II SA/Łd 699/11

II SA/Łd 699/11 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2011-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-06-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Czesława Nowak-Kolczyńska /sprawozdawca/
Joanna Sekunda-Lenczewska /przewodniczący/
Renata Kubot-Szustowska
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 135, 145 par. 1 pkt 1 lit. "c"
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, 8, 9, 77 par. 1, 80, 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
art. 30 ust. 9
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
Sentencja
Dnia 30 września 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Protokolant asystent sędziego Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2011 roku sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], znak: [...].
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], po rozpoznaniu odwołania M. G., utrzymało mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku, Nr [...] o odmowie umorzenia kwoty nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 lipca 2005 roku do dnia 31 marca 2009 roku w wysokości 6.759 zł wraz z ustawowymi odsetkami w kwocie 3.022,64 zł i kosztami dochodzenia należności w kwocie 8,80 zł, co łącznie stanowi sumę 9.790,44 zł.
Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, Prezydent Miasta Ł. ostateczną decyzją z dnia [...] roku orzekł o konieczności zwrotu przez M. G. nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 6.759 zł wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 1.740,52 zł, co łącznie stanowiło kwotę 8.499,52 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpoznaniu odwołania strony, decyzją z dnia [...] roku, Nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W dniu 6 listopada 2009 roku M. G. wystąpił do organu I instancji z wnioskiem o umorzenie kwoty nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. W motywach wniosku podniósł, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji życiowej, gdyż jest trwale niezdolny do pracy i samodzielnej egzystencji, jest po amputacji obu nóg powyżej kolan, po operacji tętniaka aorty brzusznej, z silną nerwicą i nadciśnieniem tętniczym. Ponosi duże koszty związane z utrzymaniem domu, w którym po śmierci matki, w czerwcu 2008 roku, pozostał sam. Dużo pieniędzy wnioskodawca wydaje także na lekarstwa. Korzysta z pomocy siostry, która także znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i życiowej. Po powzięciu wiadomości o przyznaniu w grudniu 2008 roku renty z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wnioskodawca powiadomił organ pomocy społecznej i uznał, że ZUS rozliczył się z instytucją socjalną.
Po ponownym rozpoznaniu wniosku M. G., na skutek uchylenia wcześniejszych rozstrzygnięć przez organ odwoławczy, Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] roku odmówił umorzenia kwoty nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 16 ust. 6 oraz art. 30 ust. 7, 8 i ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.).
W odwołaniu od powyższej decyzji M. G. wskazał, iż zasiłek pielęgnacyjny za okres od dnia 1 lipca 2005 roku do dnia 31 marca 2009 roku nie był nienależnie pobierany, gdyż w tym czasie odwołującemu się przysługiwało prawo do tego świadczenia. Zdaniem strony, organ naruszył art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że w jego sprawie nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności przemawiające za umorzeniem kwoty zasiłku. W sprawie doszło także do uchybienia treści art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie zebrania całego materiału dowodowego co poskutkowało uznaniem, że brak jest podstaw do umorzenia zaległości. Zdaniem odwołującego się, organ orzekając w sprawie pominął okoliczność związaną z uzyskaniem prawa do renty. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na mocy własnej decyzji z dnia [...] roku, wypłacił stronie kwotę świadczenia za okres od lipca 2005 roku do grudnia 2008 roku potrącając odpowiednie należności. ZUS nie poinformował odwołującego się o konieczności zwrotu pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Odwołujący się podczas telefonicznej rozmowy z pracownicą ZUS poinformował ją o pobieraniu zasiłku stałego i zasiłku pielęgnacyjnego. Urzędniczka zapewniła go, że pieniądze, które otrzyma są jego i aby się nie martwił, bo wszystko jest załatwione.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Kwoty nienależnie pobranych świadczeń ustalone prawomocną decyzją podlegają potrąceniu z wypłacanych świadczeń rodzinnych (art. 30 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych), a nienależnie pobrane świadczenia podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 30 ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Kwoty świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami (art. 30 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny (art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych).
W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, iż wniosek odwołującego się był już kilkakrotnie przedmiotem zainteresowania zarówno organu I, jak i II instancji. W toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji kwestionowanej przez wnioskodawcę w chwili obecnej, jak podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, organ I instancji pismem z dnia 23 grudnia 2010 roku zwrócił się do strony z propozycją wzięcia udziału w postępowaniu i uzupełnienia materiału dowodowego, w tym o dostarczenie dokumentów potwierdzających sytuację dochodową, rodzinną i zdrowotną oraz poniesione wydatki mieszkaniowe. Z dokumentów złożonych przez stronę wynika, iż dochód odwołującego się stanowi renta inwalidzka z ZUS w kwocie 881 zł miesięcznie. Odwołujący się uzyskał z ZUS na podstawie decyzji z dnia 16 grudnia 2008 roku rentę z tytułu niezdolności do pracy wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym i wyrównaniem za okres od 1 lipca 2005 roku do 31 grudnia 2008 roku w kwocie 16.219,36 zł. Stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu stanowią kwotę 659 zł. Ponadto wnioskodawca ponosi wydatki na koszt zakupu leków oraz usług opiekuńczych. W ocenie organu I instancji, przedstawione okoliczności nie są wystarczające do zastosowania umorzenia w całości kwoty nienależnie pobranego świadczenia.
Jak następnie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na mocy przepisu art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ może, ale nie ma obowiązku umorzenia wierzycielowi kwoty z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Decyzja w tym przedmiocie ma zatem charakter uznaniowy. Do tego organu należy ocena sytuacji rodzinnej i możliwości zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji przeprowadził postępowanie w sprawie w sposób wnikliwy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po analizie stanu faktycznego sprawy uznało, że wydając decyzję organ I instancji nie przekroczył granicy uznania administracyjnego, gdyż przeprowadził szczegółowe postępowanie dowodowe z udziałem strony w celu pełnej oceny możliwości spłaty zadłużenia z uwzględnieniem dochodu dłużnika, jak i jego sytuacji rodzinnej i zdrowotnej. Trudna sytuacja dochodowa i rodzinna nie zwalnia osoby pobierające świadczenia z obowiązków nałożonych przez ustawodawcę lub braku konsekwencji w przypadku ich niedopełnienia, a żądanie zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie może być postrzegane jako dodatkowa uciążliwość czy kara, ale jako prosty zwrot świadczeń, które znalazły się w posiadaniu strony w wyniku niedopełnienia obowiązku nałożonego przez ustawodawcę. Zdaniem organu nie ma podstaw do twierdzenia, że nienależnie pobrana kwota jest konsekwencją winy urzędnika ZUS dokonującego wypłaty renty inwalidzkiej, bowiem to sam odwołujący się podjął działania zmierzające do uzyskania świadczenia z ZUS, będąc świadomym otrzymywania w tym samym okresie zasiłku pielęgnacyjnego. Zatem to nie urzędnicy pobrali nienależnie środki pieniężne, lecz sam odwołujący się, zaś obowiązki strony są wyraźnie określone przez ustawodawcę i zawsze są wskazane w uzasadnieniu decyzji wydawanych przez organ l instancji.
Orzekając w sprawie wniosku o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, organ I instancji wnikliwie rozpatrzył okoliczności sprawy dotyczące zarówno sytuacji rodzinnej, jak i materialnej odwołującego się, czego dowodem jest propozycja złożenia podania o odroczenie terminu płatności lub rozłożenia spłaty należnej kwoty na raty, a także możliwość umorzenia należności pobocznej tj. ustawowych odsetek po spłacie kwoty głównej zadłużenia.
Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu, iż pobierając zasiłek pielęgnacyjny odwołujący się nie był świadomy otrzymania nienależnych świadczeń, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż odwołujący się podejmując starania o uzyskanie za ten sam okres świadczenia z ZUS i będąc pouczonym w decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego, iż ustawodawca wyklucza możliwość równoczesnego pobierania obydwu świadczeń, winien dokonać wyboru jednego z tych świadczeń. Kwestią bezsporną jest to, iż niezależnie od stanu świadomości nie ulega wątpliwości, że świadczenie zostało pobrane jako świadczenie nienależne.
W konkluzji rozważań Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż odwołujący się osobiście brał udział w postępowaniu administracyjnym mając możliwość przedstawienia wszystkich dowodów określających sytuację materialną, zdrowotną i rodzinną. Podstawą zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami jest ostateczna decyzja organu l instancji. Przedmiotem obecnie prowadzonego postępowania jest odmowa umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, a nie kwestia nienależnie pobranego świadczenia, tym samym oczywistym jest, że przyczyny i wysokość nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie są i nie mogą być przedmiotem obecnie prowadzonego postępowania. Uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oznacza, iż organ I instancji dokonuje własnej oceny możliwości umorzenia tej kwoty i podejmuje decyzję w oparciu tą ocenę.
W skardze na powyższą decyzję M. G. wskazał, iż jest inwalidą trwale niezdolnym do pracy i samodzielnej egzystencji (jest po amputacji obu nóg powyżej kolan i operacji tętniaka aorty brzusznej). Od lipca 2005 roku skarżący pobierał zasiłek stały i pielęgnacyjny, ale w tym czasie starał się o uzyskanie prawa do renty inwalidzkiej. Po wydaniu przez Sąd Apelacyjny wyroku w dniu [...] roku, ZUS decyzją z dnia [...] roku przyznał skarżącemu prawo do renty. W przeddzień wydania decyzji – [...] roku urzędniczka zadzwoniła do skarżącego z prośbą o przybicie do organu celem rozliczenia renty. Po poinformowaniu urzędniczki o fakcie poruszania się na wózku inwalidzkim, skarżący powiadomił ją następnie, że w czasie postępowania sądowego pobierał zasiłek stały i zasiłek pielęgnacyjny. Pracownik ZUS zapewnił skarżącego, że wszystkie sprawy zostaną rozliczone. Potwierdzenie tej rozmowy znajduje się w dokumentach ZUS. Tym niemniej skarżący nadal otrzymywał zasiłek. Po powzięciu wątpliwości, w marcu 2009 roku skarżący powiadomił organ pomocy społecznej o uzyskaniu prawa do renty inwalidzkiej. Z tych informacji, zdaniem skarżącego wynika, że nie pobierał on zasiłku stałego i pielęgnacyjnego równocześnie z rentą inwalidzką. O zaniedbaniu skarżącego można mówić jedynie w okresie od stycznia do marca 2009 roku, ale nie w terminie wcześniejszym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, a zarzuty poniesione przez skarżącego są w pełni uzasadnione.
Na wstępie podać należy, że zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że Sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Z uwagi na tak zakreśloną kognicję, Sąd nie ma możliwości do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego o umorzenie zaległości.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Zdaniem składu orzekającego, w niniejszej sprawie doszło do naruszenia zasad ogólnych w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Tytułem wstępu wskazać należy, iż zgodnie z zasadą praworządności, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego). Stosownie do zasady pogłębiania zaufania wynikającej z art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, organy prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Organy obowiązane są także do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego). W końcu, organy zobligowane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego), a następnie ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego). Natomiast w uzasadnieniu decyzji organ winien w szczególności wskazać fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w uzasadnieniu prawnym organ ma obowiązek wyjaśnić podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego).
Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej stanowi przepis art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z jego treścią organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Z treści zacytowanego przepisu wynika, iż zasadnicze znaczenie ma wykładnia pojęcia "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny". Bez wątpienia oceny tychże okoliczności należy dokonywać na gruncie stanu faktycznego danej sprawy. Nie ulega wątpliwości, że na pojęcie tych okoliczności składa się całokształt sytuacji materialnej, zdrowotnej, jak i życiowej wnioskodawcy. W orzecznictwie ugruntowany jest bowiem pogląd, iż rozpoznając wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń organy administracji powinny dokonać oceny, czy sytuacja życiowa wnioskodawcy, w tym stan rodzinny, wiek, niepełnosprawność, stan zdrowia mieszczą się w ustawowym pojęciu "szczególnie uzasadnionych okoliczności". Innymi słowy, ocena wyłącznie sytuacji materialnej jest przejawem zbyt wąskiego rozumienia ustawowych przesłanek umorzenia. Co do zasady bowiem do świadczeń z pomocy społecznej uprawnione są jedynie osoby o niewysokich dochodach, spełniające kryterium dochodowe. Powyższe uwagi znajdują swoje potwierdzenie w orzecznictwie zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyroki z dnia 7 stycznia 2010 roku, I OSK 1051/09, Lex Nr 559342; z dnia 22 grudnia 2008 roku, I OSK 18/08, Lex Nr 518225 i inne), jak i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych (por. np. wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 października 2010 roku, II SA/Łd 742/10, Lex Nr 755911; wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2009 roku, I SA/Wa 139/09, Lex Nr 580342; wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 listopada 2008 roku, II SA/Lu 554/08, Lex Nr 501795, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 21 lutego 2008 roku, II SA/Bk 887/07, Lex Nr 501796 i inne).
Rekapitulując Sąd chciałby z pełną stanowczością po raz kolejny podkreślić, że na pojęcie "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny" oprócz sytuacji materialnej, niewątpliwie składa się także sytuacja życiowa, zdrowotna, czy niepełnosprawność skarżącego.
Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt niniejszej sprawy skład orzekający uznał, że organy obu instancji oceniając istnienie przesłanki do umorzenia postępowania, czyli "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny" skupił się jedynie na ocenie sytuacji materialnej skarżącego. Działanie organów ograniczyło się niemalże wyłącznie do ustalenia dochodu skarżącego i odjęcia od niego kosztów utrzymania domu. Uwadze organu umknął fakt, iż kwota pozostała skarżącemu do dyspozycji, po odjęciu kosztów utrzymania domu, musi wystarczyć mu na żywność i lekarstwa na cały miesiąc. Co więcej organy nie podjęły żadnych działań zmierzających do oszacowania tej kategorii wydatków skarżącego. Tym samym, organy w sprawie zupełnie pominęły sytuację zdrowotną, czy życiową wnioskodawcy. Organy obu instancji w toku postępowania prowadzonego niemalże przez dwa lata dysponowały już pewnymi dowodami obrazującymi, do pewnego stopnia, sytuację zdrowotną skarżącego. Uznając, że te informacje są nie wystarczające do oceny sytuacji zdrowotnej wnioskodawcy, organy winny wezwać skarżącego do przedstawienia stosowanych dokumentów. Okoliczności te tymczasem nie zostały przez organy wzięte pod uwagę. Owszem, organ I instancji przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie wezwał skarżącego pismem z dnia 23 grudnia 2010 roku do złożenia dodatkowych dokumentów. Tym niemniej, lektura tego pisma wskazuje, że miały to być tylko dokumenty potwierdzające sytuację dochodową strony, a co więcej katalog dokumentów wymienionych w treści pisma miał charakter zamknięty. Wezwanie o takiej treści, zdaniem składu orzekającego, nie stanowi realizacji zasady praworządności, czy pogłębiania zaufania, gdyż nie zmierza do ustalenia wszystkich okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie, a dotyczy jedynie sytuacji materialnej strony.
Zdaniem Sądu, w celu ustalenia istnienia w sprawie "szczególnie uzasadnionych okoliczności", o których stanowi art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, istotna jest także kwestia jak doszło do zadłużenia na co zwracało uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję nakazującą zwrot nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Skarżący w toku postępowania i w treści skargi powoływał się także na fakt, że powiadomił telefonicznie pracownika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, iż w czasie postępowania sądowego pobierał zasiłek stały i zasiłek pielęgnacyjny. Wobec takiego argumentu strony, organy obu instancji powinny podjąć działania w celu zweryfikowania tej okoliczności, w szczególności występując do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o udostępnienie bądź wgląd w akta tegoż organu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia napisało, że przejawem wnikliwego rozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy przez organ I instancji jest zaproponowanie skarżącemu wystąpienia z wnioskiem o odroczenie terminu płatności, rozłożenie na raty, bądź wystąpienie z wnioskiem o umorzenie odsetek. Zdaniem Sądu, propozycja taka w żadnym razie nie jest przejawem realizacji jakiejkolwiek zasady postępowania administracyjnego, w szczególności nie może być skutkiem prawidłowego zastosowania zasady pogłębiania zaufania, czy praworządności.
Konkludując dotychczasowe rozważania, należy wskazać, iż organy obu instancji ponownie prowadząc postępowanie w sprawie związane będą poglądem składu orzekającego dotyczącym rozumienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych okoliczności", o których stanowi art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W celu oceny zaistnienia tej przesłanki w niniejszej sprawie organy zobligowane będą do ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sposób zgodny z zasadami ogólnymi wymienionymi w szczególności w art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80, jak i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Ustosunkowując się do zarzutów skargi należy wskazać, że wszystkie argumenty odnoszące się do okoliczności powstania zaległości, czyli powiadomienia pracownika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o pobieraniu świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego, będą przedmiotem rozważań organów obu instancji w toku ponownie prowadzonego postępowania. W tym postępowaniu organ zobowiązany będzie także ocenić sytuację materialną i zdrowotną skarżącego w aspekcie przesłanek określonych w art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Reasumując, Sąd orzekł jak w wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" przy zastosowaniu art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
k.o.