II SA/Łd 683/24

II SA/Łd 683/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Beata Czyżewska
Piotr Mikołajczyk /przewodniczący/
Robert Adamczewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 54
art. 363 ust. 1,  art. 375
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. j.)
Sentencja
Dnia 29 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Asesor WSA Beata Czyżewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 listopada 2024 roku sprawy ze skargi K. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 1 lipca 2024 roku znak: SKO.4161.14.24 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji dotyczącej uciążliwości powodowanej pracą pompy ciepła, prowadzącej do przekroczenia norm hałasu oddala skargę. ał
Uzasadnienie
II SA/Łd 683/24
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga K.O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 1 lipca 2024 roku (znak: SKO.4161.14.24) utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Sieradza z 26 kwietnia 2024 roku (znak: WIK-S.605.1.63.2023), odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania decyzji, o której mowa w art. 363 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony środowiska (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 54 z późn. zm.) [dalej ustawa – Prawo ochrony środowiska], wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 375 ustawy - Prawo ochrony środowiska.
Z akt sprawy wynika, że 29 grudnia 2023 r. do Urzędu Miasta Sieradza wpłynęło zgłoszenie K.O. przekazane zgodnie z właściwością przy piśmie z 28 grudnia 2023 r. przez Kierownika Delegatury Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Sieradzu, które dotyczyło uciążliwości akustycznej wynikającej z pracy pompy ciepła na terenie nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] (działka o nr ewid. [...], obręb geodezyjny nr [...]).
Postanowieniem z 26 kwietnia 2024 r. Prezydent Miasta Sieradz odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania decyzji, o której mowa w art. 363 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska argumentując, że podstawą zastosowania przedmiotowego przepisu są dwie okoliczności - występowanie negatywnego oddziaływania na środowisko oraz ustalenie osoby fizycznej, której działanie negatywnie oddziałuje na środowisko. Zdaniem organu I instancji uwzględniając zaś skalę zgłoszonego oddziaływania, należało uznać, iż w tym konkretnym przypadku nie występuje negatywne oddziaływanie na środowisko, a wyłącznie uciążliwości, które mogą ewentualnie ograniczać korzystanie z sąsiedniej nieruchomości. W takim przypadku należy rozważyć, czy środkiem prawnym służącym wyeliminowaniu uciążliwości nie powinny być roszczenia zgłaszane na podstawie art. 222 § 2 Kodeksu cywilnego.
Zażalenie na ww. postanowienie wniósł K.O. zarzucając, że odmowa wszczęcia postępowania stanowi naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 115a ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska. Ponadto skarżący wskazał, że organ I instancji naruszył art. 363 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska uważając, że przekroczenie norm hałasu nie stanowi negatywnego oddziaływania na środowisko, podczas gdy przekroczenie norm uruchamia ten przepis obligując organ do nałożenia na osobę fizyczną obowiązku ograniczenia szkód dla środowiska bądź przywrócenia go do stanu właściwego.
Na tej podstawie skarżący wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie przekroczenia norm hałasu od instalacji pompy ciepła zamontowanej na posesji sąsiada M. M.; wykonanie pomiarów hałasu na granicy działek zgodnie z lokalizacją punktu pomiarowego pokazaną w załączniku, wykonanie pomiarów w trybie ciągłym całodobowo, pomiar ciągły przez 2 tygodnie dokonany w oknie pomiarowym w okresie od połowy grudnia do końca stycznia, ponieważ wtedy pompa ciepła pracuje w warunkach typowych/normalnych i chodzi o uniknięcie sytuacji, kiedy pomiar jest wykonany w krótkim okresie, podczas którego sąsiad wyłączy urządzenie i przełączy się na ogrzewanie gazem ziemnym celem oszukania urządzeń pomiarowych; nakazanie sąsiadowi przywrócenia środowiska do stanu właściwego, czyli zgodnego z normami hałasu, odsunięcie pompy ciepła minimum o 10 m od granicy spowoduje spełnienie tego nakazu (bo norma jest przekroczona aż o 13 dB); zakazanie instalowania kolejnych agregatów klimatyzacyjnych oraz likwidacje istniejącej instalacji, które sąsiad zaplanował (rurki freonowe już wiszą na ścianie) w analogicznej odległości 2,5 m od granicy działki skarżącego.
Wspomnianym na wstępie postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie.
Powołując się na art. 363 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska Kolegium wyjaśniło, że normę tę stosuje się wobec osób fizycznych, których działanie, w tym również powodujące przekroczenie dopuszczalnych poziomów hałasu negatywnie oddziałuje na środowisko. Wobec osób fizycznych, nieprowadzących działalności gospodarczej nie znajduje natomiast zastosowania art. 115a ust. 1 tej ustawy, w myśl którego w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, są przekroczone dopuszczalne poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu. Zgodnie bowiem z art. 115a ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska, jeżeli hałas powstaje w związku z eksploatacją dróg, linii kolejowych, linii tramwajowych, kolei linowych, portów oraz lotnisk lub z działalnością osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą, decyzji, o której mowa w ust. 1, nie wydaje się.
Niezależnie od powyższego Kolegium wskazało, że organem właściwym do wydania decyzji przewidzianej w art. 115a ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska jest, zgodnie z art. 378 ust. 1 tej ustawy, starosta, a nie wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Postanowienia art. 115a ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska nie mogły mieć i nie miały zastosowania w rozpatrywanej prawie. Organ pierwszej instancji nie mógł ich zatem naruszyć.
Zdaniem organu zażaleniowego na gruncie art. 375 ustawy – Prawo ochrony środowiska oczekiwania skarżącego nie mogą odnieść skutku. Samo żądanie wszczęcia postępowania zgłoszone przez podmiot zainteresowany wydaniem decyzji przewidzianej w art. 363 ust. 1 tej ustawy nie prowadzi do jego wszczęcia. Jak wskazuje się w nauce prawa oraz orzecznictwie sądowym postępowanie w sprawie zastosowania instrumentów odpowiedzialności administracyjnej, wynikających z działu III w tytule VI komentowanej ustawy pt. "Odpowiedzialność administracyjna", może być wszczęte wyłącznie z urzędu, co stanowi wyraźne ograniczenie postanowień art. 61 § 1 k.p.a., stanowiącego, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przepis art. 375 ustawy – Prawo ochrony środowiska ma charakter lex specialis w stosunku do art. 61 § 1 k.p.a., w myśl którego postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, stanowi bowiem, że postępowania w sprawie wydania decyzji, o jakich mowa w dziale III tej ustawy, a zatem także w oparciu o przepis art. 363, wszczyna się z urzędu. Takie rozwiązanie prowadzi do ograniczenia możliwości kwestionowania przez podmiot składający wniosek o podjęcie przez organ ochrony środowiska działań przewidzianych w art. 363 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska w sytuacji niewszczęcia przez ten organ postępowania. Organ odwoławczy nie może bowiem w takim przypadku przedstawiając odmienną ocenę stanu faktycznego "zobowiązać" organu stopnia podstawowego do wszczęcia postępowania, czy też wręcz wszcząć postępowanie za ten organ. Decyzja procesowa co do wszczęcia postępowania w tym zakresie pozostawiona jest bowiem wyłącznie ocenie organu stopnia podstawowego.
Nie prowadzi to jednak do całkowitego wyłączenia takiej ochrony. Zainteresowany podmiot może bowiem skorzystać z prawa zgłaszania skarg i wniosków w trybie art. 221-247 k.p.a., a gdyby nie przyniosły one pozytywnego rezultatu, będzie miał możliwość wniesienia na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy p.p.s.a. skargi na bezczynność organu administracji po wcześniejszym wniesieniu ponaglenia.
Podsumowując, skoro wszczęcie postępowania przewidzianego w dziale III w tytule VI ustawy – Prawo ochrony środowiska może zostać wszczęte wyłącznie z urzędu a nie z inicjatywy jakiegokolwiek innego podmiotu (w tym również posiadającego interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a.), to znaczy, że nie wszczyna się go na wniosek. Żądanie wszczęcia postępowania poprzez złożenie wniosku - jeżeli organ ochrony środowiska nie widzi podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu - winno prowadzić do wydania rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 61 a § 1 k.p.a., tj., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi K.O. podtrzymał dotychczasowe stanowisko przedstawione w zażaleniu. W szczególności zakwestionował stanowisko organu sprowadzające się do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego z błędnym uzasadnieniem, że nie mamy do czynienia z negatywnym oddziaływaniem na środowisko podczas gdy z negatywnym oddziaływaniem mamy do czynienia w przypadku kiedy przekroczone są normy ustanowione w przepisach prawa (Rozporządzeniem Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku) które to normy zostały znacznie przekroczone (o 13dB).
Ponadto skarżący podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem Kolegium, że organ ten nie może zobowiązać organu podstawowego do ustalenia stanu faktycznego w sposób rzetelny, czyli do wykonania pomiarów hałasu w odpowiedni sposób opisany w odpowiednich rozporządzeniach, ponieważ od ustalenia stanu faktycznego zależy czy organ podejmie postępowanie czy nie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) [dalej: ustawa p.p.s.a.]. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontroli Sądu w ramach niniejszego postępowania poddano postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 1 lipca 2024 r. (znak SKO.4161.14.24), utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Sieradza z 26 kwietnia 2024 r. (znak WIK-S.605.1.63.2023) o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania decyzji, o której mowa w art. 363 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony środowiska (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 54 z późn. zm.) [dalej ustawa – Prawo ochrony środowiska].
Z akt sprawy wynika, że informację o możliwości negatywnego oddziaływania na środowisko Prezydent Miasta Sieradza powziął na skutek pisma K.O. skierowanego pierwotnie do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Sieradzu, a przekazanego przez ten organ - zgodnie z właściwością - do Prezydenta Miasta Sieradza. Pismo to wskazywało na uciążliwości akustyczne wynikające z pracy pompy ciepła na terenie sąsiedniej nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] (działka o nr eid. [...], obręb geodezyjny nr [...]).
Prezydent Miasta Sieradza postanowieniem z 26 kwietnia 2024 r. odmówił wszczęcia postępowania w oparciu o przepis art. 61a § 1 k.p.a. W zażaleniu na ww. postanowienie K.O. zarzucił naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 115a ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska. Ponadto skarżący wskazał, że organ pierwszej instancji naruszył art. 363 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska uważając, że przekroczenie norm hałasu nie stanowi negatywnego oddziaływania na środowisko. Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji zgadzając się co do zastosowania jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia art. 61a § 1 k.p.a.
W kontekście powyższego wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 362 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziałuje na środowisko, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek:
1) ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia;
2) przywrócenia środowiska do stanu właściwego.
Analogicznie, na mocy art. 363 ust. 1 tej ustawy, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać osobie fizycznej, której działanie negatywnie oddziałuje na środowisko, wykonanie w określonym czasie czynności zmierzających do: 1) ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia; 2) przywrócenia środowiska do stanu właściwego. Zgodnie z art. 363 ust. 2, przepisy art. 362 ust. 2-5 stosuje się odpowiednio.
Prezydent Miasta Sieradza był zatem, w zakresie swojej kompetencji, właściwy do rozważenia możliwości wszczęcia postępowania właśnie w trybie przytoczonego przepisu. Jak przy tym wynika z treści art. 375 ustawy – Prawo ochrony środowiska postępowanie w sprawie prowadzonej w oparciu o przepis art. 363 ust. 1 tej ustawy organ może wszcząć jedynie z urzędu. Przepis art. 375 ustawy – Prawo ochrony środowiska, mający charakter lex specialis w stosunku do art. 61 § 1 k.p.a. (zgodnie z którym postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu), stanowi bowiem, że postępowania w sprawie wydania decyzji o jakich mowa w dziale III tej ustawy, a zatem także w oparciu o przepis art. 363, wszczyna się z urzędu.
Po wpłynięciu wniosku K.O. organ winien był zatem zbadać, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania z urzędu.
Z akt sprawy wynika przy tym, że po otrzymaniu pochodzącego od skarżącego żądania wszczęcia postępowania, organ podjął wstępne działania sprawdzające mające na celu ustalenie, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu. Polegały one w praktyce na dokonaniu oględzin działki skarżącego, zapoznanie się z wynikami pomiaru hałasu dokonanym przez skarżącego we własnym zakresie i uzyskaniu wyjaśnień od samego skarżącego (z powyższego sporządzona została notatka służbowa) oraz pozyskaniu dokumentacji pompy ciepła od jej właściciela (sąsiada skarżącego).
Na podstawie powyższych czynności sprawdzających organ doszedł do przekonania, że nie było podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu, zmierzającego do wydania decyzji z art. 363 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska, a wskazane przez zgłaszającego działania, które w jego ocenie miały stanowić podstawę do wszczęcia postępowania mają charakter immisji dotyczących konkretnej nieruchomości i nie mają charakteru publicznego.
Zasadniczą kwestią sporną w niniejszej sprawie, analizując zarzuty skargi, pozostaje sposób załatwienia pisma strony skarżącej o wszczęcie postępowania w aspekcie zastosowania przez organ przepisu art. 61a § 1 k.p.a.
Zauważyć w związku z tym należy, iż przepis ten przewiduje dwie przesłanki ewentualnej odmowy wszczęcia postępowania - przesłankę podmiotową, tj. sytuację, gdy z wnioskiem o wszczęcie postępowania zwróciła się osoba, która nie posiada stosownej legitymacji procesowej, tj. nie jest stroną postępowania, oraz przesłankę przedmiotową, tj. gdy istnieją inne uzasadnione przyczyny, dla których postępowanie nie może być wszczęte.
Zauważyć zatem należy, iż ustawodawca uchwalając art. 61a k.p.a. wprowadził w postępowaniu administracyjnym swego rodzaju postępowanie wstępne, mające na celu wstępną weryfikację warunków i możliwości wszczęcia postępowania. Prowadząc postępowanie wstępne organy ograniczają się do zbadania formalnoprawnych warunków jego wszczęcia. Pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn" nie zostało przy tym ustawowo zdefiniowane, jednak odmowę wszczęcia postępowania na tej podstawie wiąże się z sytuacją, w której zachodzą przyczyny uniemożliwiające uruchomienie i prowadzenie postępowania administracyjnego. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć zatem miejsce w sytuacjach, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania (por. w tym zakresie wyroki NSA: z 22 maja 2015 r., II OSK 2617/13, z 27 lipca 2017 r., II OSK 2931/15; z 4 października 2017 r., I OSK 693/17). W tym postępowaniu wstępnym prowadzenie ewentualnych czynności procesowych jest co do zasady ograniczone. Nie oznacza to jednak całkowitego braku możliwości podjęcia działań o charakterze wstępnym, "przedprocesowym", których zamiarem miałoby być ustalenie podstawowych okoliczności, mających wyjaśnić wątpliwości co do zasadności wszczęcia postępowania.
W realiach niniejszej sprawy, w ramach czynności wstępnych koniecznych dla rozważania ewentualnego wszczęcia postępowania, organ I instancji dokonał kontroli na nieruchomości skarżącego i pozyskał od niego informacje na temat wskazywanych przez niego naruszeń, zapoznał się z wynikami pomiaru hałasu dokonanym przez skarżącego we własnym zakresie oraz pozyskał dokumentację pompy ciepła od jej właściciela (sąsiada skarżącego).
W ocenie Sądu, działań tych nie można uznać za prowadzenie czynności w ramach postępowania administracyjnego. Organ dokonał jedynie wstępnych ustaleń co do podnoszonych przez skarżącego zarzutów naruszenia norm hałasu, które miały oddziaływać na jego działkę, celem ustalenia czy można byłoby je przyporządkować do kategorii naruszeń z zakresu prawa ochrony środowiska, naruszeń o charakterze publicznym. W tym miejscu należy przy tym zauważyć, że zakres unormowania wskazany w art. 363 ustawy – Prawo ochrony środowiska zasadniczo dotyczy ochrony dobra wspólnego, którym jest ochrona środowiska, a nie dobra indywidualnego. Postępowanie, które miałoby być prowadzone na podstawie przepisu art. 363 ustawy – Prawo ochrony środowiska dotyczyć może zatem jedynie interesu ogółu, interesu publicznego. Natomiast kwestie związane z wyrządzeniem szkody lub zagrożeniem wyrządzenia szkody oraz dochodzenie roszczeń indywidulanych z tytułu immisji z nieruchomości sąsiedniej możliwe jest w drodze procesu cywilnego przed sądem powszechnym, o czym ustawodawca postanowił wprost w art. 323 ust. 1 ustawy o ochronie środowiska.
Dla dokonania tych ustaleń i przesadzenia, czy mamy do czynienia z naruszeniem interesu publicznego konieczne jest jednakże najpierw wstępne ustalenie, czy w ogóle w konkretnym stanie faktyczny, w związku z konkretnym zgłoszeniem możemy mieć do czynienia z naruszeniem o charakterze publicznym. Dopiero po takim wstępnym potwierdzeniu, w kolejnym etapie możliwe będzie – po formalnym wszczęciu postepowania - przeprowadzenie faktycznych czynności w ramach wszczętego i prowadzonego już na bazie art. 363 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska postępowania administracyjnego. Dla takiego ustalenia konieczne jest jednak – jak wskazano powyżej - wstępne zbadanie, przeprowadzenie czynności przygotowawczych (jak w tej sprawie), które dadzą odpowiedź na pytanie czy faktycznie mamy do czynienia z naruszeniem interesu publicznego, co stanowiłoby podstawę do prowadzenia postępowania administracyjnego z art. 363 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska. Jeżeli bowiem organ administracji nie będzie w stanie wskazać, na czym polega negatywne oddziaływanie i jaka jest jego skala, to powinien właśnie rozważyć, czy w konkretnym przypadku nie ma do czynienia z uciążliwościami (a nie z negatywnym oddziaływaniem na środowisko), które nie muszą być utożsamiane z negatywnym oddziaływaniem na środowisko, gdyż ich źródłem może być działalność niepowodująca przekroczenia obowiązujących standardów korzystania ze środowiska, ale ograniczająca np. korzystanie z sąsiedniej nieruchomości. Interes indywidualny z uwagi na brak uprawnień procesowych do wszczęcia postępowania w tym przedmiocie, chroniony jest właściwymi roszczeniami, które mogą być dochodzone przed sądami powszechnymi (por. wyroki NSA: z 5 lipca 2017 r., II OSK 2670/16 oraz z 24 października 2008 r., II OSK 1274/07).W takim przypadku należałoby rozważyć, na co wskazywano już uprzednio, czy środkiem prawnym służącym wyeliminowaniu uciążliwości nie powinny być roszczenia negatoryjne zgłaszane na podstawie art. 222 § 2 k.c.
Mając przy tym na uwadze delikatność materii, trudno na wstępie, ad hoc wskazać jakieś całkowicie obiektywne kryteria pozwalające przesądzić o występowaniu negatywnych oddziaływań na środowisko. Każdy przypadek jest bowiem inny i wymaga oddzielnej, wstępnej analizy.
Konkludując, stwierdzić należy, iż po wpłynięciu wniosku organ winien był zbadać, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania z urzędu. W pewnych bowiem sytuacjach podjęcie przez organ administracji publicznej z urzędu działań sprawdzających, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie załatwianej w postępowaniu jurysdykcyjnym wymaga zebrania danych wstępnych, które dopiero mogą wskazać na to, że zaistniał stan faktyczny odpowiadający określonemu w normie prawa materialnego, z którym ta norma wiąże konsekwencje podlegające skonkretyzowaniu przez organ administracji publicznej z urzędu. Informacje na temat zaistnienia takiego stanu faktycznego organ administracji publicznej może uzyskać właśnie w wyniku podjętych przez siebie czynności sprawdzających o charakterze wstępnym. Podjęcie przez upoważnione organy czynności kontrolnych nie stanowi wówczas o wszczęciu postępowania administracyjnego. Dopiero wynik tych czynności będzie decydował ewentualnie o potrzebie wszczęcia takiego postępowania (por. np. wyrok NSA z 29 maja 2007 r., II GSK 25/07). Jak wynika natomiast z akt sprawy, Prezydent Miasta Sieradza nie znalazł podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu, a jego stanowisko w tym zakresie znajduje oparcie w przeprowadzonych czynnościach sprawdzających. W konsekwencji odmowa wszczęcia postępowania była w pełni zasadna i odpowiadająca prawu. Wbrew twierdzeniom skargi, nie budzi zatem wątpliwości, że postępowanie w tej sprawie nie mogło być wszczęte z innych przyczyn, o których stanowi art. 61a § 1 k.p.a. Skoro bowiem przedmiotem żądania skarżącego było wszczęcie postępowania w zakresie możliwości negatywnego oddziaływania na środowisko, a już ze wstępnych ustaleń organu wynikało, że mamy do czynienia z uciążliwościami, immisjami z działki sąsiedniej, to brak było podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania w tym przedmiocie.
Z tego względu wniosek skarżącego o wszczęcie postępowania nie mógł odnieść zamierzonego skutku, a organ I instancji w tej sytuacji zasadnie - w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. - odmówił wszczęcia postępowania na wniosek. W konsekwencji, mając na uwadze poczynione na wstępie rozważania, zdaniem Sądu organy zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie w oparciu o przepis art. 61a § 1 k.p.a. tym samym nie mieliśmy w tym przypadku do czynienia z naruszeniem normy art. 61a § 1 k.p.a., a w konsekwencji brak jest także podstaw do uznania naruszenia art. 363 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska.
Co do zarzutu naruszenia art. 115a ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska, jak słusznie zauważyło Kolegium w treści decyzji, przepis ten nie znajduje zastosowania wobec osób fizycznych, nieprowadzących działalności gospodarczej. W myśl bowiem tego przepisu, w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, są przekroczone dopuszczalne poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że organem właściwym do wydania decyzji przewidzianej w art. 115a ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska jest, zgodnie z art. 378 ust. 1 tej ustawy, starosta, a nie wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Postanowienia art. 115a ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska nie mogły mieć zatem i nie miały zastosowania w rozpatrywanej prawie. Organ nie mógł ich zatem naruszyć.
Mając wszystko powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.
dc