II SA/Łd 680/25

II SA/Łd 680/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-11-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Magdalena Sieniuć /przewodniczący/
Marcin Olejniczak /sprawozdawca/
Michał Zbrojewski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 418
art. 3 pkt 1, art. 5 ust. 2, art. 61 w zw. z art. 66
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 16 § 1, art. 28, art. 145 § 1 i 2, art. 149 § 2, art. 150 § 1 i 2, art. 151 § 1 pkt 2 i § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 558
art. 27 ust. 2
Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych
Sentencja
Dnia 19 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Marcin Olejniczak (spr.) Sędzia WSA Michał Zbrojewski Protokolant Starszy asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2025 roku sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 10 lipca 2025 roku nr 143/2025 znak: WOP.7721.123.2025.DB w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji umarzającej w całości postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego oddala skargę. MR
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 10 lipca 2025 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 - k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania Z. R. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta Skierniewice z 26 maja 2025r., którą na podstawie art. art. 151 § 1 pkt 1, w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., odmówiono uchylenia ostatecznej decyzji PINB nr 81/2024 z 19 grudnia 2024r., umarzającej w całości postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zlokalizowanego w S. przy ul. [...].
Z akt sprawy wynika, że wspomnianą, ostateczną decyzją z 19 grudnia 2024 r. PINB umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego wyżej wskazanego budynku mieszkalnego.
Z.R., 21 lutego 2025 r. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją z 19 grudnia 2024 r., jako podstawę wskazując art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Postanowieniem z 29 kwietnia 2025 r. organ szczebla powiatowego wznowił postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego przedmiotowego budynku, a decyzją z 26 maja 2025 r. odmówił uchylenia wspomnianej decyzji własnej z 19 grudnia 2024 r.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że wnioskodawca został pozbawiony statusu strony, podobnie jak inni właściciele indywidualnych lokali zlokalizowanych na ostatniej kondygnacji budynku, ze względu na zakres prowadzonego postępowania. Początkowo postępowanie dotyczące budynku mieszkalnego wielorodzinnego, prowadzone było w sprawie prawidłowości wykonania robót budowlanych dotyczących instalacji wentylacyjnej i systemów odprowadzania spalin do kotłów z otwartą komorą spalania. Natomiast, z uwagi na brak podstaw do prowadzenia postępowania w trybie art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r., poz. 418), zawiadomiono strony o zmianie jego zakresu i od 7 października 2024 r. postępowanie prowadzone było w sprawie stanu technicznego przedmiotowego budynku, a więc użytkowania obiektu budowlanego jako całości - w oparciu o przepisy rozdziału 6 ustawy Prawo budowlane, a w postępowaniu prowadzonym w sprawie stwierdzonych nieprawidłowości – art. 61 p.b. - stronami są właściciel lub zarządca, tj. podmioty do których może być skierowana decyzja. Wobec tego za taki podmiot uznano Spółdzielnię M., która ma osobowość prawną i jest zarządcą (administratorem) nieruchomości wspólnych, stanowiących współwłasność właścicieli indywidualnych lokali — zarówno będących, jak i niebędących członkami spółdzielni, oraz samej spółdzielni — właściciela lokali jeszcze niewyodrębnionych. Organ dodał, że wnioskodawca posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, które jest ograniczonym prawem rzeczowym, i które można przekształcić w prawo własności, a zatem nie posiada statusu strony w przedmiotowym postępowaniu.
ŁWINB, utrzymując w mocy wskazaną wyżej decyzję, przypomniał, że postępowanie prowadzone jest w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, w trybie art. 66 p.b. Wyjaśnił, że z akt sprawy, w tym w szczególności z umowy zawartej 16 listopada 2005 r. pomiędzy Spółdzielnią a skarżącym, wynika, że jest on właścicielem spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, dysponuje zatem ograniczonym prawem rzeczowym. W sprawach z zakresu prawa budowlanego mających związek z nieruchomością wspólną, stroną postępowania jest, co do zasady spółdzielnia mieszkaniowa lub wspólnota mieszkaniowa, a uznanie właściciela lokalu za stronę stanowi wyjątek, w sytuacji, gdy właściciel lokalu wykaże, że planowana inwestycja będzie miała - w powiązaniu z odpowiednimi przepisami prawa materialnego - bezpośredni wpływ na jego prawa lub obowiązki, że będzie ingerować w wykonywane przez niego prawo własności do lokalu. W sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej interes właściciela lokalu jako członka wspólnoty mieszkaniowej jest chroniony przez wspólnotę mieszkaniową, działającą przez zarząd lub zarządcę.
Wobec tego, w ocenie organu odwoławczego prawidłowo PINB stwierdził, iż skarżący nie posiada indywidualnego interesu prawnego. Postępowanie zakończone decyzją z 19 grudnia 2024 r. dotyczyło stanu technicznego całego budynku mieszkalnego, a nie jego poszczególnych lokali. W konsekwencji PINB prawidłowo zastosował tryb art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., odmawiając uchylenia własnej decyzji z 19 grudnia 2024 r. umarzającej w całości postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego.
W skardze Z.R. wniósł o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie:
I. przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy wadliwej decyzji organu I w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, bowiem skarżący wykazał swój indywidualny interes prawny jako strony (pozostaje w sporze ze spółdzielnią przed sądem cywilnym, w pomieszczeniu garderoby w lokalu należącym do skarżącego powinna być zaprojektowana i wykonana wentylacja, której brak. Skarżący narażony jest na zatrucie czadem, co stanowi zagrożenie dla jego życia i zdrowia, tj. wynik niniejszej sprawy wpływa na jego prawa i obowiązki. Skarżący nie może liczyć na prawidłową reprezentację ze strony spółdzielni, co potwierdza zgromadzony materiał dowodowy) oraz wykazał wady decyzji, które winny skutkować jej uchyleniem, również te wady, które winny być przez organ wzięte pod uwagę z urzędu i które winny skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa;
2. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., art. 19 k.p.a. i art. 150 § 2 k.p.a., brak odniesienia się przez WINB do zarzutów skarżącego dotyczących wydania decyzji w pierwszej instancji przez organ niewłaściwy w sprawie, a tym samym nierozpoznanie tego zarzutu w sytuacji, gdy swojej właściwości miejscowej i rzeczowej organy winny przestrzegać z urzędu, a decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, co powinno skutkować jej nieważnością zgodnie z art. 156 §1 pkt 1 k,p.a. (decyzja PINB wydana została przez organ niewłaściwy w sprawie, bowiem przyczyną wznowienia postępowania była działalność organu I instancji, a organem właściwym w sprawie przeprowadzenia postępowania i wydania decyzji winien być organ wyznaczony przez WINB);
3. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., polegające na niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz dowolnej jego ocenie, w tym nie rozważenie, czy skarżący wykazał swój indywidualny interes prawny uprawniający go do bycia stroną postępowania poprzez pominięcie okoliczności podnoszonych przez wnioskodawcę we wniosku o wznowienie postępowania, tj.:
1) pozostawanie w sporze ze spółdzielnią przed sądem cywilnym,
2) w pomieszczeniu garderoby w lokalu nr [...] należącym do skarżącego powinna być zaprojektowana i wykonana wentylacja, której brak,
3) skarżący narażony jest na zatrucie czadem, co stanowi zagrożenie dla jego życia i zdrowia,
4) skarżący nie może liczyć na prawidłową reprezentację ze strony spółdzielni, co potwierdza zgromadzony materiał dowodowy, o czym świadczy treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w której brak jakiegokolwiek odniesienia to kwestii merytorycznych i faktów przytaczanych przez skarżącego; organ ograniczył się wyłącznie do powielenia tych samych orzeczeń sądowych stwierdzających, że zasadniczo w tego typu sprawach to spółdzielnia powinna być stroną postępowania, a osoba, której przysługuje prawo własności do nieruchomości, jedynie wyjątkowo może uzyskać przymiot strony; brak odniesienia się przez organy obu instancji do powoływanych przez skarżącego argumentów na uzasadnienie swojego interesu prawnego wskazuje, że organy z góry założyły, że w niniejszej sprawie skarżący nigdy nie uzyska przymiotu strony (wbrew tezom płynącym z wyroków, na które powołują się organy obu instancji),
4. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zaniechanie przez organy obu instancji rozważenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji z urzędu, pomimo iż decyzja PINB z dnia 19 grudnia 2024 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa.
W ocenie skarżącego wskazane wyżej uchybienia w zakresie przepisów postępowania administracyjnego doprowadziły organ II instancji do bezzasadnego utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, która zawierała liczne wady proceduralne, w tym wady kwalifikowane, które winny skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji;
II. przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 28 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 w zw. z art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418), poprzez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, iż osoba, której przysługuje spółdzielnie własnościowe prawo do lokalu (ograniczone prawo rzeczowe), nie może być stroną postępowania w sprawie stanu technicznego budynku, nawet gdy wykaże swój zindywidualizowany interes prawny.
Jednocześnie skarżący podniósł, iż w sprawie zachodzi podstawa do wznowienia postępowania z urzędu, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. bowiem w dacie wydania przez PINB decyzji z 19 grudnia 2024 r., która swoje rozstrzygnięcie oparła, o protokół kontroli rocznej z maja 2024 r., stwierdzające, że obiekt znajduje się w odpowiednim stanie technicznym, zapewniającym dalsze, bezpieczne użytkowanie, pozostaje w sprzeczności z protokołem nr [...] okresowej kontroli przewodów kominowych z 2024 r., którym organ być może nie dysponował, a które potwierdza, że budynek znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, który może skutkować wydobywaniem się tlenku węgla. Opinia zawarta w protokole [...] wypełnia przesłanki zapisane w artykule 66 ust. 1 pkt 2, do wszczęcia kontroli, a nie do jej umorzenia. Powyższe, zdaniem skarżącego, potwierdza również, że organ wydał decyzję z 19 grudnia 2024 r., na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, a decyzja winna zostać uchylona.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z złożonym na rozprawie skarżący podtrzymał zarzuty skargi, uzupełniając swoje stanowisko w sprawie, w tym wyrażone w obszernym uzasadnieniu skargi.
Dodatkowo na rozprawie wyjaśnił, że podstawą jego interesu prawnego w sprawie jest zagrożenie dla życia i zdrowia i z tego względu spółdzielnia nie jest w stanie go reprezentować w postępowaniu choćby z uwagi na to, jakie błędy zostały popełnione w niniejszym postepowaniu. Protokół z lokalu znajdującego się bezpośrednio pod lokalem skarżącego, a którego wentylacja jest w tym samym szybie kominowym, dołączył na okoliczność tego, że jak twierdzi w jego lokalu jest odwrotny ciąg, choć nie wiadomo z czego to wynika i w jakim czasie on występuje. Dodał, że czujnik czadu w lokalu znajdującym się bezpośrednio pod lokalem skarżącego się załącza, co potwierdził biegły. Skarżący oświadcza, że po wymianie pieca na taki z zamkniętą komorą spalania problem z załączaniem się czujnika czadu zniknął, ale skoro nadal jest odwrócony ciąg wentylacji to nie wiadomo, czy spaliny z innych lokali nie są zasysane do jego lokalu. Ponadto nie jest w stanie stwierdzić, czy ma doprowadzoną wentylację do garderoby. Skarżący kwestionuje sprawność przewodów kominowych w całym budynku, które mają wpływ na wentylację w jego lokalu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.
Kontroli legalności poddano w niniejszej sprawie decyzję WINB, utrzymującą w mocy decyzję PINB, odmawiającą uchylenia decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego spornego budynku mieszkalnego wielorodzinnego.
Przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji było zagadnienie dotyczące odmowy uchylenia decyzji, wskutek wznowionego postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z 19 grudnia 2024r., umarzającą w całości postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zlokalizowanego w S. przy ul. [...].
Tytułem wstępu wyjaśnić należy, że postępowanie wznowieniowe jest to postępowanie, które stanowi zaprzeczenie zasady trwałości decyzji administracyjnej, wynikającej z art. art. 16 § 1 k.p.a. Istotą tego postępowania jest zbadanie, czy postępowanie poprzedzające dotknięte jest kwalifikowanymi wadami prawnymi, a w wypadku pozytywnych ustaleń w tym zakresie - wydanie nowej decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.). Ze względu na szczególny charakter tego trybu postępowania, które zmierza do weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła (por. wyrok NSA z 19 października 2010 r., II GSK 889/09).
Przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wymienione zostały w art. 145 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,
2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,
3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27,
4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,
5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję,
6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu,
7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2),
8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Celem postępowania wznowieniowego jest zatem ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami, a w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a.).
W wyniku przeprowadzenia wznowionego postępowania mogą zapaść następujące rozstrzygnięcia: decyzja odmawiająca uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.); decyzja uchylająca decyzję dotychczasową i rozstrzygająca o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) lub decyzja stwierdzająca wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa i wskazująca okoliczności, z powodu których nie może ona zostać uchylona (art. 151 § 2 k.p.a.). Zgodnie z regulacją art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a.
Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji podejmuje czynności zmierzające do oceny dopuszczalności wszczęcia postępowania nadzwyczajnego: bada czy decyzja jest ostateczna, czy wnioskodawca powołał jedną z przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy zachowany został termin do złożenia podania o wznowienie postępowania (art. 148 k.p.a.). Dopiero w razie ustalenia, iż powyższe przesłanki zezwalają na wszczęcie postępowania wznowieniowego organ wznawia postępowanie postanowieniem, które stanowi podstawę do przeprowadzenia dalszego postępowania odnoszącego się do przyczyn wznowienia oraz do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Dopiero na tym etapie organ bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, a w razie pozytywnego ustalenia powyższej okoliczności w dalszej kolejności bada, czy treść decyzji wydanej w trybie wznowienia postępowania odpowiadać będzie w swej treści decyzji ostatecznej.
Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy sąd orzekający wskazuje, iż w pełni podziela ustalenia faktyczne organów administracji, które w istocie są niesporne. Zasadniczo aprobuje także wywody, oceny i argumentację przedstawioną przez organy.
Organ pierwszej instancji zasadnie wznowił postępowanie postanowieniem z 29 kwietnia 2025 r. w następstwie ustaleń, które nie budzą wątpliwości, co do ostateczności kwestionowanej decyzji z 19 grudnia 2024 r., przywołania we wniosku o wznowienie jednej z podstaw wznowieniowych (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) i wreszcie zachowania terminu do domagania się wznowienia postępowania, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a.). Tym samym zaistniała podstawa do przeprowadzenia postępowania odnoszącego się do wskazanej przyczyny wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż bezspornym jest, że skarżący bez własnej winy nie brał w nim udziału, a to czy przysługuje m status strony należało ocenić w toku wznowionego postępowania. Tak sformułowana podstawa wznowienia obligowała organy do zbadania w pierwszej kolejności okoliczności odnoszących się do tego, czy wnioskodawca posiada przymiot strony w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie stanu technicznego budynku, które prowadzone było na podstawie art. 61, w zw. z art. 66 p.b.
Odnosząc się do powyższego wskazać wypada, że stroną postępowania - stosownie do art. 28 k.p.a. - jest zaś każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie "interes prawny" oznacza przy tym interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Interes musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, a nie ewentualny. Źródłem interesu prawnego musi być norma prawa materialnego, na podstawie, której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem (por. wyrok WSA w Warszawie z 15 września 2004 r., II SA 2923/03). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, występujący w sytuacji, gdy dana osoba jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (por. wyrok NSA z 27 września 1999 r., IV 1258/98).
Ustawowy obowiązek utrzymywania i użytkowania obiektów budowlanych zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 p.b., ciąży na właścicielach lub zarządcach tych obiektów (art. 61 pkt 1 p.b.). Powyższy obowiązek jest konkretyzowany i indywidualizowany za pośrednictwem decyzji administracyjnych, w tym przede wszystkim decyzji wydawanych na podstawie Prawa budowlanego. Organy orzekające na podstawie art. 66 ust. 1, w zw. z art. 61 p.b. nie dysponują swobodą w zakresie wyboru adresata konkretyzowanego obowiązku i spoczywa na nich taki sam obowiązek w zakresie ustalenia kręgu stron (zob. wyrok NSA z 31 lipca 2013 r., II OSK 726/12), a podstawą uzyskania przymiotu strony w omawianym postępowaniu mogło być jedynie wykazanie posiadania przez skarżącego interesu prawnego (por. wyroki NSA z: 29 lutego 2012 r., II OSK 2383/10; 18 czerwca 2019 r., II OSK 2060/17). Pojęcie to należy rozumieć jako więź prawną między sytuacją danego podmiotu i określoną normą prawną. Powiązanie to musi być realne, konkretne i indywidualne. Wystąpi ono w szczególności wtedy, gdy roboty budowlane wynikające z nakazu nałożonego na mocy art. 66 ust. 1 p.b., bezpośrednio ingerują w substancję mieszkania, do którego przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu (zob. wyrok NSA z 8 maja 2009 r., II OSK 722/08). Z uwagi jednak na specyfikę decyzji, o jakiej mowa w art. 66 ust. 1 p.b. utrudnione jest spełnienie wymienionych przesłanek w odniesieniu do właściciela lokalu w budynku wielorodzinnym. Uznanie właściciela lokalu za stronę takiego postępowania stanowi wyjątek (por. wyroki NSA z 6 lipca 2018 r., II OSK 1996/16; z 20 grudnia 2017 r., II OSK 719/16; z 11 stycznia 2018 r., II OSK 757/16).
Sąd podziela jednocześnie wypracowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, w świetle którego, co do zasady stronami postępowania prowadzonego w trybie art. 61 lub art. 66 p.b. są wyłącznie właściciel oraz zarządca obiektu budowlanego, jako potencjalni adresaci decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Udział innych podmiotów - osób trzecich (np. skarżącego) - w postępowaniach w sprawach utrzymania i użytkowania obiektu należy traktować na zasadzie wyjątku, przy czym wymaga on wykazania interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. O charakterze strony nie może decydować jedynie jej wola. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tj. normą, którą można wskazać jako jego podstawę i której legitymujący się tym interesem prawnym może wywodzić swoje racje. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy więc to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 23 maja 2024 r., II SA/Po 26/24).
Wobec tego w przedmiotowym postępowaniu prawidłowo za stronę uznano spółdzielnię mieszkaniową, która z mocy art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2024 r., poz. 558), jest zarządcą nieruchomości zarówno stanowiących współwłasność właścicieli wyodrębnionych lokali (zarówno będących, jak i niebędących członkami spółdzielni), jak i lokali spółdzielczych (w posiadaniu lokatorów bądź właścicieli lokali jeszcze niewyodrębnionych). W przypadku postępowania dotyczącego stanu technicznego przedmiotowego budynku adresatem ewentualnych rozstrzygnięć organów administracji publicznej jest jedynie spółdzielnia mieszkaniowa, a nie skarżący. W ramach przeprowadzonego postępowania nie można było nałożyć na skarżącego obowiązków albo przyznać mu uprawnień, a więc sprawa nie dotyczyła bezpośrednio jego interesu prawnego.
Sąd wskazuje, że podnoszone przez skarżącego argumenty, odnoszące się do jego sporu sądowego ze spółdzielnią, a także oczekiwań skarżącego co do sposobu zaprojektowana, wykonana czy działania wentylacji znajdującej się w budynku, dotyczą w istocie jego interesu faktycznego, jednak nie prawnego. Zrozumiałym jest, że z punktu widzenia skarżącego, powinien on być stroną postępowania, bo jako osoba zainteresowana stanem budynków podejmuje działania w celu weryfikacji ich stanu technicznego, jednakże z punktu widzenia prawa administracyjnego dla bycia stroną postępowania konieczne jest ustalenie, że dane postępowanie będzie dotyczyło bezpośrednio czyichś praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa. W przedmiotowej sprawie związek powyższy nie zachodzi, z tego względu, że wskazywana przez skarżącego wentylacja budynku jest częścią wspólną budynku i służy wyłącznie obsłudze lokali w tymże, w tym lokalu skarżącego.
Sąd w tym względzie podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z 19 września 2019 r., II OSK 2547/17, że problem odpowiedzialności za stan techniczny nieruchomości budynkowych wielolokalowych (mających często różny status) związany jest z charakterem prawnym tych części budynku, w których nakazane roboty mają być wykonane. Jeśli będą to części wspólne, w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali, to adresatem nakazu będzie właściciel lub zarządca budynku, jeśli natomiast nakazane roboty naprawcze dotyczyć będą lokali (odrębnych własności), które służą wyłącznie do użytku właściciela lokalu, to zobowiązanym będzie właściciel lokalu. Kominy i przewody wentylacji grawitacyjnej należą do części wspólnej budynku i żaden właściciel wyodrębnionego lokalu mieszkalnego nie ma indywidualnego tytułu prawnego do kanału kominowego. Sam fakt korzystania z takiego kanału przez właściciela lokalu nie przesądza o przynależności do konkretnego lokalu w znaczeniu prawnym. Podobnie wyraził się NSA w wyroku z 12 kwietnia 2018 r., II OSK 1403/16, stwierdzając, że kominy i przewody instalacji wentylacyjnej należą do części wspólnej budynku i właściciel wyodrębnionego lokalu mieszkalnego nie ma indywidualnego tytułu prawnego do komina czy kanału kominowego. Tak więc sam fakt korzystania z takiego komina czy kanału kominowego przez właściciela wyodrębnionego lokalu nie przesądza o jego przynależności do tego lokalu w znaczeniu prawnym.
Sąd podziela także pogląd wyrażony w wyroku WSA w Olsztynie z 3 października 2017 r., II SA/Ol 426/17, że w myśl art. 3 pkt 1 p,b, obiekt budowlany to m.in. budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi. Natomiast kanały dymowe to kanały wykonane w ścianach budynku lub przybudowane do tych ścian, wraz z ich wyposażeniem, służące do odprowadzania dymu ponad dach, zaś kanały wentylacyjne to kanały wykonane w ścianach budynku lub przybudowane do tych ścian, wraz z ich wyposażeniem, służące do odprowadzania zanieczyszczonego powietrza z pomieszczeń. Chociaż kanały wentylacyjne i dymowe odprowadzają odpowiednio powietrze i dym z poszczególnych lokali w budynku, to stanowią instalację będącą częścią składową budynku, a nie element poszczególnych lokali. Tym samym niesprawność występująca w poszczególnych lokalach, dotyczy instalacji budynku stanowiących całość techniczno-użytkową.
Także prowadzony przez skarżącego spór cywilny ze spółdzielnią nie świadczy o posiadaniu przez niego interesu prawnego w sprawie niniejszej. Roszczenia cywilne nie oznaczają, że w odniesieniu do substancji budynku, tj. jego stanu technicznego, w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 61 i art. 66 p.b. skarżący posiada "jakieś" prawa i obowiązki. Kwestie odszkodowawcze w tego rodzaju sprawie administracyjnej to kategoria "interesu faktycznego", który, w odróżnieniu od "interesu prawnego", w świetle art. 28 k.p.a. nie stanowi przesłanki do uznania, że w sprawie stanu technicznego budynku skarżąca ma przymiot strony postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 12 marca 2024 r., II OSK 2850/22).
W tych warunkach nie sposób uznać, jakoby skarżący wykazał interes prawny, a w konsekwencji dysponował przymiotem strony, w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 61 pkt 1 w zw. z art. 66 ust. 1 p.b., dotyczącym stanu technicznego budynku mieszkalnego.
Sąd, mając na uwadze zarzuty skargi wskazuje także, iż stosownie do treści art. 150 § 1 k.p.a. organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. W realiach niniejszej sprawy jest to Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta Skierniewice. Organem właściwym do wszczęcia, względnie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania, jest organ, który wydał w sprawie decyzję ostateczną. Może to być organ pierwszej instancji, jeżeli to jego decyzja uzyskała przymiot ostateczności, jak i organ odwoławczy, jeżeli to jego decyzja w wyniku złożenia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej stała się ostateczna. Natomiast obowiązek dewolucji z art. 150 § 2 k.p.a. następuje wówczas, gdy zachodzi związek przyczynowy pomiędzy daną przesłanką wznowienia postępowania, a działaniem albo zaniechaniem organu administracji publicznej niezgodnym z prawem. Zatem tylko, jeżeli na skutek niezgodnego z prawem działania lub zaniechania organu wymienionego w § 1 art. 150 k.p.a. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, znajdzie tu zastosowanie reguła określona w art. 150 § 2 k.p.a.
W kontrolowanej sprawie nie znajduje ona zastosowania. Jak stwierdził NSA w wyroku z 20 października 2010 r. II OSK 1648/09 przypadki przejmowania kompetencji przez jeden organ administracyjny od drugiego nie mogą być dorozumiane bądź interpretowane rozszerzająco. Jeśli w art. 150 § 1 k.p.a. ustanowiono organ właściwy do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania, a w § 2 tego artykułu ustanowiono wyjątki, to nie można przenosić tych kompetencji na inne organy przez zastosowanie przepisów dotyczących właściwości organu odwoławczego. Przeciwko takiej wykładni przemawia odrębność celu i przedmiotu postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym, od celu i przedmiotu realizowanych w trybie postępowania głównego. Dlatego zarzuty skarżącego w tym względzie nie zasługują na uwzględnienie, skoro poparte zostały jedynie argumentacją odnosząca się w istocie do jego sporu ze spółdzielnią przed sądem cywilnym, czy zastrzeżeniami co do zaprojektowania, działania i wykonana wentylacji w budynku. Postępowanie zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji z 19 grudnia 2024 r., która to decyzja nie podlega ocenie w ramach niniejszej sprawy prowadzone było w granicach kompetencji wyznaczonych prawem. Trudno zatem, ze względu na powyższe wywody przypisać działaniom organu powiatowego cechy stronniczości bądź świadomego i celowego pominięcia strony w postępowaniu. W tym zakresie organ działał na podstawie obowiązujących przepisów prawa, w zgodzie z art. 28 k.p.a. analizując legitymację procesową skarżącego w tej sprawie.
W ocenie sądu także pozostałe podnoszone zarzuty nie zasługują na uwzględnienie ze względów wskazanych w niniejszym uzasadnieniu.
Mając na uwadze powyższe rozważania sąd, na mocy art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.