II SA/Łd 667/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku, uznając, że organy nie zbadały wystarczająco możliwości jego legalizacji zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego.
Skarżący P.Ś. wniósł skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku mieszkalno-gospodarczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego nie zbadały wystarczająco możliwości legalizacji obiektu w kontekście przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co stanowiło naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.
Sprawa dotyczyła skargi P.Ś. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku mieszkalno-gospodarczego. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania, w tym zasady czynnego udziału strony i niezebranie materiału dowodowego, a także naruszenie prawa materialnego poprzez błędne uznanie braku możliwości legalizacji obiektu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, analizując sprawę, uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że celem przepisów dotyczących samowoli budowlanej jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, a nakaz rozbiórki powinien być ostatecznością. Wskazał, że organy nadzoru budowlanego nie zbadały wystarczająco możliwości legalizacji budynku w kontekście postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który dopuszczał pewne odstępstwa od norm w uzasadnionych sytuacjach. Sąd stwierdził, że organy nie wykazały, dlaczego doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem jest niemożliwe, a także nie uwzględniły w pełni zebranego materiału dowodowego, w tym późniejszego zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności zabudowy z planem. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wykładni prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nadzoru budowlanego nie zbadał wystarczająco możliwości legalizacji obiektu w kontekście przepisów planu zagospodarowania przestrzennego, co stanowiło naruszenie przepisów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nie rozważyły możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, w szczególności w świetle postanowień planu zagospodarowania przestrzennego dopuszczających pewne odstępstwa, co czyniło nakaz rozbiórki przedwczesnym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
u.p.b. art. 48 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
u.p.b. art. 48 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Warunki wstrzymania robót budowlanych, w tym zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisami techniczno-budowlanymi.
u.p.b. art. 48 § 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Obowiązek przedstawienia dokumentów legalizacyjnych, w tym zaświadczenia o zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego.
u.p.b. art. 48 § 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Konsekwencje niespełnienia obowiązków z ust. 3 - zastosowanie przepisu ust. 1 (nakaz rozbiórki).
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny materiału dowodowego i rozstrzygnięcia sprawy na jego podstawie.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
k.p.a. art. 10 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności ograniczeń praw i wolności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie zbadały wystarczająco możliwości legalizacji obiektu w kontekście miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7 i 77 k.p.a.) poprzez niepełne zebranie materiału dowodowego.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. (zasada czynnego udziału strony) uznany za niezasadny.
Godne uwagi sformułowania
Nakaz rozbiórki ponieważ jest najdalej idącą i najbardziej dotkliwą sankcją za naruszenie przepisów ustawy - Prawo budowlane ma charakter wyjątku, dlatego należy najpierw rozważyć wszystkie inne możliwości przewidziane przez przepisy prawa, aby nakaz rozbiórki był ostatecznością. Art. 48 ustawy – Prawo budowlane nie ma na celu karania sprawców samowoli budowlanej, lecz doprowadzenie zrealizowanego samowolnie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Nakaz budowlany nie jest orzekany bezwzględnie, ustawodawca zobowiązuje do badania, czy budowa zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę jest zgodna z przepisami, w szczególności o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, i czy umożliwia doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem.
Skład orzekający
Robert Adamczewski
sprawozdawca
Sławomir Wojciechowski
przewodniczący
Tomasz Porczyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących samowoli budowlanej (art. 48 Prawa budowlanego), obowiązki organów nadzoru budowlanego w zakresie badania możliwości legalizacji obiektu, znaczenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w procesie legalizacji, zasady postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, związanej z interpretacją planu zagospodarowania przestrzennego i możliwością legalizacji obiektu budowlanego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie możliwości legalizacji samowoli budowlanej przez organy administracji i jak sąd administracyjny może interweniować w przypadku zaniechań proceduralnych, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego.
“Czy nakaz rozbiórki to zawsze ostateczność? WSA wyjaśnia, jak badać legalizację samowoli budowlanej.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Łd 667/20 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2021-07-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-09-18 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Robert Adamczewski /sprawozdawca/ Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/ Tomasz Porczyński Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II OSK 2775/21 - Wyrok NSA z 2024-10-02 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2016 poz 290 art. 48 ust. 1 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 31 ust. 3 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. Sentencja Dnia 16 lipca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.), Asesor WSA Tomasz Porczyński, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2021 roku sprawy ze skargi P. Ś. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu dokonania rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku mieszkalno-gospodarczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] roku, Nr [...]; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz skarżącego P. Ś. kwotę 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. P. Uzasadnienie II SA/Łd 667/20 Uzasadnienie Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga P.Ś. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z [...] [...] r. nr [...] (znak [...]) w przedmiocie nakazu dokonania rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku mieszkalno-gospodarczego. Z akt sprawy wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] (znak: [...]) na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 290 (w brzmieniu obowiązującym przed 28 czerwca 2015 r.) oraz art. 104 k.p.a., po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej samowolnej budowy budynku mieszkalno-gospodarczego usytuowanego przy wschodniej granicy nieruchomości położonej w miejscowości K. nr [...], gmina P.(dz. nr ewid. 29/2) nakazał B. Ś. i P. S., jako właścicielom nieruchomości położonej w miejscowości K. nr [...], gmina P., dokonać rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku mieszkalno-gospodarczego usytuowanego przy wschodniej granicy nieruchomości położonej w miejscowości K. nr [...], gmina P. (dz. nr ewid. 29/2). Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji złożyli B.Ś., P.Ś. oraz pełnomocnik P. Ś.. B.S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 48 ust. 1 i ust 2 ustawy - Prawo budowlane oraz brak nałożenia na B. S. obowiązku przedłożenia żądanych dokumentów mających na celu legalizację samowoli i błędnego uznania przez organ, że postanowienie z [...] sierpnia 2009 r. rozciąga się na B.S., jako na nowego właściciela. P. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako niezgodnej z prawem wskazując, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. nie przeprowadził wszechstronnie postępowania dowodowego i nie wyjaśnił sprawy w sposób praworządny. Podkreślił, że nie miał możliwości kwestionowania oceny dokonywanej przez Wójta Gminy odnośnie do zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i był w zasadzie pozbawiony możliwości obrony swych praw. Pełnomocnik P. Ś. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego celem ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 6 k.p.a., art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a, art. 48 ust. 1 w zw. z ust 2 ustawy - Prawo budowlane. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy podniósł, że z akt sprawy wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. 27 maja 2009 r. przeprowadził z urzędu oględziny w sprawie sprawdzenia legalności wybudowania budynku mieszkalnego i gospodarczego usytuowanych na nieruchomości położonej w miejscowości K. nr [...], gmina P. Obecny przy oględzinach A.P. oświadczył, że był on jedynym właścicielem nieruchomości. Na budowę budynku A.P. nie posiadał decyzji o pozwoleniu na budowę ani projektu. Zgodnie z oświadczeniem A. P. "roboty związane z budową tego budynku rozpoczęte zostały w marcu 2008 r. i nie zostały zakończone. Ostatnie roboty wykonywane były w marcu 2009 r. A.P. stwierdził, że roboty związane z budową wykonywane były sposobem gospodarczym i prowadzone były bez nadzoru osób ze stosownymi uprawnieniami budowlanymi. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. [...] sierpnia 2009 r. na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy - Prawo budowlane wydał postanowienie Nr [...], którym zobowiązał A.P. do dostarczenia zaświadczenia Wójta Gminy P. o zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki nr ewid. 29 usytuowanej w miejscowości K. oraz dokumentów wymienionych w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 ustawy - Prawo budowlane. Wobec braku przedłożenia dokumentów, organ pismem z 24 lutego 2010 r. przypomniał inwestorowi o konieczności ich złożenia oraz o grożących konsekwencjach niedopełnienia obowiązku. Następnie decyzją Nr [...] z [...] lutego 2012 r., na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, nakazał A. P., jako ówczesnemu właścicielowi nieruchomości, dokonać rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku mieszkalno-gospodarczego usytuowanego przy wschodniej granicy nieruchomości położonej w miejscowości K. [...], gmina P.. W dniu 20 czerwca 2012 r. żona zmarłego A.P. – R.P. poinformowała Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P., o wszczęciu procedury legalizacyjnej dotyczącej budynku znajdującego się na działce nr 29 w K. nr [...] gm. P.. Wskazała ponadto, że budowa została rozpoczęta na początku lat 90-tych i nie została zakończona, co wyraźnie ukazują podkłady geodezyjne. R. P. przedłożyła jednocześnie inwentaryzację architektoniczno-budowlaną budynku mieszkalnego w K. nr [...], działka nr 29 gmina P. oraz opinię techniczną dotyczącą możliwości dokończenia budowy. Jak przy tym wynikało z odpisu zwykłego księgi wieczystej nr [...] właścicielem nieruchomości na dzień 4 grudnia 2014 r. była firma A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] lutego 2015 r. stwierdził z urzędu nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z [...] lutego 2012 r. Następnie, organ pierwszej instancji przeprowadził 22 oraz 28 kwietnia 2015 r. oględziny nieruchomości, w wyniku których ustalono, że jej właścicielami zostali B.Ś. i P. S.. Ponadto stwierdzono, że stan budynku zmienił się od poprzednich oględzin. Parter był w stanie wykończonym z rozprowadzonymi instalacjami, a poddasze w stanie surowym zamkniętym. Państwo Ś. stwierdzili, że nie wykonywali w obiekcie żadnych robót budowlanych. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. pismem z 23 lipca 2015 r. poinformował B.Ś. i P. Ś. o prowadzonym postępowaniu administracyjnym przez organ nadzoru budowlanego oraz o pozostającym w obiegu prawnym postanowieniu z [...] sierpnia 2009 r., którym nałożono na ówczesnego właściciela nieruchomości obowiązek dostarczenia do siedziby organu powiatowego dokumentów mających na celu legalizację samowolnie zrealizowanego budynku mieszkalno-gospodarczego. Z uwagi na zmianę właściciela nieruchomości wszelkie obowiązki nałożone wskazanym postanowieniem przeszły na nowych właścicieli. Termin wykonania obowiązków nałożonych wskazanym postanowieniem ustalono do 30 września 2015 r. W dniu 28 września 2015 r. wpłynął do organu powiatowego wniosek B.Ś. i P. Ś. o zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie samodzielnie wybudowanego budynku mieszkalno-gospodarczego wskazujące na oczekiwanie na decyzję Wójta Gminy P. na temat zaświadczenia dotyczącego zgodności wybudowanej nieruchomości z planem zagospodarowania przestrzennego. Następnie decyzją z [...] kwietnia 2016 r. organ pierwszej instancji, na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane nakazał B. Ś. i P. Ś. jako właścicielom nieruchomości położonej w miejscowości K. nr [...], gmina P. dokonać rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku mieszkalno-gospodarczego usytuowanego przy wschodniej granicy nieruchomości położonej w miejscowości K. nr [...], gmina P. (dz. nr ewid. 29/2). W wyniku rozpoznania odwołań od decyzji, organ drugiej instancji decyzją z [...] sierpnia 2016 r. uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W wyniku rozpoznania skargi J.M. na decyzję organu drugiej instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 26 stycznia 2017 r., II SA/Łd 810/16 uchylił decyzję organu drugiej instancji z [...] sierpnia 2016 r. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że organ drugiej instancji wydał decyzję na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a jednocześnie nie wykazał zaistnienia przesłanek w nim opisanych. W zakresie braku informacji od organów architektoniczno-budowlanych, czy na budowę analizowanego obiektu inwestor uzyskał stosowne pozwolenie oraz pozyskania ortofotomapy sprzed 1 stycznia 1995 r., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. powinien skorzystać z instytucji przewidzianej w art. 136 k.p.a. i zlecić organowi pierwszej instancji uzupełnienie zebranego materiału dowodowego. Ponadto, wskazano, że interpretacji postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dokonuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Co prawda, nie wyklucza to uprawnienia organów nadzoru budowlanego do samodzielnego decydowania o tej przesłance legalizacji, niemniej jednak organ nadzoru budowlanego na etapie wydawania postanowienia w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo budowlane mógł nie dysponować wiedzą na temat zgodności inwestycji z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Następnie postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. organ drugiej instancji zlecił Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w P. przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego polegającego na pozyskaniu od właściwych organów administracji architektoniczno-budowlanej informacji, czy na budowę budynku mieszkalno-gospodarczego usytuowanego przy wschodniej granicy nieruchomości położonej w miejscowości K. nr [...], gmina P. (dz. nr ewid. 29/2) inwestor uzyskał stosowne pozwolenie oraz pozyskaniu ortofotomapy sprzed 1 stycznia 1995 r. oraz po tej dacie, celem jednoznacznego wyjaśnienia daty realizacji inwestycji budowy budynku mieszkalno-gospodarczego usytuowanego przy wschodniej granicy nieruchomości. Organ pierwszej instancji przekazał pismo Starosty [...] z [...] stycznia 2020 r. informujące, że w zasobach archiwum Starostwa Powiatowego w P. brak jest jakiejkolwiek dokumentacji dotyczącej nieruchomości usytuowanej w miejscowości K. [...] (działka nr 29/2), gmina P.. Następnie organ pierwszej instancji przekazał uzupełniony materiał dowodowy w postaci ortofotomapy z 14 maja 1993 r. oraz z 11 czerwca 1996 r. Na obu zdjęciach widać, że w miejscu samowolnie wybudowanego budynku mieszkalno-gospodarczego położonego na dz.nr ewid. 29/2, K. nr [...] istniały tylko fragmenty fundamentów. W dalszej części uzasadnienia, organ drugiej instancji wyjaśnił, że w sprawie mamy do czynienia z kontynuacją robót budowalnych rozpoczętych samowolnie w 1991 r., zatem zastosowanie do samowoli budowlanej będą miały przepisy ustawy - Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. Na taki czasookres rozpoczęcia inwestycji budowy budynku mieszkalno-gospodarczego w miejscowości K. [...], gmina P. wskazuje znajdująca się w aktach sprawy inwentaryzacja architektoniczno-budowlana obiektu z czerwca 2012 r. wykonana przez arch. P. S., w której stwierdzono, że budowę rozpoczęto około 1991 r. Ponadto, w toku postępowania odwoławczego udało się pozyskać ortofotomapę z 14 maja 1993 r. oraz z 11 czerwca 1996 r. Na obu zdjęciach widać, że w miejscu samowolnie wybudowanego budynku istniały tylko fragmenty fundamentów. Bezspornym jest również, że inwestor nie legitymował się wymaganym przez prawo pozwoleniem na budowę. Okoliczność ta została potwierdzona przez A.P. 27 maja 2016 r. w czasie przeprowadzenia oględzin obiektu oraz Starostwo Powiatowe w P., które przy piśmie z 20 stycznia 2020 r. wskazało, że w zasobach archiwum nie odnaleziono jakiejkolwiek dokumentacji dotyczącej wspomnianego budynku mieszkalno-gospodarczego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. stwierdził, że skoro Barbara Ś. i P. Ś. nie przedłożyli dokumentów wymaganych postanowieniem organu powiatowego z [...] sierpnia 2009 r., to organ był zobowiązany wydać zaskarżoną decyzję. Warunkiem legalizacji samowoli budowlanej, w trybie art. 48 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, jest przedstawienie przez inwestora dokumentów pozwalających organowi nadzoru budowlanego dokonać oceny, czy konkretna samowola kwalifikuje się do zalegalizowania. W razie nieprzedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo budowlane, organ nadzoru budowlanego nie może rozpocząć kolejnego etapu procedury legalizacyjnej, o jakim mowa w art. 48 ust. 5 tej ustawy. Wykonanie nałożonych obowiązków jest obligatoryjnym elementem procesu legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu. Bez przedstawienia żądanej dokumentacji organ nie może bowiem wydać decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót, bądź decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona. Brzmienie art. 48 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane jest jednoznaczne i nie może budzić wątpliwości. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych przez organ obowiązków, właściwy organ obowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1 ustawy - Prawo Budowlane. Żaden przepis ustawy nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki. Organ drugiej instancji wyjaśnił jednocześnie, że co do zasady organ nadzoru budowlanego powinien kierować swoje nakazy w pierwszej kolejności do inwestora. Jeżeli jednak przeniesienie prawa własności wykluczy możliwość nałożenia nakazów na inwestora (osobę, która dokonała nielegalnych robót budowlanych), organ nadzoru budowlanego zobligowany jest nałożyć obowiązki na ten podmiot, który będzie w stanie faktycznie dany nakaz wykonać. Odnosząc się do treści odwołań P. Ś., B. S. oraz pełnomocnika P. Ś., organ wskazał, że przepis art. 48 ustawy - Prawo budowlane przewiduje prawną możliwość uniknięcia konsekwencji samowoli budowlanej - nakazu rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Warunkiem jest jednak stwierdzenie przez właściwy organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania legalizacyjnego zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a ponadto, że budowa nie narusza innych przepisów, w tym techniczno-budowlanych. Już na wstępnym etapie postępowania legalizacyjnego organ powinien rozważyć, czy możliwa jest legalizacja przez pryzmat wymienionych przesłanek. Ta wstępna ocena stanowi podstawę do wydania następnie postanowienia w trybie art. 48 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane Taka sytuacja miała miejsce w omawianej sprawie. Organ pierwszej instancji jeszcze przed formalnym zobowiązaniem B. Ś. i P. S. do przedłożenia zaświadczenia Wójta Gminy P. o zgodności przedmiotowej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wystąpił do wskazanego organu o nadesłanie wypisu i wyrysu obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki, na którym usytuowany jest budynek gospodarczo-mieszkalny będący przedmiotem postępowania. Dokumentacja została przedłożona organowi pierwszej instancji 22 czerwca 2015 r. Jednocześnie, jak wynika z wiążącego tutejszy organ prawomocnego wyroku z 26 stycznia 2017 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, II SA/Łd 810/16, interpretacji postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dokonuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Nie wyklucza się uprawnienia organów nadzoru budowlanego do samodzielnego decydowania o tej przesłance legalizacji, jednakże organ nadzoru budowlanego na etapie wydawania postanowienia w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo budowlane mógł nie dysponować wiedzą na temat zgodności inwestycji z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Tym bardziej, że dopiero z pisma z 13 października 2015 r. skierowanego do P. Ś. organ pierwszej instancji dowiedział się, że realizacja budynku mieszkalno-gospodarczego narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego dla tego terenu. Wyżej wymieniona okoliczność nie może zatem podważać zasadności zobowiązania państwa S. do przedłożenia dokumentacji, o której mowa w art. 48 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył P. Ś. zarzucając naruszenie przepisów: a) postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie: 1. art. 10 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu i uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, a także co do zgłoszonych żądań przed wydaniem zaskarżonej decyzji, co miało wpływ na rozstrzygnięcie; 2. art. 7 i 77 k.p.a., poprzez niezebranie materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia w sprawie w szczególności nie dokonanie ustaleń co do występowania dokumentacji dot. projektów budynku, zakresu robót i ich czasookresu w stosunku do obiektu będącego przedmiotem niniejszego postępowania, okoliczności dotyczących części obiektu i ich wyodrębnienia, ich położenia względem całości obiektu jak również granic nieruchomości; b) prawa materialnego: 1. art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 2 i ust. 3 ustawy - Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że brak jest możliwości prowadzenia, postępowania legalizacyjnego obiektu budowlanego pomimo braku analizy postanowień obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w sytuacji, gdy w dacie dokonania samowoli obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego dopuszczający budowę samowolnie zrealizowanego budynku; 2. art. 48 ust. 2 w zw. ust. 3 ustawy - Prawo budowlane poprzez niewłaściwą zastosowanie, polegającą na niezasadnym uznaniu, że zabudowania będące przedmiotem postępowania administracyjnego posadowione na nieruchomości obejmującej działkę nr ewid. 29/2 w K. przy jej wschodniej granicy nie są zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla tego terenu, a tym samym obarczenia wadliwością procedowania stronę skarżącą poprzez uznanie za wystarczającą przesłankę braku prowadzenia postępowania legalizacyjnego co do niedostarczenia zgodnie z art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane zaświadczenia o treści pozytywnej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że termin na wypowiedzenie się co do zebranego materiału oraz zgłoszonych żądań przez skarżącego upływał [...] r. zaś [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w Ł. już [...] r. wydał decyzję, co pozbawiało skarżącego uprawnienia wynikającego z art. 10 § 1 k.p.a. Następnie, w uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z pozyskanego stanowiska Starosty [...] z 31 stycznia 2020 r., którego skarżący nie mógł zweryfikować, brak jest jakiejkolwiek dokumentacji dotyczącej nieruchomości usytuowanej w miejscowości K. [...] (dz. 29/2), zaś skarżący pozyskał informacje, że postępowanie w przedmiocie zatwierdzenia projektu budynku mogło być przeprowadzone w latach 70-tych ubiegłego wieku, co powinno doprowadzić do zweryfikowania informacji i przesłuchania w charakterze świadka Z.P., a dodatkowo skarżąca mogłaby zająć stanowisko co do przyczyn nieprzedstawienia zaświadczenia o zgodności samowoli budowalnej z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a ponadto mogłoby przyczynić się do zbadania przez organ drugiej instancji zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Kolejno skarżący podniósł, że organ drugiej instancji czyniąc w efekcie ustalenia faktyczne w sprawie o sporym stopniu dowolności, przy nieudowodnionych w sposób obiektywny założeniach organu, w sposób nieuprawniony, nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego, a w konsekwencji nie dokonał pełnego, wszechstronnego, dogłębnego ustalenia i rozważenia wszystkich okoliczności istotnych w sprawie, m.in. zakres robót, czas ich powstawania, kilka części obiektu, przeznaczenie wyodrębnionych części i ich położenie, zmiana stanu obiektu pomiędzy oględzinami w 2009 r. i 2015 r. W ocenie skarżącego, nie wyklucza legalizacji naruszenie przepisów techniczno-budowlanych w związku z samowolnie wybudowanym obiektem budowlanym, jeśli tylko istnieje możliwość doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodności z takimi przepisami. W innym zaś wypadku organ jest zobowiązany szczegółowo uzasadnić, dlaczego doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem nie jest możliwe, czego organ drugiej instancji nie uczynił. Odnosząc się do kwestii ustalenia zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym skarżący podkreślił, że organ drugiej instancji nie podjął się samodzielnego działania w tym zakresie, poprzestając na wskazaniu braku dostarczenia przez skarżącego stosownego zaświadczenia. W ocenie skarżącego, zaświadczenie wójta, burmistrza czy prezydenta o którym mowa w art. 48 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane może być w kwestii obowiązku organu co do możliwości zastosowania legalizacji samowoli budowlanej pomocne, natomiast nie zwalnia ono organu nadzoru budowlanego z obowiązku zbadania samodzielnie kwestii zgodności samowoli z obowiązującym planem, gdy pojawią się wątpliwości w tym zakresie. Organ nadzoru budowlanego ma kompetencje, by dogłębnie zbadać kwestię zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wobec stanowiska wyrażonego w zaświadczeniu lub nadać ocenę przy odmowie jego wystawienia, czego organ drugiej instancji również nie uczynił. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., wydając zaskarżone rozstrzygnięcie zupełnie stracił z pola widzenia kwestię niewyjaśnienia zgodności powstałego obiektu na działce nr 29/2 we wsi K. z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Na wątpliwości co do postanowień zawartych w planie zagospodarowania przestrzennego wskazywało również Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. uchylające wydane przez Wójta Gminy P. zaświadczenie o niezgodności obiektu z miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Skarżący podkreślił, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla terenu gminy P. został uchwalony Uchwałą nr [...] Rady Gminy P. z 28 kwietnia 2004 r., gdzie w § 10 ust. 3 uchwały (planu) przewidziano możliwość sytuowania nowej zabudowy w granicy działki z działką sąsiednią lub w odległości mniejszej niż 3 m oraz realizację zabudowy z dachem jednospadowym "w sytuacjach uzasadnionych istniejącym zainwestowaniem" oraz w drugiej sytuacji "na działkach o szerokości mniejszej niż 20 metrów". Skarżący wskazał, że dla tego terenu są przyjmowane funkcje terenu: 7 MR, MN, U do 11 MR, MN, U, dla których nie przewidziano szczególnych zakazów w § 26 ust. 6 uchwały (planu) ograniczających korzystanie z tych terenów przez uprawnionych właścicieli na obszarze K., poza uciążliwą działalnością gospodarczą, która to przesłanka nie występuje u skarżącego. Postanowienie § 10 ust. 3 planu potwierdza, że "w sytuacjach uzasadnionych istniejącym zainwestowaniem sytuowanie nowej zabudowy w granicy z sąsiadem lub w odległości mniejszej niż 3 m" jest uznawane jako dopuszczalne, a z taką sytuacją mamy, w ocenie skarżącego, do czynienia w sprawie, czego nie wziął pod uwagę organ drugiej instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Pismem procesowym z 7 czerwca 2021 r. pełnomocnik uczestnika postępowania – J.M. wniósł o oddalenie skargi w całości. W dniu 12 lipca 2021 r. do akt sprawy wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego, do którego załączone zostało zaświadczenie Wójta Gminy P. z 6 lipca 2021 r. o zgodności zabudowań (w tym dotyczących przedmiotu zaskarżonej decyzji w przedmiocie rozbiórki) z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy P. Nr [...] z 28 kwietnia 2004 r. obowiązującego na terenie przedmiotowej nieruchomości. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjny w Łodzi skarżący i jego pełnomocnik popierali skargę oraz złożyli decyzję Urzędu Gminy w P. z [...] kwietnia 2021 r. zaopatrzoną w klauzulę wykonalności zatwierdzającą podział nieruchomości działki 29/2 oraz mapę obrazującą wykaz zmian gruntowych po podziale. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie jej zarzuty zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) [dalej: ustawa p.p.s.a.] kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami, wnioskami i powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] r. (Nr [...]) utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z [...] r. (Nr [...]), na mocy której nakazano B. Ś. i P. Ś., jako właścicielom nieruchomości położonej w miejscowości K. nr 6, gmina P., dokonać rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku mieszkalno-gospodarczego, usytuowanego przy wschodniej granicy nieruchomości położonej w miejscowości K. nr [...], gmina P. (dz. ewid. 29/2). Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 48 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowalne (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 290) – w brzmieniu obowiązującym przed 28 czerwca 2015 r. Zgodnie z tym przepisem: 1. Właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. 2. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1: 1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. 3. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. 4. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1. 5. Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona. Warunkiem zatem legalizacji samowoli budowlanej, w trybie art. 48 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, jest przedstawienie przez inwestora dokumentów pozwalających organowi nadzoru budowlanego dokonać oceny, czy konkretna samowola kwalifikuje się do zalegalizowania. W razie nieprzedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo budowlane, organ nadzoru budowlanego nie może bowiem rozpocząć kolejnego etapu procedury legalizacyjnej, o jakim mowa w art. 48 ust. 5 ustawy - Prawo budowlane. Wykonanie nałożonych obowiązków jest obligatoryjnym elementem procesu legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu. Bez przedstawienia żądanej dokumentacji organ nie może bowiem wydać decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót, bądź decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona. Należy jednakże zwrócić uwagę, jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że art. 48 ustawy – Prawo budowalne nie ma na celu karania sprawców samowoli budowlanej, lecz doprowadzenie zrealizowanego samowolnie obiektu budowlanego do stanu zgodności z prawem. Nakaz rozbiórki ponieważ jest najdalej idącą i najbardziej dotkliwą sankcją za naruszenie przepisów ustawy - Prawo budowlane ma charakter wyjątku, dlatego należy najpierw rozważyć wszystkie inne możliwości przewidziane przez przepisy prawa, aby nakaz rozbiórki był ostatecznością i tylko w takim zakresie, jaki jest niezbędny do przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Decyzja nakazująca rozbiórkę może być więc podjęta dopiero wówczas gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości legalizacji samowoli, tj. gdy nie zaistnieją jakiekolwiek przesłanki uzasadniające zalegalizowanie obiektu budowlanego w całości lub w części. Oczywiście doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, w niektórych przypadkach może wymagać wykonania określonych robót budowlanych, w tym jak często wskazuje się w orzecznictwie również ewentualnie rozbiórki części obiektu budowlanego, czy też podjęcia innych czynności faktycznych, czy prawnych. W każdy jednak przypadku przed podjęciem decyzji nakazującej rozbiórkę organ nadzoru budowlanego jest zobligowany do szczególnie starannego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z 8 listopada 2011 r., II OSK 1416/10). Należy także zwrócić uwagę, że nakaz rozbiórki może mieć różny zakres, może on dotyczyć całości lub części obiektu, może obejmować określone działki, przy czym musi być on adekwatny do stwierdzonego zakresu samowoli budowlanej i celu regulacji w postaci doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Dlatego w każdym przypadku, jeżeli istnieje możliwość doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodności z prawem, poprzez podjęcie dopuszczalnych przez prawo czynności, to niedopuszczalne jest orzeczenie rozbiórki obiektu. W przypadku, w którym istnieją takie procedury, takie możliwości podjęcia działań faktycznych, czy prawnych, tak aby obiekt był zgodny z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, organ powinien takowe działania podjąć, czy też umożliwić ich podjęcie przez zainteresowanego inwestora. Wydanie decyzji o nakazie rozbiórki, co należy raz jeszcze z całą stanowczością podkreślić, jest rozwiązaniem ostatecznym, mogącym zaistnieć jedynie w sytuacji, gdy nie ma żadnych podstaw, możliwości prawnych do prowadzenia postępowania legalizacyjnego. Skoro bowiem istnieje możliwość zalegalizowania obiektu, to winna ona zostać w praktyce wykorzystana. Jak wynika z orzecznictwa, brak rozważań organów w tym zakresie czyni postępowanie niekompletnym, a wydane rozstrzygnięcie przedwczesnym (por. m.in. wyrok NSA z 14 listopada 2019 r.). Dla sprecyzowania kryteriów umożliwiających kontrolę zgodności z prawem wydania decyzji opartej na art. 48 ustawy – Prawo budowalne, konieczne jest także odwołanie się do konstytucyjnej zasady proporcjonalności wynikającej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie ze wskazanym przepisem ustawy zasadniczej, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych praw i wolności mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla realizacji określonych w tym przepisie wartości. "Konieczność", o której mowa w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP mieści w sobie postulat niezbędności, przydatności i proporcjonalności. Nakaz rozbiórki nie jest "dodatkową karą", ale środkiem nadzoru rozumianym jako instytucja materialnego prawa administracyjnego, gwarantująca poszanowanie porządku prawnego i przywrócenie stanu zgodnego z prawem (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 marca 2002 r., SK 2/01). Nakaz budowlany nie jest orzekany bezwzględnie, ustawodawca zobowiązuje do badania, czy budowa zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę jest zgodna z przepisami, w szczególności o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, i czy umożliwia doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko judykatury wskazujące, że art. 48 ustawy – Prawo budowalne ma charakter restytucyjny, a nie represyjny (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2000 r., IV SA 394/98). W świetle powyższego zauważyć należy, iż uzasadnione wątpliwości budzi całkowity brak odniesienia się przez organy do postanowień planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu gminy P. przyjętego uchwałą z 28 kwietnia 2004 r. (nr [...]), gdzie w § 10 ust. 3 stanowi się o możliwości sytuowania nowej zabudowy w granicach z działką sąsiednią lub w odległości mniejszej niż 3 m oraz realizację zabudowy z dachem jednospadowym – jak stanowi uchwała - "w sytuacjach uzasadnionych istniejącym zainwestowaniem". Ponadto faktycznie w planie zagospodarowania nie przewidziano szczególnych zakazów ograniczających korzystanie z tego terenu przez uprawnionych właścicieli, poza uciążliwościami związanymi z prowadzoną działalnością gospodarczą. Postanowienia planu zagospodarowania przestrzennego potwierdzają zatem, że w "sytuacjach uzasadnionych istniejącym zainwestowaniem" sytuowanie nowej zabudowy w granicy z sąsiadem lub w odległości mniejszej niż 3 m jest uznawane za dopuszczalne. W realiach niniejszej sprawy mamy natomiast do czynienia z inwestycją – wybudowaniem budynku mieszkalno-gospodarczego, usytuowanego przy wschodniej granicy działki. W ocenie organów nie budzi wątpliwości, że sporny budynek powstał bez pozwolenia na budowę. Inwestor nie przedstawił także w zakreślonym przez organ terminie stosownych dokumentów pozwalających na legalizację tej inwestycji. Nie mniej jednak, jak wskazano powyżej organ w ogóle nie zajął się rozważaniem kwestii możliwości zalegalizowania niniejszej inwestycji z punktu w świetle wskazanego przez skarżącego przepisu § 10 ust. 3 planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu gminy P. przyjętego uchwałą z 28 kwietnia 2004 r. (nr [...]). Raz jeszcze zatem przypomnieć należy, że statuuje on możliwość sytuowania nowej zabudowy w granicach z działką sąsiednią lub w odległości mniejszej niż 3 m oraz realizację zabudowy z dachem jednospadowym w "sytuacji uzasadnionych istniejącym zagospodarowaniem". Zauważyć zatem należy raz jeszcze, że z treści art. 48 ust. 2 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane wynika wprost, że brak pełnej zgodności z przepisami nie jest wystarczającą podstawą do uznania, że legalizacja obiektu nie jest możliwa. Ustawodawca wskazał bowiem, że taką podstawę mogą stanowić wyłącznie naruszenia, które w ogóle uniemożliwiają doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Co za tym idzie, w przypadku stwierdzenia, że istnieją prawne możliwości doprowadzenia istniejącego obiektu do stanu zgodności z prawem, organ nadzoru budowlanego powinien dokonać pełnej i rzetelnej oceny, czy stwierdzone naruszenie umożliwia, czy też uniemożliwia doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. W aspekcie wskazanego § 10 ust, 3 planu miejscowego organ takowych rozważań nie przeprowadził. Ponadto w przypadku uznania, że nie jest możliwe doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, organ powinien szczegółowo, precyzyjnie, z odniesieniem się do wszystkich podnoszonych przez stronę argumentów i wątpliwości uzasadnić, z czego taka niemożność wynika. Takowych rozważań w niniejszej sprawie również zabrakło. Reasumując, zdaniem Sądu, organ stosując przepis art. 48 ustawy – Prawo budowalne, winien dokonać doboru takiego środka ograniczenia prawa jednostki, który służyć będzie osiągnięciu celu zamierzonego przez ustawodawcę, uwzględniając postulat adekwatności. Może się bowiem okazać, że nakaz rozbiórki obiektu budowlanego nie służy należycie realizacji założonych przez ustawodawcę celów, a ich osiągnięcie jest możliwe rozwiązaniami mniej uciążliwymi dla zainteresowanych, np. w postaci dokonani zmian gruntowych na inwestowanej działce, jak w niniejszej sprawie powodując, że w takiej sytuacji sporny obiekt będzie odpowiadał przepisom prawa. Wymaga to przeprowadzenia przez organ czynności wyjaśniających, bez których orzekanie na podstawie art. 48 ustawy – Prawo budowlane nie jest możliwe. W ocenie Sądu, przy orzekaniu nakazu rozbiórki z powodu niezgodności z planem miejscowym organ winien zatem rozważyć, czy istnieje możliwość takiej modyfikacji obiektu, której dokonanie doprowadzi do zgodności zarówno z przepisami techniczno-budowlanymi, jak i ustaleniami planu. W badanej sprawie takich ustaleń nie poczyniono, nakazując rozbiórkę obiektu. Jest to o tyle istotne, i nie może całkowicie pozostać bez znaczenia, że w toku postepowania sądowoadminstracyjnego skarżący przestawił zaświadczenie Wójta Gminy P. z 6 lipca 2021 r. o zgodności zabudowań (w tym dotyczących przedmiotu zaskarżonej decyzji w przedmiocie rozbiórki) z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy P. Nr [...] z 28 kwietnia 2004 r. obowiązującego na terenie przedmiotowej nieruchomości. Należy pamiętać, że organ nadzoru budowlanego podejmując decyzję administracyjną w tego rodzaju sprawach, musi przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), jest też zobowiązany do należytego i wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia, zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3. Poza tym działania organów nadzoru budowlanego muszą być proporcjonalne i adekwatne do stwierdzonego naruszenia prawa, a także być zgodne z zasadą zaufania z art. 8 k.p.a. Podkreślenia też wymaga raz jeszcze, że nakaz rozbiórki nie jest orzekany bezwzględnie, w tym znaczeniu, że stwierdzenie przez organ faktu zaistnienia samowoli budowlanej nie implikuje wprost nałożenia na stronę obowiązku rozbiórki danego obiektu budowlanego. Przed orzeczeniem rozbiórki organ nadzoru budowlanego ma obowiązek zbadania wszystkich okoliczności sprawy, w celu ustalenia ponad wszelką wątpliwość, czy w myśl obowiązujących przepisów prawa, legalizacja danego obiektu budowlanego rzeczywiście nie jest dopuszczalna. Stosownie zaś do art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej mają obowiązek udzielania stronie informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Organ obowiązany jest z urzędu udzielać informacji stronie. Organ obowiązany jest zatem do udzielenia całokształtu informacji związanej z załatwieniem danego rodzaju sprawy administracyjnej, a zatem o stanie faktycznym założonym w normie prawa materialnego, z którego ustaleniem wiążą się określone następstwa prawne, korzystne lub niekorzystne dla pozytywnego załatwienia sprawy. Przedmiotowy obowiązek powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe (patrz B. Adamiak, J. Borkowski, k.p. Komentarz, wyd. 15, Warszawa 2017, s. 92-93). Z tych wszystkich względów sąd uznał za uzasadnione zarzuty naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a., wskazanych w skardze oraz przepisów prawa materialnego w postaci art. 48 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy – Prawo budowlane. Jako niezasadny uznał natomiast Sąd zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi, organy rozpoznające sprawę wskazanemu przepisowi nie uchybiły w sposób mogący wpłynąć na przebieg i wynik postępowania. Zgodnie bowiem z wypracowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, dla skuteczności zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału stron w toczącym się postępowaniu administracyjnym, koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie, realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe zaś w okolicznościach omawianej sprawy nie miało miejsca. Mając na uwadze wszystkie podniesione powyżej uwagi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł, jak w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 powoływanej powyżej ustawy p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie, organ uwzględni przedstawioną wyżej wykładnię prawa materialnego, w tym zastosuje się do wskazań Sądu, a więc przeprowadzi ponownie prawidłowo postępowanie w celu ustalenia, czy w niniejszej sprawie istnieje możliwość doprowadzenia spornego obiektu (jego części) do stanu zgodnego z przepisami aktu prawa miejscowego z uwzględnieniem obowiązków jakie nakładają na organy przepisy postępowania administracyjnego, w tym wymienione z art. 7 – 9, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. dc
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI