II SA/Gl 250/24

II SA/Gl 250/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-08-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Krzysztof Nowak
Stanisław Nitecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 323
art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 5 pkt 2a, art. 24 ust. 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 3, art. 132, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi S.R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 2 stycznia 2024 r. nr SKO.IV/424/2909/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 1 grudnia 2023 r., nr [...] wydanym na podstawie art. 61a § 1 i art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r o świadczeniach rodzinnych (aktualnie Dz. U. z 2024 r., poz. 323 ze zm.) Prezydent Miasta B. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad P. R. W uzasadnieniu tego aktu wskazano, że wniosek o powyższe świadczenie został złożony 21 listopada 2023 r. przez syna wspomnianej osoby – S. R. (dalej jako strona lub skarżący), zaś na podstawie zgromadzonej dokumentacji ustalono, że jest to jego drugi wniosek o ustalenie tego samego świadczenia, bowiem pierwszy złożył 16 września 2022 r. i w wyniku jego rozpatrzenia wydano decyzję z 30 września 2022 r., nr [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ponieważ przy tym strona 1 grudnia 2023 r. oświadczyła, że w okresie od wydania powyższej decyzji jej sytuacja nie uległa zmianie, złożony przez nią nowy wniosek nie mógł zostać rozpatrzony ponieważ ta sama sprawa została już rozstrzygnięta decyzją administracyjną, zaś w takich warunkach wydanie kolejnej decyzji byłoby obarczone wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W rezultacie, zdaniem organu pierwszej instancji, wystąpiła przesłanka uzasadniająca zastosowanie art. 61 § 1 tego Kodeksu, zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało zgłoszone przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
Niezadowolony z powyższego postanowienia skarżący złożył zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej domagając się "pozytywnego rozpatrzenia" sprawy. Jakkolwiek przyznał, że jego sytuacja życiowa i zawodowa w istocie nie uległa zmianie, to jednak podkreślił, iż stan zdrowia ojca znacznie się pogorszył w związku z czym jest osobą leżącą, sparaliżowaną i wymagającą całodobowej opieki, którą jest w stanie sprawować tylko on sam, gdyż ojciec ma wprawdzie żonę (równocześnie matka skarżącego), jednak jest ona jedynym żywicielem rodziny.
Postanowieniem z 2 stycznia 2024 r., nr SKO.IV/424/2909/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej utrzymało w mocy akt stanowiący przedmiot zażalenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że będący podstawą tego rozstrzygnięcia art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przewiduje dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną, z kolei drugą zaistnienie innych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. W tym kontekście Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji o istnieniu przesłanki wskazanej w powyższym przepisie. Przyznało bowiem, że skarżący ubiegał się już wcześniej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem, a wniosek ten został rozstrzygnięty decyzją z 30 września 2022 r., która została następnie utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (decyzją z 9 listopada 2022 r., nr SKO IV/424/1265/2022). W tym stanie rzeczy, skoro wyżej wymieniony w odpowiedzi na stosowne wezwanie oświadczył, że jego sytuacja nie uległa w międzyczasie zmianie, to kolejny wniosek o to samo świadczenie złożony przezeń 21 listopada 2023 r. nie mógł spowodować wszczęcia postępowania w tej samej sprawie.
Na opisane wyżej postanowienie strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się uchylenia tego aktu, jak również poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, zobowiązania tego ostatniego organu do wydania ponownego rozstrzygnięcia w sprawie oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zaświadczenia lekarskiego z 19 stycznia 2024 r. oraz z zaświadczenia fizjoterapeuty z 23 stycznia 2024 r., potwierdzających zły stan zdrowia jego matki związany z istnieniem przewlekłych schorzeń a powodującego brak możliwości sprawowania opieki nad swym mężem. Skarżący podniósł zarzut naruszenia norm prawa procesowego zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a mianowicie: art. 7 i art. 77 § 1 poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w szczególności brak ustalenia, że żona jego ojca nie może sprawować nad nim opieki (co spowodowało wydanie negatywnego rozstrzygnięcia naruszającego dodatkowo art. 8 powołanego Kodeksu określający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa); art. 61a § 1, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania pomimo, że wniosek w sprawie został złożony przez osobę będącą stroną a równocześnie nie wystąpiły inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, co z kolei doprowadziło do niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i wydania krzywdzącego dlań rozstrzygnięcia. Nadto strona podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 17 ust. 1 pkt 4 i 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 63 ust. 1 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. 1429 ze zm.) oraz w związku z art. 129 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, polegające na nieprzyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem, podczas, gdy zostały zachowane wszelkie przesłanki warunkujące nabycie prawa do tego świadczenia, co doprowadziło do równoczesnego naruszenia konstytucyjnych zasad: praworządności oraz równości wobec prawa, sformułowanych odpowiednio w art. 2 i art. 32 ustawy zasadniczej. W uzasadnieniu skarżący ponownie wskazał na znaczne pogorszenie stanu zdrowia ojca powodujące konieczność objęcia stałą, całodobową opieką i pomocą przy codziennych czynnościach życiowych. Dodał przy tym, że jego matka (a żona ojca) nie może sprawować takiej opieki z uwagi na przewlekłe choroby i problemy z kręgosłupem, które utrudniają jej poruszanie się i dźwiganie ciężarów. Zdaniem skarżącego okoliczność ta została pominięta przez orzekające w sprawie organy, które nie wzięły pod uwagę stanowiska wyrażonego w orzecznictwie sądów administracyjnych o tym, że w przypadku, gdy małżonek z powodów obiektywnych (np. ze względu na stan zdrowia) nie może opiekować się chorym współmałżonkiem, uprawnienie do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje innym osobom wymienionym w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej wniosło o jej oddalenie powołując się na argumentację podobną do tej, którą podniosło w uzasadnieniu zaskarżonego aktu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z brzmienia art. 145 § 1 powyższej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. W tym kontekście nie stwierdzono podstaw do uwzględnienia skargi. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) wykazała bowiem, że zaskarżony akt odpowiada wymogom prawa, gdyż nie narusza obowiązujących przepisów w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Mocą kwestionowanego przez stronę postanowienia odmówiono wszczęcia postępowania administracyjnego na skutek jej wniosku z 21 listopada 2023 r., w którym zażądała przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad swoim niepełnosprawnym ojcem. Podstawą prawną rzeczonego aktu był art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powołany przepis przewiduje dwie niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, z kolei drugą - istnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. W treści niniejszej regulacji nie skonkretyzowano, o jakie "inne uzasadnione przyczyny" tu chodzi, natomiast w piśmiennictwie oraz w judykaturze ukształtował się zasadniczo jednolity podgląd, że są to sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, w tym, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 457/18, z 7 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2159/12 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 września 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 141/14 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, a także B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2017, s. 385; R. Stankiewicz, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, s. 384). Odmowa wszczęcia postępowania "z innych uzasadnionych przyczyn" może zatem nastąpić w przypadkach, gdy na pierwszy rzut oka można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania, zaś organ bada na tym etapie jedynie kwestie formalnoprawne, analizując, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania (por. wyrok NSA z 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13 - dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W rozpoznanej sprawie organy obydwu instancji zgodnie umotywowały odmowę wszczęcia postępowania tym, że sprawa objęta wnioskiem skarżącego została już zakończona ostateczną decyzją administracyjną rozstrzygającą wcześniejszy wniosek w tym samym zakresie, a zatem zachodzi res iudicata czyli powaga rzeczy osądzonej. Odnosząc się do sformułowanego w taki sposób stanowiska przyjdzie podkreślić, że o res iudicata można mówić jedynie w przypadku, gdy nowy wniosek dotyczy sprawy tożsamej ze sprawą ostatecznie zakończoną, przy czym tożsamość ta musi obejmować zarówno sferę podmiotową (dotyczyć tych samych podmiotów), jak i przedmiotową, to znaczy treść żądania oraz podstawę - zarówno faktyczną jak i prawną. Tożsamość sprawy, jako warunek konieczny do zastosowania art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zachodzi więc tylko wówczas, gdy występują te same podmioty w sprawie, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu i wreszcie tego samego niezmienionego stanu faktycznego, przy czym chodzi tu o stan faktyczny mieszczący się w ramach hipotezy normy prawnej, która stanowiła podstawę rozstrzygnięcia sprawy (por. wyroki NSA: z 13 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1308/22 - publ. Lex nr 3595152 oraz z 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GSK 62/20 - publ. LEX nr 3558308).
W tym kontekście Sąd uznał, iż orzekające w sprawie organy trafnie przyjęły, że wystąpiła "inna uzasadniona przyczyna" powodująca brak możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie objętej wnioskiem złożonym przez skarżącego 23 listopada 2023 r. Jest poza sporem, że składał on już wcześniej (16 września 2022 r.) wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem i postępowanie zainicjowane tym wnioskiem zostało zakończone ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej nr SKO IV 424/1265/2022 wydaną 9 listopada 2022 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z 30 września 2022 r. o odmowie przyznania tego świadczenia. Kolejnym wnioskiem złożonym 21 listopada 2023 r. wyżej wymieniony zwrócił się o przyznanie tego samego świadczenia w związku z opieką nad tą samą osobą, a zatem zachodzi tu tożsamość zarówno podmiotowa jak i przedmiotowa. Nie można także przyjąć, aby wydana uprzednio decyzja miała dotyczyć wcześniejszego okresu (czyli odnosić się do innego przedziału czasowego, na który żądane świadczenie miało być przyznane). Przyjdzie bowiem wyjaśnić, że po myśli art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne, inaczej niż np. zasiłek rodzinny, nie jest przyznawany periodycznie, to jest na wskazany w ustawie okres zasiłkowy trwający zazwyczaj rok, lecz na czas nieokreślony (chyba, że orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane na czas określony). W konsekwencji, oba opisane wyżej wnioski dotyczyły tego samego przedmiotu (zasiłek pielęgnacyjny na czas nieokreślony), tym bardziej, że - jak wynika z akt sprawy - podstawą obu wniosków było to samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane 1 lipca 2019 r., a obowiązujące do [...] r., czyli aktualne na dzień wydania zaskarżonego postanowienia.
Równocześnie z akt administracyjnych ani z wywodów skarżącego nie wynika, aby miało dojść w międzyczasie do zmian w stanie faktycznym sprawy mających relewantny charakter w aspekcie przesłanek warunkujących przyznanie spornego świadczenia, a tym samym powodujących konieczność załatwienia nowego wniosku decyzją rozstrzygającą to żądanie co do meritum (por. wyrok NSA z 12 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 2193/18, publ. Lex nr 2636166). Jakkolwiek wyżej wymieniony powoływał się na dalsze pogorszenie stanu zdrowia ojca oraz na brak możliwości sprawowania opieki nad nim przez jego żonę (a matkę skarżącego) spowodowany jej problemami zdrowotnymi, to jednak okoliczności te nie mogły uzasadnić ponownej oceny spełnienia przezeń przesłanek warunkujących nabycie prawa do spornego świadczenia. Fakt, że ojciec skarżącego jest osobą wymagającą stałej i długotrwałej opieki nie jest bowiem okolicznością nową, gdyż opieki takiej wymagał bezspornie już w czasie wydawania wskazanych wyżej, wcześniejszych decyzji, zaś dalsze pogorszenie jego stanu zdrowia niczego w tym zakresie nie zmienia. Z kolei argumentacja dotycząca niemożności sprawowania rzeczonej opieki przez żonę ojca skarżącego, po pierwsze - podniesiona została dopiero w skardze do tutejszego Sądu i nie była sygnalizowana w postępowaniu przed organami administracyjnymi, a tym samym nie może rzutować na ocenę legalności zaskarżonego aktu. Po drugie natomiast - wywody te nawiązują w istocie do wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych (zasadniczym powodem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazanym we wcześniejszych decyzjach wydanych wobec niego 30 września 2022 r. - przez organ pierwszej instancji oraz 9 listopada 2022 r. - mocą której Kolegium utrzymało ten akt w mocy, była przesłanka negatywna określona we wskazanym uregulowaniu polegająca na tym, że podopieczny pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności). Odnosząc się do powyższego trzeba przede wszystkim wyjaśnić, że zagadnienia związane z wykładnią mających zastosowanie w sprawie uregulowań prawnomaterialnych wcale nie przeczą istnieniu tożsamości spraw objętych oboma wnioskami skarżącego, skoro zarówno w dacie wydania poprzednich decyzji odmawiających przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego jak i w dniu złożenia przezeń ponownego wniosku o to świadczenie obowiązywały przepisy normujące niniejszą materię zasadniczo w takim samym brzmieniu. Tylko marginalnie warto zwrócić uwagę, że niezależnie od wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjętej w decyzjach rozstrzygających poprzedni wniosek strony, istniejące w judykaturze wątpliwości interpretacyjne dotyczące tego przepisu zostały ostatecznie rozstrzygnięte w sposób jednoznaczny uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22 o następującej treści: "Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności". W świetle stanowiska sformułowanego w powyższej uchwale, brak legitymowania się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowił bezwzględną przesłankę negatywną wykluczającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom i to niezależnie od tego, czy współmałżonek ten jest w stanie taką opiekę sprawować. Istotą niniejszej przesłanki negatywnej jest tu więc brak legitymowania się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a w tych ramach nie doszło do żadnych zmian, skoro po zgłoszeniu nowego wniosku skarżący zadeklarował wyraźne, że jego matka nadal nie posiada żadnego orzeczenia o niepełnosprawności (patrz: zalegające w aktach administracyjnych oświadczenie z 1 grudnia 2023 r.), natomiast późniejsze powoływanie się przezeń na zły stan zdrowia matki oraz mający z tego wynikać fakt braku możliwości sprawowania opieki nad mężem nie stanowi w tym kontekście okoliczności faktycznej, która mogłaby implikować konieczność merytorycznego rozpatrzenia jego kolejnego wniosku o przyznanie spornego świadczenia.
Wniosek skarżącego złożony 23 listopada 2023 r. był zatem oparty de facto na tych samych okolicznościach faktycznych - istotnych z punktu widzenia hipotezy normy prawnej stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia sprawy, co jego poprzedni wniosek. Nadto, został on zgłoszony w zasadniczo tym samym stanie prawnym, to jest w czasie obowiązywania art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych w takim samym brzmieniu, jak w czasie wydania obu decyzji rozstrzygających jego pierwszy wniosek. Jakkolwiek bowiem treść art. 17 ust. 5 tej ustawy uległa następnie daleko idącym zmianom, to jednak weszły one w życie dopiero z dniem 1 stycznia 2024 r., czyli na długo po dacie złożenia tego drugiego wniosku. W rezultacie stwierdzić przyjdzie, że wniosek ten nie mógł skutecznie zainicjować nowego postępowania administracyjnego, gdyż był oparty nie tylko na tych samych podstawach faktycznych mających znacznie dla ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, lecz dodatkowo został złożony w czasie obowiązywania stanu prawnego tożsamym z tym, który miał zastosowanie przy rozstrzyganiu poprzedniego wniosku o to świadczenie. W takiej zaś sytuacji organ pierwszej instancji zasadnie ustalił tożsamość zakresu nowego wniosku z wcześniej rozstrzygniętą sprawą i trafnie odmówił wszczęcia postępowania na zasadzie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, z kolei organ odwoławczy słusznie utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Z kolei wspomniana wyżej zmiana art. 17 ust. 5, wprowadzona wżycie już po złożeniu przez skarżącego wniosku z 23 listopada 2023 r. pozostaje w tym kontekście bez znaczenia. Postępowanie prowadzone w trybie art. 61a § 1 wskazanego Kodeksu ma bowiem charakter formalny i nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem (vide wyroki NSA: z 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3291/19, publ. Lex nr 3012105 i z 5 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 586/06, LEX nr 320845). Dlatego, chociaż procedura ta również wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, to jednak tylko w ramach służących ustaleniu okoliczności uprawniających do zastosowania wskazanego przepisu, czyli między innymi zbadaniu, czy istnieje tożsamość pomiędzy sprawą zakończoną uprzednio ostateczną decyzją a zakresem ponownego wniosku strony (por. wyrok NSA z 30 kwietnia 2024 r., sygn. I OSK 2260/22, publ. Lex nr 3727467).
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zarzuty skargi nie mogły odnieść skutku. Orzekające w sprawie organy nie naruszyły bowiem ani art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego ani też zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 i art. 77 § 1 tego Kodeksu. W świetle zaprezentowanych wyżej rozważań nie sposób także uznać, aby doszło tu do naruszenia zasad wyrażonych w art. 2 i art. 32 Konstytucji RP czy też przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych ani też do sygnalizowanego w skardze naruszenia art. 63 ust. 1 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Strona nie sprecyzowała, na czym miało polegać naruszenie tego ostatniego przepisu. Trzeba zatem wyjaśnić, że jest to norma przejściowa, zgodnie z którą w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (czyli w ustawie o świadczeniach rodzinnych), do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Wskazane uregulowanie nie ma więc w ogóle w niniejszej sprawie zastosowania, bowiem skarżący nie nabył prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed 31 grudnia 2023 r., a co więcej - nie nabył do w ogóle (odmówiono mu przyznania tego prawa). Dodatkowo, treść wskazanej normy pozostaje bez żadnego związku z zaskarżonym rozstrzygnięciem, jakim jest odmowa wszczęcia postępowania z ponownego wniosku strony o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Zdaniem Sądu orzekające w sprawie organy trafnie przyjęły, że wszczęcie kolejnego postępowania w sprawie tożsamej z tą, którą zakończono wcześniejszą decyzją byłoby naruszeniem zasady res iudicata, gdyż wiązałoby się z koniecznością ponownej oceny żądania obejmującego ten sam zakres przedmiotowy i podmiotowy co poprzednio. Taka ocena została dokonana już w powyższej decyzji, a skoro akt ten zyskał walor ostateczności, to pozostaje bez znaczenia, czy jest on prawidłowy, czy też nie. Ewentualna weryfikacja zgodności z prawem ostatecznych decyzji administracyjnych jest bowiem możliwa wyłącznie przy zastosowaniu trybów nadzwyczajnych przewidzianych w Rozdziałach 12 i 13 Kodeksu postępowania administracyjnego. W rezultacie, nawet gdyby przyznać, że zawarte w takiej ostatecznej decyzji rozstrzygnięcie jest wadliwe i oparte na nieprawidłowej wykładni obowiązujących przepisów prawa, to skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela wyrażony w judykaturze pogląd, zgodnie z którym, dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja administracyjna, niedopuszczalnym jest zainicjowanie kolejnego postępowania dotyczącego tej samej materii i dopiero wyeliminowanie takiego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego umożliwia wszczęcie postępowania w sprawie, która została tą decyzją zakończona. Wydanie w takiej sprawie kolejnego aktu rozstrzygającego co do meritum obarczone byłoby bowiem wadą nieważności opisaną w art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (vide: wyrok NSA z 4 lutego 2020 r. sygn. akt II OSK 663/18, publ. Lex nr 3010154).
Zważywszy wszystkie powołane wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że postanowienie stanowiące przedmiot skargi nie narusza prawa w stopniu mogącym uzasadniać jego wzruszenie i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 wskazanej ustawy z uwagi na fakt, iż przedmiotem skargi jest postanowienie.