającej sporną opłatę uwarunkowane jest od łącznego spełnienia następujących przesłanek. Po pierwsze, w sprawie mamy do czynienia z nieruchomością o powierzchni powyżej 3500 m2. Po drugie, na tej nieruchomości wykonano roboty lub obiekty budowlane trwale związane z gruntem. Po trzecie, konieczne jest ustalenie, że na skutek wykonania tychże robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem doszło do zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, poprzez wyłączenie więcej niż 70 % powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej. Po czwarte, sytuacja ta ma miejsce na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.
Ustalenie opłat za usługi wodne w trybie przepisów rozważanej ustawy Prawo wodne następuje w toku postępowania administracyjnego, którego zasadnicze reguły zostały zdefiniowane w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 – dalej w skrócie "k.p.a."). Organ ma więc obowiązek działać na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.). Powinien on podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a. – zasada prawdy obiektywnej). W tym celu organ winien zebrać kompletny materiał dowodowy, a następnie poddać go wnikliwej i rzetelnej analizie, mając na względzie fakt, że ocena czy dana okoliczność została udowodniona jest możliwa wyłącznie na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. – zasada swobodnej oceny dowodów). Rezultat tych ustaleń organ powinien przedstawić w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Analiza akt administracyjnych sprawy niniejszej dowodzi, że poddana kontroli tutejszego Sądu decyzja Prezydenta Miasta Z. z [...] r. wydana została w oparciu o gołosłowne ustalenia, nie mające jakiegokolwiek oparcia w materiale dowodowym sprawy. Przekazane Sądowi akta składają się wyłącznie z informacji o ustaleniu skarżącej Spółce przez organ opłaty z 24 r., reklamacji Spółki i załączonych do niej dokumentów oraz zaskarżonej decyzji o ustaleniu opłaty. W aktach sprawy brak przede wszystkim oświadczenia Spółki złożonego do Urzędu Miasta Z. 27 stycznia 2021 r., o którym mowa w decyzji organu. Próżno również poszukiwać jakichkolwiek dokumentów pozwalających na zweryfikowanie wielkości powierzchni nieruchomości, na której wykonano roboty lub obiekty trwale związane z gruntem wyłączone z powierzchni biologicznie czynnej, na podstawie której organ ustalił sporną opłatę czy też danych z ewidencji gruntów i budynków, o których mowa w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji. Brak jest także jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że teren nieruchomości posiada system odprowadzania wód opadowych włączony do miejskiej sieci kanalizacji deszczowej prowadzący wody do rowu melioracyjnego oznaczonego symbolem D-2 uchodzącym do rzeki C, na co organ powołuje się w wydanym rozstrzygnięciu. Powyższe uchybienia świadczą o naruszeniu przepisów art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzone uchybienia stanowiły dostateczną przesłankę do usunięcia poddanej kontroli tutejszego Sądu decyzji z obrotu prawnego.
Niezależnie od powyższych wadliwości zgodzić się trzeba ze stroną skarżącą, że organ błędnie zdefiniował adresata decyzji jako A Sp. z o.o. ul. B 36, [...] Z. pomijając treść wiążących w tym, zakresie wpisów do Krajowego Rejestru Sądowego, czym naruszył art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. W aktach sprawy nie sposób odnaleźć aktualnego odpisu z KRS. Oznaczenie strony będącej osobą prawną, tak jak ma to miejsce na gruncie rozpatrywanej sprawy, wiąże się z koniecznością podania jej nazwy oraz siedziby zgodnie z treścią Krajowego Rejestru Sądowego. Prawidłowe oznaczenie adresata decyzji nakładającej na stroną określone obowiązki, w tej sprawie chodzi o obowiązek opłatowy, nabiera istotnego znaczenia z punktu widzenie ewentualnego wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy strona dobrowolnie nie wykona decyzji. Rację ma również autor skargi podnosząc, że w treści rozstrzygnięcia nie został sprecyzowany okres, za który sporna opłata została ustalona. Okres ten został określony w uzasadnieniu decyzji, gdzie wskazano, że opłatę naliczono za I kwartał 2021 r.
Analiza zarzutów skargi oraz treści zaskarżonej decyzji dowodzi, że zasadnicza istota sporu pomiędzy stronami postępowania sprowadza się do kwestii istnienia po stronie skarżącej Spółki obowiązku opłatowego na podstawie art. 269 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego wobec niekwestionowanego przez obie strony faktu, że przedmiotowa nieruchomość posiada system odprowadzania wód opadowych włączony do miejskiej sieci kanalizacji deszczowej prowadząc wody do rowu melioracyjnego oznaczonego symbolem D-2 uchodzącym do rzeki C. Zdaniem strony skarżącej rów melioracyjny stanowi część systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej, o którym mowa w art. 269 ust. 1 pkt 1 ustawy, wobec czego brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji o ustaleniu opłaty. Przeciwne stanowisko w tym zakresie feruje organ powołując się na fragment wyjaśnień (wytycznych) zamieszczonych na stronie internetowej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.
W rozumieniu art. 269 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego opłaty nie uiszcza się w przypadku, kiedy nieruchomość, na której doszło do zmniejszenia retencji znajduje się na obszarze ujętym w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.
Przede wszystkim podkreślić należy, że ustawodawca nie zdefiniował na gruncie przepisów ustawy Prawo wodne pojęć "system kanalizacji otwartej" i "system kanalizacji zamkniętej", wobec czego należy je definiować zgodnie z regułami języka potocznego. Według art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego usługi wodne obejmują odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Pojęcie "system kanalizacji otwartej lub zamkniętej" nie może być utożsamiany z pojęciem system kanalizacji zbiorczej, zdefiniowanym w art. 16 pkt 59 Prawa wodnego, jako sieć w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zakończoną oczyszczalnią ścieków albo końcowym punktem zrzutu ścieków. Co jednak istotne, według art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego, wody opadowe lub roztopowe mają być odprowadzane do wód lub do urządzeń wodnych. Pojęcie "urządzeń wodnych" zostało zaś przez ustawodawcę zdefiniowane w art. 16 pkt 65 lit. a Prawa wodnego jako urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym urządzenia lub budowle piętrzące, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także kanały i rowy.
W judykaturze sądów administracyjnych podkreśla się, że przez "otwarty lub zamknięty system kanalizacji" (otwarty lub zamknięty system kanalizacji deszczowej) rozumieć należy zbiór urządzeń wodnych, takich jak kanały, rowy, rury, kolektory, przeznaczonych do odprowadzania wód opadowych lub roztopowych. W przeciwieństwie do systemów kanalizacji zbiorczej systemy kanalizacji deszczowej powinny służyć wyłącznie odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych, a nie ścieków (zob. M. Białek, D. Chojnacki, T. Grabarczyk, "Opłaty za usługi w nowym prawie wodnym", Warszawa 2018, C.H. Beck, s. 42; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 1007/18 - dostępny jw.). Warunkiem uznania urządzeń wodnych za urządzenia kanalizacji deszczowej bądź kanalizacji zbiorczej jest potwierdzenie, że zostały one wybudowane i oddane do użytku oraz, że funkcjonują realizując przypisaną im funkcję przechwytywania wód opadowych lub roztopowych i dalszego ich odprowadzania do wód. Stanowisko to znajduje już potwierdzenie w poglądach wyrażanych w piśmiennictwie administracyjnym (zob. M. Białek, D. Chojnacki, T. Grabarczyk, Opłaty za usługi w nowym prawie wodnym, Warszawa 2018, C.H. Beck, s. 41). Trzeba też podkreślić, że w sytuacji kiedy "nieruchomość znajduje się na obszarze ujętym w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej" nie można utożsamiać z jedynie faktycznym zapewnieniem odprowadzania wód opadowych lub roztopowych z danej nieruchomości. Sama techniczna możliwość odprowadzenia deszczówki z danej nieruchomości (niezależnie od oceny legalności takiego odprowadzania) nie stanowi podstawy do przyjmowania, iż jest to nieruchomość ujęta w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. W przepisie art. 269 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego nie chodzi bowiem o zebranie wód z opadów atmosferycznych (ewentualnie roztopów) do jakiegokolwiek systemu kanalizacji, ale o odprowadzenie ich do takiego systemu, który przewidziany jest na danym obszarze do odbioru wód opadowych i roztopowych (vide: wyroki WSA w Bydgoszczy z: 18 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Bd 1170/19, II SA/Bd 1172/19 i II SA/Bd 1168/19, 29 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Bd 119/20, 17 marca 2021 r. sygn. II SA/Bd 921/20, 9 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 5/21, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 11 października 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 738/18, z 27 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 941/19 - dostępne jw.).
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy, istotne znaczenie ma zatem przede wszystkim kwestia, czy dopuszczalne jest uznanie, że rów melioracyjny jest elementem systemu kanalizacji deszczowej. W tym miejscu warto zwrócić uwagę na wyrok WSA w Szczecinie z 6 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 1049/18 (dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym wskazano, że "wprawdzie rowy melioracyjne wykonywane są w celach melioracyjnych, tj. regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnych gleby i ułatwienia jej uprawy, to w pojęciu tym mieści się również odprowadzanie wód opadowych, które powodują nadwyżki wód w stosunku do możliwości absorpcyjnych danego gruntu (terenu). Rów melioracyjny spełnia zresztą swą funkcję w ścisłym związku z opadami atmosferycznymi. Przemawia to za uznaniem go za element otwartego systemu kanalizacji deszczowej". Rów melioracyjny może być zatem wykorzystywany do odprowadzania zrzutów wód opadowych do innego odbiornika, którym są wody powierzchniowe, a to oznacza, że będzie on wówczas elementem systemu kanalizacji deszczowej. Jednocześnie w kontekście charakteru rowu melioracyjnego zaznaczyć należy, że jak wynika z art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego, otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej mogą kończyć się na urządzeniu wodnym. Zgodnie bowiem z tym przepisem, usługi wodne obejmują odprowadzanie do wód "lub do urządzeń wodnych" - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Jednym zaś z urządzeń wodnych - zgodnie z definicją zawartą w art. 16 pkt 65 lit. a Prawa wodnego - jest rów. Z drugiej strony - skoro system kanalizacji deszczowej może być "otwarty" - to w jego skład może wchodzić rów (vide: wyroki WSA w Szczecinie z 6 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 1049/18; WSA w Bydgoszczy z 18 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 1170/19 - dostępne jw.). Wynika z tego, że rów może pełnić zarówno rolę elementu "otwartego systemu kanalizacji deszczowej", który prowadzi wodę do dalszego odbiornika, jak też może pełnić rolę urządzenia wodnego, do którego odprowadzana jest woda ujęta w systemie kanalizacji deszczowej (vide: wyroki WSA w Bydgoszczy z 29 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 110/20 i z 29 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 383/20 - dostępny jw.). Jednocześnie należy podkreślić, że dany system kanalizacji deszczowej może też być mieszany, a więc częściowo otwarty i częściowo zamknięty. Wobec powyższego stwierdzić należy, że określony obszar może być ujęty w system kanalizacji deszczowej, także wówczas, gdy elementem tego systemu jest rów, pełniący rolę urządzenia odprowadzającego zrzuty wód opadowych do innego odbiornika, jak i samego odbiornika wód opadowych i roztopowych, ujętych w system kanalizacji deszczowej. Aby jednak stwierdzić czy w danym wypadku mamy do czynienia z system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, o którym mowa w art. 269 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego, w skład którego wchodzi rów, należy dokonać wnikliwej analizy jaką funkcję dla danego obszaru pełni określony rów i czy współfunkcjonuje on z innymi urządzeniami na danym obszarze, a następnie stwierdzić czy system, którego częścią jest dany rów, stanowi dla danego obszaru system kanalizacji deszczowej. Przy czym, okoliczność, że dany rów stanowi rów melioracyjny, jak też, że jest on urządzeniem wodnym, nie wyklucza - jak wykazano - możliwości uznania go za element systemu kanalizacji deszczowej.
Także Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 9 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Łd 355/19 stwierdził, że rów melioracyjny należy uznać za otwarty system kanalizacji deszczowej, o której mowa w art. 272 ust. 5 ustawy Prawo wodne, skoro umożliwia on odprowadzanie wód opadowych do zalewu, a zatem w świetle pozwolenia wodnoprawnego jest elementem tego systemu.
Skład orzekający Sądu w sprawie niniejszej podziela powyższe poglądy i uważa, że rów melioracyjny może być elementem składowym kanalizacji otwartej jak również może pełnić rolę urządzenia wodnego, do którego odprowadzana jest woda ujęta w systemie kanalizacji deszczowej. Aby jednak stwierdzić, czy w konkretnym przypadku mamy do czynienia z systemem kanalizacji otwartej lub zamkniętej, o którym mowa w art. 269 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego, w skład którego wchodzi rów, należy dokonać wnikliwej analizy jaką funkcję dla danego obszaru pełni ów rów i czy współfunkcjonuje on z innymi urządzeniami na większym obszarze, a następnie stwierdzić, czy system, którego częścią jest rów stanowi dla danego obszaru system kanalizacji deszczowej. Przy czym okoliczność, że dany rów stanowi rów melioracyjny, jak też że jest on urządzeniem wodnym, nie wyklucza możliwości uznania go za element systemu kanalizacji deszczowej. Jeśli zatem na terenie nieruchomości skarżącej istnieje kanalizacja deszczowa włączona w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, to brak jest podstaw prawych do ustalenia spornej opłaty.
W toku ponownie prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ winien zgromadzić kompletny materiał dowodowy, który podda wnikliwej ocenie celem ustalenia niewadliwego stanu faktycznego sprawy. Na tej podstawie organ rozważy, czy w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy spełnione zostały przesłanki materialnoprawne do ustalenia opłaty w trybie art. 269 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego, mając na względzie zaprezentowaną w niniejszym wyroku wykładnię prawa materialnego, a następnie wyda rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom obowiązującego prawa.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania należnych stronie skarżącej od organu orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800). Na zasądzoną kwotę 1084 zł składa się wpis sądowy od skargi – 167 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł, wynagrodzenie pełnomocnika 900 zł.
dc