II SA/Łd 660/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2021-11-09
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanawstrzymanie budowylegalizacja budowyroboty budowlanepozwolenie na budowęzgłoszenie budowygminanadzór budowlanyświetlica wiejska

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Gminy Ż. na postanowienie o wstrzymaniu budowy świetlicy wiejskiej, uznając, że roboty budowlane rozpoczęte samowolnie w latach 70. XX wieku i kontynuowane później podlegają aktualnym przepisom Prawa budowlanego.

Gmina Ż. zaskarżyła postanowienie o wstrzymaniu budowy świetlicy wiejskiej, twierdząc, że prace miały charakter remontowy i budowa zakończyła się w latach 60. XX wieku, co uzasadniałoby zastosowanie uproszczonej procedury legalizacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, podzielając stanowisko organów nadzoru budowlanego, że roboty budowlane rozpoczęte samowolnie w latach 70. XX wieku i kontynuowane później podlegają aktualnym przepisom Prawa budowlanego, a nie uproszczonej procedurze legalizacyjnej.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi, utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. o wstrzymaniu budowy budynku świetlicy wiejskiej. Gmina Ż. argumentowała, że prace miały charakter remontowy, a budowa zakończyła się w latach 60. XX wieku, co pozwalałoby na zastosowanie uproszczonej procedury legalizacyjnej. Organy nadzoru budowlanego oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznały jednak, że roboty budowlane rozpoczęte samowolnie w latach 70. XX wieku i kontynuowane później podlegają aktualnym przepisom Prawa budowlanego, a nie uproszczonej procedurze legalizacyjnej. Sąd podkreślił, że samowola budowlana jest zdarzeniem ciągłym, a przepisy obowiązujące w dacie orzekania mają zastosowanie, nawet jeśli budowa rozpoczęła się dawno temu. Brak było dowodów na legalność robót budowlanych wykonanych w latach 2005-2019, a nadbudowa, wymiana więźby dachowej i przebudowa wymagały pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. W związku z tym skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, roboty budowlane rozpoczęte samowolnie w przeszłości i kontynuowane podlegają przepisom Prawa budowlanego obowiązującym w dacie orzekania, nawet jeśli budowa rozpoczęła się dawno temu. Samowola budowlana jest zdarzeniem ciągłym.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że samowola budowlana jest zdarzeniem ciągłym, a przepisy obowiązujące w dacie orzekania mają zastosowanie, co nie narusza zasady lex retro non agit. W przypadku kontynuacji robót budowlanych rozpoczętych samowolnie, stosuje się przepisy aktualnie obowiązujące.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

Prawo budowlane art. 48 § ust. 1 i ust. 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

Prawo budowlane art. 49f § ust.1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 103 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 25

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 151

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 123

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1 i 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 124

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Roboty budowlane rozpoczęte samowolnie w latach 70. XX wieku i kontynuowane podlegają aktualnym przepisom Prawa budowlanego. Samowola budowlana jest zdarzeniem ciągłym, a przepisy obowiązujące w dacie orzekania mają zastosowanie. Prace takie jak nadbudowa, wymiana więźby dachowej i przebudowa wymagają pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Uproszczona procedura legalizacyjna nie ma zastosowania, gdy budowa nie została zakończona co najmniej 20 lat temu lub gdy samowola jest ciągła.

Odrzucone argumenty

Prace miały charakter remontowy i nie wymagały pozwolenia na budowę. Budowa zakończyła się w latach 60. XX wieku, co uzasadnia zastosowanie uproszczonej procedury legalizacyjnej. Organy nadzoru budowlanego uchybiły procedurze, nie dokonując wszechstronnych ustaleń faktycznych.

Godne uwagi sformułowania

samowola budowlana powstaje wraz z rozpoczęciem budowy, trwa przez cały czas jej prowadzenia oraz po jej zakończeniu, aż do momentu likwidacji lub legalizacji. Zdarzeniem prawnym jest samowola budowlana, a nie jedynie działania ją inicjujące. Nie można bowiem z faktu wielokrotnego naruszenia przepisów Prawa budowlanego czynić podstawy do łagodniejszego traktowania przez organu nadzoru budowlanego sprawcy samowoli budowlanej.

Skład orzekający

Magdalena Sieniuć

przewodniczący sprawozdawca

Agnieszka Grosińska-Grzymkowska

sędzia

Anna Dębowska

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych w prawie budowlanym, definicja i skutki samowoli budowlanej, stosowanie przepisów Prawa budowlanego do starszych obiektów budowlanych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z samowolą budowlaną i jej legalizacją w kontekście zmian przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność przepisów intertemporalnych w prawie budowlanym i konsekwencje wieloletnich zaniedbań w zakresie legalizacji samowoli budowlanej, co może być pouczające dla inwestorów i prawników.

Samowola budowlana sprzed dekad: Kiedy prawo nie działa wstecz, ale wymaga aktualizacji?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 660/21 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2021-11-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-08-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
Anna Dębowska
Magdalena Sieniuć /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 661/22 - Wyrok NSA z 2023-07-13
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 48 ust. 1 i ust. 3, art 49f ust.1, art. 103 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2020 poz 471
art. 25
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 119 pkt 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Gminy Ż. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] znak [...] w przedmiocie wstrzymania budowy budynku świetlicy wiejskiej oddala skargę. dc
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], znak: [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. Nr [...], znak: [...], z dnia [...] r., którym na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), powoływanej dalej jako: "Prawo budowlane", oraz art. 123 k.p.a., organ ten wstrzymał budowę budynku świetlicy wiejskiej, usytuowanej na działce o nr ewid. 751/2 w miejscowości W., gmina Ż.
Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 28 października 2020 r. B.R. zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie robót budowlanych polegających na "Adaptacji świetlicy wiejskiej w W." na działce nr 751/2, prowadzonych bez wymaganego pozwolenia na budowę, których inwestorem jest Gmina Ż. Z uproszczonego wypisu z rejestru gruntów wynika, że właścicielem działki nr 751/2 jest B.R., natomiast działki nr 850 - Gmina Ż.
W dniu 24 listopada 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. przeprowadził kontrolę legalności robót budowlanych polegających na adaptacji świetlicy wiejskiej w W. na działce nr ewid. 751/2, gm. Ż. Z protokołu oględzin wynika, że "na działce nr 751/2 stwierdzono istnienie budynku murowanego o wym. zew. o największym obrysie 14,77 m x 11,84 m i wys. mierzonej od poziomu gruntu od strony północno-zachodniej przy wejściu do budynku 5,33 m. Budynek murowany jednokondygnacyjny, dach krokwiowy, jednospadowy, pokryty blachą trapezową. Przy budynku zamocowane rury i rynny spustowe. Budynek wewnątrz podzielony na 5 pomieszczeń, w tym jedno pomieszczenie toalety. Budynek wewnątrz wykończony, na podłogach płytki, ściany otynkowane, wymalowane. Podłączone przyłącze wodne. Podłączone odprowadzenie kanalizacji do zbiornika na nieczystości. Budynek wyposażony w instalację elektryczną. Zamontowane kratki w kanałach wentylacyjnych. W jednym z pomieszczeń piec żeliwny podłączony do kanału dymowego. Kontrolujący stwierdzają, że przedmiotowy budynek na dzień kontroli jest w stanie technicznym świadczącym o wykonywaniu w tym budynku robót budowlanych - remontu. Na dzień kontroli brak możliwości stwierdzenia dokładnego zakresu robót przy budynku ze względu na brak dostępu do poddasza nieużytkowego".
Pismem z dnia 14 grudnia 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. zwrócił się do Archiwum Państwowego w P. Oddział w T. o udzielenie informacji, czy w zasobach archiwum znajduje się decyzja o pozwoleniu na budowę świetlicy wiejskiej/remizy w miejscowości W., gmina Ż., wydana w latach 1960-1980. W odpowiedzi poinformowano, że nie odnaleziono w archiwum decyzji o pozwoleniu na budowę świetlicy wiejskiej/remizy w miejscowości W., gm. Ż..
Pismem z dnia 11 stycznia 2021 r. organ I instancji wezwał Gminę Ż. do przedłożenia pozwolenia na budowę świetlicy wiejskiej w W. na działce nr 751/2, gm. Ż., wskazania szczegółowego zakresu wykonanych robót budowlanych polegających na adaptacji świetlicy wiejskiej w W. oraz wyjaśnienia, czy Gmina Ż. posiada pozwolenie na budowę lub zgłoszenie obejmujące wykonane roboty budowlane przy budynku świetlicy wiejskiej, a w przypadku posiadania takich dokumentów do ich przedłożenia organowi nadzoru budowlanego.
Pismem z dnia 29 stycznia 2021 r. Gmina Ż. poinformowała, że toczy się postępowanie sądowe mające na celu ustalenie faktycznego właściciela działki nr 850, na której znajduje się budynek. Następnie Gmina wyjaśniła, że wszelkie prace wykonane w budynku świetlicy nie wymagały pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, ponieważ były to roboty konserwacyjne. Do pisma załączono decyzję z dnia [...] stycznia 2021 r. Wójta Gminy Ż., utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2021 r., umarzającą postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy nieruchomością oznaczoną nr ewid. działki 751/2, stanowiącą własność B. R., a nieruchomością oznaczoną nr ewid. działki 850, stanowiącą własność Gminy Ż. i przekazującą sprawę z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w O.
Pismem z dnia 8 lutego 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. zwrócił się do Sądu Rejonowego w O. z pytaniem, czy przed tym Sądem toczy się postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości o nr ewid. 751/2 i 850 w miejscowości W., i na jakim etapie jest to postępowanie. W odpowiedzi Sąd Rejonowy w O. poinformował, że przed ww. Sądem nie toczy się sprawa o rozgraniczenie nieruchomości o nr ewid. 751/2 i 850 w miejscowości W.. Zawisła jedynie sprawa z powództwa B. R. przeciwko Gminie Ż. o wydanie nieruchomości (sygn. akt [...]).
Pismem z dnia 1 marca 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie legalności wybudowania budynku świetlicy wiejskiej, usytuowanej na działce o nr ewid. 751/2, w miejscowości W., gm. Ż..
W dniu 25 marca 2021 r. organ I instancji przeprowadził oględziny świetlicy wiejskiej na działce nr 751/2 w W.. Z protokołu oględzin wynika, że "dokonano pomiarów otworów w ścianie południowej budynku. Otwór okienny o wymiarach 1,12 x 1,40 m usytuowany w odległości 1,83 m od krawędzi budynku od strony działki 749. Otwór okienny usytuowany na wysokości 1,40 m od poziomu gruntu. Drugi otwór w części ściany z drzwiami metalowymi o wym. 0,8 x 1,0 m usytuowany na wysokości 3,25 m od poziomu gruntu. Otwór częściowy – tzn. w połowie grubości ściany zamurowany – brak wejścia do poddasza. Od wewnątrz budynku również brak dostępu do poddasza".
W tak ustalonym stanie faktycznym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] wstrzymał budowę budynku świetlicy wiejskiej, usytuowanej na działce o nr ewid. 751/2, w miejscowości W., gmina Ż.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Wójt Gminy Ż. działający w imieniu Gminy Ż., podnosząc m.in., że wbrew twierdzeniom organu I instancji nie dokonano przebudowy budynku, nie została zmieniona jego kubatura ani nie dokonano zmian w zakresie ścian zewnętrznych budynku czy ścian nośnych. Budowa budynku nie miała charakteru ciągłego. Budynek został wybudowany w latach 60-tych i jego budowa w tym czasie została ukończona.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., po rozpatrzeniu powyższego zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji, powołując się uprzednio na treść art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowalne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471) i wszczęcie postępowania w sprawie w dniu 28 października 2020 r. oraz treść art. 48 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego, wskazał, że zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego, przepisu art. 48 Prawa budowlanego nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wyjaśnił, że samowola budowlana powstaje wraz z rozpoczęciem budowy, trwa przez cały czas jej prowadzenia oraz po jej zakończeniu, aż do momentu likwidacji lub legalizacji. Zdarzeniem prawnym jest samowola budowlana, a nie jedynie działania ją inicjujące. Jeżeli samowola budowlana jest ciągiem pewnych zdarzeń faktycznych mających miejsce na przestrzeni lat, to mają w takim przypadku zastosowanie przepisy Prawa budowlanego obowiązujące w dacie orzekania, gdyż nie jest to wtedy naruszenie zasady lex retro non agit, a temu w istocie miał zapobiegać przepis intertemporalny zawarty w art. 103 ust. 2 Prawa budowalnego z 1994 r. Nie można bowiem z faktu wielokrotnego naruszenia przepisów Prawa budowalnego czynić podstawy do łagodniejszego traktowania przez organu nadzoru budowlanego sprawcy samowoli budowalnej. Na poparcie zaprezentowanego stanowiska w sprawie organ odwołał się do poglądów sądów administracyjnych.
Wychodząc następnie z powyższych ustaleń organ II instancji wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. zasadnie prowadzi przedmiotowe postępowanie w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane z 1994r. W przedmiotowej sprawie ma bowiem miejsce kontynuacja robót budowlanych rozpoczętych samowolnie w latach 70. XX wieku, zatem zastosowanie do samowoli budowlanej będą miały przepisy aktualnie obowiązujące. Na taki czasookres rozpoczęcia inwestycji, zdaniem organu, wskazuje zebrany w sprawie materiał dowodowy. W szczególności, z decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. stwierdzającej, że "nieruchomość gruntowa oznaczona nr działki nr 850, o pow. 0,02 ha, położona w obrębie W., gm. Ż., stanowi mienie gminne", wynika, że nieruchomość, na której znajduje się sporna świetlica, w latach 60. XX w. została wydzielona z gruntu szkolnego pod budowę remizy strażackiej. Budynek remizy postawiono nakładem finansowym Urzędu Gminy w Ż. oraz mieszkańców wsi w latach 1970. Około 1980 roku budynek przejęła Gminna Spółdzielnia [...] w Ż. Po przeprowadzonym remoncie budynek zaczął pełnić funkcję sklepu, który istniał do 1992 r. Uchwałą Walnego Zgromadzenia Gminnej Spółdzielni z 2004 r. budynek został przekazany na rzecz Urzędu Gminy w Ż. Nadto, w decyzji wyraźnie zaznaczono, że obiekt ten "wymaga kapitalnego remontu lub rozbiórki". Na tej podstawie przyjęto, że w latach 2005-2019 przy budynku wykonano roboty budowlane polegające na dociepleniu budynku, wymianie więźby dachowej, wymianie pokrycia dachu oraz przebudowie budynku, których inwestorem była Gmina Ż. Organ przywołał następnie fragmenty artykułu zamieszczonego w dniu 14 stycznia 2021 r. na stronie internetowej www.[...].eu dotyczącego zakresu podjętych przez skarżącą działań celem ratowania przedmiotowego obiektu przed całkowitą degradacją i stworzenia świetlicy wiejskiej.
Biorąc pod uwagę powyższe organ II instancji podkreślił, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. porównując stan budynku uwidoczniony na zdjęciach z 2013 r. i zdjęciach wykonanych w dniu oględzin z dnia 25 marca 2021 r. doszedł do wniosku, że zmianie uległa również wysokość budynku poprzez wymurowanie ścian poddasza, zamurowany został otwór okienny w ścianie południowej przy narożniku zachodnim, natomiast otwór okienny przy narożniku wschodnim został znacznie powiększony.
W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. bezspornym w sprawie jest również to, iż inwestor nie legitymował się wymaganym przez prawo pozwoleniem na budowę obiektu. Przy piśmie z dnia 13 stycznia 2021 r. wskazano, że w zasobach archiwum nie odnaleziono jakiejkolwiek dokumentacji dotyczącej wspomnianego budynku z lat 1960-1980. Co do robót budowlanych wykonywanych w latach 2005-2019 również brak jest dowodów wskazujących na ich legalny charakter. Jednocześnie organ przypomniał, że stosownie do treści art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 – 31 Prawa budowlanego, natomiast w art. 29 Prawa budowlanego ustawodawca określił katalog obiektów i robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a więc takich, do których nie będzie miała zastosowania ogólna zasada wyrażona w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Katalog ten ma formę listy zamkniętej, a więc wyłącznie wymienione w nim obiekty budowlane i roboty budowlane nie wymagają pozwolenia na budowę. W myśl zaś art.29 ust. 3 pkt 1 lit. a) Prawa budowlanego, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na przebudowie przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych budynków mieszkalnych jednorodzinnych, o ile nie prowadzi ona do zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której budynek jest usytuowany. Natomiast, zgodnie z art. 29 ust.4 pkt 1 lit. a) Prawa budowlanego, dokonania zgłoszenia wymaga także przebudowa budynków, których budowa wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, z wyłączeniem przebudowy przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych. Tymczasem dokonanie przez Gminę Ż. nadbudowy obiektu, wymiany więźby dachowej oraz przebudowy nie zostało poprzedzone uzyskaniem wymaganego prawem odpowiednio pozwolenia na budowę i dokonaniem zgłoszenia. Okoliczności tej nie neguje również sam inwestor, tłumacząc, że w jego ocenie roboty nie podlegają reglamentacji ustawowej. Także z pisma Starosty [...] z dnia 7 sierpnia 2020 r. wynika, że w zasobach urzędu nie odnaleziono jakiejkolwiek dokumentacji dotyczącej wspomnianego budynku świetlicy wiejskiej.
Wychodząc z powyższych ustaleń [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że organ I instancji prawidłowo zastosował tryb art. 48 Prawa budowlanego, który dotyczy budowy obiektu budowlanego (lub jego części) bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ ten również zgodnie z treścią art.48 ust. 3 Prawa budowlanego poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Ponadto organ odwoławczy wskazał na wysokośc opłaty legalizacyjnej i przytoczył treść art. 49e Prawa budowalnego, stanowiącego o wydaniu przez organ nadzoru decyzji o rozbiórce obiektu budowalnego.
Skargę na powyższe postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła Gmina Ż., reprezentowana przez Wójta Gminy Ż., zarzucając naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i 3 oraz art. 80 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia I instancji pomimo uchybień proceduralnych popełnionych przez ten organ, a w szczególności związanych z niedokonaniem wszechstronnych ustaleń faktycznych i niewzięciem pod uwagę wszystkich okoliczności pozwalających na wyjaśnienie stanu faktycznego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy,
2. art. 48 ust. 1 pkt 1, 3, 4 i 5 Prawa budowlanego przez błędne jego zastosowanie gdyż w ocenie skarżącej do budynku powinna być zastosowana uproszczona procedura legalizacyjna określona w art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego.
Z powyższych względów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji i obciążenie organu II instancji kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego, a ponadto o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że w toku postępowania administracyjnego zgromadzono niepełny materiał dowodowy, a ocenę treści materiałów zgromadzonych w trakcie czynności kontrolnych należy uznać za dowolną, wybiórczą i nieodnoszącą się do całości zebranych, i włączonych do akt dokumentów. Przede wszystkim, z treści materiałów pozyskanych w toku czynności sprawdzających (kontrolnych) nie wynika w sposób bezsporny, kiedy budynek został wybudowany, jaki był zakres prowadzonych robót remontowych i w jakim okresie miały one miejsce. Organy obu instancji z naruszeniem zasad logicznego myślenia uznały, że budynek będący przedmiotem niniejszego postępowania jest w ciągu ostatnich 50 lat w trakcie permanentnej budowy, co ma pierwszorzędne znaczenie dla wyboru rodzaju procedury legalizacyjnej, ponieważ Prawo budowlane przewiduje dwie procedury legalizacyjne: zwykłą (zastosowaną przez organ) i uproszczoną – przewidzianą dla obiektów budowlanych lub ich części, wzniesionych bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę lub bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu od tego zgłoszenia, jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat.
Jednocześnie skarżąca wskazała, że w sprawach dotyczących samowoli budowlanych obowiązkiem organu nadzoru budowlanego jest poczynienie dokładnych ustaleń, kiedy i jakich robót budowlanych dokonał inwestor, zakwalifikowanie tych robót według definicji Prawa budowlanego, obowiązujących w dacie wykonania robót, sprawdzenia spełnienia jakich formalności prawnych wymagało przystąpienie do wykonania robót, ustalenia, czy formalności tych inwestor dopełnił, a następnie przyporządkowanie ustaleń pod konsekwencje prawne. Zdaniem skarżącej, wskazane obowiązki organu nadzoru budowlanego nie zostały wypełnione właściwie. Ani kwalifikacja robót budowlanych, ani sprawdzenie, jakich formalności wymagała budowa spornego budynku, nie nawiązywały do treści przepisów Prawa budowlanego z daty realizacji robót. Uchybienia organów obu instancji mogły mieć wpływ na wynik sprawy, czyli wybór prawidłowej procedury legalizacyjnej. Postępowanie administracyjne powinno być powtórzone w całości z zachowaniem wymogów proceduralnych. Prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego pozwoliłoby zweryfikować, czy budowa obiektu została zakończona przed 2000 r. i jest dopuszczalne objęcie go uproszczoną procedurą legalizacyjną.
Ponadto skarżąca wyjaśniła, że na działce położonej w miejscowości W. oznaczonej nr 751/2 posadowiony jest budynek będący przedmiotem postępowania. Został on wybudowany w latach 60. XX w. jako remiza strażacka przez mieszkańców wsi W. z udziałem środków państwowych pochodzących od Gminnej Rady Narodowej w Ż. Po rozwiązaniu w 1980 r. OSP w W. budynek przejęła Gminna Spółdzielnia Samopomoc Chłopska w Ż. i wykorzystywała budynek na sklep, który istniał do 1992 r., a następnie budynek był budynkiem opuszczonym. W dniu 18 lutego 2005 r. Rada Gminy Ż. podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie nieodpłatnego przejęcia budynku byłego sklepu [...] na rzecz Gminy Ż. W dniu [...] kwietnia 2005 r. Starosta [...] wydał decyzję stwierdzającą, że nieruchomość gruntowa oznaczona nr 850 położona w obrębie W., gmina Ż., stanowi mienie gminne. W uzasadnieniu decyzji podano, że działka o nr 850 została wydzielona z gruntu szkolnego pod budowę remizy strażackiej. W 1980 r. budynek przejęła [...] w Ż. na sklep, który istniał do 1992 r. W dniu [...] grudnia 2005 r. Wojewoda [...] wydał decyzję stwierdzającą nieodpłatne nabycie z mocy samego prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Ż. własności nieruchomości Skarbu Państwa stanowiącej mienie gminne, położonej we wsi W., oznaczonej nr działki 850 o pow. 0,02 ha, zabudowanej zgodnie z załączoną dokumentacją inwentaryzacyjną. [...] w Ż., przekazując Gminie Ż. budynek wykorzystywany w latach 80. XX w. na potrzeby handlowe, nie przekazała Gminie żadnej dokumentacji dotyczącej budynku, w tym zezwolenia na budowę. Budynek od lat 60. XX w. nie był remontowany, a jedynie przystosowany na potrzeby sklepu. Gmina dokonała niezbędnych prac remontowych, zabezpieczając budynek przed całkowitą dewastacją. Taki stan trwał do maja 2020 r., kiedy to właścicielka sąsiadującej z działką nr 850 działki nr 751/2 – B.R. dokonała pomiarów działki, w wyniku czego granica działki nr 751/2 została przesunięta, a działka nr 850 przestała faktycznie istnieć. Między stronami toczy się spór graniczny, a sprawa o rozgraniczenie została wszczęta przed Sądem Rejonowym w O.
W ocenie skarżącej, z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że budowa budynku położonego na działce nr 850, obecnie nr 751/2, została zakończona w latach 60. XX w. Adaptacja remizy na potrzeby sklepu nie wymagała wykonania robót, których wykonanie wymagało zezwolenia. Adaptacja dotyczyła wnętrza remizy bez naruszenia ścian zewnętrznych i nośnych budynku.
Jednocześnie skarżąca wskazała, że z dniem 19 września 2020 r. wprowadzono nową instytucję dotyczącą legalizacji samowoli budowlanej, jeżeli od zakończenia budowy upłynęło ponad 20 lat, czyli w przypadku gdy zakończenie budowy nastąpiło przed 1 stycznia 1995 r. Zdaniem skarżącej, budynek będący przedmiotem niniejszego postępowania spełnia te warunki, a Gmina Ż. podejmie stosowne działania po uregulowaniu przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 850 a nr 751/2.
Ponadto skarżąca podkreśliła, że po przejęciu działki i budynku przez Gminę w 2005 r. podjęto niezbędne działania w celu zabezpieczenia budynku stanowiącego zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi i wykonano docieplenie budynku, wymianę pokrycia dachowego oraz remont wewnątrz budynku. Wbrew twierdzeniom organu I instancji, nie dokonano przebudowy budynku, nie została zmieniona jego kubatura ani nie dokonano zmian w zakresie ścian zewnętrznych budynku czy ścian nośnych. Nie dokonano również podwyższenia budynku, ani nie zmieniono funkcji poddasza. Prowadzone roboty nie wymagały zgłoszenia ani tym bardziej pozwolenia na budowę. Budowa budynku nie miała charakteru ciągłego. Budynek został wybudowany na początku lat 60-tych i jego budowa w tym czasie została ukończona. Po 20 latach od ukończenia budowy przeprowadzono wewnątrz budynku prace adaptacyjne na sklep. Następnie po upływie kolejnych blisko 30 lat przeprowadzono prace remontowe w celu zachowania substancji budynku.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
W piśmie z dnia 8 października 2021 r. uczestniczka postępowania – B.R. wniosła o oddalenie skargi w całości oraz zasądzenie od skarżącej Gminy Ż. kosztów postępowania według norm przepisanych.
Jednocześnie uczestniczka postępowania, składając dwa wydruki artykułów ze strony interentowej dotyczących zakresu prac budowlanych wykonanych na ww. nieruchomości, wskazała, że w toku postępowania przed organem I instancji skarżąca w sposób świadomy i celowy próbowała ukryć zakres robót budowlanych, które wykonała nie tylko w sposób sprzeczny z przepisami prawa budowlanego, ale także bez wymaganych pozwoleń i zgody właściciela nieruchomości. Tymczasem w toku postępowania zostało wykazane niezbicie, że Gmina Ż. w sposób samowolny oraz bez wykonania stosownej dokumentacji dokonała ocieplenia budynku, a w konsekwencji zmiany jego zewnętrznego obrysu. W ocenie uczestniczki, skarżąca dokonała również bezprawnej nadbudowy istniejącego obiektu przeznaczonego do rozbiórki. Z uwagi na planowane przeznaczenie obiektu jako "świetlicy wiejskiej" przeznaczonej do użytku publicznego roboty budowlane powinny być prowadzone przez Gminę Ż. jako inwestora z najwyższą starannością i z poszanowaniem obowiązujących przepisów prawa. Ma to fundamentalne znaczenie z uwagi na bezpieczeństwo osób przebywających w budynku oraz racjonalność wydatkowania środków publicznych.
Następnie uczestniczka postępowania – B. R. wskazała, że twierdzenia Gminy pozostają w rażącej sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym, ponieważ trudno przyjąć, że budynek w stanie zużycia na poziomie 80—90% (co wynika z przedłożonej przez Gminę wyceny z 2005 r.) można przywrócić do obecnego stanu bez przeprowadzenia procesu budowy. Natomiast odbudowę obiektu budowlanego przeznaczonego do użytku publicznego bez jakiejkolwiek dokumentacji i wbrew woli właściciela gruntu, tzw. "metodą gospodarczą", trudno określić inaczej niż samowolę budowlaną. Uczestniczka podkreśliła, że skarżąca nie wykazała jakimkolwiek dowodem legalności prowadzonej przez nią jako inwestora budowy. W tej sytuacji, w ocenie uczestniczki, wstrzymanie robót budowlanych jest konieczne również z tej przyczyny, że Gmina, pomimo niezakończenia procesu budowy, okazjonalnie wykorzystuje budynek dla potrzeb zebrań, nie dbając o bezpieczeństwo zgromadzonych ludzi.
Ponadto w piśmie z dnia 26 października 2021 r. B. R. wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci: 1) pisma Gminy Ż. z dnia 25 października 2021 r.; 2) umowy Nr [...] oraz protokołu odbioru robót z dnia 2 grudnia 2019 r. - na okoliczność zakresu robót wykonywanych samowolnie przez skarżącą na działce nr 751/2 stanowiącej własność uczestniczki postępowania oraz udzielenia przez Gminę nieścisłych wyjaśnień w toku kontroli prowadzonej przez organ I instancji. Zdaniem uczestniczki, powyższe dokumenty potwierdzają, że skarżąca nie udzieliła organowi I instancji kompletnych informacji oraz nie przedstawiła stosownych certyfikatów materiałów budowlanych wykorzystanych do przebudowy budynku posadowionego na działce nr 751/2. Uczestniczka wskazała, że na prowadzenie prac budowlanych na działce nr 751/2 nie wyrażała zgody, a w jej ocenie, zgoda taka powinna być udzielona.
Zarządzeniem z dnia 11 października 2021 r. niniejsza sprawa została na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wyjaśnić przy tym należy, że rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów było możliwe na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W przypadku tego rodzaju sprawy sądowoadministracyjnej skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym nie zostało uzależnione przez ustawodawcę od stosownego wniosku strony w tym zakresie. Stąd też sprawa niniejsza została skierowana do rozpoznania w tym trybie na podstawie wskazanego powyżej zarządzenia z dnia 11 października 2021 r. bez odrębnego rozpatrywania w tej kwestii wniosku skarżącej.
Dokonując zatem kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w powyższym trybie z uwzględnieniem granic nakreślonej na wstępie kognicji sądów administracyjnych, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przedmiotowe postanowienie odpowiada prawu i zostało wsparte przekonywującą argumentacją, powołaną w jego uzasadnieniu.
Przedmiotem skargi w kontrolowanej sprawie jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] r. Nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o wstrzymaniu budowy budynku świetlicy wiejskiej, usytuowanej na działce o nr ewid. 751/2 w miejscowości W., gmina Ż.
Jako podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia organ II instancji, utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, wskazał przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), powoływanej dalej jako: "Prawo budowlane", w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania.
Zgodnie z art. 48 ust. 1 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
Stosownie zaś do ust. 2 tego artykułu, jeżeli w wyniku budowy występuje stan zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, w postanowieniu o wstrzymaniu budowy organ nadzoru budowlanego nakazuje bezzwłoczne: 1) zabezpieczenie obiektu budowlanego lub terenu, na którym prowadzona jest budowa, oraz 2) usunięcie stanu zagrożenia.
Z kolei w myśl ust. 3 powyższego artykułu, w postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Ponadto, stosownie do treści art. 48 ust. 5 Prawa budowalnego, postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy.
Motywując zaprezentowane w powyższym względzie stanowisko organ II instancji, odwołując się uprzednio do treści art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471), która weszła w życie w dniu 19 września 2020 r., wyjaśnił, że organ I instancji wszczął postępowanie w przedmiotowej sprawie w dniu 28 października 2020 r., a zatem w sprawie będą miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471). Jednocześnie organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego, przepisu art. 48 Prawa budowlanego nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Organ wyjaśnił także, iż samowola budowlana powstaje wraz z rozpoczęciem budowy, trwa przez cały czas jej prowadzenia oraz po jej zakończeniu, aż do momentu likwidacji lub legalizacji. Zdarzeniem prawnym jest samowola budowlana, a nie jedynie działania ją inicjujące. Jeżeli samowola budowlana jest ciągiem pewnych zdarzeń faktycznych mających miejsce na przestrzeni lat, to mają w takim przypadku zastosowanie przepisy Prawa budowlanego obowiązujące w dacie orzekania, gdyż nie jest to wtedy naruszenie zasady lex retro non agit, a temu w istocie miał zapobiegać przepis intertemporalny zawarty w art. 103 ust. 2 Prawa budowalnego z 1994 r. Nie można bowiem, zdaniem organu II instancji, z faktu wielokrotnego naruszenia przepisów Prawa budowalnego czynić podstawy do łagodniejszego traktowania przez organu nadzoru budowlanego sprawcy samowoli budowalnej.
Wychodząc z tych ustaleń organ II instancji w oparciu o analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (tj. m.in. pisma Archiwum Państwowego w P. Oddział w T. z dnia 13 stycznia 2021 r., pisma skarżącej z dnia 29 stycznia 2021 r., decyzji Wójta Gminy Ż. z dnia [...] stycznia 2021 r., pisma Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] lutego 2021 r. protokołu z oględzin świetlicy wiejskiej na działce nr 751/2 w W.) wskazał, że organ I instancji zasadnie prowadzi przedmiotowe postępowanie w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy ustawy Prawo budowalne z 1994 r., podkreślając przy tym, że w sprawie zachodzi kontynuacja robót budowalnych rozpoczętych samowolnie w latach 70. XX wieku.
Ze stanowiskiem tym nie zgodziła się skarżąca, podnosząc zarzut naruszenia przez organ II instancji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i 3 oraz art. 80 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia I instancji pomimo uchybień proceduralnych popełnionych przez ten organ, a w szczególności związanych z niedokonaniem wszechstronnych ustaleń faktycznych i niewzięciem pod uwagę wszystkich okoliczności pozwalających na wyjaśnienie stanu faktycznego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy, a w efekcie naruszenie także art. 48 ust. 1 pkt 1, 3, 4 i 5 Prawa budowlanego przez błędne jego zastosowanie, bowiem, w jej ocenie, do budynku powinna być zastosowana uproszczona procedura legalizacyjna określona w art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego.
Dokonując oceny prawidłowości powyższych ustaleń organu orzekającego w kontrolowanej sprawie Sąd nie dopatrzył się zarzucanych w skardze naruszeń prawa dotyczących braku poczynienia wszechstronnych ustaleń faktycznych i niewzięcia pod uwagę okoliczności pozwalających na wyjaśnienie stanu faktycznego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy, w tym zwłaszcza braku ustalenia właściwej procedury legalizacyjnej określonej przepisami ustawy Prawo budowlane w brzmieniu nadanym ww. ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, którą wedle stanowiska skarżącej powinna być w niniejszej sprawie wskazana uproszczona procedura legalizacyjna z art. 49f ust. 1 ustawy Prawo budowalne.
Jednocześnie Sąd w oparciu o analizę materiału dowodowego kontrolowanej sprawy podziela w pełni stanowisko organu II instancji, że w niniejszej sprawie ma miejsce kontynuacja robót budowalnych rozpoczętych samowolnie w latach 70. XX wieku, a co za tym idzie, w sprawie zastosowanie mają do samowoli budowlanej przepisy aktualnie obowiązujące, a więc przepisy ustawy Prawo budowalne z 1994 r. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ. Zdaniem Sądu, zgodzić się przy tym należy z organem II instancji, że na taki czasookres rozpoczęcia spornej inwestycji wskazuje zebrany w sprawie materiał dowodowy.
W tym względzie w szczególności podkreślić należy, że z wchodzącej w poczet tego materiału decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. ("stwierdzającej, że nieruchomość gruntowa oznaczona nr działki nr 850, o pow. 0,02 ha, położona w obrębie W., gm. Ż., stanowi mienie gminne"), wynika, że nieruchomość, na której znajduje się sporna świetlica, w latach 60. XX w. została wydzielona z gruntu szkolnego pod budowę remizy strażackiej. Budynek remizy postawiono nakładem finansowym Urzędu Gminy w Ż. oraz mieszkańców wsi w latach 1970. Około 1980 roku budynek przejęła Gminna Spółdzielnia [...] w Ż. Po przeprowadzonym remoncie budynek zaczął pełnić funkcję sklepu, który istniał do 1992 r. Uchwałą Walnego Zgromadzenia Gminnej Spółdzielni z 2004 r. budynek został przekazany na rzecz Urzędu Gminy w Ż.. Nadto, we wskazanej decyzji wyraźnie zaznaczono, że obiekt ten "wymaga kapitalnego remontu lub rozbiórki". Na tej podstawie organ przyjął, że w latach 2005-2019 przy budynku wykonano roboty budowlane polegające na dociepleniu budynku, wymianie więźby dachowej, wymianie pokrycia dachu oraz przebudowie budynku, których inwestorem była Gmina Ż. Jednocześnie ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bezspornie, że w zasobach archiwum nie odnaleziono jakiejkolwiek dokumentacji dotyczącej wspomnianego budynku z lat 1960-1980. Również co do robót budowlanych wykonywanych w latach 2005-2019 brak jest dowodów potwierdzających ich legalny charakter. Bezspornie także dokonanie przez Gminę Ż. nadbudowy obiektu, wymiany więźby dachowej oraz przebudowy nie zostało poprzedzone uzyskaniem wymaganego prawem odpowiednio pozwolenia na budowę i dokonaniem zgłoszenia. Ponadto również z pisma Starosty [...] z dnia 7 sierpnia 2020 r. wynika, że w zasobach urzędu nie odnaleziono jakiejkolwiek dokumentacji dotyczącej wspomnianego budynku świetlicy wiejskiej.
W tej sytuacji należało stwierdzić, że organy prawidłowo uznały, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie tryb określony w art. 48 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy, który dotyczy budowy obiektu budowlanego (lub jego części) bez wymaganego pozwolenia na budowę i na tej podstwie wstrzymały budowę przedmiotowego budynku świetlicy wiejskiej. W sprawie bezspornie spełnione zostały przesłanki określone w tym przepisie, tj. obiekt został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, a ponadto roboty wykonane przez inwestora w latach 2005-2018 również wymagały uzyskania pozwolenia na budowę, a wykazanym wyżej zakresie zgłoszenia. Okoliczności te zostały przez organy orzekające w kontrolowanej sprawie bezspornie wykazane, co przesądza o braku zasadności skargi w tym względzie.
Jednocześnie należy również przyznać rację organowi II instancji, że prawidłowo przyjął, iż organ I instancji, stosownie do art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, poinformował skarżącą o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Także i w tej części uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie budzi zastrzeżeń natury formalnoprawnej, spełnia bowiem wymogi określone zarówno we wskazanym przepisie Prawa budowalnego, jak i w art. 124 k.p.a.
W dalszej kolejności odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących niezastosowania w kontrolowanej sprawie uproszczonej procedury legalizacyjnej określonej w art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego, zauważyć należy, że dotyczy ona obiektów budowlanych (lub ich części), od zakończenia budowy, których upłynęło co najmniej 20 lat. Ta zaś okoliczność – ukończenia budowy przedmiotowego budynku co najmniej 20 lat temu, wobec wyżej zaprezentowanych prawidłowych ustaleń organów orzekających w kontrolowanej sprawie została wykluczona. Jednocześnie Sąd w rozważanym aspekcie podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, do którego odwołał się również organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanwowienia, że samowola budowlana powstaje wraz z rozpoczęciem budowy, trwa przez cały czas jej prowadzenia oraz po jej zakończeniu, aż do momentu likwidacji lub legalizacji. Zdarzeniem prawnym jest bowiem samowola budowlana, a nie jedynie działania ją inicjujące. Ponadto, gdy samowola budowlana jest ciągiem pewnych zdarzeń faktycznych mających miejsce na przestrzeni lat, to mają w takim przypadku zastosowanie przepisy Prawa budowlanego obowiązujące w dacie orzekania, gdyż nie jest to wtedy naruszenie zasady lex retro non agit, a temu w istocie miał zapobiegać przepis intertemporalny zawarty w art. 103 ust. 2 Prawa budowalnego z 1994 r. Nie można bowiem z faktu wielokrotnego naruszenia przepisów Prawa budowalnego czynić podstawy do łagodniejszego traktowania przez organu nadzoru budowlanego sprawcy samowoli budowalnej (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 110/08 oraz wyrok NSA z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 782/06; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponadto końcowo odnosząc się do zgłoszonych przez uczestniczkę postępowania w drodze pisma z dnia 26 października 2021 r. wniosków dowodowych Sąd wyjaśnia, że stosownie do art. 133 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a postępowanie dowodowe w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma jedynie uzupełniający, wyjątkowy, charakter, podyktowany łącznym spełnieniem przesłanek z art. 106 § 3 p.p.s.a., czyli: 1) jeśli przeprowadzenie dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie (a takich wątpliwości Sąd nie miał) i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Uwzględnienie wnioskowanych dowodów, mimo braku spełnienia wskazanej w art. 106 § 3 p.p.s.a. przesłanki niezbędności wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, mogłoby zatem prowadzić do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania w niniejszej sprawie. Podkreślić przy tym należy, że do informacji zawartych w załączonym artykule zamieszczonym na wskazanej stronie internetowej w dniu 14 stycznia 2021 r. organ odwołał się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i Sąd zapoznał się z nim w ramach badania zasadności skargi. Z tych względów Sąd uznał za niezasadne przeprowadzenie wnioskowanych przez uczestniczkę postępowania dowodów w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
dc

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI